Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác đá mài thành phố thái nguyên

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác đá mài thành phố, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phạm Thị Bích Thu
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Khắc Hiệp
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Giải Pháp Kiểm Soát Ô Nhiễm Tại Bãi Rác Đá Mài Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về chất thải và chất thải rắn
• 1.2. Các phương pháp xử lý chất thải rắn ở Việt Nam và trên Thế giới
• 1.3. Các phương pháp xử lý chất thải rắn
• 1.4. Tổng quan về chất thải rắn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
• 1.5. Phương pháp chôn lấp và các tác động đến môi trường
• 1.6. Tóm tắt điều kiện tự nhiên, KTXH khu vực chôn lấp chất thải Đá Mài
• 1.7. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội thành phố Thái Nguyên
• 1.8. Điều kiện tự nhiên, KTXH xã Tân Cương và khu vực bãi rác Đá Mài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập tài liệu
• 2.4. Phương pháp điều tra, lấy mẫu ở thực địa
• 2.5. Phương pháp phân tích, đánh giá
• 2.6. Phương pháp quan trắc lấy mẫu ngoài hiện trường và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Vị trí bãi rác Đá Mài
• 3.2. Quy mô, thiết kế, công suất xử lý bãi rác Đá Mài
• 3.3. Công nghệ xử lý rác thải tại bãi rác Đá Mài
• 3.4. Quy trình công nghệ xử lý nước rác
• 3.5. Hiện trạng môi trường bãi rác Đá Mài
• 3.6. Hiện trạng nước thải phát sinh từ bãi rác
• 3.7. Hiện trạng chất lượng nước mặt
• 3.8. Đánh giá hiện trạng môi trường bãi rác Đá Mài và đề xuất biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường
• 3.8.1. Đánh giá mức độ phù hợp về địa điểm
• 3.8.2. Đánh giá mức độ phù hợp về quy mô, thiết kế
• 3.8.3. Đánh giá mức độ phù hợp về công nghệ và môi trường
• 3.8.4. Đánh giá công tác quản lý bãi rác Đá Mài
• 3.8.5. Đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường tại bãi rác Đá Mài
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm bãi rác Đá Mài Thái Nguyên

Bãi rác Đá Mài, nằm tại thành phố Thái Nguyên, là một trong những bãi rác lớn nhất khu vực. Từ khi đi vào hoạt động vào năm 2002, bãi rác này đã thu gom và xử lý một lượng lớn chất thải rắn sinh hoạt. Tuy nhiên, sự gia tăng dân số và hoạt động kinh tế đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các vấn đề như ô nhiễm nước, không khí và đất đai đang trở thành mối lo ngại lớn cho cộng đồng địa phương. Việc kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài là cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

1.1. Tình hình hiện tại của bãi rác Đá Mài

Bãi rác Đá Mài hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chất thải. Theo báo cáo, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng ngày lên tới 404 tấn, trong đó phần lớn là rác hữu cơ. Điều này dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng nước và không khí xung quanh.

1.2. Tác động của ô nhiễm môi trường từ bãi rác

Ô nhiễm từ bãi rác Đá Mài không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Nước rỉ rác từ bãi rác có thể gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, trong khi khí thải từ quá trình phân hủy chất thải có thể gây ra các bệnh về hô hấp và các vấn đề sức khỏe khác.

II. Vấn đề ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài Thái Nguyên

Vấn đề ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài không chỉ dừng lại ở việc thu gom và xử lý chất thải. Các yếu tố như thiết kế bãi rác, công nghệ xử lý và quản lý chất thải đều góp phần vào tình trạng ô nhiễm. Việc thiếu các biện pháp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả đã dẫn đến sự gia tăng ô nhiễm môi trường.

2.1. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài bao gồm việc thu gom chất thải không đồng bộ, công nghệ xử lý lạc hậu và thiếu sự giám sát trong quá trình hoạt động. Điều này dẫn đến việc chất thải không được xử lý đúng cách, gây ra ô nhiễm nghiêm trọng.

2.2. Hệ quả của ô nhiễm môi trường

Hệ quả của ô nhiễm môi trường từ bãi rác Đá Mài rất nghiêm trọng. Nước ngầm bị ô nhiễm, không khí bị ô nhiễm bởi khí thải độc hại, và đất đai bị suy thoái. Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

III. Giải pháp kiểm soát ô nhiễm bãi rác Đá Mài Thái Nguyên

Để kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải tiến công nghệ xử lý chất thải, nâng cao ý thức cộng đồng và tăng cường quản lý chất thải.

