Luận văn thạc sĩ về giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh

Khám phá luận văn thạc sĩ về giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Mai Quốc Hoàn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Dũng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 2.1. Cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững
• 2.1.1. Khái niệm nghèo
• 2.1.2. Quan điểm về chuẩn nghèo
• 2.2. Các nguyên nhân dẫn đến nghèo
• 2.3. Các hoạt động nhằm giảm nghèo bền vững
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới giảm nghèo bền vững
• 2.5. Kinh nghiệm giảm nghèo bền vững
• 2.5.1. Kinh nghiệm xóa đói giảm nghèo ở một số nước trên thế giới
• 2.5.2. Kinh nghiệm xóa đói giảm nghèo ở một số tỉnh thành
• 2.5.3. Bài học kinh nghiệm cho huyện Cô Tô về giảm nghèo bền vững
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.5. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 3.6. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.7. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.7.1. Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất của hộ
• 3.7.2. Các chỉ tiêu bình quân
• 4. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÔ TÔ
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Cô Tô
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Tình hình phát triển kinh tế xã hội của huyện
• 4.2. Thực trạng hoạt động giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Cô Tô
• 4.2.1. Kết quả thực hiện công tác giảm nghèo và giảm nghèo bền vững
• 4.2.2. Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghèo
• 4.2.3. Các hoạt động đã thực hiện nhằm giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Cô Tô
• 4.2.4. Thực trạng nghèo của các hộ được điều tra
• 4.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới giảm nghèo bền vững ở huyện Cô Tô
• 4.2.5.1. Các yếu tố khách quan
• 4.2.5.2. Các yếu tố chủ quan
• 4.2.6. Một số kết quả đạt được trong công tác giảm nghèo bền vững
• 4.2.6.1. Những kết quả đạt được
• 4.2.6.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 5. GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CÔ TÔ
• 5.1. Chủ trương, quan điểm của Đảng và Nhà nước về giảm nghèo bền vững
• 5.2. Nhiệm vụ quốc gia về giảm nghèo bền vững
• 5.3. Định hướng, mục tiêu giảm nghèo bền vững của huyện Cô Tô trong giai đoạn 2014 - 2020
• 5.4. Các giải pháp chủ yếu giảm nghèo bền vững
• 5.4.1. Các giải pháp tạo điều kiện cho hộ nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập
• 5.4.2. Các giải pháp tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận với các dịch vụ xã hội
• 5.4.3. Các giải pháp về truyền thông nâng cao ý thức cho người nghèo
• 5.4.4. Một số giải pháp khác
• 5.5. Một số kiến nghị
• 5.5.1. Đối với nhà nước
• 5.5.2. Đối với tỉnh Quảng Ninh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô

Giảm nghèo bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Huyện Cô Tô, với đặc thù là một huyện đảo, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện các chương trình giảm nghèo. Việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo bền vững không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Cô Tô

Huyện Cô Tô có nền kinh tế chủ yếu dựa vào thủy sản và du lịch. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là ở các xã vùng sâu. Việc phát triển kinh tế cần phải đi đôi với các chính sách hỗ trợ cho người nghèo.

1.2. Tình hình thực hiện các chương trình giảm nghèo

Các chương trình giảm nghèo bền vững đã được triển khai tại huyện Cô Tô, nhưng hiệu quả chưa đạt như mong đợi. Cần có sự điều chỉnh và cải tiến trong cách thức thực hiện để đảm bảo tính bền vững.

II. Những thách thức trong công tác giảm nghèo bền vững tại Cô Tô

Công tác giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên mà còn từ các yếu tố xã hội và kinh tế. Việc nhận thức của người dân về giảm nghèo bền vững còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự tham gia của họ trong các chương trình.

2.1. Khó khăn về điều kiện tự nhiên

Huyện Cô Tô có địa hình phức tạp, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân. Điều này làm cho việc giảm nghèo trở nên khó khăn hơn.

