CHƯƠNG I. MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE QUAN LÝ NGOẠI HÓI. VA PHÁP LUAT VE QUAN LÝ NGOẠI HÓI 1: Chai niệm, đặc điểm của quản lý ngoại hồi 4. Khái niệm ngoại hỗi và quản if ngoại hỗt 3) Khai niệm ngoại hồi Trong suốt quá trình phát triển của nền sản xuất hàng hoá, tử sản xuất hàng hoa giản đơn đến nén kinh tế thi trường với những công nghệ hiện đại, tất cả déu di liên với hoạt đông mỡ rông quan hệ trao đổi, mua ban hang hoa, dich vụ, công nghệ, vốn.
không chỉ ở pham vi một dat nước ma còn vượt ra ngoài phạm vi thé giới. Song song với quá trình phát triển kinh tế của từng. dân tộc, công đông dân cư và từng quốc gia, nhu cầu thương mại hang hóa va dich vu dé nâng cao chất lượng cuộc sống và kinh tế chung trong nội địa và. quốc tế ngày một nâng cao.
Do đó, đồng tiên cũng đã trở thảnh phương tiên tích luỹ và thanh toán khi có trao đổi, buôn bán giữa họ. Hoạt động trao mua bán hang hoá, dich vụ giữa các đất nước trong thời gian đầu nảy thường dùng một số kim quý (vàng, bac. Cảng vé sau, các phương. thức thanh toán trở nên phong phú, đa dạng vả hiện đại hơn.
Bên canh đồng tiên riêng đo từng quốc gia phát hành, có thể kể tới những phương thức thanh. toán khác như: vàng đạt tiêu chuẩn quốc té, một số giấy tờ có giá như trái phiêu Chính phủ, quyển rút vốn đặc biệt, séc, thể thanh toán quốc tế. Những phương tiên thanh toán quốc tế nay được gọi chung lé ngoại hồi Hiện nay, có rat nhiễu cách hiểu khác nhau vẻ ngoại hồi. Theo góc 46 kinh doanh, ngoại hồi được hiểu 1a các phương tiện thanh toán biểu hiện đưới "hình thức là ngoại tê như, tién mat, héi phiéu séc bằng ngoại tệ và số dư trong tải khoăn tại ngân hằng nước ngoài.
Dưới góc độ chính sách và quản lý, ngoại hồi được hiểu 1a các loại tiến của nước ngoài, những phương thức chỉ trả có giá tri bằng tién nước ngoài, 10 các chứng từ, chứng khoản cỏ giả tri có khả năng mang lại ngoại tê nao đó và toàn bộ đá quý, kim khí đều thuộc phạm vi ngoại hồi xem xét, quan lý. Hau hết pháp Int các quốc gia trên thé giới không đưa ra một định nghĩa khái quát nao vẻ ngoai hồi. Các quốc gia déu thừa nhân ngoại hồi là tải sản, quyển tải sản mang các dầu hiệu nhất định như co thé định giá, chuyển. đổi thành tiến nước ngoài và có thể dùng lâm phương tiên thanh toán quốc tế.
Dưới gúc độ khoa học pháp ly, ở nước ta chưa có một khải niém chung vẻ ngoại hồi. Ngoại hối được định nghĩa theo cách liệt kê các thành phan của khái niệm nay. Theo đó, ngoại hồi có thể gồm: - Ngoại tê Foreign curency): tiên của một quốc gia khác được sử dụng, lưu thông trong thị trường của một đất nước. Theo các chuyên gia của Quy tiên tệ quốc tế IMF, đó còn có thé la dong tiền chung châu Âu vả đồng tién chung khác đươc sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực[47, tr 1-4] - Các công cụ thanh toán quốc tế [34, tr 37-38] có mệnh giá ghi bằng ngoại tệ.
Một cách khác có thé hiểu đây là các phương tiện thanh toán được. ghi bang ngoại tệ. Một số phương tiện thanh toán điển hình, phổ biển cho dang thức nay có thể ké đến như hỏi phiếu (Bill of Exchange), lệnh phiếu. (Promissory Note), séc (Cheque) - Các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ cũng là nằm trong nội ham của khái niệm ngoại hồi.
