Luận văn một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại việt nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

Tài liệu nghiên cứu Luận văn một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại việt nam trong, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học:
• Chuyên ngành: Đầu tư nước ngoài
• Đề tài: Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Luận văn

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Một số vấn đề chung về Môi trường Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 1.1. Khái niệm chung về đầu tư nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: Một số vấn đề pháp lý về hoàn thiện Môi trường Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Kinh tế quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: Một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện Môi trường Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Kinh tế quốc tế
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng từ khi thực hiện chính sách đổi mới vào năm 1986. Đầu tư nước ngoài (FDI) đã trở thành một yếu tố then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hiện đại hóa đất nước. Việt Nam đã nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư thông qua việc sửa đổi các chính sách và luật pháp liên quan đến đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để thu hút nhiều hơn nữa vốn đầu tư nước ngoài.

1.1. Khái niệm và vai trò của đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài được hiểu là việc các tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thông qua các hình thức như thành lập doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài hoặc liên doanh. Đầu tư nước ngoài không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn chuyển giao công nghệ, kỹ thuật và tạo ra việc làm cho người lao động trong nước.

1.2. Lịch sử phát triển đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Từ khi thực hiện chính sách đổi mới, Việt Nam đã thu hút được một lượng lớn vốn đầu tư nước ngoài. Các dự án đầu tư chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như sản xuất, dịch vụ và hạ tầng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả của các dự án đầu tư này.

II. Thách thức trong môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều cải cách, môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thủ tục pháp lý phức tạp, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ và sự thiếu minh bạch trong chính sách đầu tư là những rào cản lớn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

2.1. Thủ tục pháp lý và quy định đầu tư

Thủ tục pháp lý phức tạp và không đồng nhất giữa các địa phương là một trong những nguyên nhân chính khiến nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn. Việc cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư.

2.2. Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực

Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ và nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư nước ngoài. Việc đầu tư vào hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là rất quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài.

III. Giải pháp cải thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Để hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Các giải pháp này bao gồm cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và cải thiện chính sách pháp lý liên quan đến đầu tư.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng nhất để thu hút đầu tư nước ngoài. Cần đơn giản hóa các quy trình và giảm thiểu thời gian xử lý hồ sơ đầu tư để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

3.2. Nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là cần thiết để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghệ thông tin.

3.3. Cải thiện chính sách pháp lý

Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư nước ngoài để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đầu tư nước ngoài

Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện môi trường đầu tư nước ngoài đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho nền kinh tế Việt Nam. Các dự án đầu tư nước ngoài không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào việc chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

4.1. Kết quả đạt được từ đầu tư nước ngoài

Các dự án đầu tư nước ngoài đã đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước và tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Việt Nam có thể học hỏi từ kinh nghiệm của các nước khác trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các chính sách khuyến khích đầu tư, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng cần được chú trọng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc hoàn thiện môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là rất cần thiết. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp Việt Nam thu hút nhiều hơn nữa vốn đầu tư nước ngoài, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Tương lai của đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Với những nỗ lực cải cách và phát triển, Việt Nam có tiềm năng lớn để trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc duy trì ổn định chính trị và cải thiện môi trường đầu tư sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.2. Định hướng phát triển môi trường đầu tư

Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với xu thế phát triển của thế giới và nhu cầu của các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến hết năm 2003, nền kinh tế Việt Nam ghi nhận sự hiện diện mạnh mẽ của khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, song cũng đối mặt với thách thức lớn khi có hơn 1.000 dự án giải thể trước thời hạn với tổng vốn đăng ký khoảng 12,3 tỷ USD, chiếm gần 18,6% tổng số dự án và 23% tổng vốn đăng ký đã được cấp phép. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu bắt nguồn từ những rào cản nội tại của môi trường đầu tư, đặc biệt là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn thiếu đồng bộ, thủ tục hành chính rườm rà và kết cấu hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển.