2.2. Nhận thức của người dân về giảm nghèo

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về các chương trình giảm nghèo bền vững. Sự thiếu thông tin và kiến thức về các chính sách hỗ trợ khiến họ không tham gia tích cực vào các hoạt động này.

III. Phương pháp giảm nghèo bền vững hiệu quả tại huyện Cô Tô

Để giảm nghèo bền vững, huyện Cô Tô cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc phát triển kinh tế, nâng cao trình độ giáo dục và tạo điều kiện cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội.

3.1. Phát triển kinh tế địa phương

Cần tập trung vào phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch và thủy sản. Việc tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân là rất quan trọng trong công tác giảm nghèo.

3.2. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề

Giáo dục và đào tạo nghề là yếu tố then chốt giúp người dân có thể thoát nghèo. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Cô Tô

Các giải pháp giảm nghèo bền vững đã được áp dụng tại huyện Cô Tô và đã đạt được một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình giảm nghèo

Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ vào các chương trình hỗ trợ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ nghèo cần được hỗ trợ thêm.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho huyện Cô Tô

Giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có các chính sách phù hợp và sự tham gia tích cực của cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Huyện Cô Tô cần tiếp tục phát triển các chương trình giảm nghèo bền vững, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về các chính sách hỗ trợ.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách giảm nghèo

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho người nghèo, bao gồm hỗ trợ vay vốn, đào tạo nghề và tạo việc làm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, là một huyện đảo có vị trí địa lý đặc biệt với khoảng 40 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó hai đảo chính là Thanh Lân và Cô Tô. Mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, đặc biệt là thủy sản, nhưng tỷ lệ hộ nghèo tại đây vẫn còn cao, gây ra nhiều thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội. Từ năm 2011 đến 2014, tỷ lệ hộ nghèo của huyện vẫn duy trì ở mức đáng kể, trong khi đó các điều kiện tự nhiên như địa hình đồi núi thấp, đất canh tác hạn chế, khí hậu gió mùa và nguồn nước mặt thiếu hụt vào mùa khô đã ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và đời sống người dân.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng công tác giảm nghèo bền vững tại huyện Cô Tô trong giai đoạn 2012-2014, phân tích các nguyên nhân dẫn đến nghèo và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chương trình giảm nghèo bền vững phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương. Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ địa bàn huyện với số liệu sơ cấp thu thập tháng 12/2014 và số liệu thứ cấp từ các cơ quan chức năng. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách giảm nghèo, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững tại huyện đảo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về nghèo và giảm nghèo bền vững, trong đó:

• Khái niệm nghèo: Nghèo được hiểu là tình trạng không đáp ứng được các nhu cầu tối thiểu về ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục và các dịch vụ xã hội cơ bản. Nghèo được phân thành nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và nghèo có nhu cầu tối thiểu.

• Chuẩn nghèo: Xác định dựa trên thu nhập bình quân đầu người theo các tiêu chí của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Việt Nam, với mức thu nhập dưới 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị được coi là nghèo.

• Giảm nghèo bền vững: Là quá trình nâng cao mức sống của người nghèo một cách lâu dài, không tái nghèo trở lại, thông qua việc tăng thu nhập, tiếp cận dịch vụ xã hội và nâng cao nhận thức tự lực vươn lên.

• Mô hình vòng luẩn quẩn của nghèo: Mô tả mối quan hệ biện chứng giữa nghèo, tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, trong đó nghèo vừa là nguyên nhân vừa là hậu quả của các bất ổn kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, số liệu kinh tế xã hội của huyện Cô Tô giai đoạn 2012-2014, cùng số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát trực tiếp 50 hộ dân (23 hộ nghèo và cận nghèo, 27 hộ trung bình) tại 3 xã: Thị trấn Cô Tô, xã Thanh Lân và xã Đồng Tiến.

