Khóa luận tốt nghiệp ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng theo basel ii tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải

Khóa luận phân tích nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Thị Lệ Chi
• Người hướng dẫn: Ths. Đỗ Thị Thu Hà
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II tại Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTM
• 1.1. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NHTM
• 1.1.1. Khái niệm về chất lượng tín dụng của NHTM
• 1.1.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng của NHTM
• 1.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
• 1.2. NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NHTM THEO BASEL II
• 1.2.1. Tổng quan về Basel II
• 1.2.2. Các quy định về quản trị rủi ro tín dụng của Basel II
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTMCP HÀNG HẢI
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NHTMCP HÀNG HẢI
• 2.1.1. Tổng quan về NHTMCP Hàng Hải. Tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi
• 2.1.2. Chiến lược phát triển
• 2.2. THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTMCP HÀNG HẢI
• 2.2.1. Mô hình bộ máy quản trị rủi ro trong cơ cấu tổ chức của NHTMCP Hàng Hải
• 2.2.2. Thực trạng chất lượng tín dụng theo Basel II của NHTMCP Hàng Hải
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTMCP HÀNG HẢI
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTMCP HÀNG HẢI
• 3.1. Tăng cường hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ trong quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2. Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro
• 3.3. Quản lý quy trình tín dụng chặt chẽ
• 3.4. Phân tán rủi ro tín dụng thông qua đa dạng hóa phương thức cho vay, đa dạng hóa khách hàng, đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư
• 3.5. Nâng cấp cơ sở hạ tầng và tăng cường năng lực tài chính
• 3.6. Kiến nghị với Nhà nước, Chính phủ
• 3.7. Kiến nghị với NHNN
• 3.8. Kiến nghị với NHTMCP Hàng Hải
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chất lượng tín dụng của NHTM

Chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại (NHTM) là một yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Nó không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn đến uy tín và sự tồn tại của ngân hàng trong thị trường cạnh tranh. Chất lượng tín dụng được định nghĩa là khả năng đáp ứng nhu cầu vay vốn của khách hàng, đồng thời đảm bảo an toàn và hiệu quả cho ngân hàng. Theo Hiệp hội tiêu chuẩn Pháp, chất lượng là năng lực của sản phẩm hoặc dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người sử dụng. Điều này có nghĩa là ngân hàng cần phải cung cấp các sản phẩm tín dụng phù hợp với yêu cầu của khách hàng về lãi suất, thời hạn và phương thức giải ngân. Chất lượng tín dụng không chỉ là một chỉ tiêu tài chính mà còn phản ánh sự quản lý rủi ro hiệu quả trong hoạt động cho vay. Việc nâng cao chất lượng tín dụng giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính và phát triển bền vững.

1.1 Khái niệm về chất lượng tín dụng

Khái niệm về chất lượng tín dụng có thể được hiểu từ nhiều góc độ khác nhau. Theo quan điểm của khách hàng, chất lượng tín dụng là sự thỏa mãn nhu cầu vay vốn của họ. Ngân hàng cần đảm bảo rằng các khoản vay được cung cấp đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng về lãi suất, quy mô và thời hạn. Từ góc độ ngân hàng, chất lượng tín dụng phản ánh mức độ an toàn và khả năng sinh lời của hoạt động tín dụng. Điều này có nghĩa là ngân hàng cần phải kiểm soát rủi ro tín dụng trong giới hạn cho phép và đảm bảo rằng các khoản vay mang lại hiệu quả kinh tế. Cuối cùng, từ góc độ xã hội, chất lượng tín dụng thể hiện sự đóng góp của ngân hàng vào sự phát triển kinh tế thông qua việc cung cấp vốn cho các hoạt động sản xuất và đầu tư.

