CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG VÀ HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM I. Những vấn đề chung về thị trường 1. Khái niệm thị trường Thị trường ra đời và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền sản xuất hàng hoá. Chính và vậy, các khái niệm về thị trường rất phong phú và đa dạng.
Tuy nhiên, ta có thể khái quát một số khái niệm sau: * Theo cách hiểu cổ điển: Thị trường là nơi diễn ra quá trình trao đổi và buôn bán. Trong thuật ngữ kinh tế hiện đại, thị trường còn bao gồm các hội trợ cũng như các địa dư hoặc các khu vực tiêu thụ phân theo mặt hàng hoặc ngành hàng. * Thị trường là nơi mua bán hàng hoá, nơi gặp gỡ để tiến hành các hoạt động mua bán giữa người mua và người bán. * Thị trường biểu hiện thu gọn của quá trình mà thông qua đó các quyết định của các gia đình về tiêu dùng mặt hàng nào, các quyết định của công ty về sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và các quyết định của người công nhân về việc làm, bao lâu, cho ai đều được dung hoà bằng sự điều chỉnh gía cả.
* Thị trường là sự kết hợp giữa cung và cầu trong đó những người mua và những người bán bình đẳng cùng cạnh tranh. Số lượng người mua, người bán nhiều hay ít phản ánh qui mô của thị trường lớn hay nhỏ. Việc xác định nên Luan van mua hay nên bán hàng hoá và dịch vụvới khối lượng và giá cả bao nhiêu là do cung và cầu quyết định. * Thị trường là một phạm trù riêng của nền sản xuất hàng hoá.
Hoạt động cơ bản của thị trường được thông qua ba nhân tố có mối quan hệ hữu cơ hay mật thiết với nhau bao gồm: nhu cầu về hàng hoá và dịch vụ, cung ứng về hàng hoá và dịch vụ, giá cả của hàng hoá và dịch vụ. * Theo Mác, thị trường chẳng qua là sự biểu hiện của sự phân công xã hội và do đó nó có thể vô cùng tận. Tựu trung lại ta thấy, mọi khái niệm về thị trường đều đề cập tới mối qua hệ giữa người mua và người bán. Các mối quan hệ này được biểu hiện một cách khác nhau giữa các khái niệm 2.
Vai trò của thị trường đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Thị trường có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế đa quốc gia nói chung và doanh nghiệp nói riêng. Qua thị trường có thể nhận biết được sự phân phối của nguồn lực sản xuất thông qua hệ thống giá cả. Trên thị trường, giá cả hàng hoá và các nguồn lực có hạn này được sử dụng để sản xuất đúng các hàng hoá và dịch vụ mà xã hội có nhu cầu. Thị trường là khách quan, từng doanh nghiệp không có khả năng làm thay đổi thị trường.
Nó phải dựa trên cơ sở nhận biết nhu cầu xã hội và thế mạnh kinh doanh cuả mình mà có phương án kinh doanh phù hợp với đòi hỏi của thị trường. Sở dĩ thị trường có vai trò to lớn như nói trên là do có chức năng sau * Chức năng thừa nhận. * Chức năng thực hiện. Luan van * Chức năng điều tiết, kích thích nền kinh tế.
*Chức năng thông tin xã hội. Thị trường là nơi gặp gỡ giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng trong qua trình trao đổi hàng hoá, nhà doanh nghiệp đưa hàng hoá của mình vào thị trường với mong muốn chủ quan là bán được nhiều hàng hoá với giá cả sao cho bù đắp được chi phí bỏ ra và thu được nhiều lợi nhuận. Người tiêu dùng đến thị trường để mua hàng hoá đúng công dụng, hợp thị hiếu và có khả năng thanh toán theo mong muốn của mình. Trong trường hợp thị trường thực hiện chức năng thừa nhận, tức là đôi bên đã thuận mua vừa bán thì quá trình tái sản xuất được giải quyết.
Khi hàng hoá được chấp nhận trên thị trường cũng có nghĩa là nó thực hiện được hành vi mua bán, trao đổi giá trị. Đây chính là chức năng thực hiện của thị trường. Thị trường còn có chức năng điều tiết, kích thích nền sản xuất hàng hoá. Chức năng đó của thị trường được thể hiện ở chỗ thông qua việc nghiên cứu, nắm bắt nhu cầu thị trường, doanh nghiệp sẽ từng bước tự cải tiến sản phẩm nhằm thu lợi nhuận cao.
Thị trường điều tiết hàng hoá và dịch vụ từ nơi bão hoà đến nơi khan hiếm, đúng thời gian, số lượng, chất lượng bằng công cụ của mình như giá cả, cung, cầu. Thị trường khuyến khích cải tiến sản phẩm có chi phí thấp hơn so với chi phí chung của toàn xã hội. Chức năng thông tin thể hiện ở chỗ nó chỉ ra cho người sản xuất biết nên: sản xuất hàng hoá nào? khối lượng bao nhiêu? nên tung ra thị trường ở thời điểm nào? nó chỉ ra cho người tiêu dùng thấy nên mua một hàng hoá hay một mặt hàng thay thế nào đó phù hợp với khả năng thu nhập của họ. Xuất phát từ các chức năng trên, xuất hiện vai trò cơ bản của thị trường.