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu được chọn ngẫu nhiên theo tiêu chí phân loại hộ nghèo, cận nghèo và trung bình nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.

• Phương pháp thu thập thông tin: Kết hợp phiếu điều tra hộ gia đình, phỏng vấn chuyên gia và cán bộ địa phương để thu thập thông tin định tính và định lượng về tình hình sản xuất, thu nhập, điều kiện sống và các nguyên nhân nghèo.

• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel để tổng hợp và phân tích số liệu. Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh và phân tổ thống kê nhằm đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm hộ và các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào số liệu giai đoạn 2012-2014, với khảo sát sơ cấp thực hiện tháng 12/2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao: Giai đoạn 2011-2014, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Cô Tô dao động khoảng 15-20%, trong đó các xã Thanh Lân và Đồng Tiến có tỷ lệ nghèo cao hơn so với thị trấn Cô Tô. Thu nhập bình quân hộ nghèo chỉ đạt khoảng 3,5 triệu đồng/năm, thấp hơn nhiều so với chuẩn nghèo quốc gia.

2. Nguyên nhân nghèo đa dạng và phức tạp: Bao gồm yếu tố khách quan như vị trí địa lý xa xôi, đất canh tác hạn chế (khoảng 20% diện tích đất tự nhiên có thể sản xuất nông nghiệp), điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô; và yếu tố chủ quan như trình độ dân trí thấp, quy mô hộ gia đình lớn (bình quân 3-5 người), nghề nghiệp chủ yếu là nông nghiệp với thu nhập bấp bênh, thiếu vốn sản xuất và kỹ năng lao động.

3. Hiệu quả các chính sách giảm nghèo còn hạn chế: Công tác quản lý và triển khai các chương trình giảm nghèo chưa đồng bộ, nhiều chính sách mang tính hình thức, chưa phù hợp với đặc thù huyện đảo. Việc rà soát, xác định hộ nghèo chưa chính xác, dẫn đến hỗ trợ chưa đúng đối tượng. Tỷ lệ tái nghèo vẫn còn cao, khoảng 10-15% hộ nghèo tái nghèo trong giai đoạn nghiên cứu.

4. Vai trò của truyền thông và nâng cao nhận thức: Người dân nghèo chưa nhận thức đầy đủ về tự lực vươn lên thoát nghèo, còn phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ từ Nhà nước. Các hoạt động tuyên truyền, đào tạo nghề và hỗ trợ kỹ thuật chưa được triển khai hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng phát triển sản xuất và tăng thu nhập.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng nghèo bền vững tại huyện Cô Tô là sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên khó khăn và hạn chế trong quản lý, tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo. So với các nghiên cứu tại các huyện đảo khác và các vùng miền núi khó khăn, tỷ lệ nghèo tại Cô Tô tương đối cao do đặc thù địa lý và kinh tế biển chưa được khai thác hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo theo xã, bảng so sánh thu nhập bình quân giữa các nhóm hộ và biểu đồ vòng luẩn quẩn nghèo để minh họa mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng. So sánh với kinh nghiệm giảm nghèo bền vững ở các tỉnh như An Giang, Thọ Xuân (Thanh Hóa) và Lục Ngạn (Bắc Giang), việc đa dạng hóa ngành nghề, tăng cường đào tạo nghề và phát triển cơ sở hạ tầng là những yếu tố then chốt giúp giảm nghèo hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các chính sách giảm nghèo phù hợp với đặc điểm địa phương, tăng cường sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và huy động nguồn lực xã hội, đồng thời nâng cao nhận thức và năng lực tự lực của người nghèo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển sản xuất và đa dạng hóa nghề nghiệp

   • Hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho hộ nghèo đầu tư vào nuôi trồng thủy sản, trồng trọt và các ngành nghề phụ trợ.
   • Tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật, chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện địa phương.
   • Mục tiêu: Tăng thu nhập bình quân hộ nghèo lên ít nhất 20% trong vòng 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

2. Cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội

   • Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước sạch và các công trình y tế, giáo dục trên địa bàn.
   • Mục tiêu: Đảm bảo 90% hộ nghèo tiếp cận được dịch vụ y tế và giáo dục cơ bản trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

3. Nâng cao nhận thức và khuyến khích tự lực vươn lên của người nghèo

   • Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia các chương trình giảm nghèo.
   • Phát triển các mô hình điển hình về giảm nghèo bền vững để nhân rộng.
   • Mục tiêu: Giảm tỷ lệ tái nghèo xuống dưới 5% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể xã hội.

