CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM – EXIMBANK VÀ BỐI CẢNH VẤN ĐỀ 1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam 1. Giới thiệu chung Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam được thành lập tại Việt Nam vào ngày 24/05/1989 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 17/01/1990 với số vốn điều lệ đăng ký là 50 tỷ đồng. Tính đến năm 2017, tổng số nhân sự tại Eximbank là 6,094 người trong đó nhân viên chiếm 5,161 người.
Đội ngũ nhân viên của Eximbank phần lớn đều qua quá trình sàng lọc và tuyển chọn nên có chuyên môn nghiệp vụ cao, vững vàng (với 79% nhân viên tốt nghiệp Đại học trở lên); bản lĩnh nghề nghiệp và tâm huyết với sự nghiệp phát triển Eximbank (với 77.1% nhân viên có thâm niên công tác từ 02 năm trở lên tại Eximbank). Eximbank hoạt động trong các lĩnh vực sau: “huy động vốn ngắn, trung và dài hạn theo các hình thức tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán, chứng chỉ tiền gửi; tiếp nhận vốn ủy thác đầu tư; nhận vốn từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước; cho vay ngắn, trung và dài hạn; chiết khấu thương phiếu, công trái và giấy tờ có giá; kinh doanh ngoại hối; thanh toán quốc tế; đầu tư vào chứng khoán và các giấy tờ có giá; dịch vụ thanh toán và phát hành thẻ nội địa, thẻ quốc tế Visa, MasterCard, VisaDebit; dịch vụ ngân quỹ; dịch vụ tài chính trọng gói dành cho du học sinh; các dịch vụ ngân hàng khác…” Trụ sở chính của Eximbank đặt tại Tầng 8, Văn phòng số L8-01-11 + 16, toà nhà Vincom Center, số 72 Lê Thánh Tôn, phường Bến Nghé, Quận 1, TPHCM, Việt Nam. Mạng lưới hoạt động của Eximbank đến năm 2016 có 208 điểm giao dịch tại các tỉnh, thành phố trên cả nước, gồm: 44 Chi nhánh, 163 Phòng giao dịch, 01 Quỹ tiết kiệm. Đặc điểm nhân sự tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Đến thời điểm cuối năm 2017, số lượng người lao động trên toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam là 6,094 người.
Trong đó: - Độ tuổi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Cơ cấu nhân sự theo độ tuổi Độ tuổi Số nhân viên Tỷ lệ Trên 50 tuổi 156 2.8% Tổng 6,094 100% (Nguồn: Báo cáo Phòng quản lý nhân sự 2017) Tổng số lượng người lao động tại Eximbank tính đến tháng 12/2017 là 6,094 người.8% nhân viên ở độ tuổi từ 18 – 30 tuổi, 52.6% nhân viên ở độ tuổi từ 31 – 50 tuổi và 2.6% nhân viên ở độ tuổi trên 50 tuổi. Theo thống kê trên, số lượng nhân viên trẻ chiếm tỷ lệ tương đối lớn tại Eximbank. Do mở rộng hoạt động kinh doanh và nhân sự thường xuyên biến động nên ngân hàng tiến hành tuyển mới, đa số nhân sự tuyển mới là sinh viên mới ra trường hoặc điều chuyển công tác từ ngân hàng khác. Những nhân viên mới thường rất nhiệt huyết với công việc, mong muốn thể hiện bản thân và cống hiến cho tổ chức.
Mức lương dành cho đối tượng này chỉ là mức lương khởi điểm tại ngân hàng và tương đối thấp trong khi áp lực công việc và yêu cầu đầu vào cao. Do vậy, đây cũng chính là đối tượng dễ dàng thay đổi công việc nhất khi thời gian gắn bó với ngân hàng chưa cao và động lực làm việc giảm. - Về trình độ chuyên môn Bảng 1.3: Cơ cấu trình độ của nhân viên Trình độ Số nhân viên Tỷ lệ Đại học trở lên 4,858 79.7% Cao đẳng trở xuống 1,236 20.3% Tổng 6,094 100% (Nguồn: Báo cáo Phòng quản lý nhân sự 2017) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Về thâm niên công tác Bảng 1.4: Thống kê thâm niên công tác của nhân viên Thâm niên Số nhân viên Tỷ lệ Trên 10 năm 935 15.9% nhân viên có thâm niên công tác tại ngân hàng trên 5 năm. Đây là đội ngũ nhân viên đã gắn bó lâu năm với ngân hàng, có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động ngân hàng, biết rõ quá trình hoạt động của Eximbank và có vai trò quan trọng trong hoạt động của ngân hàng.
