Luận văn tốt nghiệp một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh quảng bình

Luận văn phân tích giải pháp mở rộng cho vay cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng nông nghiệp tỉnh Quảng Bình, thúc đẩy phát triển kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải
• Trường học: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Bình

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ - NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN
• 1.1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế quốc dân
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Vai trò của DNVVN trong nền kinh tế quốc dân
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng hoạt động cho vay đối với DNVVN tại NHNo& PTNT tỉnh Quảng Bình
• 3. CHƯƠNG 3: Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay DNVVN tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp mở rộng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ

Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. DNVVN đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Việc tìm ra các giải pháp hiệu quả để mở rộng cho vay sẽ giúp DNVVN phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Quảng Bình

DNVVN tại Quảng Bình có quy mô nhỏ, vốn chủ sở hữu hạn chế và thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Đặc điểm này khiến họ khó tiếp cận các nguồn tài chính từ ngân hàng.

1.2. Vai trò của DNVVN trong phát triển kinh tế địa phương

DNVVN không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào ngân sách nhà nước. Họ là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội tại Quảng Bình.

II. Thách thức trong việc cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Mặc dù DNVVN có tiềm năng lớn, nhưng họ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn vay. Các ngân hàng thường e ngại khi cho vay do rủi ro cao và khả năng trả nợ không đảm bảo.

2.1. Khó khăn trong việc xây dựng dự án khả thi

Nhiều DNVVN thiếu kinh nghiệm trong việc lập dự án đầu tư khả thi, điều này làm giảm khả năng tiếp cận vốn vay từ ngân hàng.

2.2. Thiếu tài sản thế chấp và uy tín trên thị trường

Với quy mô nhỏ và vốn chủ sở hữu hạn chế, DNVVN thường không có đủ tài sản thế chấp để đảm bảo cho khoản vay, dẫn đến việc khó khăn trong việc thuyết phục ngân hàng.

III. Giải pháp tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng

Để mở rộng cho vay đối với DNVVN, ngân hàng cần áp dụng các giải pháp tài chính linh hoạt và phù hợp với đặc điểm của từng doanh nghiệp. Các chính sách ưu đãi và hỗ trợ sẽ giúp DNVVN tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

3.1. Chính sách lãi suất ưu đãi cho DNVVN

Ngân hàng có thể áp dụng chính sách lãi suất ưu đãi cho các khoản vay của DNVVN, giúp họ giảm bớt gánh nặng tài chính và dễ dàng hơn trong việc trả nợ.

3.2. Hỗ trợ tư vấn và đào tạo cho doanh nghiệp

Cung cấp dịch vụ tư vấn và đào tạo cho DNVVN về lập dự án, quản lý tài chính sẽ giúp họ nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay và phát triển bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng

Việc áp dụng các giải pháp mở rộng cho vay đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho ngân hàng và DNVVN. Sự phát triển của DNVVN không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả đạt được từ các chính sách cho vay

Các chính sách cho vay đã giúp nhiều DNVVN vượt qua khó khăn, mở rộng sản xuất và tạo ra việc làm cho hàng triệu lao động.

4.2. Tác động đến sự phát triển kinh tế địa phương

Sự phát triển của DNVVN đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững tại Quảng Bình.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngân hàng

Để tiếp tục mở rộng cho vay đối với DNVVN, ngân hàng cần có những chiến lược dài hạn và linh hoạt hơn. Việc cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ sẽ giúp DNVVN phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển sản phẩm cho vay

Ngân hàng cần nghiên cứu và phát triển các sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu và khả năng của DNVVN, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong việc tiếp cận vốn.