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về môi trường đầu tư nước ngoài, phân tích tiến trình hoàn thiện khung pháp lý qua các mốc sửa đổi của Luật Đầu tư nước ngoài (năm 1987, 1990, 1992, 1996 và 2000), từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm tăng cường thu hút và nâng cao hiệu quả dòng vốn FDI trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống chính sách, pháp luật về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn hơn 15 năm đổi mới (1987 - 2003), có sự đối chiếu với các cam kết quốc tế trong khuôn khổ Hiệp định Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và quy định của WTO. Không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ nền kinh tế quốc dân, trong đó đi sâu phân tích các địa bàn trọng điểm kinh tế phía Bắc và phía Nam. Luận văn đóng vai trò nền tảng cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp 14,5% và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết về dòng vốn đầu tư quốc tế và thể chế kinh tế trong điều kiện hội nhập, kết hợp hệ thống tiêu chuẩn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và các định chế thương mại đa phương. Các nguyên tắc cốt lõi từ Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMS), Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) và Hiệp định về quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) được sử dụng để làm thước đo đánh giá độ mở của nền kinh tế.

Mô hình nghiên cứu thiết lập sự tương tác giữa ba trụ cột chính cấu thành môi trường đầu tư: sự ổn định chính trị, điều kiện kinh tế - kỹ thuật hạ tầng và hệ thống pháp luật đầu tư. Khung phân tích làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC), Hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT/BTO/BT), Doanh nghiệp liên doanh và Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Khung lý thuyết chỉ ra rằng các quốc gia có mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp từ 30% đến 60% và cơ chế hành chính phức tạp sẽ làm suy giảm biên lợi nhuận của nhà đầu tư, trong khi mức thuế suất ưu đãi từ 10% đến 25% kết hợp cùng cam kết giảm thuế quan AFTA về mức từ 0% đến 5% tạo ra sức hút vốn dịch chuyển mạnh mẽ.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp của nghiên cứu được tổng hợp từ nguồn báo cáo thống kê chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cùng kết quả điều tra của Ngân hàng Thế giới tại 41 quốc gia đang phát triển. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hệ thống dữ liệu toàn diện của hơn 4.000 dự án FDI được cấp phép từ năm 1987 đến hết năm 2003, trong đó mẫu phân tích chuyên sâu gồm 1.000 dự án giải thể trước hạn nhằm xác định các nguyên nhân gây đứt gãy hoạt động kinh doanh.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng phi ngẫu nhiên theo vùng địa lý kinh tế và nhóm ngành. Mẫu tập trung chủ yếu vào 4 địa phương thu hút vốn lớn nhất (Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh) và nhóm ngành công nghiệp - xây dựng chiếm trên 70% tổng vốn đăng ký.

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp diễn dịch, quy nạp, tổng hợp số liệu và phân tích đối chiếu luật học so sánh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bảo đảm tính bao quát từ quy định pháp lý trừu tượng đến thực tiễn vận hành của dự án đầu tư. Việc phân tích định lượng kết hợp định tính giúp bóc tách rõ tác động của các văn bản pháp luật như Luật Đầu tư nước ngoài năm 2000, Nghị định số 24/2000/NĐ-CP và Nghị quyết số 09/2001/NQ-CP đối với chỉ số tăng trưởng và cơ cấu vốn thực hiện trong suốt timeline nghiên cứu từ năm 1987 đến năm 2004.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã khẳng định vai trò động lực khi đóng góp trên 13% GDP, chiếm 18% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tạo ra trên 35% giá trị sản xuất công nghiệp (đạt 35,3% vào năm 2002) và đóng góp khoảng 7% tổng thu ngân sách nhà nước. Khu vực này giải quyết việc làm trực tiếp cho gần 500.000 lao động và hàng chục vạn lao động gián tiếp trong các ngành công nghiệp phụ trợ.

