Giải pháp tăng cường sử dụng sản phẩm UPAS L/C tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam

Sản phẩm UPAS L/C là một trong những giải pháp tài chính quan trọng giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại… 115 trang · Trường Đại Học Ngoại Thương · 2022.

• Tác giả: Bùi Minh Anh
• Người hướng dẫn: Pgs, Ts Nguyễn Văn Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Doanh Thương Mại
• Đề tài: Giải Pháp Đẩy Mạnh Sử Dụng Sản Phẩm Upas L/C Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ (L/C ) VÀ HÌNH THỨC L/C TRẢ CHẬM CHO PHÉP TRẢ NGAY – UPAS L/C
• 1.1. Tổng quan về thanh toán quốc tế
• 1.2. Khái niệm thanh toán quốc tế
• 1.3. Đặc điểm của thanh toán quốc tế
• 1.4. Vai trò của thanh toán quốc tế
• 1.5. Các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng
• 1.6. Tổng quan về phương thức Thư tín dụng chứng từ (L/C)
• 1.7. Khái niệm phương thức Thư tín dụng chứng từ
• 1.8. Các loại hình của Thư tín dụng
• 1.9. Vai trò của phương thức Thư tín dụng chứng từ
• 1.10. Hệ thống văn bản pháp lý điều chỉnh phương thức Thư tín dụng chứng từ
• 1.11. Hình thức L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 1.12. Khái niệm về L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 1.13. Đặc điểm của hình thức L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 1.14. So sánh các hình thức thanh toán UPAS LC và các hình thức thanh toán L/C thông thường
• 1.15. Ưu điểm và nhược điểm của việc sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay đối với Ngân hàng, Doanh nghiệp và Nhà nước
• 1.15.1. Đối với Ngân hàng
• 1.15.2. Đối với doanh nghiệp
• 1.15.3. Đối với Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG SẢN PHẨM L/C TRẢ CHẬM CHO PHÉP TRẢ NGAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016-2021
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Mô hình cơ cấu tổ chức
• 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.5. Tổng quan về hoạt động thanh toán quốc tế tại NHCT Việt Nam
• 2.6. Doanh số thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại
• 2.7. Thị phần thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại
• 2.8. Tỷ trọng các phương thức thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại
• 2.9. Kết quả thanh toán quốc tế theo sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 2.10. Phân tích thực trạng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 2.11. Thực trạng sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay tại NHCT VN
• 2.12. So sánh sản phẩm L/C UPAS của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam và các NHTM Việt Nam
• 2.13. Các chính sách đẩy mạnh sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay tại NHCT VN
• 2.14. Đánh giá thực trạng sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay tại NHCT VN
• 2.14.1. Kết quả đạt được
• 2.14.2. Hạn chế, tồn tại
• 2.14.3. Nguyên nhân dẫn tới những hạn chế, tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN VÀ ĐẨY MẠNH SỬ DỤNG SẢN PHẨM L/C TRẢ CHẬM CHO PHÉP TRẢ NGAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2022- 2027
• 3.1. Chiến lược phát triển của NHCT Việt Nam
• 3.2. Định hướng đẩy mạnh sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay
• 3.3. Các giải pháp đề xuất nhằm đẩy mạnh sử dụng sản phẩm L/C trả chậm cho phép trả ngay tại NHCT VN giai đoạn 2022-2027
• 3.3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.3.2. Các giải pháp đề xuất
• 3.3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.3.1. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3.3. Kiến nghị đối với Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về sản phẩm UPAS L C tại Ngân hàng Công thương Việt Nam

Sản phẩm UPAS L/C là một trong những giải pháp tài chính quan trọng giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Ngân hàng Công thương Việt Nam (NHCT VN) có thể thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng và hiệu quả. Sản phẩm này cho phép thanh toán ngay, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa quy trình giao thương. Tuy nhiên, việc sử dụng sản phẩm này vẫn chưa được khai thác triệt để, cần có những giải pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả sử dụng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của sản phẩm UPAS L C

Sản phẩm UPAS L/C là hình thức thư tín dụng cho phép thanh toán ngay, giúp doanh nghiệp có nguồn vốn linh hoạt. Đặc điểm nổi bật của sản phẩm này là khả năng giảm thiểu rủi ro trong giao dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc thanh toán quốc tế.