5.2. Tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp

Hợp tác với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả trong việc cung cấp dịch vụ cho DNVVN, từ đó thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế, sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp đóng vai trò động lực đối với tốc độ tăng trưởng kinh tế chung. Tại Việt Nam, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) chiếm tỷ trọng trên 90% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước, tham gia sâu rộng vào nhiều ngành nghề sản xuất kinh doanh và đóng góp nguồn thu ngân sách cũng như giải quyết việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, các DNVVN thường xuyên đối mặt với rào cản lớn về nguồn lực tài chính do đặc thù quy mô vốn chủ sở hữu mỏng, năng lực tài chính hạn chế, thiếu tài sản bảo đảm, thông tin kế toán chưa đạt chuẩn minh bạch và khả năng lập dự án khả thi còn yếu. Tình trạng này khiến các tổ chức tín dụng nói chung e ngại rủi ro và hạn chế giải ngân.

Tại địa bàn tỉnh Quảng Bình, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NHNo&PTNT) tỉnh Quảng Bình giữ vai trò trung gian tài chính chủ lực phục vụ phát triển kinh tế địa phương. Dù đã có những bước chuyển dịch hướng dòng vốn tín dụng sang khu vực DNVVN, ngân hàng vẫn gặp phải những thách thức trong việc vừa mở rộng quy mô tín dụng vừa bảo đảm kiểm soát rủi ro an toàn vốn.

Nhằm giải quyết bài toán thực tiễn này, khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ, hoạt động cho vay và yêu cầu mở rộng cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNVVN.
2. Đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh, cơ chế vận hành và kết quả cho vay đối với khối DNVVN tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2005 – 2007.
3. Phân tích các nhân tố tác động, chỉ rõ hạn chế tồn tại từ cả phía ngân hàng và phía doanh nghiệp; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mở rộng hoạt động cho vay DNVVN tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cho vay và các nội dung mở rộng cho vay của NHTM đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Phạm vi không gian: Hoạt động nghiệp vụ tại Hội sở và các đơn vị trực thuộc của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh, huy động vốn và cấp tín dụng giai đoạn 2005 – 2007.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các định nghĩa kinh tế học ngân hàng và văn bản pháp quy hiện hành của Nhà nước tại thời điểm nghiên cứu:

• Khái niệm và tiêu chí phân loại DNVVN: Sử dụng định nghĩa theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ về trợ giúp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ (quy định cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm không quá 300 người); kết hợp khung lý thuyết từ tài liệu nghiên cứu "Giải pháp phát triển DNVVN ở Việt Nam" (Nguyễn Đình Hương, NXB Thống kê, 2002).
• Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động tín dụng: Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 (có hiệu lực từ ngày 01/10/1998); Quyết định số 193/2001/TT-BTC ngày 29/09/2001 của Bộ Tài chính về thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNVVN; Thông tư số 01/2006/TT-NHNN ngày 20/02/2006 của Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn nghiệp vụ bảo lãnh tín dụng.
• Lý thuyết mở rộng cho vay của NHTM: Hoạt động cho vay được xác định là việc tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ gốc và lãi theo thỏa thuận. Mở rộng cho vay phản ánh việc gia tăng quy mô cấp tín dụng gắn liền với điều kiện bảo đảm an toàn vốn và tối ưu hóa khả năng sinh lời.

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu học thuật gồm:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp lý luận: Hệ thống hóa các khái niệm, đặc điểm, vai trò kinh tế của DNVVN và cơ chế cấp tín dụng của NHTM.
• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian: Xử lý, so sánh số liệu tuyệt đối và tỷ lệ tăng trưởng tương đối (%) qua các năm 2005, 2006 và 2007 về nguồn vốn huy động, doanh số cho vay, thu nợ, dư nợ và nợ xấu.
• Phương pháp phân tích nhân tố: Phân định các nhóm nhân tố khách quan (môi trường pháp lý, kinh tế, chính trị - xã hội, chính sách vĩ mô, rủi ro bất khả kháng) và chủ quan (chiến lược kinh doanh, chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, thông tin tín dụng, chất lượng nhân sự và nội tại của doanh nghiệp đi vay).