3.1. Cải tiến công nghệ xử lý chất thải

Cải tiến công nghệ xử lý chất thải là một trong những giải pháp quan trọng. Việc áp dụng công nghệ hiện đại như ủ sinh học, thiêu đốt và tái chế sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao hiệu quả xử lý chất thải.

3.2. Tăng cường quản lý chất thải

Tăng cường quản lý chất thải thông qua việc xây dựng các quy định chặt chẽ và giám sát thường xuyên sẽ giúp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả hơn. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc thực hiện các biện pháp này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các giải pháp kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài đã được áp dụng và mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc cải tiến công nghệ và quản lý chất thải đã giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.1. Kết quả từ các biện pháp đã thực hiện

Kết quả từ các biện pháp kiểm soát ô nhiễm cho thấy sự giảm thiểu đáng kể về ô nhiễm nước và không khí. Các chỉ số chất lượng môi trường đã được cải thiện, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Những bài học kinh nghiệm từ việc kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài có thể áp dụng cho các bãi rác khác trong khu vực. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và quản lý hiệu quả là chìa khóa để giải quyết vấn đề ô nhiễm.

V. Kết luận và tương lai của bãi rác Đá Mài

Kết luận, việc kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự đầu tư và quan tâm từ các cơ quan chức năng để đảm bảo môi trường sống trong lành cho cộng đồng. Tương lai của bãi rác Đá Mài phụ thuộc vào các giải pháp bền vững và hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát ô nhiễm.

5.2. Hướng đi tương lai cho bãi rác Đá Mài

Hướng đi tương lai cho bãi rác Đá Mài cần tập trung vào việc phát triển các công nghệ xanh và bền vững. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại Việt Nam, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng năm ước tính trên 15 triệu tấn, trong đó 80% là chất thải sinh hoạt và 20% là chất thải công nghiệp. Tỉnh Thái Nguyên, với dân số khoảng 1 triệu người, phát sinh trung bình hơn 400 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, trong đó thành phố Thái Nguyên chiếm 34%. Bãi rác Đá Mài, với diện tích 25 ha, là bãi chôn lấp hợp vệ sinh chính của thành phố, được thiết kế xử lý khoảng 42 tấn rác/ngày, tương đương 36.500 tấn/năm, vận hành từ năm 2002. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, bãi rác đã phát sinh nhiều vấn đề môi trường như ô nhiễm nước rỉ rác, không khí và đất xung quanh, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng môi trường tại bãi rác Đá Mài, bao gồm phân tích chất lượng nước thải, không khí và tác động đến cộng đồng dân cư xã Tân Cương, đồng thời đề xuất các giải pháp kiểm soát ô nhiễm hiệu quả. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi bãi rác Đá Mài và khu vực lân cận xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2012. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý, vận hành bãi rác, giảm thiểu tác động môi trường và bảo vệ sức khỏe người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về quản lý chất thải rắn và ô nhiễm môi trường, bao gồm:

• Lý thuyết về xử lý chất thải rắn: Phân loại chất thải, các phương pháp xử lý như chôn lấp hợp vệ sinh, ủ sinh học, thiêu đốt và công nghệ ép kiện. Trong đó, chôn lấp hợp vệ sinh được áp dụng phổ biến tại Việt Nam do chi phí thấp và tính khả thi cao.

• Mô hình đánh giá ô nhiễm nước rỉ rác: Thành phần nước rỉ rác phức tạp, chứa các chỉ tiêu như BOD5, COD, amoni, nitơ tổng, tổng phốt pho, kim loại nặng và các chất hữu cơ khó phân hủy. Quá trình phân hủy rác diễn ra qua các giai đoạn hiếu khí, yếm khí và metan hóa, ảnh hưởng đến tính chất nước rỉ rác theo thời gian.

• Khái niệm về quan trắc môi trường: Bao gồm các chỉ tiêu vật lý, hóa học và vi sinh vật trong nước thải và không khí, sử dụng các tiêu chuẩn Việt Nam (QCVN) để đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng đáp ứng quy chuẩn.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH), nước rỉ rác, BOD5 (nhu cầu oxy hóa sinh học), COD (nhu cầu oxy hóa học), TSS (tổng chất rắn lơ lửng), và các chỉ tiêu vi sinh vật Coliform.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập tài liệu từ các báo cáo quan trắc môi trường tỉnh Thái Nguyên, số liệu điều tra thực địa tại bãi rác Đá Mài và xã Tân Cương, kết quả phân tích mẫu nước thải, nước mặt, không khí và phỏng vấn người dân.