1.2. Lợi ích của sản phẩm UPAS L C đối với doanh nghiệp

Sản phẩm UPAS L/C mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp như giảm áp lực tài chính, tiết kiệm thời gian và chi phí giao dịch. Doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc quản lý nguồn vốn và thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế một cách hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng sản phẩm UPAS L C

Mặc dù sản phẩm UPAS L/C có nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng thực tế vẫn gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như thiếu khung pháp lý rõ ràng, quy trình xử lý giao dịch phức tạp và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác đang cản trở sự phát triển của sản phẩm này.

2.1. Thiếu khung pháp lý cho sản phẩm UPAS L C

Sản phẩm UPAS L/C hiện chưa có khung pháp lý rõ ràng, dẫn đến nhiều bất cập trong quy trình giao dịch. Điều này gây khó khăn cho cả ngân hàng và doanh nghiệp trong việc thực hiện các giao dịch thanh toán.

2.2. Quy trình xử lý giao dịch phức tạp

Quy trình xử lý giao dịch UPAS L/C còn nhiều vướng mắc, khiến cho thời gian thực hiện giao dịch kéo dài. Điều này làm giảm tính cạnh tranh của sản phẩm so với các hình thức thanh toán khác.

III. Phương pháp đẩy mạnh sử dụng sản phẩm UPAS L C tại NHCT VN

Để tăng cường sử dụng sản phẩm UPAS L/C, NHCT VN cần áp dụng một số phương pháp như cải tiến quy trình giao dịch, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường truyền thông về sản phẩm. Những giải pháp này sẽ giúp sản phẩm được biết đến rộng rãi hơn và thu hút nhiều khách hàng.

3.1. Cải tiến quy trình giao dịch UPAS L C

Cải tiến quy trình giao dịch sẽ giúp giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa các bước trong quy trình sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng khi sử dụng sản phẩm.

3.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng

Đào tạo nhân viên và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ giúp khách hàng cảm thấy hài lòng hơn khi sử dụng sản phẩm UPAS L/C. Điều này không chỉ giúp giữ chân khách hàng mà còn thu hút thêm nhiều khách hàng mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sản phẩm UPAS L C

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng sản phẩm UPAS L/C đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho NHCT VN. Doanh số giao dịch tăng lên đáng kể, và nhiều doanh nghiệp đã nhận thấy lợi ích rõ rệt từ việc sử dụng sản phẩm này.

4.1. Doanh số giao dịch UPAS L C tại NHCT VN

Doanh số giao dịch UPAS L/C tại NHCT VN đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua, cho thấy sự quan tâm của doanh nghiệp đối với sản phẩm này. Sự gia tăng này cũng phản ánh nhu cầu ngày càng cao về các giải pháp tài chính linh hoạt.

4.2. Phản hồi từ khách hàng về sản phẩm UPAS L C

Khách hàng đã có những phản hồi tích cực về sản phẩm UPAS L/C, cho rằng sản phẩm này giúp họ tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình giao dịch. Điều này cho thấy sản phẩm đang đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường.

V. Kết luận và tương lai của sản phẩm UPAS L C tại NHCT VN

Sản phẩm UPAS L/C có tiềm năng phát triển lớn tại NHCT VN. Để phát huy tối đa lợi ích của sản phẩm, ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và phát triển các giải pháp hỗ trợ, đồng thời xây dựng khung pháp lý rõ ràng để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho sản phẩm UPAS L C

Tương lai của sản phẩm UPAS L/C tại NHCT VN rất sáng sủa nếu ngân hàng có những chiến lược phát triển hợp lý. Việc mở rộng thị trường và cải tiến sản phẩm sẽ giúp ngân hàng giữ vững vị thế cạnh tranh.

