CHƯƠNG 1 - CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG VỐN CỦA NHTM 1.1 Hoạt động huy động vốn của NHTM 1.1 Khái niệm chính sách huy động vốn của NHTM NH kinh doanh tiền tệ dưới hính thức huy động, cho vay, đầu tư và cung cấp các dịch vụ khác. Huy động vốn - hoạt động tạo nguồn vốn cho NHTM – đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của NH. Nghiên cứu hoạt động huy động vốn là một việc hết sức cần thiết để qua đó có những phương pháp quản lý cũng như sử dụng một cách hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh của NH. Vốn huy động là vốn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của NH.
NH mua quyền sử dụng các khoản vốn của KH trong một thời gian nhất định và có trách nhiệm hoàn trả số vốn đó theo đúng kế hoạch. Chính sách huy động vốn của NH có thể hiểu đó là những công cụ, cách thức và phương pháp, và chương trình cụ thể nhằm thu hút sự chú ý của các cá nhân, các tổ chức và từ đó gửi tiền vào NH. Trên cơ sở hai bên đều có lợi. Như vậy có thể dễ dàng nhận thấy chính sách huy động vốn của NHTM cũng là một phần trong chính sách Marketing mà các NH đang sử dụng, tuy nhiên thì nó luôn được quan tâm và chịu sự giám sát chỉ đạo sát sao từ phía lãnh đạo NH.2 Các hình thức huy động vốn Bởi vốn huy động có ý nghĩa quyết định khả năng hoạt động của mỗi NH nên nghiệp vụ huy động vốn là nghiệp vụ quan trọng của NHTM.
Các hình thức huy động vốn ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng vốn huy động được. Vì vậy, việc đưa ra các hình thức huy động phù hợp, linh hoạt là điều hết sức cần thiết đối với NH bởi như vậy họ mới khai thác được hết các nguồn vốn từ các doanh nghiệp và cá nhân trong mọi thành phần kinh tế. Nguồn tiền được truyền tải đến NH theo nhiều kênh khác nhau, với các hình thức phân loại khác nhau. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Phân loại theo đối tượng KH KH là nhân tố quan trọng trong hoạt động của NH.
KH bao gồm nhiều đối tượng khách nhau, rất đa dạng. Chính vì vậy, trong hoạt động của NH sẽ được tổ chức theo nhiều hình thức khác nhau tuỳ theo đối tượng sử dụng. Đối với hoạt động huy động vốn, dựa theo đối tượng KH thì hoạt động huy động vốn của NH được chia thành các hình thức sau: Tiền gửi của cá nhân; Tiền gửi của doanh nghiệp và các TCKT khác. • Tiền gửi của cá nhân KHCN chiếm phần lớn đa số trong đối tượng hoạt động của NH.
Chính vì vậy, các hoạt động dịch vụ của NH với đối tượng KH này cũng rất đa dạng, đặc biệt đối với hoạt động huy động vốn. Với mục đích gửi tiền chủ yếu là tiết kiệm, bảo quản, đem lại khả năng sinh lời cho mình thì KHCN đã đem lại một lượng vốn huy động đáng kể cho NH với số tiền nhàn rỗi của mình. Đồng thời lượng vốn huy động được thì rất ổn định góp phần làm cho NH có thể dễ dàng sử dụng lượng vốn này để thực hiện các hoạt động đầu tư của mình một cách hiệu quả nhất. • Tiền gửi của doanh nghiệp Không chỉ KHCN mới đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của NH mà các doanh nghiệp cũng như các tố chức kinh tế khác cũng góp phần tạo nên sự đa dạng trong hoạt động của NH.
Trong hoạt động huy động vốn của NH, lượng vốn huy động từ KH là doanh nghiệp và các TCKT khác cũng chiếm phần lớn. Tuy nhiên mục đích gửi tiền của đối tượng KH này là khác so với KHCN nên NH chỉ sử dụng được một phần nhỏ trong lượng vốn huy động được đó là số dư trên tài khoản của các doanh nghiệp cũng như của các TCKT. Bởi vì mục đích gửi tiền của đối tượng KH này là dùng để thanh toán cũng như tiến hành các giao dịch khác nên lượng vốn huy động sẽ không có thời gian cố định gây khó khăn cho NH trong việc đem vốn đi đầu tư sinh lời. Tuy nhiên không phải lúc nào các doanh nghiệp gửi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 tiền cũng với mục đích thanh toán, bởi với số tiền nhàn rỗi sẽ được hưởng lãi nếu doanh nghiệp gửi tiền gửi có kỳ hạn.
• Tiền gửi của các TCTD khác Trên thực tế tiền gửi của các TCTD khác là vốn vay của NHTM đối với các tổ chức đó nhằm tạo khả năng thanh toán cho NH. Tuy nhiên trong một số trường hợp, với những NH có một lượng vốn huy động lớn có thể đem gửi tại các NH khác nhằm mục đích hưởng một phần lãi hoặc được hưởng lãi điều hoà từ hội sở chính của các NH đó. Điều này giúp NHTM giảm bớt được một phần chi phí, đem lại lợi nhuận cao hơn cho NH.2 Phân loại theo mục đích huy động • Tiền gửi thanh toán Đây là tiền của doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi vào NH để nhờ NH giữ và thanh toán hộ. Trong phạm vi số dư cho phép, NH sẽ đáp ứng nhu cầu thanh toán cho KH khi họ có yêu cầu.
