CHƯƠNG I : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ CHUỖI CUNG ỨNG 1.1 Khái niệm chuỗi cung ứng và quản trị chuỗi cung ứng Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp diễn ra hết sức quyết liệt nhằm thu hút khách hàng, với tư cách là một khách hàng , chúng ta muốn mọi hàng hoá, dịch vụ mình cần luôn có sẵn theo yêu cầu. Hơn thế, hàng hoá đó phải là loại hàng có chất lượng, nhiều tiện ích, giá cả phải chăng, dịch vụ chăm sóc khách hàng tốt.Cùng với sự phát triển về kinh tế và các kỹ thuật marketing/bán hàng, những yêu cầu, đòi hỏi của khách hàng ngày càng đa dạng và khó khăn hơn. Làm thế nào để đáp ứng được những yêu cầu trên với mức chi phí chấp nhận được?, đây thực sự là một câu hỏi lớn đối với các doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh ngày nay. Để trả lời câu hỏi này, chỉ một số cá nhân hay một số bộ phận nào đó trong tổ chức là không đủ, mà nó đòi hỏi mọi thành viên, mọi bộ phận trong tổ chức phải nỗ lực tham gia và hoàn thành tốt phần việc của mình hướng tới mục tiêu duy nhất là phục vụ tốt các nhu cầu khách hàng.
Đầu thập kỷ 1980, khái niệm Quản trị chuỗi cung ứng (SCM) bắt đầu xuất hiện và ngày càng được chú ý rộng rãi. Quản trị chuỗi cung ứng là khái niệm mới phản ánh quá trình sản xuất, phân phối và tiêu thụ như một quá trình liên kết, tích hợp, phụ thuộc và ảnh hưởng lẫn nhau từ nhà cung cấp, công ty đến khách hàng. “Quản trị chuỗi cung ứng là việc quản lý các mối quan hệ bên trên và bên dưới, với nhà cung cấp và khách hàng nhằm cung cấp giá trị khách hàng cao nhất với chi phí thấp nhất tính cho tổng thể chuỗi cung ứng”. Điều quan trọng đối với bất kì giải pháp SCM nào, dù sản xuất hàng hóa hay dịch vụ, chính là việc làm thế nào để hiểu được sức mạnh của các nguồn tài nguyên và mối tương quan giữa chúng trong toàn bộ dây chuyền cung ứng sản xuất.
Về cơ bản SCM sẽ cung ứng giải pháp cho toàn bộ các hoạt động đầu vào của doanh nghiệp, từ việc đặt mua hàng của nhà cung cấp, cho đến các giải pháp tồn kho an toàn của công ty. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Demand Flow Product Flow Manufacturers Suppliers Distribution Centers Suppliers Retailers Customers Raw Material Vendors Hình 1.1 : Mô hình một dây chuyền cung ứng sản phẩm Nguồn: An Approach towards overall supply chain efficiency – Hai Lu & Yirong Su Như vậy, chuỗi cung ứng là một hệ thống phối hợp họat động, hợp tác, chia sẻ thông tin/nguồn lực giữa các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc cung ứng sản phẩm/dịch vụ đến tay người tiêu dùng. Các bên liên quan trong một chuỗi cung ứng thường bao gồm: - Nhà sản xuất hàng hoá/ dịch vụ. - Người cung ứng nguyên vật liệu.