Luan van * Thị trường là sống còn đối với sản xuất kinh doanh Với doanh nghiệp muốn tồn tại phát triển hoạt động kinh doanh của mình thì phải tiêu thụ được hàng hoá và thu được lợi nhuận. Muốn vậy phải được thị trường chấp nhận, thực hiện việc bán hàng hoá và dịch vụ thành công, tức là được thị trường chấp nhận và thực hiện được sự chuyển hoá và thu lợi nhuận về cho doanh nghiệp. *Thị trường hướng dẫn sản xuất kinh doanh Doanh nghiệp dựa vào thị trường đề ra các chiến lược sản xuất của mình. Thông qua thị trường doanh nghiệp biết mình nên sản xuất cái gì? sản xuất cho ai? và như thế nào? Thị trường hướng dẫn mặt hàng đang khan hiếm, chuyển sản xuất từ nơi thừa sang nơi thiếu, bằng những con đường nào của mình.
*Thị trường phản ánh qui mô, trình độ sản xuất, nhìn vào thị trường có thể đánh giá tình trạng sản xuất. Thị trường là bảng biểu công bằng nhất phản ánh tình trạng sản xuất kinh doanh. *Thị trường là nơi kiểm nghiệm, đánh giá tính chất đúng đắn của chủ trương chính sách kinh tế của nhà nước, nhà kinh doanh. Thông qua đó, một mặt nâng cao trình độ quản lý kinh doanh của các doanh nghiệp, đồng thời cũng đào thải các nhà quản lý tồi.
Kinh tế thị trường năng động uyển chuyển, song nó không phải gậy thần hay liều thuốc tiên có thể gây thích ứng với mọi điều kiện. Thị trường không bình lặng, ở đó cạnh tranh quyết liệt giữa các doanh nghiệp để tồn tại và phát triển. Trong cơ chế thị trường hiệu quả là thước đo cao nhất thể hiện thông qua lợi nhuận thu được và cũng chính vì lợi nhuận mà các doanh nghiệp sẽ không từ bất cứ hình thức thủ đoạn nào canh tranh nhằm thu lãi Luan van cao, gây nên tình trạng phân hoá giầu nghèo trong xã hội, làm tăng gánh nặng trong xã hội. Tóm lại, thị trường cũng có những ưu điểm song cũng tồn tại những khuyết điểm cần phải nhận thức một cách toàn diện đúng đắn dưới các góc độ khác nhau nhằm phát huy những mặt mạnh, hạn chế những yếu kém trong quá trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn.
Phân loại thị trường Về mặt lý thuyết và thực tiễn ta thấy có nhiều loại thị trường, do đó cần phải nghiên cứu cách phân loại nó. Có nắm vững cách phân loại thị trường, chúng ta mới có khả năng nghiên cứu và sử dụng các biện pháp thích hợp để phát triển và mở rộng thị trường của doanh nghiệp. Sau đây, chúng ta nghiên cứu các phương pháp chủ yếu để phân loại thị trường: - Trên góc độ vị trí địa lý của lưu thông hàng hoá và dịch vụ để xem xét người ta phân thị trường thành * Thị trường trong nước: Thị trường từng địa phương, thị trường đặc khu, thị trường thành thị, thị trường nông thôn. * Thị trường nước ngoài: Thị trường Tây Âu, Đông Âu, Bắc Mỹ, thị trường Đông Nam Á.
- Trên góc độ đối tượng của lưu thông của thị trường để xem xét người ta phân loại thị trường thành * Thị trường hàng hoá: thị trường tư liệu sản xuất, hàng hoá tiêu dùng, thị trường hàng nội, hàng ngoại, thị trường hàng cao cấp, hàng thông dụng, thị trường lao động. Luan van * Thị trường tiền tệ: đồng Việt Nam, ngoại tệ. ở các nước phát triển, thị trường tiền tệ phát triển thành Sở giao dịch về thị trường chứng khoán. ở nước ta, dạng thị trường này chưa phát triển.
- Trên góc độ chuyên môn hoá sản xuất và kinh doanh ta phân loại thị trường thành: thị trường hàng công nghiệp, thị trường hàng nông sản, lâm sản, thuỷ sản. - Trên góc độ tính chất của thị trường người ta chia thành * Thị trường cung - thị trường bán, thị trường cầu - thị trường mua. * Thị trường đầu vào (thị trường các yếu tố sản xuất), thị trường đầu ra (thị trường hàng hoá, dịch vụ của một doanh nghiệp). * Đứng trên giác độ doanh nghiệp ta có thể chia thị trường chung (hàng hoá, dịch vụ trên thị trường tổng cung, tổng cầu) và thị trường của doanh nghiệp (vi mô), khả năng tham gia vào thị trường của một doanh nghiệp (mức độ khống chế thị trường của một doanh nghiệp).
Hoạt động mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp 1. Vai trò của việc mở rộng thị trường đối với doanh nghiệp 1.1) Sự cần thiết của công tác mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp Sự chuyển hướng kinh tế từ một nền kinh tế bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường và tự do cạnh tranh dẫn đến sự đảo lộn trong cung cách cũng như phương thức hoạt động của các doanh nghiệp. Luan van Sự đổi mới nền kinh tế như một làn gió thổi đến làm kích thích những doanh nghiệp năng động, sáng tạo, đồng thời loại những doanh nghiệp hoạt động kém, không hiệu quả, không thể thích nghi được với môi trường mới. Cũng do tác động của chính sách cải cách trong nền kinh tế đang diễn ra sự cải tổ về cơ cấu và đẩy nhanh tốc độ phát triển.
Hoàn cảnh đó khiến cho các doanh nghiệp phải thay đổi cách thức hoạt động kinh doanh của mình sao cho phù hợp với cơ chế thị trường. Cùng với sự phát triển ngày càng nhanh của khoa học kỹ thuật, các doanh nghiệp, nhà kinh doanh đang phải đứng trước một thử thách to lớn trong việc nắm bắt và thích ứng với trào lưu của thời đại.