Bối cảnh của vấn đề Sau cuộc tái cơ cấu, hệ thống ngân hàng đã trải qua những thay đổi về số lượng tổ chức, cơ cấu sở hữu cũng như quy mô hoạt động. Số lượng ngân hàng trên toàn hệ thống giảm, việc cạnh tranh thị phần khá căng thẳng. Eximbank gặp phải sự cạnh tranh giữa các ông lớn trong ngành ngân hàng hiện nay như Vietcombank, Vietinbank, BIDV, cùng các ngân hàng thương mại như ACB, Sacombank… với công nghệ hiện đại, nguồn vốn mạnh, giao dịch linh hoạt, uy tín cao đã cung cấp cho khách hàng nhiều sự lựa chọn và dịch vụ tốt. Các ngân hàng không chỉ cạnh tranh về sản phẩm, dịch vụ mà đặc biệt ngày nay ngân hàng còn cạnh tranh với nhau bằng nguồn nhân lực chất lượng.
Do đó, người lao động thường có xu hướng tìm cơ hội việc làm tốt hơn cùng chế độ đãi ngộ xứng đáng. Vấn đề được các ngân hàng đặc biệt chú ý chính là giữ chân nhân viên giỏi, gia tăng sự cam kết của nhân viên với đơn vị. Đối tượng ưu tiên hàng đầu trong tuyển dụng của các ngân hàng là những nhân viên có kinh nghiệm nhằm giảm thiểu chi phí đào tạo và tăng trưởng kinh doanh nhanh chóng nhờ quan hệ và kinh nghiệm của những nhân viên này. Ngoài ra, tâm lý mong muốn đạt được những lợi ích nhất định của nguồn lao động cũng ảnh hưởng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 khá lớn đến sự ổn định nhân sự tại các ngân hàng.
Hiện tại, áp lực trong ngành ngân hàng khá lớn, chỉ tiêu kinh doanh đối với mỗi nhân viên tăng dần qua các năm nhưng mức lương lại tăng chậm khiến nhân viên làm việc với tâm lý mệt mỏi và chán nản. Chỉ tiêu về tổng tài sản, tín dụng, huy động vốn từ nền kinh tế tăng từ 10% - 20% mỗi năm, lợi nhuận trước thuế tăng từ 4% - 9% mỗi năm. Theo báo cáo thường niên của Eximbank từ năm 2013 đến 2015, số lượng nhân viên mỗi năm tăng 7% - 9%. Tuy nhiên đến năm 2016 số lượng nhân viên giảm 5% so với năm 2015.
Năm 2017, số lượng nhân viên chỉ tăng 3% so với năm 2016. Mức tăng này không giúp ngân hàng bổ sung nguồn nhân lực để thực hiện việc tăng quy mô kinh doanh trong năm kế hoạch (mức tăng của kế hoạch huy động vốn từ tổ chức kinh tế, dân cư và tổng dư nợ cấp tín dụng tăng tương ứng 14% và 9%). Mức lương bình quân của mỗi năm tăng không nhiều so với việc tăng chỉ tiêu kinh doanh của mỗi năm. Cụ thể năm 2015, mức lương bình quân tháng giảm từ 17.5 triệu đồng xuống còn 14.8 triệu đồng mỗi nhân viên.
Mức lương này dao động từ 14 – 15 triệu đồng/tháng/nhân viên từ năm 2015 đến nay. Hoạt động kinh doanh của Eximbank liên tục sụt giảm trong những năm qua. Theo số liệu báo cáo tài chính của Eximbank năm 2015, tổng tài sản Eximbank giảm 22% so với cuối năm 2014, huy động vốn giảm 3% so với năm trước và hoàn thành 78% kế hoạch năm. Trong khi đó dư nợ cho vay giảm 3% so với năm trước và hoàn thành 84% kế hoạch.