Hoạt động xuất khẩu của khối doanh nghiệp FDI ghi nhận bước phát triển vượt bậc. Giai đoạn 1996 - 2000, kim ngạch xuất khẩu của khu vực này đạt trên 16 tỷ USD, chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Đến năm 2003, kim ngạch xuất khẩu FDI đạt mức 6,225 tỷ USD, tăng 38,5% so với năm 2002, nâng tỷ trọng xuất khẩu của khối FDI lên 31% tổng kim ngạch cả nước, vượt trước 2 năm so với chỉ tiêu 25% đề ra cho năm 2005 tại Nghị quyết số 09/2001/NQ-CP của Chính phủ.

Cơ cấu phân bổ dòng vốn FDI bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng về không gian kinh tế và lĩnh vực đầu tư. Riêng 4 tỉnh thành phía Nam gồm Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và Thành phố Hồ Chí Minh đã chiếm gần 60% tổng số dự án và 51% tổng vốn đăng ký cấp mới của cả nước. Hơn 70% số dự án và quy mô vốn chỉ tập trung vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, trong khi các lĩnh vực nông nghiệp, hạ tầng xã hội và địa bàn khó khăn chưa thu hút được sự quan tâm tương xứng.

Tình trạng dự án FDI giải thể trước hạn duy trì ở mức cao với 1.000 dự án bị đình trệ, làm thất thoát 12,3 tỷ USD vốn đăng ký. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thời gian chuẩn bị và phê duyệt dự án kéo dài từ 6 tháng đến hơn 1 năm, sự chồng chéo giữa các quy định của Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và quy chế áp dụng cơ chế hai giá đối với người nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Sự biến động của dòng vốn FDI tại Việt Nam phản ánh rõ tác động của các mốc cải cách thể chế. Qua các lần sửa đổi Luật Đầu tư nước ngoài năm 1990, 1992, 1996 và 2000, khung chính sách thuế đã có sự điều chỉnh vượt bậc: mức thuế lợi tức giảm từ mức 30% - 50% theo Điều lệ năm 1977 xuống còn 10% - 25% theo luật mới, mức thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài hạ từ 5% - 10% xuống 3%, 5% và 7%. So với mức thuế thu nhập doanh nghiệp 30% tại Brunei, Thái Lan hay 28% tại Malaysia, mức thuế suất của Việt Nam tạo được ưu thế cạnh tranh đáng kể.

Tuy nhiên, thủ tục hành chính vẫn là điểm nghẽn lớn khi so sánh với cơ chế một cửa tuyệt đối của Thái Lan. Ngược lại, so với Philippines (nơi có tới 45 cơ quan liên quan và 4 cấp xét duyệt dự án), thủ tục tại Việt Nam đã có nhiều cải thiện nhờ phân cấp cấp phép cho Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh lên đến 10 triệu USD, các địa phương khác dưới 5 triệu USD và Ban Quản lý Khu công nghiệp, Khu chế xuất lên tới 40 triệu USD.

Để minh họa trực quan các kết quả này, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu FDI giai đoạn 1996 - 2003 (từ 23% lên 31%) và bảng ma trận đối sánh các chính sách ưu đãi thuế, quyền mở tài khoản ngân hàng và nghĩa vụ cân đối ngoại tệ qua 5 giai đoạn hoàn thiện luật.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, khẩn trương xây dựng và ban hành Luật Đầu tư chung áp dụng thống nhất cho cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài, bãi bỏ hoàn toàn chế độ hai giá về dịch vụ, điện, nước và cước viễn thông nhằm thiết lập sân chơi bình đẳng. Mục tiêu là cắt giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp trước năm 2006, do Quốc hội và Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì thực hiện.

Thứ hai, chuẩn hóa và tối ưu hóa quy trình thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại tất cả các tỉnh, thành phố. Ủy ban nhân dân các cấp và Ban Quản lý Khu công nghiệp, Khu chế xuất cần rút ngắn thời gian thẩm định, cấp phép đầu tư từ khung 6 - 12 tháng xuống tối đa 30 ngày làm việc trong giai đoạn 2004 - 2005, chuyển đổi mạnh mẽ từ cơ chế tiền kiểm chuẩn y sang cơ chế hậu kiểm đăng ký kinh doanh.