• Phương pháp lấy mẫu và phân tích: Lấy mẫu nước thải, nước mặt tại các điểm đại diện quanh bãi rác và khu vực dân cư, sử dụng dụng cụ chuyên dụng, bảo quản mẫu theo tiêu chuẩn. Phân tích các chỉ tiêu BOD5, COD, amoni, nitơ tổng, phốt pho, kim loại nặng, Coliform bằng các thiết bị hiện đại như máy quang phổ hấp phụ nguyên tử, máy sắc ký khí, máy đo quang phổ.

• Phương pháp điều tra xã hội học: Phỏng vấn trực tiếp 50 hộ dân sống gần bãi rác, thu thập ý kiến về tác động môi trường và sức khỏe cộng đồng.

• Phương pháp phân tích dữ liệu: So sánh kết quả phân tích với tiêu chuẩn Việt Nam QCVN, đánh giá mức độ ô nhiễm, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn 2010-2012, bao gồm thu thập tài liệu, khảo sát thực địa, phân tích mẫu và tổng hợp kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước rỉ rác tại bãi rác Đá Mài: Nồng độ BOD5 dao động từ 1.000 đến 3.000 mg/l, COD từ 2.000 đến 30.000 mg/l, amoni từ 10 đến 800 mg/l, tổng nitơ trung bình khoảng 1.500 mg/l. Các chỉ tiêu này vượt xa giới hạn cho phép theo QCVN, cho thấy nước rỉ rác có mức độ ô nhiễm cao, cần xử lý triệt để trước khi thải ra môi trường.

2. Ô nhiễm nước mặt và nước ngầm xung quanh bãi rác: Kết quả quan trắc cho thấy nồng độ BOD5 và COD trong nước mặt sông Công và suối Đá Mài có xu hướng tăng gần khu vực xả thải, với BOD5 trung bình 6-10 mg/l và COD 15-30 mg/l, vượt mức quy chuẩn cho phép. Nước ngầm tại khu vực bãi rác cũng bị ảnh hưởng với sự hiện diện của các kim loại nặng và vi sinh vật Coliform vượt ngưỡng an toàn.

3. Ô nhiễm không khí quanh bãi rác: Các chỉ tiêu khí thải như mùi hôi, khí metan và các khí độc hại khác được ghi nhận ở mức cao hơn so với khu vực dân cư xa bãi rác. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân sống gần bãi rác, gây khó chịu và các bệnh về hô hấp.

4. Tác động xã hội và sức khỏe cộng đồng: Qua khảo sát 50 hộ dân, hơn 70% người dân phản ánh bị ảnh hưởng bởi mùi hôi và ô nhiễm nước, 40% có biểu hiện các bệnh liên quan đến đường hô hấp và tiêu hóa. Tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt tại xã Tân Cương chỉ đạt khoảng 36%, thấp hơn nhiều so với khu vực thành phố, làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm là do công nghệ xử lý nước rỉ rác chưa đồng bộ, hệ thống thu gom và xử lý khí thải chưa hiệu quả, cùng với việc quản lý vận hành bãi rác còn nhiều hạn chế. So với các nghiên cứu tại các bãi rác ở Colombia và Tây Mỗ (Việt Nam), nồng độ các chất ô nhiễm tại Đá Mài tương đương hoặc cao hơn, phản ánh mức độ ô nhiễm nghiêm trọng. Biểu đồ biến động các chỉ tiêu BOD5, COD, amoni trong nước thải và nước mặt cho thấy xu hướng tăng cao vào mùa mưa do lượng nước rỉ rác tăng và khả năng pha loãng giảm.

Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng công nghệ xử lý nước rỉ rác hiện đại, đồng thời nâng cao công tác quản lý vận hành và giám sát môi trường. Việc cải thiện tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt, đặc biệt ở khu vực nông thôn như xã Tân Cương, cũng là yếu tố then chốt để giảm thiểu ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp hệ thống xử lý nước rỉ rác: Áp dụng công nghệ vi sinh kết hợp xử lý hóa học và cơ học để giảm nồng độ BOD5, COD, amoni xuống dưới mức quy chuẩn trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện là Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thái Nguyên phối hợp với các chuyên gia môi trường.