1.2 Vai trò của nâng cao chất lượng tín dụng

Nâng cao chất lượng tín dụng có vai trò quan trọng đối với cả ngân hàng và khách hàng. Đối với NHTM, chất lượng tín dụng tốt giúp nâng cao uy tín và hình ảnh của ngân hàng trong mắt khách hàng. Điều này không chỉ thu hút thêm khách hàng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong thị trường. Hơn nữa, một hệ thống tín dụng chất lượng sẽ giúp ngân hàng duy trì tình hình tài chính lành mạnh, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững. Đối với khách hàng, chất lượng tín dụng cao đảm bảo rằng họ có thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết một cách dễ dàng và thuận lợi. Điều này không chỉ giúp họ phát triển kinh doanh mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

II. Nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II

Basel II là một bộ quy định quốc tế về quản lý rủi ro và an toàn tài chính, nhằm nâng cao chất lượng tín dụng của các ngân hàng. Quy định này yêu cầu các ngân hàng phải có hệ thống quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, từ đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng sinh lời. Việc tuân thủ các quy định của Basel II không chỉ giúp ngân hàng cải thiện chất lượng tín dụng mà còn tạo ra sự ổn định cho toàn bộ hệ thống tài chính. Các ngân hàng cần phải xây dựng các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng dựa trên các tiêu chuẩn của Basel II, từ đó có thể đưa ra các quyết định cho vay hợp lý và an toàn hơn. Điều này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản của mình mà còn đảm bảo rằng các khoản vay được cấp phát một cách có trách nhiệm.

2.1 Tổng quan về Basel II

Basel II được xây dựng nhằm cải thiện tính minh bạch và ổn định của hệ thống ngân hàng toàn cầu. Quy định này tập trung vào ba trụ cột chính: yêu cầu vốn tối thiểu, quản lý rủi ro và giám sát ngân hàng. Trụ cột đầu tiên yêu cầu ngân hàng phải duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu để đảm bảo khả năng thanh toán. Trụ cột thứ hai liên quan đến việc ngân hàng phải có hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả, trong khi trụ cột thứ ba yêu cầu các cơ quan giám sát phải thực hiện kiểm tra và đánh giá các ngân hàng. Việc áp dụng Basel II sẽ giúp ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay.

2.2 Các quy định về quản trị rủi ro tín dụng của Basel II

Các quy định về quản trị rủi ro tín dụng trong Basel II yêu cầu ngân hàng phải xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện. Điều này bao gồm việc đánh giá và phân tích rủi ro tín dụng, từ đó đưa ra các biện pháp kiểm soát và giảm thiểu rủi ro. Ngân hàng cần phải có các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng rõ ràng, từ đó có thể đưa ra quyết định cho vay hợp lý. Hệ thống quản lý rủi ro tín dụng cũng cần phải được cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng tình hình thực tế của thị trường. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng của khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt đối với hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trước các định chế tài chính nước ngoài. Trong hoạt động ngân hàng, tín dụng là nghiệp vụ then chốt mang lại khoảng 70% tổng lợi nhuận nhưng cũng đồng thời là nguồn phát sinh rủi ro lớn nhất. Việc tuân thủ chuẩn mực quốc tế Basel II là điều kiện bắt buộc nhằm cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng quy mô và kiểm soát rủi ro, nâng cao chất lượng tài sản.

Đầu năm 2016, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã lựa chọn 10 NHTM thí điểm áp dụng Basel II, trong đó có Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB). Theo kế hoạch ban đầu, giai đoạn 1 yêu cầu các ngân hàng hoàn thành áp dụng chuẩn mực vào cuối năm 2018. Trong khi một số ngân hàng như Vietcombank, VIB, OCB, VPBank đã được công nhận đạt chuẩn, MSB và các ngân hàng còn lại được NHNN gia hạn lộ trình đến năm 2020. Tác giả Vũ Thị Lệ Chi thực hiện khóa luận nhằm phân tích thực trạng chất lượng tín dụng (trọng tâm là hoạt động cho vay) tại MSB trong giai đoạn chuyển đổi 2016–2018, chỉ ra những hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng để đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Tìm hiểu và hệ thống hóa quy trình áp dụng Basel II trong hoạt động của MSB, đặc biệt trong nghiệp vụ tín dụng.
2. Phân tích sự thay đổi về chất lượng tín dụng của MSB giai đoạn 2016–2018 nhằm làm rõ kết quả đạt được cũng như các hạn chế, khó khăn trong thực tế triển khai Basel II.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro theo chuẩn mực Basel II tại MSB.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng (tập trung vào nghiệp vụ cho vay) và công tác triển khai chuẩn mực Basel II tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Về không gian tại NHTMCP Hàng Hải (kết hợp quan sát thực tế tại PGD Hàng Đậu); về thời gian tập trung vào giai đoạn số liệu từ năm 2016 đến năm 2018 (có liên hệ chuỗi dữ liệu nợ xấu từ năm 2014).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận chất lượng tín dụng từ ba góc độ: góc độ khách hàng (mức độ thỏa mãn về quy mô, lãi suất, thời hạn, thủ tục), góc độ ngân hàng (tính an toàn và khả năng sinh lời, kiểm soát rủi ro trong giới hạn cho phép), và góc độ xã hội (thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa và giải quyết việc làm). Tác giả tổng hợp khái niệm từ Giáo trình Tín dụng ngân hàng (GS. Nguyễn Văn Tiến): chất lượng tín dụng là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức độ đáp ứng nhu cầu vay vốn của khách hàng, phù hợp chính sách tín dụng, bảo đảm an toàn, mang lại hiệu quả cho ngân hàng và thúc đẩy kinh tế - xã hội.