Trong đó một số dạng giấy tờ có giá phổ biển hơn cả có thể kế đến như trái phiéu (Bond) (Dưa trên chủ thé phát hành gém trái phiểu. Chỉnh phủ và trai phiếu doanh nghiệp), cỗ phiếu (Stocks). Ngoài ra một số giấy tờ có giá bằng ngoại tệ khác có thể kể đến như kỷ phiêu, tin phiêu. được xép vào khái niệm ngoại hồi.
- Vang được coi là một phương tiên thanh toán, là một dạng ngoại hỗi rất phổ biến. Ở đây bao gồm vang dự trữ ngoại hồi nhà nước, vàng tải khoăn. thường trú ở nước ngoài, vàng khối, vàng thôi, vàng miéng. lì - Bên cạnh các đồng ngoại , tién nội tệ (Domestic currency) trong một số trường hop cũng được coi 1a ngoai hổi nếu đồng tiên này được sử dung phục vụ cho các thanh toán quốc tế.
Biên cạnh đó, tiên nội tế được chuyển vảo (từ tải khoản nước ngoài) hoặc chuyển ra các tai khoản nước ngoải cũng lả ngoại hỗi - Mới đây với sư phát triển của khoa học công nghệ, dưới tác động của cuộc cách mang công nghiệp 4.0 mà trọng tâm là công nghệ Blockchain [46, tr: 2-5], các đồng tién sổ, tiên điện từ liên tiép ra đời. Dù ở Viết Nam chưa được coi là một dang tai sản, tuy nhiên cũng có thể hiểu trong trường hợp các đẳng tiên điện tử này giả sử như Bitcoin hay Ethereum được giao dịch xuyên biển giới cũng là đối tương cia khải niêm ngoại hồi [49] Tuy chưa mang tinh khái quát cao, nhưng khái niệm ma pháp luật hiện ‘hanh của Việt Nam đưa ra cũng đã cụ thé hoá được nội ham va tạo cơ sở phục. ‘vu công tác quản ly nha nước vé ngoại hối. Tuy thuộc vào thành phần và mục đích quản ly của nha nước đối với từng thành phân của mỗi loại ngoại hỏi do, cơ quan có thẩm quyền sé ban hảnh chính sách va công cụ quan ly phù hợp để thực hiện công tác quan lý nha nước về ngoại hối và đảm bảo mục tiêu đã để m Theo Quỹ tiên tế quốc tế IMF, bat kỷ loại công cụ tải chính nao được sử dung để thực hiện thanh toán giữa các quốc gia déu được coi là ngoại hồi [60] Đây có thể coi là một đính nghĩa tương đối khái quát vẻ ngoại hi Trong đó đã thể hiện rõ một số vấn để cốt lõi của ngoại hổi gồm 1) Phương tiên: công cụ tài chính, 2) Phương thức thực hiện: Giao dịch/thanh toàn, 3) Chi thé: giữa các quốc gia khác nhau.
Tir những phân tích nêu trên, có thể hiểu một cách đơn giãn, ngoại hồi Ja những phương tiện thanh toán sử dụng trong giao dich quốc tế bao gồm. ngoại té, công cụ thanh toán bằng ngoại tế, các loại chứng từ có gia bằng ngoại tệ, vàng tiêu chuẩn quốc tế va đồng tiền quốc gia. Ð) Khai niệm quan lý ngoại hồi Theo từ điển Cambrigde, quan lý la “chim trách nhiệm Kiểm soát hoặc 16 chức nhân sự hoặc công việc, đặc biệt đối với một doanh nghiệp hoặc nhân viên" [51]. Theo Henri Fayol, quản lý được hiểu là quá trình đạt đến mục tiêu của tỗ chức bằng cách vận dụng các hoạt đông (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra [41].