Thứ ba, đẩy mạnh đầu tư nâng cấp đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật quốc gia, đặc biệt là hệ thống giao thông vận tải, cảng biển, mạng lưới cấp điện ổn định và hạ tầng bưu chính viễn thông. Bộ Giao thông Vận tải phối hợp cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai hoàn thành các dự án nâng cấp huyết mạch, giảm giá cước dịch vụ viễn thông ngang bằng mức bình quân của các nước ASEAN trong lộ trình từ năm 2004 đến năm 2008.

Thứ tư, mở rộng và phát triển thị trường dịch vụ hỗ trợ đầu tư, bao gồm dịch vụ tư vấn pháp lý, kiểm toán, tài chính và bảo hiểm. Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính cần tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho phép các hãng luật quốc tế hoạt động tại Việt Nam, nâng cao năng lực đội ngũ luật sư trong nước, phấn đấu giảm tỷ lệ dự án giải thể trước hạn từ 18,6% xuống dưới 10% trong giai đoạn 2005 - 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh): Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn để rà soát, bãi bỏ các quy định mâu thuẫn giữa luật chuyên ngành và văn bản dưới luật, phục vụ trực tiếp công tác xây dựng thể chế kinh tế trong thời kỳ hội nhập WTO.

Nhóm các tổ chức, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI): Tài liệu hỗ trợ các nhà đầu tư nước ngoài nắm bắt chi tiết tiến trình thay đổi chính sách về thuế, đất đai, bảo lãnh chính phủ đối với dự án BOT/BTO/BT, từ đó tối ưu hóa chiến lược phân bổ vốn và phòng ngừa rủi ro pháp lý.

Nhóm doanh nghiệp trong nước và các hiệp hội ngành nghề: Cung cấp thông tin đa chiều về các mô hình hợp tác kinh doanh, liên doanh, giúp doanh nghiệp nội địa tận dụng cơ hội chuyển giao công nghệ từ gần 60% dự án FDI tập trung tại các vùng kinh tế trọng điểm để tham gia vào chuỗi cung ứng vệ tinh.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật Kinh tế, Kinh tế Quốc tế: Luận văn là nguồn tư liệu học thuật giá trị cao, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử lập pháp FDI Việt Nam từ giai đoạn 1987 đến 2003.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến hơn 1.000 dự án FDI giải thể trước thời hạn tính đến hết năm 2003 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống pháp luật thời kỳ này chưa đồng bộ, thủ tục thẩm định dự án kéo dài từ 6 tháng đến hơn 1 năm, cơ chế quản lý ngoại tệ khắt khe và các vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, khiến tổng vốn đăng ký thiệt hại lên tới 12,3 tỷ USD.

Luật Đầu tư nước ngoài năm 2000 đã mang lại những đột phá nào về chính sách tài chính cho doanh nghiệp? Luật năm 2000 đã hạ thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài xuống các mức 3%, 5%, 7%, miễn thuế giá trị gia tăng cho máy móc thiết bị nhập khẩu tạo tài sản cố định và miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu sản xuất trong 5 năm cho các dự án ưu đãi đầu tư.

Phân cấp cấp phép đầu tư tác động như thế nào đến môi trường kinh doanh tại các địa phương? Việc phân cấp thẩm quyền cấp phép (10 triệu USD cho Hà Nội, TP.HCM; 40 triệu USD cho Ban Quản lý Khu công nghiệp) đã giảm tải đáng kể cho cấp trung ương, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao tính chủ động thu hút nguồn vốn FDI của từng vùng kinh tế.

Yếu tố ổn định chính trị đóng vai trò như thế nào trong việc tạo lập lợi thế cạnh tranh của Việt Nam? Sự ổn định chính trị, đường lối đối ngoại nhất quán và trật tự an toàn xã hội giúp Việt Nam trở thành điểm đến an toàn, loại trừ các rủi ro xung đột hay quốc hữu hóa tài sản, tạo ưu thế so sánh vượt trội trước các đối thủ cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á.