Nguồn dữ liệu thực chứng được thu thập từ các Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh hàng năm của Phòng Kế hoạch và Phòng Tín dụng thuộc NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2005 – 2007.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở rộng hoạt động cho vay của NHTM đối với DNVVN - những vấn đề cơ bản

Chương 1 xây dựng bức tranh tổng thể về vị trí của DNVVN và bản chất của hoạt động tín dụng ngân hàng:

• Đặc trưng của khối DNVVN: Cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, năng động, quyền tự quyết thuộc về chủ sở hữu giúp chuyển đổi mặt hàng nhanh chóng. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này bộc lộ nhiều điểm yếu: tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp, sử dụng máy móc công nghệ lạc hậu từ 15–20 năm, năng lực tài chính yếu, chế độ kế toán thiếu chuẩn mực và khó tiếp cận thị trường vốn dài hạn.
• Vai trò của DNVVN: Khối này chiếm trên 90% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp khoảng 25% GDP cả nước và tạo việc làm cho khoảng 7,8 triệu lao động (tương đương 26% lực lượng lao động toàn quốc, trong đó ngành công nghiệp chiếm 35,7%, thương mại - dịch vụ chiếm 19,5%, xây dựng chiếm 15,6%).
• Các phương thức cho vay áp dụng cho DNVVN: Khóa luận phân loại các hình thức cấp tín dụng bao gồm cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng (HMTD), cho vay theo dự án đầu tư, cho vay hợp vốn, cho vay trả góp, cho vay theo HMTD dự phòng, cho vay phát hành và sử dụng thẻ tín dụng, cho vay theo hạn mức thấu chi và chiết khấu chứng từ.
• Tác dụng của việc mở rộng cho vay: Làm gia tăng doanh thu - lợi nhuận và hoàn thiện năng lực quản trị rủi ro cho ngân hàng; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn sản xuất, nâng cao hiệu quả hạch toán kinh tế và sức cạnh tranh; góp phần điều tiết lưu thông tiền tệ và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng.

Chương 2: Thực trạng hoạt động cho vay đối với DNVVN tại NHNo& PTNT tỉnh Quảng Bình

Chương 2 phân tích chuyên sâu về cơ cấu hoạt động và kết quả cấp tín dụng tại chi nhánh:

• Lịch sử hình thành và bộ máy tổ chức: Tiền thân là Ngân hàng Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Trị Thiên (thành lập năm 1988), sau khi chia tách tỉnh năm 1989 được thành lập lại và chính thức đổi tên thành NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình theo Quyết định số 280/QĐ-NHNN ngày 15/11/1996. Đến giai đoạn nghiên cứu, chi nhánh có 345 cán bộ công nhân viên, quản lý 10 chi nhánh loại III (gồm 6 chi nhánh cấp huyện, 4 chi nhánh tại TP. Đồng Hới) và 11 phòng giao dịch liên xã.
• Hoạt động huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động năm 2007 đạt 1.189,328 tỷ đồng (tăng 46,33% so với năm 2006). Trong đó, tiền gửi tiết kiệm dân cư đóng vai trò chủ đạo, đạt 722,099 tỷ đồng năm 2007 (chiếm 60,7% tổng nguồn vốn). Tiền gửi ngoại tệ quy đổi năm 2007 đạt 83 tỷ đồng.
• Quy trình cho vay DNVVN: Được thực hiện chặt chẽ qua 3 giai đoạn:
  1. Thẩm định trước khi cho vay: Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính pháp lý, điều tra thông tin khách hàng, thẩm định dự án/phương án sản xuất kinh doanh và tài sản bảo đảm, lập báo cáo thẩm định trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
  2. Kiểm tra, giám sát trong khi cho vay: Ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm, thực hiện giải ngân theo giấy nhận nợ và hóa đơn, chứng từ chi phí.
  3. Thu nợ và thu lãi: Theo dõi kỳ hạn nợ, trích tài khoản tiền gửi để thu hồi nợ gốc/lãi hoặc áp dụng biện pháp xử lý nợ quá hạn.
• Thực trạng cho vay khối DNVVN:
  • Doanh số cho vay DNVVN tăng mạnh từ 137,798 tỷ đồng (2005) lên 163,921 tỷ đồng (2006) và đạt 389,816 tỷ đồng (2007), chiếm 25,3% tổng doanh số cho vay toàn chi nhánh.
  • Doanh số thu nợ DNVVN năm 2007 đạt 250,796 tỷ đồng (tăng 59,06% so với năm 2006).
  • Dư nợ cho vay DNVVN đến 31/12/2007 đạt 260,884 tỷ đồng (tăng 116,5% so với năm 2006), chiếm tỷ trọng 17,3% tổng dư nợ toàn ngân hàng.
  • Số lượng khách hàng DNVVN có quan hệ tín dụng năm 2007 là 252 doanh nghiệp (tăng 50 doanh nghiệp so với năm 2006), chiếm 24,69% tổng số doanh nghiệp trên toàn tỉnh Quảng Bình và chiếm 22,9% thị phần tín dụng doanh nghiệp của các NHTM/Quỹ tín dụng trên địa bàn.
  • Về phân loại hình thức sở hữu: Năm 2007, Công ty TNHH chiếm tỷ trọng lớn nhất với 169 doanh nghiệp, dư nợ đạt 212,178 tỷ đồng; tiếp đến là Doanh nghiệp tư nhân với 68 khách hàng, dư nợ đạt 38,756 tỷ đồng; Công ty cổ phần có 10 khách hàng, dư nợ đạt 8,8 tỷ đồng; Hợp tác xã có 5 đơn vị với dư nợ 1,15 tỷ đồng.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay DNVVN tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, khóa luận xác định phương hướng mở rộng hoạt động cho vay theo các nhóm nội dung:

• Đổi mới và đơn giản hóa quy trình cấp tín dụng: Cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà, chuẩn hóa quy trình thẩm định riêng phù hợp với đặc thù DNVVN tại địa phương.
• Đa dạng hóa phương thức và sản phẩm cho vay: Mở rộng phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng cho các doanh nghiệp có chu kỳ kinh doanh ổn định; phát triển hình thức cho vay thấu chi qua tài khoản thanh toán và cho vay trả góp; triển khai nghiệp vụ chiết khấu chứng từ thương mại.
• Linh hoạt cơ chế lãi suất: Áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt theo mức độ rủi ro và quan hệ tín dụng lâu năm, không phân biệt đối xử bất hợp lý giữa doanh nghiệp lớn và DNVVN, áp dụng ưu đãi lãi suất giai đoạn đầu để thu hút khách hàng mới.
• Phát triển dịch vụ hỗ trợ ngoại vi: Kết hợp cung cấp các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, kinh doanh ngoại tệ, chi trả kiều hối và tư vấn tài chính nhằm gia tăng giá trị dịch vụ toàn diện cho khách hàng doanh nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống chỉ tiêu tài chính và hoạt động tín dụng của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình qua bảng số liệu thực tế:

Chỉ tiêu nghiệp vụ	Năm 2005	Năm 2006	Năm 2007	Tăng trưởng 2006/2005 (%)	Tăng trưởng 2007/2006 (%)
Tổng nguồn vốn huy động (Triệu đồng)	663.597	812.731	1.189.328	+22,47%	+46,33%
- Tiền gửi các tổ chức kinh tế	86.820	103.101	219.421	+18,77%	+112,91%
- Tiền gửi tiết kiệm dân cư	361.979	509.120	722.099	+40,67%	+41,85%
- Tiền gửi ngoại tệ (quy VNĐ)	27.431	65.328	83.000	+138,15%	+27,05%
Hoạt động tín dụng chung (Triệu đồng)
- Tổng doanh số cho vay	1.000.419	1.341.341	1.541.160	+34,08%	+14,89%
- Tổng doanh số thu nợ	797.104	1.047.886	1.167.310	+31,46%	+11,39%
- Tổng dư nợ tín dụng	880.991	1.119.578	1.508.106	+27,08%	+34,70%
- Quy mô nợ xấu	21.329	41.064	44.524	+92,53%	+8,43%
- Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ	2,42%	3,67%	2,99%	-	-
Tín dụng khối DNVVN (Triệu đồng)
- Doanh số cho vay DNVVN	137.798	163.921	389.816	+18,96%	+137,80%
- Doanh số thu nợ DNVVN	97.366	157.670	250.796	+61,94%	+59,06%
- Dư nợ cho vay DNVVN	114.215	120.464	260.884	+5,47%	+116,56%
- Tỷ trọng dư nợ DNVVN / Tổng dư nợ	12,96%	10,76%	17,30%	-	-
- Số lượng DNVVN có quan hệ vay vốn	137 DN	202 DN	252 DN	+47,45%	+24,75%

Khóa luận đóng góp về mặt thực tiễn thông qua việc phản ánh chân thực năng suất tín dụng của cán bộ ngân hàng: dư nợ bình quân trên một cán bộ tín dụng tại chi nhánh đã tăng từ 3,2 tỷ đồng (năm 2006) lên 4,3 tỷ đồng (năm 2007). Đề tài cũng thẳng thắn chỉ ra rằng dù tỷ trọng cho vay DNVVN có sự bứt phá trong năm 2007 (đạt 25,3% doanh số cho vay và 17,3% dư nợ), con số này vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng của tỉnh và so với phân khúc cho vay hộ sản xuất (vốn chiếm 73,8% doanh số cho vay năm 2007).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của tài liệu: Phạm vi khảo sát dữ liệu thực nghiệm dừng lại ở giai đoạn 2005 – 2007 trên địa bàn tỉnh Quảng Bình; số liệu về tình hình tài chính của các DNVVN chưa được phân tích định lượng chi tiết theo từng chỉ số thanh khoản, đòn bẩy tài chính do hạn chế về tính minh bạch trong báo cáo kế toán của các doanh nghiệp được khảo sát.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu để đánh giá tác động của các chính sách tiền tệ và khung pháp lý mới về hỗ trợ DNVVN; ứng dụng các mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ và quản trị rủi ro định lượng đối với danh mục cho vay doanh nghiệp nhỏ tại các ngân hàng thương mại cấp tỉnh.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp: Nghiên cứu phương pháp tiếp cận, cấu trúc phân tích thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại đối với nhóm khách hàng đặc thù.
• Cán bộ tín dụng và quản lý chi nhánh ngân hàng thương mại tại các địa phương: Tham khảo quy trình thẩm định 3 bước, cách thức phân loại rủi ro theo loại hình doanh nghiệp (Công ty TNHH, Doanh nghiệp tư nhân, Hợp tác xã) và các giải pháp đa dạng hóa phương thức cho vay để mở rộng thị phần tín dụng an toàn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận căn cứ vào văn bản pháp lý nào để xác định tiêu chí doanh nghiệp vừa và nhỏ?
Khóa luận áp dụng định nghĩa theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 23/11/2001 của Chính phủ, quy định DNVVN là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, có đăng ký kinh doanh, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.

2. Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay DNVVN tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình năm 2007 biến động như thế nào so với năm 2006?
Năm 2007, dư nợ cho vay DNVVN đạt 260,884 tỷ đồng, tăng 140,428 tỷ đồng (tương ứng mức tăng trưởng 116,56%) so với mức 120,464 tỷ đồng của năm 2006, nâng tỷ trọng dư nợ DNVVN từ 10,76% lên 17,30% tổng dư nợ toàn chi nhánh.