- Nhà phân phối, bán lẻ và người tiêu dùng.2 Các yếu tố trong quản trị chuỗi cung ứng 1.1 Lập kế hoạch Trong hoạt động của chuỗi cung ứng, lập kế hoạch là khâu quan trọng nhất, bao trùm lên tất cả các hoạt động khác, việc lập kế hoạch ở đây được thực hiện ở hai cấp độ, một là kế hoạch tổng thể cho toàn chuỗi mang tính trung hạn và dài hạn, mặt khác kế hoạch cũng phải được thực hiện ở từng khâu của chuỗi. Sau khi lập kế hoạch, thông tin sẽ được truyền đến tất cả các khâu trong chuỗi, nhờ đó mọi hoạt động trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 chuỗi được tổ chức thống nhất và có tính hệ thống. Chất lượng nguyên vật liệu cần thiết, nguồn cung những nguyên vật liệu , số lượng hàng cần sản xuấ ; kế hoạch giao hàng cung cấp những thông tin cần thiết để đáp ứng nhu cầu khách hàng; kế hoạch hàng trả về (bao gồm trả về ở khâu nguyên liệu và khâu thành phẩm) cung cấp thông tin về kế hoạch hàng trả về để có phương án đặt hàng mới,…. Để có được kế hoạch tốt, chúng ta phải có nguồn thông tin tốt.
Nếu muốn xác định lượng hàng cần thiết cho thị trường, chúng ta phải dựa vào các yếu tố như mức độ tiêu dùng, tồn kho, điều kiện kinh tế, thị trường và những thông tin về các đối thủ cạnh tranh… Muốn lập kế hoạch cung ứng, người lập phải hiểu được các nguồn lực cả bên trong và ngoài doanh nghiệp, như lực lượng lao động, công suất, kho bãi, phương tiện vận chuyển,… Kế hoạch phải rõ ràng, cụ thể, tập trung được nguồn lực vào những lĩnh vực cần ưu tiên và quan trọng là nó phải phù hợp với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, hỗ trợ thực hiện chiến lược chung, vì vậy nâng cao được năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong khi đó, chức năng và phạm vi hoạt động của SCM là : Kết nối các nhiệm vụ chính yếu trong tổ chức với nhau, kết nối chức năng với các quy trình kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh. Nó bao hàm cả các hoạt động sản xuất, hướng đến sự kết hợp các quy trình, các hoạt động với các chương trình Marketing, bán hàng, thiết kế sản phẩm, tài chính và hơn thế nữa là ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quá trình đó. Bất kỳ quy trình chuỗi cung ứng nào cũng đều được chia thành 3 quy trình lớn: Quản trị quan hệ khách hàng (CRM): Tập trung vào các mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khách hàng.
Quản trị chuỗi cung ứng nội bộ (ISCM): Bao gồm phối hợp tất cả các quy trình thực hiện trong nội bộ doanh nghiệp. Quản trị quan hệ với nhà cung ứng (SRM): Tập trung vào các mối quan hệ giữa doanh nghiệp và các nhà cung cấp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Hoạch định Hoạch định chuỗi cung ứng HĐ thu mua HĐ sản xuất HĐ phân phối HĐ thu hồi Nhà cung Khách cấp Thu mua Hàng Sản xuất Giao hàng Giao hàng tồn kho Thu mua SP tồn kho SX để tồn kho Giao hang SX theo Thu mua SP sản xuất SX theo đơn hàng đơn hàng theo đơn hàng Giao hang thiết kế Thu mua SP thiết kế Lắp ráp theo đơn đặt theo đơn hàng theo đơn hàng hàng Giao hang bán lẻ Thu mua hàng trả về Giao hàng trả về SP lỗi SP lỗi SP bảo hang, sửa chữa SP bảo hang, sửa Sản phẩm đổi hàng chữa Sản phẩm đổi hàng Cơ sở Hoạch định Thu mua Sản xuất Phân phối Đổi trả 1. Đề ra và quản lý các quy tắc 2.Đánh giá hiệu quả hoạt động 3. Quản lý dữ liệu 4.
Quản lý hang tồn 5. Quản lý tài sản vốn 6. Quản lý vận tải 7. Quản lý chuỗi cung ứng 8.