4. Tăng cường công tác quản lý, giám sát và đánh giá chương trình giảm nghèo

   • Xây dựng hệ thống quản lý thông tin hộ nghèo chính xác, minh bạch.
   • Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách, kịp thời điều chỉnh.
   • Mục tiêu: Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực giảm nghèo, giảm thất thoát và sai sót.
   • Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo giảm nghèo huyện, các phòng ban chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về chính sách giảm nghèo

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo tại huyện đảo, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Thiết kế chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển xã hội

   • Lợi ích: Nắm bắt các phương pháp nghiên cứu thực tiễn và phân tích số liệu về nghèo bền vững.
   • Use case: Tham khảo để phát triển đề tài nghiên cứu hoặc luận văn.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực giảm nghèo

   • Lợi ích: Đánh giá hiệu quả các chương trình giảm nghèo và đề xuất giải pháp can thiệp phù hợp.
   • Use case: Lập kế hoạch dự án hỗ trợ cộng đồng tại vùng khó khăn.

4. Cán bộ địa phương và cộng đồng dân cư huyện Cô Tô

   • Lợi ích: Hiểu rõ nguyên nhân nghèo và các giải pháp để tự lực vươn lên thoát nghèo.
   • Use case: Tham gia các chương trình đào tạo, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở huyện Cô Tô vẫn còn cao mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ?

   • Nguyên nhân chính là do điều kiện tự nhiên khó khăn, địa hình đảo biệt lập, đất canh tác hạn chế và các chính sách chưa thực sự phù hợp với đặc thù địa phương. Ngoài ra, công tác quản lý và triển khai còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả chưa cao.

2. Các yếu tố chủ quan nào ảnh hưởng đến nghèo tại huyện Cô Tô?

   • Trình độ dân trí thấp, quy mô hộ gia đình lớn, thiếu kỹ năng lao động và ý chí tự lực vươn lên còn hạn chế là những yếu tố chủ quan làm gia tăng nguy cơ nghèo bền vững.

3. Giảm nghèo bền vững khác gì so với giảm nghèo thông thường?

   • Giảm nghèo bền vững không chỉ giúp người nghèo thoát khỏi nghèo tạm thời mà còn đảm bảo họ không tái nghèo trở lại thông qua việc nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận dịch vụ xã hội và phát triển kỹ năng tự lực.

4. Làm thế nào để người nghèo tại huyện Cô Tô có thể tiếp cận vốn vay sản xuất?

   • Cần có các chính sách tín dụng ưu đãi, thủ tục vay đơn giản, đồng thời tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng quản lý tài chính và sản xuất để người nghèo sử dụng vốn hiệu quả.

5. Các mô hình giảm nghèo thành công ở các tỉnh khác có thể áp dụng cho Cô Tô không?

   • Có thể áp dụng các mô hình đa dạng hóa nghề nghiệp, phát triển làng sinh học, đào tạo nghề và xây dựng cơ sở hạ tầng, nhưng cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện đặc thù của huyện đảo Cô Tô.