Quản lý đồng nghĩa với việc hướng dẫn và. điều hành cùng lúc các hoạt động của con người, kết hợp một cách thông suốt các hanh động của từng cá nhân để tao nên một hệ thông hoạt động ting thể đẳng hướng về nme tiêu cụ thể, Về cơ bên; quin ly cd thể được hiểu là quả trình ma các cá nhân hoạt động đưới sư điểu chỉnh của một chủ thể có thẩm. quyền thông qua các hình thức vả hoạt đồng khác nhau, nhằm đạt được mục tiêu đã để ra Kể từ khi xuất hiện thí trường, việc các chủ thể đến từ nhiều quốc gia khác nhau tiên hanh trao đổi tién tê, các giấy tử có giá, vàng, bac, đá quý. đã lâm phát sinh ra thi trường ngoại héi, Việc quản lý ngoại hối tré thành một yên cầu tat yêu của bat kỹ quốc gia nao vì ngoại héi đồng vai trỏ quan trong trong qua trình quản lý và duy trì sự én định của nên kinh tế va tai chính quốc gia.
Một trong những van dé cơ ban nhất của việc quản lý ngoại hồi chính là việc bảo vé giá tr tiên tế, bão dim đồng tiến của quốc gia luôn trong trang thái dn định, góp phan kiểm soát lam phát, tránh được nguy cơ khủng hoảng. tải chính. Bên canh đó, việc quản lý ngoại héi cũng gop phan thúc dy giao thương, giao dịch thương mại giữa các quốc gia thông qua việc kiểm soát tốt tỷ giá hồi đoái, tránh để tỷ giá hồi đoái thay đổi lảm tác động tiêu cực đến các. chủ thể thương mai.
đây chi là hai trong sé rét nhiêu lý do tại sao các quốc ia luôn chú trong việc quản lý ngoại hồi. 13 Có nhiễu cách khác nhau để định nghĩa quản lý ngoại hối Trên cơ sở khái niêm ngoại hồi, từ đính nghĩa vẻ quản lý nói chung, tác giã cho rằng quản. ý ngoại hồi là việc Nhà nước ban hành một hệ thống các văn bản pháp quy thé hiện chính sách, biến pháp, quy chế. với muc dich tác đông vao quá trình ngoại hồi vảo, ra khỏi một quốc gia cũng như việc sử dụng ngoại hồi trong lãnh.
thổ quốc gia. Hay tiép cân ở góc độ hoạt động, quản lý ngoại hồi la hoạt động lên hoạch, tổ chức thực hiện va điều hành giao dich và rit ro liên quan đến tiên tê và tỷ giá hối đoái. Mục tiêu chính của quản lý ngoại hồi la đảm bao sự ẩn định va hiệu quả trong việc sử dụng, giao dịch và quản lý tiền tệ quốc gia. Ở góc độ khác, quản lý ngoại hồi được hiểu là việc nhà nước (chủ thé quan ly) sử dụng các công cụ chính sách, pháp luật, các quyết định nhằm thực hiện việc điều tiết qua trình nhập, xuất ngoại hối (đấc biệt lả ngoại tệ) va việc sử dụng ngoại hồi theo những mục tiêu đã định [42, tr17].
Chủ é thực hiện quan lý: ngoại hỗi là Nhà nước. Ở nhiễu nước trên thể giới, việc quản lý ngoại héi được giao cho ngân hang trung wong thông qua chính sách, pháp luật vả các công cụ. hành chính ‘Voi mục tiêu cuỗi cùng 1a tạo lập thé cân bằng dn định đổi với cán cân. thanh toán quốc tế, quan lý nha nước vé ngoại hỏi thể hiện các nguyên tắc.
điều chỉnh hoạt động ngoại hối va các hoạt động liên quan tới ngoại héi. Tuy thuộc vào từng thời kỳ ma Chính phủ mỗi quốc gia sẽ ban hành những chính. sách nhằm khơi thông hoäc hạn chế luồng ngoại hỗi trung chuyển trong quốc gia đó. Hoạt động quản lý ngoại hồi là tổng thé quá trình từ xây dựng, ban hảnh.
các văn ban quy phạm pháp luật về quản lý ngoại hồi; tuyên truyền, phd biến cơ chế, chính sách pháp luật vé quản lý ngoại hối, tổ chức thực hiện chiến lược, cơ chế, chính sách về quản lý ngoại hồi vả thanh tra, kiểm tra việc chap hanh pháp luật vẻ quản lý ngoại héi có thể được coi là hoạt đông quản lý nói chung.