5.2. Đề xuất các giải pháp phát triển sản phẩm UPAS L C

Đề xuất các giải pháp phát triển sản phẩm UPAS L/C bao gồm việc hợp tác với các ngân hàng khác, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của khách hàng về sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam liên tục tăng trưởng ấn tượng, đưa hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại trở thành mắt xích sống còn của nền kinh tế. Phương thức tín dụng chứng từ (L/C) hiện chiếm khoảng 80% tổng doanh số thanh toán ngoại thương tại Việt Nam nhờ tính an toàn và khả năng bảo đảm quyền lợi cho các bên tham gia. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu luôn đối mặt với bài toán xung đột lợi ích: bên xuất khẩu cần thu hồi tiền ngay để quay vòng vốn sản xuất, trong khi bên nhập khẩu lại muốn kéo dài thời hạn thanh toán từ 90 đến 360 ngày để giải phóng áp lực tài chính.

Nhằm giải quyết nút thắt này, sản phẩm Thư tín dụng trả chậm có điều khoản thanh toán trả ngay (UPAS L/C) đã được Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) đưa vào vận hành từ năm 2013. Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội, UPAS L/C tại VietinBank vẫn chưa khai thác hết tiềm năng do khung pháp lý trong nước chưa hoàn thiện và quy trình vận hành nội bộ còn nhiều điểm nghẽn tác nghiệp.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh doanh thương mại do tác giả Bùi Minh Anh thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Văn Hồng tập trung nghiên cứu toàn diện thực trạng sử dụng UPAS L/C tại VietinBank trong giai đoạn 2016 - 2021. Đề tài kết hợp khảo sát thực chứng trên mẫu 30 khách hàng doanh nghiệp tại 10 chi nhánh trọng điểm nhằm xác định các rào cản kỹ thuật, chi phí và quy trình. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đề xuất hệ thống giải pháp khả thi giai đoạn 2022 - 2027 giúp VietinBank đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng doanh số UPAS L/C đạt trên 20%/năm, tối ưu hóa chi phí tài trợ ngoại tệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng Thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory) và Thuyết chi phí giao dịch (Transaction Cost Theory). Thuyết trung gian tài chính giải thích cơ chế ngân hàng thương mại đứng ra kết nối dòng vốn quốc tế, giảm thiểu bất cân xứng thông tin và rủi ro thanh khoản giữa các đối tác thương mại. Thuyết chi phí giao dịch khẳng định việc chuẩn hóa công cụ tài trợ qua UPAS L/C giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí đàm phán, chi phí giám sát hợp đồng và phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Giao dịch UPAS L/C chịu sự điều chỉnh của hệ thống thông lệ quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, bao gồm Quy tắc và Thực hành thống nhất về Tín dụng chứng từ (UCP 600), Tập quán Ngân hàng Tiêu chuẩn Quốc tế về kiểm tra chứng từ (ISBP 745), và Quy tắc thống nhất về Hoàn trả liên hàng (URR 725). Tại Việt Nam, hoạt động này căn cứ vào Quyết định số 226/2002/QĐ-NHNN, Pháp lệnh Ngoại hối số 28/2005/PL-UBTVQH11 (sửa đổi năm 2013), Nghị định số 70/2014/NĐ-CP và Công văn số 3333/NHNN-TCKT hướng dẫn hạch toán bồi hoàn L/C.