Nhìn chung lãi suất của loại tiền gửi này rất thấp nhưng thay vào đó chủ tài khoản có thể được hưởng những dịch vụ NH với mức chi phí thấp. • Tiền gửi có kỳ hạn Nguồn vốn này thường có kỳ hạn xác định trước với một lãi suất cao hơn so với lãi suất của TGTT. Có thể nói đây là nguồn vốn có chi phí cao nhất của NH. Đồng thời do tính ổn định cao trong kỳ hạn bởi mục đích gửi tiền của doanh nghiệp hay các cá nhân là để hưởng lãi, các khoản cho vay của NH chủ yếu được tài trợ bằng nguồn vốn này.
• Tiền gửi tiết kiệm Các tầng lớp dân cư đều có khoản tiền nhàn rỗi, khoản thu nhập chưa sử dụng đến. Trong điều kiện có thể tiếp cận NH, họ đều có thể gửi tiết kiệm nhằm thực hiện các mục tiêu bảo toàn và sinh lời. Do lượng tiền nhàn rỗi này của dân cư được gửi với thời gian cố định nên đây là lượng vốn chủ yếu cho NH sử dụng trong hoạt động kinh doanh của mình. Chính vì vậy, nhằm thu hút ngày càng nhiều tiền tiết kiệm, các NH đều cố gắng khuyến khích dân cư thay đổi thói quen TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 giữ tiền tại nhà bằng cách mở rộng mạng lưới huy động, đưa ra các hình thức huy động vốn đa dạng với lãi suất hấp dẫn.
Đây cũng là một dạng của tiền gửi có kỳ hạn tuy nhiên cũng có một số điểm khác biệt theo quy định của văn bản pháp luật mà NHNN quy định. • Phát hành các giấy tờ có giá Các giấy tờ có giá là công cụ Nợ do NH phát hành để huy động vốn trên thị trường. Nguồn vốn này tương đối ổn định để sử dụng cho một mục đích nào đó. Lãi suất của loại này phụ thuộc vào sự cấp thiết của việc huy động vốn nên thường cao hơn lãi suất tiền gửi có kỳ hạn thông thường.
Các giấy tờ có giá do NHTM phát hành bao gồm kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi có mệnh giá.3 Phân loại theo kỳ hạn • Tiền gửi ngắn hạn Đây là nguồn vốn NH huy động trong khoảng thời gian ngắn hạn và thường xác định là từ 0 cho đến 12 tháng. • Tiền gửi trung và dài hạn Là vốn mà NH huy động nguồn vốn trung và dài hạn với thời gian từ 12 tháng trở lên. Đây là nguồn vốn ổn định được NH sử dụng với mục đích đầu tư mang lại lợi nhuận cho NH.4 Phân loại theo loại tiền • Vốn huy động bằng VNĐ NH huy động vốn bằng VNĐ thông qua tất cả các hình thức huy động vốn khác nhau với các mục đích sử dụng khác nhau. Trong nguồn vốn mà NH huy động thì nguồn vốn được huy động bằng VNĐ chiếm tỷ trọng cao, đáp ứng các nhu cầu về sử dụng vốn của NH.
• Vốn huy động bằng ngoại tệ Ngoài huy động vốn bằng VNĐ, NH cũng tiến hành huy động vốn bằng ngoại tệ. Số vốn huy động bằng ngoại tệ quy ra VNĐ cũng chiếm tỷ lệ lớn trong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 hoạt động của NH. Mục đích huy động vốn bằng ngoại tệ của NH nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán quốc tế cũng như các hoạt động kinh doanh ngoại tệ của KH cũng như NH. Vốn huy động bằng ngoại tệ của NH chủ yếu là USD hoặc EUR.3 Chính sách huy động vốn của NHTM Xuất phát từ mục tiêu chiến lược của các NHTM trong từng giai đoạn, từng thời kỳ cụ thể, NHTM sẽ xây dựng một cơ cấu Tài sản – Nguồn vốn cân đối phù hợp với mục tiêu chiến lược đã đưa ra.
Bên cạnh đó, NHTM phụ thuộc rất lớn vào các chính sách của Chính Phủ và NH nhà nước mà đặc biệt là chính sách tiền tệ. Từ đó, xây dựng nên một chính sách huy động vốn cho riêng mình. Chính sách này có thể xây dựng cho tổng thể hoặc một nhóm KH cụ thể, tùy thuộc vào nhu cầu vốn của NH.1 Mục tiêu chiến lược của NHTM Mục tiêu chiến lược của NH cho chúng ta một cái nhìn tổng thể và khái quát về chiến lược, chiến thuật của NH đó. Nó mô tả đường lối, định vị thương hiệu và phương thức hoạt động của NH.
Nếu mọi thành viên trong NH nhất quán thực hiện theo mục tiêu chiến lược thì sự phát triển và thành công của toàn NH là tất yếu. Mục tiêu chiến lược sẽ được thay đổi hàng năm nhưng những nền tảng cơ bản sẽ không bao giờ thay đổi. Mục tiêu chiến lược cần phải rõ ràng, cụ thể, có thể định lượng được và có giới hạn thời gian. Việc lựa chọn mục tiêu có ảnh hưởng sâu sắc đến những kế hoạch hành động của NH đó.
Các mục tiêu chiến lược sẽ đóng vai trò định hướng cho các hoạt động của NH trong một số năm. Trong những năm trở lại đây, tình hình kinh tế bị khủng hoảng, hầu hết các NH cũng chịu ảnh hưởng chung của nền kinh tế, hoạt động kinh doanh của NH càng khó khăn hơn bao giờ hết. Trong đó, yếu tố mà các NH quan tâm hàng đầu là tính thanh khoản yếu kém, từ đó dẫn đến việc cạnh tranh gay gắt giữa các NH trong vấn đề thu hút nguồn vốn. Các NH nhận ra rằng, nguồn vốn càng ổn TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 định thì càng giúp NH dễ dàng vượt qua giai đoạn khó khăn và đứng vững trên thị trường.