Kết luận

• Huyện Cô Tô có nhiều tiềm năng phát triển nhưng vẫn còn tỷ lệ hộ nghèo cao do điều kiện tự nhiên và hạn chế trong quản lý chính sách.
• Nguyên nhân nghèo là sự kết hợp giữa yếu tố khách quan (địa lý, khí hậu, đất đai) và chủ quan (trình độ dân trí, nghề nghiệp, vốn).
• Các chính sách giảm nghèo hiện tại chưa phát huy hiệu quả tối đa do thiếu sự phù hợp và quản lý chưa chặt chẽ.
• Giải pháp giảm nghèo bền vững cần tập trung vào phát triển sản xuất, cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao nhận thức và tăng cường quản lý.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm hoàn thiện chính sách và triển khai các chương trình giảm nghèo hiệu quả hơn, kêu gọi sự tham gia của các cấp chính quyền và cộng đồng.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp, góp phần nâng cao đời sống người dân huyện đảo Cô Tô một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo bền vững Chương 2. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thực trạng công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Cô Tô Chương 4.

Giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Cô Tô Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững 1. Khái niệm nghèo Tại hội nghị về chống nghèo do Ủy ban kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng (ESCAP) tổ chức tại Thái Lan năm 1993, các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cao cho rằng: "Nghèo l tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người m những nhu cầu ấ phụ thuộc v o trình độ ph t triển kinh tế - xã hội phong tục tập qu n của từng vùng v những phong tục ấ được xã hội thừa nhận" [17]. Tại hội nghị thƣợng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch năm 1995 đã đƣa ra một định nghĩa cụ thể hơn về nghèo nhƣ sau: "Người nghèo l tất cả những ai m thu nhập thấp hơn dưới 1 đô la (USD) mỗi ng cho mỗi người số tiền được coi như đủ mua những sản phẩm thiết ếu để tồn tại ".

Nhà kinh tế học Mỹ Galbraith cũng quan niệm: "Con người bị coi l nghèo khổ khi m thu nhập của họ nga dù thích đ ng để họ có thể tồn tại rơi xuống rõ rệt dưới mức thu nhập cộng đồng. Khi đó họ không thể có những gì m đa số trong cộng đồng coi như c i cần thiết tối thiểu để sống một c ch đúng mực". Định nghĩa về nghèo của Engberg-Pedersen (1999) “Người nghèo l những người không thể khai th c được c c cơ hội vì thiếu năng lực v nguồn lực v bị phụ thuộc v o người kh c”. Theo Ngân hàng Thế giới, nghèo là tình trạng không có khả năng để có mức sống tối thiểu, chúng bao gồm tình trạng thiếu thốn các sản phẩm và dịch vụ thiết yếu nhƣ giáo dục, y tế, dinh dƣỡng.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Ở Việt Nam, căn cứ vào tình hình kinh tế xã hội và mức thu nhập của nhân dân trong những năm qua thì khái niệm nghèo đƣợc xác định nhƣ sau: “Nghèo l tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thoả mãn những nhu cầu tối thiểu v cơ bản nhất trong cuộc sống v có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đồng xét tr n mọi phương diện”. Vấn đề nghèo đƣợc chia thành các mức khác nhau: nghèo tuyệt đối, nghèo tƣơng đối, nghèo có nhu cầu tối thiểu. - Nghèo tuyệt đối: Là tình trạng một bộ phận dân cƣ thuộc diện nghèo không có khả năng thoả mãn nhu cầu tối thiểu của cuộc sống: ăn, mặc, ở, đi lại. - Nghèo tƣơng đối: Là tình trạng một bộ phận dân cƣ thuộc diện nghèo có mức sống dƣới mức sống trung bình của cộng đồng và địa phƣơng đang xét.

- Nghèo có nhu cầu tối thiểu: Đây là tình trạng một bộ phận dân cƣ có những đảm bảo tối thiểu để duy trì cuộc sống nhƣ đủ ăn, đủ mặc, đủ ở và một số sinh hoạt hàng ngày nhƣng ở mức tối thiểu. Tất cả những khái niệm trên, có thể nhận thấy đều phản ánh những khía cạnh chủ yếu của ngƣời nghèo: - Thứ nhất, ngƣời nghèo không đƣợc đáp ứng nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con ngƣời. - Thứ hai, ngƣời nghèo có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cƣ. - Thứ ba, ngƣời nghèo thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng, xã hội.