Khung khái niệm của đề tài phân định rõ hai hình thức cấu trúc sản phẩm:

• Thư tín dụng trả chậm cho phép trả ngay thông thường (Normal UPAS L/C): Ngân hàng phát hành chỉ thị cho Ngân hàng tài trợ thanh toán ngay 100% giá trị hóa đơn cho nhà xuất khẩu ngay khi xuất trình bộ chứng từ hợp lệ, sau đó ngân hàng phát hành nhận nợ và thanh toán gốc kèm lãi cho ngân hàng tài trợ khi đáo hạn (tối đa 360 ngày).
• Thư tín dụng UPAS trả chậm (Deferred UPAS L/C): Cho phép nhà xuất khẩu nhận tiền tại thời điểm Y ngày, trong khi nhà nhập khẩu được trả chậm đến ngày thứ X (với điều kiện Y nhỏ hơn X), giúp tối ưu hóa chu kỳ luân chuyển vốn cho cả hai bên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thống kê mô tả chuyên sâu. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo tổng kết hoạt động thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại của VietinBank giai đoạn 2016 - 2021 cùng số liệu cập nhật 4 tháng đầu năm 2022.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi với cỡ mẫu 30 khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên tại 10 chi nhánh lớn của VietinBank (gồm các chi nhánh tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Bình Dương...). Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích kết hợp thuận tiện (purposive and convenience sampling), tập trung vào nhóm khách hàng doanh nghiệp có kim ngạch giao dịch tài trợ thương mại trên 1 triệu USD/năm.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả xuất phát từ tính chất đặc thù của sản phẩm tài trợ thương mại doanh nghiệp (B2B). Các điều khoản tài trợ UPAS L/C thường mang tính bảo mật và phụ thuộc vào quan hệ tín dụng riêng biệt giữa ngân hàng phát hành với từng ngân hàng đại lý quốc tế. Do đó, việc tổng hợp số liệu thực tế kết hợp phân tích ma trận đánh giá SWOT và điều tra mức độ hài lòng khách hàng mang lại độ tin cậy thực chứng cao hơn so với các mô hình kinh tế lượng định lượng thuần túy. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được thực hiện trong mốc thời gian 2016 - 2021 làm căn cứ hoạch định chiến lược cho giai đoạn 2022 - 2027.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu hoạt động kinh doanh của VietinBank giai đoạn 2016 - 2021 làm sáng tỏ 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, quy mô doanh số thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại của VietinBank ghi nhận mức tăng trưởng bình quân trên 18%/năm trong giai đoạn 2016 - 2021, trong đó doanh số phát hành UPAS L/C duy trì đà tăng trưởng liên tục, đóng góp bình quân hơn 15% vào tổng thu phí dịch vụ tài trợ thương mại toàn hệ thống.

Thứ hai, sản phẩm UPAS L/C mang lại lợi ích kinh tế vượt trội về chi phí vốn cho doanh nghiệp nhập khẩu. Nhờ nguồn tài trợ ngoại tệ lãi suất thấp từ các ngân hàng đại lý quốc tế, tổng chi phí phát hành và phí tài trợ UPAS L/C chỉ tương đương mức lãi suất vay ngoại tệ từ 1,5% đến 2,5%/năm. Mức chi phí này thấp hơn 4,5% đến 7,0% so với phương án vay vốn ngắn hạn bằng đồng Việt Nam (VND) vốn có mức lãi suất từ 7,0% đến 9,5%/năm trong cùng thời kỳ.

Thứ ba, kết quả khảo sát 30 khách hàng tại 10 chi nhánh VietinBank chỉ ra 86,7% doanh nghiệp đánh giá sản phẩm giúp cải thiện đáng kể năng lực đàm phán giá mua hàng hóa quốc tế. Tuy nhiên, 36,7% khách hàng nhận định thời gian xử lý phê duyệt chỉ thị tài trợ qua ngân hàng đại lý còn chậm (mất từ 2 đến 4 ngày làm việc) và 30% khách hàng phản ánh biểu phí xử lý chứng từ bất hợp lệ chưa thực sự linh hoạt.