Thanh tra của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã kết luận, Eximbank phải điều chỉnh phần lợi nhuận chưa phân phối đến cuối năm 2014 còn -834.56 tỷ đồng; giảm 948.5 tỷ đồng so với ban đầu. Do đó, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của Eximbank đến cuối năm 2015 là -817. Bước sang năm 2016, Eximbank tiếp tục lỗ luỹ kế 461. Huy động vốn năm 2016 có khả quan hơn năm 2015 nhưng chỉ tăng 4% so với năm 2015, tổng dư nợ cấp tín dụng tiếp tục giảm 0.7% so với 2015, tỷ lệ nợ quá hạn tăng từ 2.42% năm 2016, theo đó tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1.
Năm 2017, tình hình kinh doanh của Eximbank bắt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 đầu có những khởi sắc, tuy nhiên những thông tin không tốt về hoạt động tiền gửi lại tiếp tục ảnh hưởng mạnh đến hoạt động của Eximbank.5: Hoạt động kinh doanh của Eximbank giai đoạn 2014 – 2017 2014 2015 2016 2017 STT Chỉ tiêu (Tỷ đồng) (Tỷ đồng) (Tỷ đồng) (Tỷ đồng) 1 Tổng tài sản 160,145 124,850 128,802 149,370 2 Huy động vốn 101,380 98,431 102,351 117,540 3 Tổng dư nợ cấp tín dụng 97,956 96,188 95,511 107,391 4 Lợi nhuận trước thuế -835 -817 -461 620 (Nguồn: Báo cáo tài chính 2014 - 2017) Tình hình trên đã tạo áp lực lớn về công việc lên đội ngũ nhân viên hiện tại, các đơn vị kinh doanh luôn trong tình trạng thiếu nhân sự (cụ thể theo báo cáo nội bộ lượng nhân viên nghỉ việc tại ngân hàng qua các năm dao động từ 12% - 23%), nhân sự mới tuyển dụng chỉ đủ bù đắp cho lượng nhân viên nghỉ việc, họ cần thời gian ít nhất 6 tháng để thích nghi với môi trường mới. Tuy nhiên, đây chỉ là bù đắp về lượng chứ không bù đắp về chất (theo thống kê của phòng nhân sự, nhân viên nghỉ việc có đến 60% là lao động có kinh nghiệm trên 1 năm). Tình hình nhân viên nghỉ việc của nhân viên ngày càng gia tăng, điều này chứng tỏ nhân viên thiếu sự cam kết với ngân hàng Eximbank. Quan sát hoạt động của Eximbank trong những năm gần đây, tác giả nhận thấy số lượng nhân viên nghỉ việc ngày càng tăng, tỷ lệ nghỉ việc cao nằm chủ yếu ở những nhân viên có kinh nghiệm làm việc từ 2 năm đến 5 năm, thậm chí có những ứng cử viên mới tuyển đã có quyết định tuyển dụng nhưng không tiếp nhận việc làm.
Các nhân viên có xu hướng rời bỏ công việc hiện tại và tìm kiếm cơ hội tốt hơn tại các ngân hàng khác thay vì ở lại cùng ngân hàng vượt qua khó khăn. Thái độ của nhân viên đối với công việc sẽ ảnh hưởng đến kết quả làm việc. Tổ chức luôn mong muốn nhân viên năng động, tràn đầy nhiệt huyết và cống hiến hết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 mình vì tập thể, nó tạo nên sự cam kết của nhân viên với tổ chức. Nhưng điều này lại rất khó kiểm soát vì mỗi nhân viên về năng lực, kỹ năng làm việc, nhu cầu, nguyện vọng và hoàn cảnh cá nhân khác nhau.
Nhân viên có tác phong làm việc không tích cực hoặc đùn đẩy công việc, trách nhiệm, sẽ khiến môi trường làm việc trở nên tiêu cực. Nhân viên không nỗ lực làm công việc của mình, chưa có sự chủ động nâng cao kỹ năng để làm việc hiệu quả hơn.