Hệ thống đánh giá chất lượng tín dụng được chia thành hai nhóm:

• Chỉ tiêu định tính: Việc tuân thủ 3 nguyên tắc tín dụng cơ bản: (i) Sử dụng vốn đúng mục đích; (ii) Có tài sản bảo đảm; (iii) Hoàn trả đầy đủ gốc và lãi đúng hạn cam kết.
• Chỉ tiêu định lượng: Tổng dư nợ và kết cấu dư nợ; tỷ lệ nợ quá hạn (theo khoản 6 Điều 3 Thông tư 02/2013/TT-NHNN); tỷ lệ nợ xấu; các chỉ tiêu sinh lời (tỷ lệ lợi nhuận từ hoạt động tín dụng, tỷ lệ sinh lời trên dư nợ bình quân, chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra); hiệu suất sử dụng vốn vay ($LDR$); vòng quay vốn tín dụng; tỷ lệ xử lý tài sản bảo đảm ($TSĐB$); các giới hạn an toàn (cấp tín dụng cho một khách hàng không quá 15% vốn tự có, tỷ lệ an toàn vốn $CAR$).

Về khung lý thuyết Basel II (ban hành tháng 6/2004 bởi Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng - BCBS), văn bản tập trung vào cấu trúc 3 trụ cột:

• Trụ cột 1 (Yêu cầu vốn tối thiểu): Duy trì tỷ lệ an toàn vốn $CAR \ge 8%$ để bù đắp rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Đối với rủi ro tín dụng, Basel II cho phép tiếp cận theo Phương pháp tiêu chuẩn hóa (Standardised Approach - SA) sử dụng hệ số rủi ro gắn với xếp hạng bên ngoài, hoặc Phương pháp xếp hạng nội bộ (Internal Ratings-Based - IRB) gồm IRB cơ bản (FIRB) và IRB nâng cao (AIRB). Mô hình IRB ước tính vốn dựa trên 4 tham số: Xác suất vỡ nợ ($PD$), Tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ ($LGD$), Dư nợ tại thời điểm vỡ nợ ($EAD$), và Kỳ hạn hiệu lực ($M$).
• Trụ cột 2 (Đánh giá giám sát): Gồm 4 nguyên tắc kiểm tra, giám sát quy trình đánh giá mức an toàn vốn nội bộ và can thiệp sớm của cơ quan quản lý.
• Trụ cột 3 (Kỷ luật thị trường): Quy định bắt buộc công khai thông tin định tính và định lượng về quản trị rủi ro, cơ cấu vốn tối thiểu 2 lần/năm.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả sử dụng là phương pháp định tính kết hợp phân tích - tổng hợp, thống kê mô tả và so sánh số liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính, Báo cáo thường niên của MSB giai đoạn 2014–2018, kết hợp quan sát thực tế và trao đổi chuyên môn tại Phòng giao dịch Hàng Đậu.