3. Loại hình doanh nghiệp nào chiếm tỷ trọng dư nợ cao nhất trong khối DNVVN tại chi nhánh tính đến cuối năm 2007?
Loại hình Công ty TNHH chiếm tỷ trọng cao nhất với 169 doanh nghiệp có quan hệ vay vốn và dư nợ đạt 212,178 tỷ đồng (tăng 116,68% so với năm 2006), tập trung chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng cơ bản.

4. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình trong hai năm 2006 và 2007 được ghi nhận ở mức bao nhiêu?
Tỷ lệ nợ xấu của toàn chi nhánh chiếm 3,67% tổng dư nợ vào năm 2006 (quy mô 41,064 tỷ đồng) và giảm xuống mức 2,99% tổng dư nợ vào năm 2007 (quy mô 44,524 tỷ đồng), bảo đảm dưới ngưỡng giới hạn 5% theo định hướng của hệ thống.

5. Cơ cấu nguồn vốn huy động của chi nhánh dựa chủ yếu vào nguồn nào trong giai đoạn 2005 – 2007?
Nguồn vốn huy động chủ yếu đến từ tiền gửi tiết kiệm dân cư, tăng từ 361,979 tỷ đồng (2005) lên 509,120 tỷ đồng (2006) và đạt 722,099 tỷ đồng (2007), chiếm tỷ trọng chi phối 60,7% tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hải đã phản ánh toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng mở rộng tín dụng đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2005 – 2007. Thông qua hệ thống số liệu thực nghiệm, đề tài làm rõ sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô vốn huy động, doanh số cho vay và dư nợ DNVVN, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về năng lực quản trị của doanh nghiệp và quy trình nghiệp vụ của ngân hàng. Các đề xuất hoàn thiện về thủ tục, lãi suất và đa dạng hóa phương thức cho vay mang giá trị thực tiễn đối với hoạt động phát triển tín dụng doanh nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ - NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN 1.1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế quốc dân 1.1 Khái niệm Trong nền kinh tế Việt Nam, DNVVN là bộ phận doanh nghiệp rất quan trọng, đóng góp đáng kể vào Ngân sách Nhà nước, giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu lao động, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế… Các DNVVN là một bộ phận doanh nghiệp phong phú với đủ mọi loại hình doanh nghiệp từ Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác xã đến các Doanh nghiệp tư nhân, Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần… kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Chiếm tỷ trọng tương đối cao, trên 90% tổng doanh nghiệp hiện có trên cả nước, các DNVVN đang hoạt động trong môi trường kinh tế chưa hoàn toàn thuận lợi cả tầm vĩ mô và vi mô. Mặc dù chiếm tỷ trọng lớn như thế nhưng hầu hết các DNVVN đều có quy mô nhỏ cả về vốn và lao động. Tuỳ theo đặc điểm và quy định của mỗi nước mà DNVVN được định nghĩa theo các cách khác nhau.

Tuy nhiên DNVVN được định nghĩa một cách chung nhất: DNVVN là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân; kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận; có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tính theo các tiêu thức vốn, lao động, doanh thu, giá trị gia tăng thu được trong từng thời kỳ quy định của từng quốc gia (Nguồn: Giải pháp phát triển DNVVN ở Việt Nam của Nguyễn Đình Hương - Nhà xuất bản thống kê 2002). Ở Việt Nam, DNVVN là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân, không phân biệt thành phần kinh tế, có quy mô vốn và lao động Nguyễn Thị Hải TCDN 46Q Luan van Chuyên đề tốt nghiệp 4 tuỳ theo quy định của Chính phủ đối với từng ngành nghề tương ứng với từng thời kỳ phát triển của nền kinh tế. Theo quy định số 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ ngày 23/11/2001 thì DNVVN là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, có đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.2 Đặc điểm - DNVVN có cơ cấu tổ chức đơn giản, linh hoạt. Các DNVVN thường có cơ cấu tổ chức đơn giản, số lượng lao động ít vì thế các doanh nghiệp này rất năng động linh hoạt, dễ chuyển hướng sản xuất kinh doanh.