2. Cải thiện hệ thống thu gom và xử lý khí thải: Lắp đặt hệ thống thu khí metan và xử lý mùi hôi bằng công nghệ hấp thụ hoặc đốt cháy, giảm thiểu ô nhiễm không khí trong 6-9 tháng tới. Chủ thể thực hiện là đơn vị quản lý bãi rác và các nhà thầu công nghệ.

3. Tăng cường công tác quản lý vận hành bãi rác: Đào tạo nhân lực chuyên môn, trang bị thiết bị vận hành như xe ủi, máy phun chế phẩm vi sinh, đảm bảo vận hành đúng quy trình trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện là UBND thành phố và Công ty CP Môi trường.

4. Nâng cao tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt tại xã Tân Cương và các vùng lân cận: Tổ chức tuyên truyền, hỗ trợ kinh phí mua sắm phương tiện thu gom, phấn đấu tăng tỷ lệ thu gom lên 70% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là UBND xã, các tổ chức dịch vụ vệ sinh môi trường.

5. Thực hiện quan trắc môi trường định kỳ: Thiết lập hệ thống quan trắc nước, không khí và đất xung quanh bãi rác, báo cáo định kỳ 6 tháng/lần để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh. Chủ thể thực hiện là Trung tâm Quan trắc và Công nghệ môi trường Thái Nguyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý môi trường địa phương: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, UBND thành phố Thái Nguyên có thể sử dụng kết quả để xây dựng chính sách quản lý chất thải rắn và giám sát môi trường hiệu quả.

2. Doanh nghiệp quản lý bãi rác và dịch vụ vệ sinh môi trường: Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thái Nguyên, các đơn vị thu gom rác có thể áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý được đề xuất để nâng cao hiệu quả vận hành.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Luận văn cung cấp dữ liệu thực tế, phương pháp nghiên cứu và phân tích môi trường bãi rác, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tương tự.

4. Cộng đồng dân cư sống gần bãi rác: Người dân xã Tân Cương và khu vực lân cận có thể hiểu rõ hơn về tác động môi trường và sức khỏe, từ đó phối hợp với chính quyền trong việc bảo vệ môi trường sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Bãi rác Đá Mài có công suất xử lý bao nhiêu?
   Bãi rác Đá Mài được thiết kế xử lý khoảng 42 tấn rác/ngày, tương đương 36.500 tấn/năm, đáp ứng nhu cầu xử lý rác thải của thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn 2010-2020.

2. Nước rỉ rác tại bãi rác có mức độ ô nhiễm như thế nào?
   Nước rỉ rác có nồng độ BOD5 từ 1.000 đến 3.000 mg/l, COD từ 2.000 đến 30.000 mg/l, vượt xa giới hạn cho phép, cần xử lý triệt để để tránh ô nhiễm nguồn nước xung quanh.

3. Tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt tại xã Tân Cương hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt tại xã Tân Cương chỉ đạt khoảng 36%, thấp hơn nhiều so với khu vực thành phố, góp phần làm gia tăng ô nhiễm môi trường.

4. Các biện pháp kiểm soát ô nhiễm được đề xuất là gì?
   Nâng cấp hệ thống xử lý nước rỉ rác, cải thiện thu gom và xử lý khí thải, tăng cường quản lý vận hành bãi rác, nâng cao tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt và thực hiện quan trắc môi trường định kỳ.

5. Ảnh hưởng của bãi rác đến sức khỏe cộng đồng như thế nào?
   Người dân sống gần bãi rác phản ánh mùi hôi, ô nhiễm nước và không khí, với hơn 40% có biểu hiện các bệnh về hô hấp và tiêu hóa, cho thấy tác động tiêu cực đến sức khỏe.

Kết luận

• Bãi rác Đá Mài là bãi chôn lấp hợp vệ sinh chính của thành phố Thái Nguyên, với công suất xử lý khoảng 42 tấn/ngày, vận hành từ năm 2002.
• Nước rỉ rác và khí thải từ bãi rác có mức độ ô nhiễm cao, vượt quy chuẩn Việt Nam, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường nước, không khí và sức khỏe người dân.
• Tỷ lệ thu gom rác sinh hoạt tại xã Tân Cương còn thấp, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường khu vực.
• Cần áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ để kiểm soát ô nhiễm, nâng cao hiệu quả vận hành bãi rác trong vòng 1-2 năm tới.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư phối hợp thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững.