Về tổng quan nghiên cứu, tác giả điểm qua các công trình quốc tế như Stephanou & Mendoza (2005), Walter Yao (2009), Young Bong Cho (2013 về 4 kênh khuếch tán chính sách Basel II trên 150 quốc gia), cùng các công trình trong nước của TS. Hạ Thị Thiều Dao (2010), Luận án Tiến sĩ của Nguyễn Đức Trung (2012) và Luận văn Thạc sĩ của Phạm Quỳnh Trang (2018).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II tại NHTM

Chương này hệ thống hóa các khái niệm, vai trò của chất lượng tín dụng đối với ngân hàng, khách hàng và nền kinh tế. Tác giả phân tích các nhân tố ảnh hưởng bao gồm nhân tố chủ quan (chính sách tín dụng, quy trình cấp tín dụng, chất lượng hệ thống thông tin tín dụng, hệ thống kiểm soát nội bộ, chất lượng nhân sự) và nhân tố khách quan (uy tín, năng lực kinh doanh của bên vay, môi trường kinh tế, môi trường pháp lý, môi trường tự nhiên và công nghệ). Đồng thời, chương 1 phân tích chi tiết cơ chế vận hành của Hiệp ước Basel II, các phương pháp tính tài sản có rủi ro ($RWA = \sum W_i A_i$), khung tính toán các biến số rủi ro ($PD, LGD, EAD, M$) và các yêu cầu nền tảng về hệ thống dữ liệu lịch sử, hệ thống định giá tài sản bảo đảm và hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ.

Chương 2: Thực trạng nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II tại NHTMCP Hàng Hải

Chương 2 trình bày tổng quan lịch sử hình thành của MSB từ khi thành lập ngày 12/7/1991 tại Hải Phòng với vốn 40 tỷ đồng đến thời điểm 31/12/2018 đạt vốn điều lệ 11.750 tỷ đồng, mạng lưới gồm 58 chi nhánh và 214 phòng giao dịch. Tác giả phân tích mô hình quản trị rủi ro theo cơ cấu 3 tuyến phòng thủ và bộ phận Kiểm toán nội bộ (năm 2018 có 35 cán bộ, thực hiện kiểm tra 54 chi nhánh, 13 chuyên đề và 4 cuộc kiểm toán đột xuất).

Trọng tâm của chương là phân tích dữ liệu thực tế chất lượng tín dụng giai đoạn 2016–2018:

Chỉ tiêu	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018
Tổng dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	39.754	42.289	55.073
Dư nợ cho vay TCKT & cá nhân (tỷ đồng)	34.600	35.708	48.708
Tăng trưởng dư nợ cho vay (%)	-	3,21%	34,59%
Tỷ lệ nợ quá hạn (%)	6,39%	4,91%	4,90%
Tỷ lệ nợ xấu (%)	2,24%	2,18%	3,01%
Dự phòng rủi ro tín dụng (tỷ đồng)	448	425	992
Tỷ lệ trích lập dự phòng RRTD (%)	1,28%	1,17%	2,04%
Thu nhập từ cho vay khách hàng / Tổng thu nhập (%)	72,60%	65,80%	67,80%

Về cơ cấu khách hàng năm 2018: Cho vay Công ty Cổ phần chiếm 47,24%; Cá nhân chiếm 25,69% (12.513 tỷ đồng); Công ty tư nhân chiếm 20,90%; Doanh nghiệp Nhà nước chiếm 3,00%; các đối tượng khác chiếm 3,17%. Phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tăng trưởng 50% trong năm 2017 nhưng bị kiểm soát chặt bởi bộ tiêu chí sàng lọc (hoạt động tối thiểu 2 năm, doanh thu thuần từ 20 tỷ đồng trở lên, hạn mức vay tối đa 10% doanh thu và dư nợ tối đa 4 tỷ đồng), dẫn đến khoảng 95% SME không đáp ứng được tiêu chí thâm niên 2 năm.

Về cơ cấu ngành nghề: Dư nợ cho vay bất động sản và cơ sở hạ tầng tăng mạnh trong năm 2018 (tăng 2,36 lần so với năm 2017), chiếm tỷ trọng 40,06% tổng dư nợ toàn ngành nghề, bất chấp quy định nâng hệ số rủi ro lĩnh vực này lên 250% của NHNN.