Trong điều kiện cạnh tranh gay gắt như hiện nay, việc thâm nhập được vào thị trường sẽ đem lại cho doanh nghiệp nhiều thành công. Lợi nhuận của doanh nghiệp chỉ thu được tối đa khi sản phẩm hàng hoá đang trong giai đoạn tăng trưởng, và khi sản phẩm hàng hoá đến giai đoạn suy thoái, bị thị trường từ chối thì các DNVVN với quy mô vừa hoặc nhỏ sẽ dễ dàng chuyển hướng sản xuất, lựa chọn mặt hàng kinh doanh có lợi nhất, phù hợp nhất với khả năng của mình. Hơn nữa, những người điều hành quản lý doanh nghiệp phần lớn là chủ sở hữu của doanh nghiệp hoặc là người góp vốn lớn nhất nên họ được toàn quyền ra tất cả các quyết định có liên quan đến doanh nghiệp. Cũng do hoạt động hẹp, chủ sở hữu vừa là người đầu tư vừa là người quản lí nên các doanh nghiệp này được tự do hành động.

Sự gắn bó sát sao của chủ doanh nghiệp với quyền lợi của người lãnh đạo khiến họ phải tập trung hết trí lực cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vì họ có khả năng tự quyết nên họ có thể chớp lấy những cơ hội kinh doanh thuận lợi, tạo điều kiện cho khả năng thích ứng nhanh với sự biến động của thị trường và sự thay đổi của khoa học kĩ thuật. Còn đối với các doanh nghiệp lớn, do quy mô lớn cả về lao động và vốn nên thiếu sự linh động, khó phản ứng kịp thời với những biến động của thị trường, mà hầu hết các doanh nghiệp này thường có Nguyễn Thị Hải TCDN 46Q Luan van Chuyên đề tốt nghiệp 5 chủ sở hữu là Nhà nước nên bị động trong sản xuất kinh doanh, chiến lược kinh doanh phụ thuộc vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ, vì thế có lúc mục tiêu lợi nhuận phải nhường chỗ cho mục tiêu phát triển. - Mặc dù là nơi tạo việc làm chủ yếu trong mọi lĩnh vực.

Mỗi năm thu hút hàng triệu lao động nhưng hầu hết chất lượng lao động trong các DNVVN rất thấp vì các doanh nghiệp này thường tận dụng nguồn lao động rẽ tại địa phương, họ ít được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ do đó hiệu quả lao động chưa cao. Hơn nữa, các doanh nghiệp này có vốn ít nên hiếm có các chương trình đào tạo giúp nâng cao tay nghề cho lao động của doanh nghiệp. - Nói đến DNVVN ở Việt Nam chủ yếu là nói đến các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Do tính lịch sử của quá trình hình thành và phát triển các thành phần kinh tế nên hầu hết các DNVVN ở nước ta đều thuộc khu vực kinh tế ngoài quốc doanh.

Vì vậy, đặc điểm và tính chất của các doanh nghiệp thuộc khu vực này mang tính đại diện cho DNVVN. - Các DNVVN phong phú với đủ mọi loại hình doanh nghiệp như hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và kinh doanh trên nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau nên các DNVVN cung cấp một khối lượng sản phẩm đa dạng cho xã hội. Đặc biệt trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá như hiện nay thì sự phát triển của các DNVVN là cách thức tốt nhất để sản xuất hàng hoá thay thế hàng nhập khẩu. Nhờ quy mô nhỏ, chi phí sản xuất kinh doanh thấp vì tận dụng được nguồn lao động, nguyên vật liệu rẻ tại địa phương, nên các DNVVN có khả năng chuyên môn hoá sâu, có thể sản xuất một mặt hàng thay thế nhập khẩu có chất lượng tốt, giá thành phù hợp với sức mua của nhân dân từ đó góp phần ổn định đời sống xã hội, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế.