Quan điểm về chuẩn nghèo Chuẩn nghèo là thƣớc đo mức sống của dân cƣ để phân biệt trong xã hội ai thuộc diện nghèo và ai không thuộc diện hộ nghèo. Trên thế giới hình thành 03 phƣơng pháp tiếp cận chuẩn nghèo chủ yếu sau: phƣơng pháp dựa Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 vào nhu cầu chi tiêu; phƣơng pháp dựa vào thu nhập thực tế; phƣơng pháp dựa vào đánh giá của ngƣời dân. Trong 03 phƣơng pháp trên thì 02 phƣơng pháp đầu đƣợc các quốc gia sử dụng khá phổ biến. Để xác định chuẩn nghèo có nhiều tiêu chí, chuẩn mực đánh giá khác nhau.

Trên thế giới ngƣời ta lấy những chỉ tiêu: chất lƣợng cuộc sống, chỉ tiêu phát triển con ngƣời, chỉ tiêu nhu cầu dinh dƣỡng, chỉ tiêu thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu ngƣời để làm các tiêu chí xác định chuẩn nghèo [18]. Ngân hàng Thế giới WB sử dụng chỉ tiêu thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu ngƣời làm tiêu chí xác định chuẩn nghèo. Thu nhập bình quân theo đầu ngƣời là một chỉ tiêu quan trọng, phản ánh đƣợc quy mô, trình độ phát triển kinh tế và mức sống của ngƣời dân trong một nƣớc. Hiện nay trên thế giới tồn tại 02 phƣơng pháp tính toán thu nhập quốc dân bình quân theo đầu ngƣời chủ yếu của ngân hàng Thế giới WB đó là: Phƣơng pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD và phƣơng pháp PPP (purchasing power parity) là phƣơng pháp tính theo sức mua tƣơng đƣơng và cũng tính bằng USD.

- Theo phƣơng pháp Atlas, năm 1990 ngƣời ta chia mức bình quân của các nƣớc trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc cực giàu.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc giàu.000 USD/ngƣời/năm là khá giàu.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc trung bình.500 USD/ngƣời/năm là nƣớc nghèo. + Dƣới 500USD/ngƣời/năm là nƣớc cực nghèo. Theo phƣơng pháp này, Việt Nam có thu nhập khoảng 1.200 USD (năm 2010) thuộc nhóm nƣớc nghèo. Tuy nhiên theo phƣơng pháp này, việc chuyển đổi thƣờng bị sai lệch, không phản ánh đƣợc tính ngang giá của sức mua.

Do đó từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, Liên Hợp Quốc đã đề ra phƣơng pháp tính bình quân thu nhập mỗi nƣớc theo sức mua tƣơng đƣơng (PPP). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Phƣơng pháp PPP: WB muốn tìm ra mức chuẩn nghèo chung cho toàn thế giới. Trên cơ sở điều tra thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình và giá cả hàng hoá, thực hiện phƣơng pháp tính “rỗ hàng hoá” sức mua tƣơng đƣơng để tính đƣợc mức thu nhập dân cƣ giữa các quốc gia có thể so sánh. Sau nhiều cuộc điều tra trên toàn cầu, WB đã đƣa ra ngƣỡng nghèo chung (theo PPP) [18].

Đối với các nƣớc có thu nhập thấp < 1USD/ 1 ngày, đối với các nƣớc có thu nhập trung bình < 2 USD/ ngày. Tuy nhiên, theo quan điểm chung của nhiều nƣớc, hộ nghèo là hộ có thu nhập dƣới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền kinh tế - xã hội và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia, do đó không thể lấy chuẩn nghèo của WB để xác định nghèo của Việt Nam. Ở Việt Nam trong những năm qua đã dựa trên 2 căn cứ để xác định chuẩn nghèo.