Quản lý tuân thủ quy định Liên kết yếu tố tài chính Đồng thuận 9. Các yếu tố quy trình cụ thể Chuỗi cung ứng với nhà cung cấp Hình 1.2 : Mô hình chuỗi cung ứng tổng quát. Nguồn : Shoshanah Cohen & Joseph Roussel (2005), "Strategic Supply Chain Management", McGraw – Hill .Trang 95 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Ba quy trình lớn này quản lý các luồng thông tin, sản phẩm và tài chính cần thiết để tạo ra, tiếp nhận và đáp ứng yêu cầu của khách hàng. CRM là điểm tiếp xúc giữa doanh nghiệp với khách hàng, là nơi tiếp nhận mọi thông tin từ khách hàng/thị trường và đồng thời là nơi cung cấp các thông tin chính thức về sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp.
Nhiệm vụ của CRM là tạo ra nhu cầu khách hàng, nhận đơn hàng và theo dõi việc thực hiện đơn hàng đó. Nó bao gồm các quá trình như: marketing, bán hàng, quản lý đơn hàng và quản lý trung tâm giao dịch. Quy trình ISCM nhằm đáp ứng nhu cầu mà CRM tạo được theo đúng yêu cầu với chi phí thấp nhất có thể được. ISCM bao gồm việc lên kế hoạch sản xuất trong nội bộ doanh nghiệp, kế hoạch dự trữ tồn kho, kế họach cung/cầu… SRM có nhiệm vụ tìm kiếm và quản lý nguồn hàng đảm bảo chất lượng, nó bao gồm việc đánh giá, lựa chọn, thương lượng với các nhà cung ứng, tìm kiếm các sản phẩm mới… sao cho nguồn nguyên liệu của doanh nghiệp luôn được đáp ứng theo nhu cầu, với chất lượng đảm bảo và chi phí cạnh tranh nhất.
Để chuỗi cung ứng hoạt động thành công, thì điều tối quan trọng là cả 3 quy trình lớn này phải kết hợp chặt chẽ với nhau và điều này cũng phụ thuộc rất nhiều vào cơ cấu tổ chức 1.2 Tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp Đối với các tổ chức cần sản phẩm hay dịch vụ, thì một nhà cung cấp tốt thật sự là một tài nguyên vô giá, bởi chính họ sẽ góp phần trực tiếp vào thành công của tổ chức. Nhà cung cấp tốt không chỉ giao hàng đúng chất lượng, đủ số lượng, kịp thời gian, với giá cả hợp lý, với thái độ phục vụ tận tâm, luôn đảm bảo đầu vào cho sản xuất thông suốt, mà còn hỗ trợ khách hàng của mình phát triển sản phẩm, phân tích giá trị, sẵn sàng hợp tác trong các chương trình giảm chi phí, áp dụng các kỹ thuật công nghệ tiên tiến…giúp người mua đạt được hiệu quả cao hơn. Để lựa chọn nhà cung cấp tốt cần làm các công việc sau : + Tìm kiếm các nhà cung cấp + Phân tích, đánh giá các nhà cung cấp cẩn thận, đảm bảo các nhà cung cấp được chọn đạt các yêu cầu đề ra + Chọn lựa nhà cung cấp + Phát triển và duy trì các nguồn cung cấp bền vững LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 * Tìm kiếm các nhà cung cấp Sau khi đã có thông tin về nhu cầu sản phẩm từ các đơn vị sử dụng gửi tới, phòng cung ứng có trách nhiệm tìm kiếm các nhà cung cấp có khả năng cung cấp các dịch vụ sản phẩm theo yêu cầu. Việc tìm kiếm các nhà cung cấp có thể được thực hiện bằng các hình thức sau: + Nhà cung cấp hiện hữu: Đây là nguồn cung cấp chính cho các phòng cung ứng, người mua thông thường tìm đến những nhà cung cấp hiện hữu để yêu cầu thực hiện các đơn hàng mới.
Thuận lợi của phương pháp này là nhanh chóng vì nhà cung cấp đã quen thuộc, không cần mất thời gian tìm kiếm, đánh giá tuy nhiên đây không phải là cách thức tốt nhất trong chiến lược cung ứng dài hạn vì nhà quản trị cung ứng có thể không bao giờ biết được các nhà cung cấp tốt hơn.