Về cơ cấu thời hạn năm 2018: Vay ngắn hạn chiếm ưu thế với 24.902 tỷ đồng (tỷ trọng 51,12%), vay dài hạn chiếm 11.947 tỷ đồng (24,53%) và vay trung hạn chiếm 24,35%.

Về chất lượng nợ: Năm 2018, tổng nợ xấu tăng 84% so với đầu năm lên mức 1.456 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu lên 3,01% (vượt ngưỡng 3% theo quy định kiểm soát của NHNN). Trong đó, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tới 84,66% tổng nợ xấu và tăng 97,64% so với đầu năm. Chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng 133,35% lên 992 tỷ đồng, trong đó ngân hàng phải sử dụng 701 tỷ đồng dự phòng cụ thể để xử lý các khoản nợ không thể thu hồi. Lợi nhuận trước thuế năm 2018 đạt 1.087 tỷ đồng (vượt 460% kế hoạch), tuy nhiên áp lực trích lập dự phòng nợ xấu khiến ngân hàng tiếp tục năm thứ 6 liên tiếp không thực hiện chia cổ tức.

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng theo Basel II tại NHTMCP Hàng Hải

Dựa trên các tồn tại đã chỉ ra, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp tại MSB và 3 nhóm kiến nghị:

• Giải pháp nội bộ:
  1. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ: kiện toàn định biên nhân sự KTNB, giám sát chặt chẽ quy trình từ xa và tại chỗ.
  2. Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro: xây dựng và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu lịch sử tổn thất phục vụ việc tính toán các chỉ số $PD, LGD, EAD$ theo phương pháp IRB.
  3. Quản lý chặt chẽ quy trình tín dụng: nâng cao chất lượng thẩm định, giám sát dòng tiền sau giải ngân và định giá lại tài sản bảo đảm theo thị trường.
  4. Phân tán rủi ro danh mục: hạ tỷ trọng cho vay lĩnh vực bất động sản, mở rộng đối tượng SME và khách hàng cá nhân có phương án kinh doanh khả thi.
  5. Nâng cấp hạ tầng công nghệ và tăng cường năng lực tài chính (tăng vốn tự có nhằm đáp ứng tỷ lệ $CAR$).
• Kiến nghị:
  • Đối với Nhà nước, Chính phủ: Hoàn thiện hành lang pháp lý xử lý tài sản bảo đảm và thị trường mua bán nợ.
  • Đối với NHNN: Ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về lộ trình áp dụng IRB và nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC).
  • Đối với MSB: Nghiêm túc thực hiện khẩu vị rủi ro và đào tạo chuyên sâu về Basel II cho đội ngũ thẩm định.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm: Khóa luận chỉ ra bức tranh tương phản tại MSB năm 2018: tốc độ tăng trưởng quy mô tín dụng đạt 34,59% và lợi nhuận đạt 1.087 tỷ đồng, nhưng đi kèm sự suy giảm về chất lượng nợ khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,18% (năm 2017) lên 3,01% (năm 2018). Nợ nhóm 5 chiếm tỷ trọng chi phối (84,66% tổng nợ xấu). Tỷ trọng tín dụng bất động sản ở mức cao (40,06%), tạo áp lực lớn lên hệ số an toàn vốn khi áp dụng hệ số rủi ro 250%.
• Đóng góp về giải pháp: Đưa ra các biện pháp cụ thể về việc điều chỉnh chính sách cấp tín dụng cho phân khúc SME thông qua nới lỏng linh hoạt các điều kiện sàng lọc thâm niên hoạt động, đồng thời chuẩn hóa hệ thống dữ liệu để sẵn sàng chuyển đổi từ phương pháp SA sang phương pháp IRB theo lộ trình Basel II của NHNN đến năm 2020.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu phân tích kết thúc tại thời điểm 31/12/2018; phạm vi nghiên cứu chỉ khu biệt vào nghiệp vụ cho vay mà chưa bao quát các nghiệp vụ cấp tín dụng khác như bảo lãnh, chiết khấu giấy tờ có giá. Các phân tích về Trụ cột 2 (ICAAP) và Trụ cột 3 chủ yếu dừng lại ở mức mô tả định tính do ngân hàng đang trong giai đoạn hoàn thiện đề án thí điểm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi dữ liệu sau khi MSB chính thức công bố áp dụng chuẩn mực Basel II theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN đến mốc năm 2020, mở rộng đánh giá lượng hóa tác động của Trụ cột 2 và Trụ cột 3 đến toàn bộ danh mục tài sản sinh lời.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng đang nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng và quá trình chuyển đổi áp dụng chuẩn mực Basel II tại các NHTM cổ phần quy mô vừa. Nội dung đáng lưu ý gồm:

• Khung lý thuyết về phương pháp IRB với các biến số $PD, LGD, EAD, M$.
• Số liệu chi tiết về cơ cấu tín dụng, biến động nợ nhóm 3–5 và chi phí trích lập dự phòng của MSB giai đoạn 2014–2018.
• Mô hình tổ chức quản trị rủi ro 3 tuyến phòng thủ và bộ tiêu chí sàng lọc khách hàng SME trong thực tế ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Bộ tiêu chí sàng lọc khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của MSB gồm những điều kiện cụ thể nào?
MSB áp dụng 4 tiêu chí sàng lọc chính: doanh nghiệp phải có thời gian hoạt động tối thiểu từ 2 năm trở lên; doanh thu thuần từ 20 tỷ đồng trở lên; hạn mức vốn cho vay không vượt quá 10% doanh thu; và tổng mức dư nợ bị khống chế tối đa ở mức 4 tỷ đồng (có thể yêu cầu tài sản bảo đảm hoặc không).

2. Vì sao cơ cấu dư nợ theo ngành nghề của MSB năm 2018 bị đánh giá là tiềm ẩn rủi ro cao?
Năm 2018, dư nợ cho vay lĩnh vực bất động sản và cơ sở hạ tầng của MSB tăng 2,36 lần so với năm 2017, chiếm tới 40,06% tổng dư nợ toàn ngân hàng. Đây là lĩnh vực có hệ số rủi ro cao (250% theo quy định NHNN), khiến ngân hàng chịu rủi ro tập trung lớn và chịu áp lực lớn về yêu cầu vốn an toàn theo Basel II.

3. Tình hình nợ xấu và trích lập dự phòng của MSB năm 2018 có biến động như thế nào?
Nợ xấu năm 2018 tăng 84% lên mức 1.456 tỷ đồng (tương ứng tỷ lệ 3,01%, vượt ngưỡng trần 3% của NHNN). Nợ nhóm 5 chiếm tỷ trọng lớn nhất (84,66% tổng nợ xấu) và tăng 97,64%. Chi phí trích lập dự phòng tăng 133,35% lên 992 tỷ đồng, trong đó ngân hàng phải sử dụng 701 tỷ đồng dự phòng cụ thể để xử lý các khoản nợ không thể thu hồi.

4. Khung quản trị rủi ro tại MSB được tổ chức theo mô hình nào?
MSB áp dụng mô hình 3 tuyến phòng thủ: Tuyến 1 gồm đội ngũ kinh doanh và ban lãnh đạo đơn vị trực tiếp nhận diện, kiểm soát rủi ro; Tuyến 2 là Khối Quản lý rủi ro chịu trách nhiệm định dạng, đo lường và thiết lập khung chính sách kiểm soát; Tuyến 3 là bộ phận Kiểm toán nội bộ (trực thuộc Ban Kiểm soát) thực hiện kiểm tra, giám sát độc lập toàn bộ hệ thống.

5. Trong phương pháp IRB của Basel II, rủi ro tín dụng được xác định dựa trên những biến số nào?
Phương pháp IRB ước tính vốn dựa trên 4 biến số: Xác suất mất khả năng thanh toán ($PD$), Tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ ($LGD$), Số dư nợ tại thời điểm vỡ nợ ($EAD$), và Kỳ hạn hiệu lực của khoản tín dụng ($M$).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Vũ Thị Lệ Chi đã phản ánh thực trạng quản trị chất lượng tín dụng tại NHTMCP Hàng Hải trong giai đoạn thí điểm áp dụng Basel II (2016–2018). Mặc dù đạt mức tăng trưởng cao về quy mô tín dụng và lợi nhuận trong năm 2018, MSB đối mặt với áp lực gia tăng nợ xấu (3,01%) và mức độ tập trung dư nợ cao vào lĩnh vực bất động sản (40,06%). Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc cân đối danh mục, kiểm soát chặt chẽ quy trình thẩm định và kiện toàn hệ thống dữ liệu nội bộ để ngân hàng đáp ứng đầy đủ các trụ cột của Basel II theo lộ trình gia hạn đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG THEO BASEL II TẠI NHTM 1. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NHTM 1. Khái niệm về chất lượng tín dụng của NHTM a) Khái niệm chất lượng tín dụng Trong nền kinh tế thị trường, kinh doanh và rủi ro là hai phạm trù cặp đôi. Rủi ro tuy là sự bất trắc gây thiệt hại không mong đợi song lại là hiện tượng đồng hành với các hoạt động kinh doanh trong cơ chế thị trường, trong quá trình cạnh tranh.