Khu vực kinh tế FDI đóng góp cụ thể ra sao vào cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam? Khu vực FDI thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ, đạt 6,225 tỷ USD năm 2003 (tăng 38,5% so với năm 2002), chiếm 31% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc và đóng góp hơn 50% giá trị xuất khẩu nếu tính cả dầu thô.

Kết luận

Luận văn đã khái quát hóa hệ thống lý luận toàn diện về môi trường đầu tư nước ngoài và làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa ba nhân tố: chính trị, kinh tế - kỹ thuật và pháp luật.

Công trình tổng kết sâu sắc thực tiễn 15 năm lập pháp đầu tư (1987 - 2003), chỉ rõ sự chuyển biến tích cực của chính sách ưu đãi thuế nhưng đồng thời chỉ ra điểm nghẽn hành chính khiến 18,6% dự án phải giải thể sớm.

Hệ thống số liệu thực chứng đã khẳng định vai trò không thể thay thế của khu vực FDI khi đóng góp 13% GDP, 35,3% giá trị công nghiệp và 31% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Nghiên cứu đã đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá về xây dựng Luật Đầu tư thống nhất, xóa bỏ cơ chế hai giá, triệt để phân cấp một cửa và hiện đại hóa hạ tầng kinh tế.

Định hướng nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2005 - 2010 cần tập trung đánh giá tác động của các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ sau khi gia nhập WTO, mở rộng khảo sát các mô hình mua bán và sáp nhập (M&A) quốc tế nhằm tiếp tục nâng cấp môi trường đầu tư Việt Nam lên tầm cao mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Một số vấn đề chung về môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam 1. Khái niệm chung về đầu tư nước ngoài 1. Một số quan niệm về đầu tư nước ngoài Ngày nay Đầu tư nước ngoài đã trở thành một chìa khoá vàng để mở cửa nền kinh tế. Mặc dù Đầu tư nước ngoài (ĐTNN) được nghiên cứu và giải thích ở nhiều giác độ khác nhau nhưng có một điểm chung được nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận đầu tư nước ngoài là một trong những giải pháp quan trọng để có thể thúc đẩy và phát triển kinh tế của đất nước mình.

Tuy nhiên trong thực tế cũng có một số nước vì những lý do khác nhau đã tìm mọi cách hạn chế việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào nước mình và tăng cường bảo hộ đầu tư trong nước. Do vậy trên thế giới đã có những quan điểm khác nhau liên quan đến lĩnh vực đầu tư nước ngoài. Quan điểm của các nước đang phát triển: Xuất phát từ chính sách bảo hộ mậu dịch,bảo hộ sản xuất trong nước nên các nước này đang e ngại, lo sợ, hoài nghi về việc tư tưởng nước ngoài xâm nhập vào đất nước mình, nên tìm mọi cách để che chắn dòng đầu tư, ngăn cản dòng đầu tư từ nước ngoài vào nước mình. Song song với việc ngăn cản dòng đầu tư nước ngoài vào nước mình các nước này cũng tìm mọi cách che chắn bảo hộ đầu tư trong nước trước sự tấn công của đầu tư nước ngoài, tạo ra những rào cản chặt chẽ đối với việc tiếp nhận đầu tư nước ngoài.

việc thành lập các vốn cơ bản có ở nước ngoài. Còn trong Từ điển bách khoa về kinh tế chính trị thì đầu tư nước ngoài là các chi phí cơ bản về phương tiện, vật chất, lao động, tiền tệ nhằm tái sản xuất vốn cơ bản ở nước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trong Hiệp định mẫu về khuyến khích và bảo hộ đầu tư Liên Xô còn quan niệm đầu tư nước ngoài là tất cả các loại giá trị vật chất mà nhà đầu tư của nước này đưa đến nhà đầu tư nước khác theo pháp luật của nước tiếp nhận đầu tư nước ngoài. Quan điểm của các nước công nghiệp phát triển: Đầu tư nước ngoài đối với họ đã quá quen thuộc, nó không những có lợi cho nước đầu tư mà còn lợi cho cả nước tiếp nhận đầu tư.