Hành động tiếp theo: Triển khai nâng cấp hệ thống xử lý nước rỉ rác, cải thiện thu gom rác sinh hoạt và thiết lập hệ thống quan trắc môi trường định kỳ. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Tại Việt Nam cũng nhƣ tại các quốc gia khác trên thế giới, chính phủ và cộng đồng dân cƣ ngày càng quan tâm đến chất thải và các vấn đề liên quan đến chất thải. Bên cạnh mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, vấn đề môi trƣờng đƣợc đƣa ra để cân nhắc, lựa chọn các chính sách, mục tiêu phát triển. Trong số rất nhiều phƣơng pháp xử lý chất thải rắn, phƣơng pháp chôn lấp là một phƣơng pháp đơn giản, chi phí thấp đƣợc áp dụng khá phổ biến tại Việt Nam cũng nhƣ tại các nƣớc đang phát triển khác. Bên cạnh vấn đề về thiết kế, thi công, công nghệ chôn lấp thì việc lựa chọn vị trí bãi chôn lấp có vai trò khá quan trọng quyết định những tác động lâu dài của bãi chôn lấp tới môi trƣờng.

Trong cuốn Environmental guidelines: Solid waste landfills - Chỉ dẫn môi trƣờng về các bãi chôn lấp chất thải rắn của Chi nhánh quản lý chất thải – Cơ quan bảo vệ môi trƣờng Mỹ (EPA) đã nghiên cứu các vấn đề về môi trƣờng của bãi chôn lấp chất thải bao gồm vấn đề ô nhiễm nƣớc, ô nhiễm không khí, ô nhiễm đất. Nghiên cứu cũng chỉ ra 5 nguyên tắc có tính kỹ thuật cần phải cân nhắc để đảm bảo môi trƣờng cho các bãi chôn lấp bao gồm [14]: + Lựa chọn vị trí bãi chôn lấp + Thiết kế, xây dựng bãi chôn lấp + Quan trắc môi trƣờng + Quản lý quá trình hoạt động + Quản lý, sửa chữa trƣớc khi đóng cửa bãi chôn lấp Rác thải phát sinh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên hiện nay đƣợc thu gom và chôn lấp tại bãi rác Đá Mài thuộc địa phận xã Tân Cƣơng, thành phố Thái Nguyên. Bãi rác do Công ty CP môi trƣờng và Công trình đô thị Thái Nguyên quản lý vận hành. Bãi rác này là bãi chôn lấp hợp vệ sinh đã đƣợc thiết kế và chính thức đi vào vận hành từ năm 2002, tuy nhiên trong quá trình hoạt động của bãi rác, nhiều vấn đề môi trƣờng đã nảy sinh cần đƣợc quan tâm giải quyết.

3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đề tài “Đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm tại bãi rác Đá Mài – thành phố Thái Nguyên” là đề tài đƣợc thực hiện nhằm đánh giá hiện trạng môi trƣờng bãi rác Đá Mài và đề xuất các biện pháp kiểm soát ô nhiễm hạn chế các tác động của bãi rác này tới môi trƣờng. Trên cơ sở phân tích về vị trí bãi rác, thiết kế xây dựng, hiện trạng môi trƣờng trong quá trình hoạt động của bãi rác Đá Mài sẽ đánh giá hiện trạng môi trƣờng của bãi rác này. Từ đó, đề xuất các biện pháp nhằm kiểm soát và hạn chế các tác động của bãi rác tới môi trƣờng, đảm bảo sức khỏe cộng đồng dân cƣ. Đề tài mang tính thực tiễn, kết quả của đề tài sẽ giúp Công ty CP môi trƣờng và Công trình đô thị Thái Nguyên nắm đƣợc các vấn đề về môi trƣờng của bãi chôn lấp này và có quyết định phù hợp để tu sửa, quản lý, giám sát nhằm hạn chế các tác động của bãi rác Đá Mài tới môi trƣờng và sức khỏe cộng đồng.