Rủi ro xuất hiện ở những điểm yếu, kém hiệu quả, mất cân đối trong phát triển kinh tế. Rủi ro vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả của những hoạt động kinh tế không có hiệu quả. Nó tạo tiền đề cho quá trình đào thải tự nhiên của các doanh nghiệp yếu kém, thúc đẩy sự chấn chỉnh, thích nghi của các doanh nghiệp, tạo xu hướng phát triển ổn định và có hiệu quả cho nền kinh tế. Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển lâu dài thì phải không ngừng nâng cao chất lượng hàng hóa dịch vụ.

Chất lượng hàng hóa dịch vụ là chìa khóa để nâng cao uy tín của doanh nghiệp, là công cụ giúp doanh nghiệp cạnh tranh và tồn tại trên thị trường. Trong điều kiện kinh tế thị trường, hoạt động kinh doanh của các NHTM cũng không nằm ngoài sự tác động trên. Thậm chí, hoạt động kinh doanh ngân hàng là một lĩnh vực đặc biệt do hàng hoá của nó là tiền tệ- loại hàng hoá có tính nhạy cảm và sức cuốn hút rất lớn; vì vậy mà rủi ro trong kinh doanh ngân hàng cũng rất lớn và đa dạng. Tín dụng là nghiệp vụ then chốt, đóng góp mức sinh lời lớn nhất cho NH với tỷ lệ 70% tổng lợi nhuận.

Tuy nhiên phần lớn rủi ro của NH cũng đến từ hoạt động này. Chính vì thế, chất lượng tín dụng là vấn đề được các NH quan tâm hàng đầu. Tuy vậy để đưa ra một khái niệm đúng về chất lượng tín dụng không phải là dễ, bởi lẽ mỗi khái niệm đưa ra đòi hỏi phải chỉ ra nó xuất phát từ đâu trên quan điểm nào. Theo Hiệp hội tiêu chuẩn Pháp thì chất lượng là năng lực của một sản phẩm hoặc dịch vụ nhằm thõa mãn những nhu cầu của người sử dụng.

Còn theo Philip Crosby- một chuyên gia hàng đầu của Mỹ về quản lý chất lượng thì “Chất lượng là sự phù hợp với yêu cầu”. Yêu cầu ở đây là yêu cầu của người tiêu dùng và nhà sản 6 xuất. Còn theo Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa (ISO), tròn dự thảo DIS 9000:2000, đã đưa ra định nghĩa: “Chất lượng là khả năng tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan” Từ các quan niệm về chất lượng trên, ta có thể đi đến các quan điểm về chất lượng tín dụng như sau: - Theo quan điểm của khách hàng: Chất lượng tín dụng là sự thoả mãn nhu cầu của họ về khoản tín dụng mà NH cung cấp trên các phương diện, lãi suất, quy mô, thời hạn, phương thức giải ngân, phương thức thu nợ. làm sao để các thủ tục được giải quyết một cách nhanh gọn, tiết kiệm thời gian và chi phí hợp lý.

Nếu tất cả các yếu tố này đều đáp ứng được nhu cầu của khách hàng thì khoản tín dụng đó được coi là có chất lượng tốt và ngược lại. - Theo quan điểm của Ngân hàng: Cũng như bất cứ một doanh nghiệp nào trong nền kinh tế Ngân hàng cũng phải hoạt động kinh doanh làm sao để đem lại càng nhiều thu nhập cho chủ sở hữu thì càng tốt.