- Các DNVVN ở Việt Nam thường có công nghệ lạc hậu, thủ công. Hầu hết các DNVVN ở Việt Nam đều sử dụng công nghệ lạc hậu từ 15- 20 năm nên sản phẩm làm ra thường có giá trị công nghệ thấp, hàm lượng Nguyễn Thị Hải TCDN 46Q Luan van Chuyên đề tốt nghiệp 6 chất xám ít, giá trị thương mại và sức cạnh tranh kém so với sản phẩm cùng loại của các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Tình trạng máy móc thiết bị, công nghệ lạc hậu đã và đang là nguyên nhân chính của tình trạng lãng phí trong sử dụng nguyên nhiên vật liệu và ô nhiễm môi trường… Do chủ yếu tận dụng nguồn lao động tại địa phương với trình độ kỹ thuật tay nghề thấp nên khả năng tiếp cận với những công nghệ máy móc hiện đại là rất khó. Hơn nữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ có quy mô vốn nhỏ, khả năng huy động vốn lại ít nên thường gặp khó khăn trong việc đầu tư đổi mới công nghệ.

- Trình độ quản lý của chủ DNVVN bị hạn chế, thiếu thông tin trong khi đó lại khó có khả năng thu hút các nhà quản lý và lao động giỏi. Do khả năng tài chính có hạn, DNVVN thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trường, công nghệ sản xuất và công nghệ quản lý tiên tiến cũng như ít có khả năng mua sắm những thiết bị hiện đại. Mặt khác, phần lớn các DNVVN được thành lập do sự góp vốn của những người có vốn, khả năng quản lý của họ có hạn nên thường gặp lúng túng khi có biến động lớn trên thị trường. Các nhà quản lý doanh nghiệp chưa được đào tạo, thiếu sự hiểu biết đầy đủ về quản lý doanh nghiệp trong khi điều kiện hội nhập và cạnh tranh.

Hơn nữa do quy mô sản xuất nhỏ, sản phẩm tiêu thụ không nhiều, các DNVVN khó có thể trả lương cao cho người lao động nên khó có khả năng thu hút những người lao động có trình độ cao trong sản xuất kinh doanh và quản lý điều hành doanh nghiệp. - Các DNVVN có năng lực tài chính thấp. Vốn luôn là khó khăn lớn nhất đối với sự tăng trưởng của DNVVN. Khi mới thành lập, phần lớn các DNVVN thường gặp phải vấn đề về vốn.

Các nhà đầu tư, các tổ chức tài chính thường e ngại khi tài trợ cho các doanh nghiệp này bởi các DNVVN chưa có uy tín trên thị trường cạnh tranh, chưa tạo lập được khả năng trả nợ. Vốn chủ sở hữư thấp, năng lực tài chính chưa cao, nếu chưa tạo được năng lực bằng uy tín kinh doanh và hiệu quả sử dụng Nguyễn Thị Hải TCDN 46Q Luan van Chuyên đề tốt nghiệp 7 vốn thì doanh nghiệp rất khó tìm được người bảo lãnh cho mình trong quan hệ tín dụng. Vì thế DNVVN rất khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng của các Ngân hàng thương mại. Muốn vay vốn được từ nguồn tín dụng của các ngân hàng thương mại thì các DNVVN phải tạo lập được dự án đầu tư có tính khả thi nhưng do trình độ, khả năng quản lý kinh doanh của chủ doanh nghiệp thấp, khả năng dự báo trước những sự biến động của ngành, của nền kinh tế kém nên việc xây dựng các kế hoạch tài chính, phương án sản xuất kinh doanh của không ít DNVVN còn yếu trong khi dịch vụ tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp lại chưa phát triển.

Mặt khác, không ít các DNVVN lập báo cáo tài chính chưa rõ ràng, không minh bạch do yếu kém về quản trị doanh nghiệp nên các báo cáo tài chính không đáp ứng được yêu cầu.