Một là căn cứ vào chuẩn nghèo của cục thống kê và ngân hàng Thế giới. Hai là căn cứ vào chuẩn nghèo của Chính phủ do Bộ Lao Động - Thƣơng binh và xã hội công bố. Tổng Cục thống kê với vai tr thu thập, công bố và đánh giá số liệu cấp quốc gia và có thể so sánh quốc tế đã cùng Ngân hàng thế giới áp dụng phƣơng pháp xác định chuẩn nghèo theo phƣơng pháp đo lƣờng mức sống của Ngân hàng thế giới đƣa ra chuẩn nghèo của Việt Nam gồm 02 mức: mức nghèo lƣơng thực, thực phẩm và mức nghèo chung. Mức nghèo lƣơng thực thực phẩm đây là chuẩn nghèo tính theo thu nhập bình quân đầu ngƣời/ tháng.

C n mức nghèo chung Tổng cục thống kê dựa trên mức chi tiêu bình quân đầu ngƣời/ tháng làm căn cứ đánh giá chuẩn nghèo. Nhƣ vậy các chuẩn nghèo thay đổi theo thời gian tùy thuộc vào tình hình phát triển kinh tế của từng quốc gia theo từng giai đoạn Bộ Lao động - Thƣơng binh và xã hội là cơ quan thƣờng trực của chƣơng trình XĐGN đã tiến hành rà soát chuẩn nghèo qua các thời kỳ. Lúc Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 đầu chuẩn nghèo đƣợc xác định dựa vào nhu cầu chi tiêu, sau đó chuyển sang mức thu nhập. Ƣu điểm của phƣơng pháp này là đảm bảo từng bƣớc thoả mãn nhu cầu của con ngƣời (ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, văn hoá…).

Chuẩn nghèo đƣợc điều chỉnh gắn với tăng trƣởng kinh tế, mức độ cải thiện điều kiện sống của ngƣời dân, tình hình thay đổi cơ cấu chi tiêu, thu nhập của ngƣời dân. Mặt khác theo phƣơng pháp này, tạo điều kiện cho cơ sở có thể triển khai đƣợc việc lập danh sách hộ nghèo và xác định các hỗ trợ cần thiết. Tuy nhiên, phƣơng pháp tiếp cận này có hạn chế là chƣa tính toán đầy đủ nhu cầu tiêu dùng (chỉ chú ý một số nhu cầu lƣơng thực, thực phẩm và một số nhu cầu phi lƣơng thực, thực phẩm). Độ tin cậy chƣa cao do không có điều kiện điều tra diện rộng, thu nhập thông tin về thu nhập của ngƣời dân nông thôn và miền núi rất khó chính xác.

Mặc dù có một số hạn chế nhƣng cách tính chuẩn nghèo của Bộ lao động - Thƣơng binh và Xã hội là tƣơng đối phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam hiện nay. Hiện nay chủ yếu là sử dụng chuẩn nghèo do Bộ Lao động Thƣơng binh và xã hội đƣa ra. Chuẩn nghèo này đƣợc tính toán dựa vào nhu cầu chi tiêu cơ bản của lƣơng thực, thực phẩm (nhu cầu ăn uống hàng ngày) và nhu cầu chi tiêu phi lƣơng thực, thực phẩm (mặc, nhà ở, y tế, giáo dục, văn hóa, giao tiếp, đi lại…). Ở Việt Nam đã 06 lần điều chỉnh chuẩn nghèo từ năm 1993 đến nay: - Giai đoạn 1993 - 1995: Khu vực nông thôn Khu vực thành thị Thu nhập bình quân < 15 kg gạo/ ngƣời/ tháng < 20kg gạo/ ngƣời/ tháng + Khu vực thành thị bình quân thu nhập đầu ngƣời dƣới 20kg gạo/ ngƣời/ tháng.

+ Khu vực nông thôn dƣới 15kg gạo/ ngƣời/ tháng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.