Do vậy quan niệm về đầu tư nước ngoài đúng đắn là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Đầu tư nước ngoài có thể đem lại phúc lợi cho mọi người, có thể hỗ trợ cho các nước khác phát triển, việc tiếp nhận đầu tư có thể làm cho các nước xích lại gần nhau hơn. Các nước phát triển thấu hiểu được vai trò của đầu tư nước ngoài nên họ tìm mọi cách để đầu tư thông suốt và đầu tư nước ngoài tự do hơn. Các nước này quan niệm đầu tư nước ngoài là tư bản của nhà đầu tư nước này ở nước khác được đưa vào theo những điều kiện nhất định nhằm những mục đích nhất định (Anh, Mỹ.) Theo quan niệm của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) thì đầu tư nước ngoài bao gồm đầu tư trực tiếp (FDI) và đầu tư gián tiếp (ODA).

Các nguồn đầu tư cho nước ngoài có tài trợ phát triển chính thức gồm viện trợ phát triển chính thức và các hình thức khác như tín dụng xuất khẩu, tài trợ tư nhân vay từ ngân hàng quốc tế, vay tín phiếu, đầu tư trực tiếp các nguồn tài trợ tư nhân khác. Như vậy theo quan niệm của tổ chức này thì FDI là một trong những nguồn tài trợ tư nhân, quan niệm này chưa đầy đủ vì chủ thể của FDI không phải duy nhất chỉ có tư nhân mà còn có nhà nưóc và các tổ chức quốc tế khác. Đầu tư trực tiếp nước ngoài là người nước ngoài trực tiếp bỏ vốn trực tiếp tham gia quản lý điều hành và có thể quyết định toàn bộ hoạt động hoặc có thể tham gia quyết định. Trong lịch sử thế giới đầu tư nước ngoài đã tồn tại từ lâu nay, từ thời tiền tư bản, các công ty của Anh, Mỹ, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha là những công ty đi đầu trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài dưới hình thức đầu tư LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 vốn vào các nước Châu á để khai thác đồn điền nhằm cung cấp nguyên liệu cho nghành công nghiệp của chính quốc, cùng với khai thác đồn điền là khai thác khoáng sản nhằm mục tiêu thu lợi nhuận để kinh tế phát triển.

Do quan niệm của các nước khác nhau như vậy nên rất khó khăn cho vấn đề đầu tư nước ngoài. Muốn đầu tư thuận lợi, các nước phải kí kết với nhau các hiệp định quốc tế song phương cũng như đa phương về vấn đề đầu tư, cuộc đấu tranh để xây dựng các văn bản pháp lý quốc tế nhiều bên về đầu tư cho đến nay vẫn còn nhiều khó khăn do quan điểm khác nhau, hệ thống các hiệp định hiện hành của WTO còn chưa có một hiệp định chung về đầu tư cho nên vấn đề đầu tư nước ngoài được giải quyết trong các hiệp định khác nhau của WTO như hiệp định Trims, hiệp định Trips, hiệp định Gatts. Sau vòng đàm phán DoHa tổ chức thưong mại thế giới đang phấn đấu để xây dựng một hiệp định chung nhiều bên về đầu tư hi vọng rằng sẽ kết thúc đàm phán trong năm tới (2005). Định nghĩa về đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư tại Việt nam Theo quy định của luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2000 (khoản 1 Điều 2) đầu tư nước ngoài được hiểu là đầu tư trực tiếp nước ngoài tức là việc các tổ chức, cá nhân nước ngoài, nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp đầu tư vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bằng bất kỳ tài sản nào được chính phủ Việt Nam chấp nhận để hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hoặc thành lập doanh nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài.

Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam chỉ điều chỉnh những quan hệ đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào Việt Nam, Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam không điều chỉnh các quan hệ đầu tư gián tiếp như tín dụng quốc tế, viện trợ quốc tế và các quan hệ đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài. Theo quy định của các hiệp định song phương và đa phương về khuyến khích và bảo hộ đầu tư, đầu tư nước ngoài được hiểu là tất cả những giá trị vật chất mà nhà đầu tư đưa vào từ nước ký kết này sang nước ký kết hữu quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 theo pháp luật nước sử dụng đầu tư. Các giá trị vật chất đó có thể là động sản, bất động sản,tiền tệ và các cổ phiếu các hình thức tham gia cổ phần khác, các quyền của nguyên đơn đối với các tài sản được góp để tạo ra các giá trị kinh tế hoặc quyền được kiện đối với các dịch vụ có giá trị kinh tế, quyền tác giả, quyền đối với các sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu thương phẩm, know-how, các giá trị vật chất khác được pháp luật nước nhận đầu tư công nhận (biên bản kỳ họp thứ 3 của ban thường trực pháp lý thuộc ban thư ký SEV trang 19-20) Đầu tư gián tiếp nước ngoài chủ yếu do các quốc gia và các tổ chức liên chính phủ tiến hành, đầu tư gián tiếp không gắn với hoạt động kinh doanh sản xuất của nhà đầu tư mà nó được thể hiện dưới hình thức cho vay với lãi suất ưu đãi hoặc viện trợ, do đó nó không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận trực tiếp và trước mắt nào từ vốn đầu tư. Khác với đầu tư gián tiếp, Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam điều chỉnh quan hệ đầu tư trực tiếp, các nhà đầu tư trực tiếp đưa vốn vào để kinh doanh và trực tiếp tham gia vào quản lý và sử dụng vốn của mình, đầu tư trực tiếp chịu ảnh hưởng của những quy luật thị trường, tìm kiếm lợi nhuận trực tiếp bằng vốn đầu tư của mình.

Trong đầu tư trực tiếp người nào có vốn có thể bỏ vốn để làm tăng thêm năng lực sản xuất hoặc tạo ra những năng lực sản xuất mới, song cũng có thể mua lại một số cổ phần để thu hút được lợi tức cổ phần. Trong đầu tư trực tiếp người có vốn bỏ ra có thể là người trong nước mà cũng có thể là người nước ngoài nếu được luật pháp của nước nhận đầu tư cho phép, nó không chỉ dựa vào nguồn vốn của nước tiếp nhận mà cùng với vốn có thể có cả kĩ thuật công nghệ, bí quyết kĩ thuật, sản xuất kinh doanh, năng lực Marketing của chủ đầu tư khi đầu tư vốn là đã tiến hành sản xuất kinh doanh và sản phẩm làm ra phải được tiêu thụ ở thị trường nước chủ nhà hoặc thị trường lân cận. Đầu tư trực tiếp nước ngoài tồn tại dưới nhiều hình thức song những hình thức cơ bản là chủ đầu tư bỏ vốn thành lập xí nghiệp 100% vốn của mình, mua lại toàn bộ hoặc một phần xí nghiệp của nước chủ nhà, cùng góp vốn với nước chủ nhà, bỏ vốn xây LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 dựng công trình vận hành sau đó chuyển giao cho nước chủ nhà theo hợp đồng thoả thuận giữa hai bên nhưng hình thức liên doanh là hình thức được ưa chuộng nhất từ trưóc đến nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các yếu tố cơ bản hình thành môi trường đầu tư nước ngoài Môi trường là một khái niệm có nội hàm rộng và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo định nghĩa thông thường môi trường là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên và xã hội trong đó con người hay một sinh vật tồn tại phát triển trong mối quan hệ với con ngưòi hay sinh vật ấy hay môi trường là sự kết hợp toàn bộ hoàn cảnh hoặc điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới sự tồn tại phát triển của một thực thể hữu cơ. Khái niệm môi trường thường đi kèm với một khái niệm khác sau nó, môi trường đầu tư là một trong những ví dụ. Môi trường đầu tư là tổng hoà các yếu tố chính trị, kinh tế, pháp luật.các yếu tố này có liên quan mật thiết với nhau và tác động đến hoạt động của các tổ chức, cá nhân nước ngoài tại một nước, các yếu tố này cấu thành môi trường đầu tư.