4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1- TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm về chất thải và chất thải rắn Theo Luật Bảo vệ môi trƣờng, chất thải là chất đƣợc loại bỏ trong sinh hoạt, sản xuất hoặc trong các hoạt động khác. Chất thải có thể ở dạng rắn, khí, lỏng hoặc các dạng khác. Chất thải rắn (CTR) đƣợc hiểu là chất thải phát sinh từ các hoạt động ở nông thôn và đô thị bao gồm: chất thải từ khu dân cƣ, hoạt động thƣơng mại, dịch vụ, khách sạn, khu vui chơi giải trí, bệnh viện; từ các quá trình sản xuất, bao gồm hoạt động công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng công trình… Hiện nay, song song với quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá là vấn đề xử lý các chất thải rắn từ công nghiệp và sinh hoạt.

Hàng năm, khối lƣợng các chất thải rắn tạo ra từ các ngành công nghiệp và sinh hoạt khá nhiều. Chất thải rắn bao gồm nhiều loại và đƣợc chia thành các loại sau (theo H. Fred Waller, “Use of waste materials in hot mix asphalt”, ASTM, 1993): CHẤT THẢI RẮN CHẤT THẢI CHẤT THẢI RẮN CHẤT THẢI RẮN CÔNG NGHIỆP ĐÔ THỊ NÔNG NGHIỆP Tro đáy Tro bay Bụi Xỉ luyện Vật liệu Vỏ Vỏ cà phê, Sơ dừa trong lò ximăng thép cellulose trấu vỏ lạc Bùn Phế thải Chất thải rắn Chất Tro lò Cao su thải xây dựng sinh hoạt thải y tế đốt rác phế thải Hình 1.1: Phân loại chất thải rắn 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Khối lƣợng các chất thải rắn ở các nhà máy và các khu đô thị Việt Nam (bao gồm chất thải công nghiệp, chất thải sinh hoạt, chất thải phá dỡ công trình xây dựng, …) tạo ra ngày càng nhiều. Theo thống kê của Viện chiến lƣợc chính sách tài nguyên và môi trƣờng (Bộ Tài nguyên - Môi trƣờng) hàng năm cả nƣớc thải ra khoảng hơn 15 triệu tấn chất thải rắn, trong đó 80% chất thải sinh hoạt (12 triệu tấn) và 20% chất thải công nghiệp (3 triệu tấn).

50% chất thải rắn ở các đô thị là rác thải sinh hoạt của các hộ gia đình. Khoảng 70% lƣợng rác thải đô thị đã đƣợc thu gom. Chất thải độc hại 1% Chất thải khác Chất thải công 2% Chất thải độc hại nghiệp 17% Chất thải khác Chất thải sinh hoạt Chất thải công nghiệp Chất thải sinh hoạt 80% Hình 1.2: Cơ cấu thành phần chất thải rắn của Việt Nam Dự báo đến năm 2020 lƣợng chất thải rắn phát sinh vào khoảng 50 triệu tấn 1 năm [6]. Trong đó chỉ có 15 – 20% lƣợng chất thải rắn đƣợc phân loại và tái chế thủ công tại các làng nghề, số còn lại đƣợc chôn lấp.

Nguồn phát sinh chất thải rắn tập trung chủ yếu ở các khu đô thị lớn. Hiện nay, khoảng 80% chất thải công nghiệp phát sinh mỗi năm là từ các trung tâm công nghiệp lớn ở miền Bắc và miền Nam. Trong đó, 50% lƣợng chất thải công nghiệp của Việt Nam phát sinh ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận, 30% còn lại phát sinh ở vùng đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thêm vào đó, gần 1500 làng nghề tập trung chủ yếu ở các vùng nông thôn miền Bắc mỗi năm phát sinh cỡ 774.000 tấn chất thải công nghiệp.

Các phƣơng pháp xử lý chất thải rắn ở Việt Nam và trên Thế giới 1. Các phƣơng pháp xử lý chất thải rắn Các phƣơng pháp xử lý chất thải rắn cơ bản đƣợc phân thành ba phƣơng pháp: - Phƣơng pháp cơ học bao gồm: Tách kim loại, thuỷ tinh; nhựa ra khỏi chất thải; sơ chế, đốt chất thải không có thu hồi nhiệt; lọc tạo rắn đối với các chất thải bán lỏng. - Phƣơng pháp cơ - lý: phân loại vật liệu; thuỷ phân; sử dụng chất thải nhƣ nhiên liệu; đúc ép các chất thải, sử dụng làm vật liệu xây dựng. - Phƣơng pháp sinh học: chế biến ủ sinh học; xử lý bằng công nghệ tạo khí đốt sinh học.

Các phƣơng pháp xử lý chất thải có thể khái quát theo sơ đồ sau: Thu gom chất thải Vận chuyển chất thải Xử lý chất thải Thiêu đốt Ủ sinh học làm phân Các phƣơng pháp Compost khác Tiêu hủy tại bãi chôn lấp Hình 1.3: Các phương pháp xử lý chất thải rắn [9] Cụ thể các phƣơng pháp này nhƣ sau: 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] a/ Phƣơng pháp ủ sinh học làm phân compost Phƣơng pháp này áp dụng với loại chất thải rắn có nguồn gốc sinh học nhƣ đƣờng, xenllulo, lignin, mỡ, protein. Quá trình phân huỷ các chất hữu cơ dạng này thƣờng xảy ra với sự có mặt của ôxy không khí (phân huỷ hiếu khí) hay không có không khí (phân huỷ yếm khí, lên men). Hai quá trình này xảy ra xen kẽ, háo khí trƣớc và yếm khí sau. Phƣơng pháp ủ sinh học làm phân compost đƣợc thể hiện ở hình 1.

Phân tƣơi Chất thải rắn hữu cơ Cân điện tử Sàn tập kết Bể chứa Băng phân loại Tái chế Nghiền Trộn Cung cấp độ ẩm Kiểm soát Lên men Bổ sung thêm một số nhiệt tự động chất dinh dƣỡng N, P Thổi khí cƣỡng bức Ủ chín Sàng Vê viên Tinh chế Đóng bao Trộn thêm N.4: Quy trình công nghệ ủ sinh học quy mô công nghiệp [9] 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] b/ Phƣơng pháp thiêu đốt Xử lý chất thải bằng phƣơng pháp thiêu đốt có thể làm giảm tới mức tối thiểu chất thải cho khâu xử lý cuối cùng. Nếu áp dụng công nghệ tiên tiến sẽ mang lại nhiều ý nghĩa đối với môi trƣờng, song đây là phƣơng pháp xử lý tốn kém nhất so với phƣơng pháp chôn lấp hợp vệ sinh, chi phí để đốt 1 tấn rác cao hơn khoảng 10 lần. Công nghệ đốt rác thƣờng đƣợc sử dụng ở các nƣớc phát triển vì phải có nền kinh tế đủ mạnh để bao cấp cho việc thu đốt rác thải sinh hoạt nhƣ là một dịch vụ phúc lợi xã hội của toàn dân. Tuy nhiên, việc thu đốt rác sinh hoạt bao gồm nhiều chất thải khác nhau sẽ tạo ra khói độc đioxin, nếu không xử lý đƣợc loại khí này là rất nguy hiểm tới sức khoẻ.

Năng lƣợng phát sinh có thể tận dụng cho các lò hơi, lò sƣởi hoặc cho ngành công nghiệp nhiệt và phát điện. Mỗi lò đốt phải đƣợc trang bị một hệ thống xử lý khí thải tốn kém để khống chế ô nhiễm không khí do quá trình đốt gây ra. Hiện nay, tại các nƣớc châu Âu có xu hƣớng giảm đốt rác thải vì hàng loạt các vấn đề kinh tế cũng nhƣ môi trƣờng cần phải giải quyết. Việc thu đốt rác thải thƣờng chỉ áp dụng cho việc xử lý rác thải độc hại nhƣ rác thải bệnh viện hoặc rác thải công nghiệp vì các phƣơng pháp xử lý khác không thể xử lý triệt để đƣợc.

Phƣơng pháp thiêu đốt đƣợc thể hiện ở hình 1. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Rác thải sinh hoạt Chất thải công Chất thải đƣờng Dầu cũ Bùn cống nghiệp phố Kho chứa Chôn rác nguy hại Ủ sinh học làm phân Phân loại compost Gia công nghiền Dầu cũ nhỏ Trộn Bùn Nƣớc Bunke Cặn, chất không Sản xuất hơi cháy Thiết bị đốt Nhiệt Khí thải Bunke Xử lý khí Xử lý hoàn thiện Ép sắt vụn Ống khói Hình 1.5: Hệ thống thiêu đốt chất thải [9] 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] c/ Phƣơng pháp chôn lấp Phƣơng pháp này chi phí thấp và đƣợc áp dụng phổ biến ở các nƣớc đang phát triển.