Thứ tư, cơ cấu sản phẩm ghi nhận sự chênh lệch lớn khi Normal UPAS L/C chiếm hơn 82% tổng doanh số phát hành, trong khi Deferred UPAS L/C chỉ chiếm dưới 18%. Nguyên nhân xuất phát từ sự phức tạp trong việc cài đặt điều khoản điện SWIFT MT700/MT799 tại các trường 41A, 42C, 47A và 78 khi làm việc với ngân hàng tài trợ nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc hạn mức tín dụng liên ngân hàng (counterparty limit) mà các ngân hàng đại lý quốc tế cấp cho VietinBank đôi khi bị quá tải vào các quý cao điểm xuất nhập khẩu, đẩy biên độ phí tài trợ tăng thêm 0,3% đến 0,5%. Bên cạnh đó, việc thiếu vắng văn bản hướng dẫn nghiệp vụ chuyên biệt từ Ngân hàng Nhà nước buộc VietinBank phải áp dụng các quy trình thẩm định tín dụng thận trọng, kéo dài thời gian phê duyệt.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu của Lê Thị Hà Thanh (2014) tại Sacombank và Trần Thị Hiền Lương (2019) tại BIDV Quảng Nam, kết quả nghiên cứu tại VietinBank tái khẳng định UPAS L/C là công cụ cạnh tranh cốt lõi để thu hút nhóm khách hàng FDI và doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn. Đồng thời, nghiên cứu mở rộng phát hiện của Marcus Landford (2022) và Dong-Chun Kim (2020) khi chỉ ra rằng việc nâng cấp hệ thống công nghệ xử lý chứng từ điện tử là điều kiện tiên quyết để tối ưu hóa điều khoản thương lượng thanh toán quốc tế.

Để nâng cao khả năng theo dõi trực quan, các dữ liệu thực nghiệm trong nghiên cứu có thể được tổng hợp qua Bảng 2.3 (So sánh số món và doanh thu phí giữa UPAS L/C với các sản phẩm tài trợ thương mại truyền thống), Biểu đồ 2.8 (Biến động doanh số phát hành UPAS L/C giai đoạn 2016 - 2021), Biểu đồ 2.11 (Tỷ trọng UPAS L/C trong tổng thu phí ngoại bảng) và Sơ đồ 1.2 - 1.3 mô phỏng luồng chuyển tiền và điện bồi hoàn giữa ngân hàng phát hành, ngân hàng tài trợ và người thụ hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng doanh số UPAS L/C đạt trên 20%/năm trong giai đoạn 2022 - 2027, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, mở rộng và đa dạng hóa mạng lưới ngân hàng đại lý tài trợ (Reimbursing Banks). Ban Lãnh đạo VietinBank và Khối Kinh doanh Vốn cần chủ động đàm phán ký kết hợp đồng khung với thêm 15 định chế tài chính uy tín tại khu vực Châu Âu, Châu Mỹ và Đông Á; mục tiêu nâng tổng hạn mức tài trợ quốc tế thêm 35% trước năm 2025 nhằm kéo giảm biên độ phí tài trợ xuống dưới 1,8%/năm.

Thứ hai, tái cấu trúc và số hóa quy trình tác nghiệp tài trợ thương mại. Trung tâm Tài trợ Thương mại VietinBank cần tích hợp quy trình xử lý UPAS L/C tự động trên nền tảng Core Banking và mạng lưới SWIFT GPI, phấn đấu giảm thời gian xử lý phát hành và phê duyệt thanh toán từ 48 giờ xuống dưới 12 giờ làm việc trước quý IV/2024, đồng thời kiểm soát tỷ lệ sai sót chứng từ phát sinh nội bộ dưới 2%.

Thứ ba, đẩy mạnh gói giải pháp tài chính tích hợp và chính sách giá linh hoạt. Khối Khách hàng Doanh nghiệp xây dựng các gói bán chéo kết hợp UPAS L/C với sản phẩm phái sinh tỷ giá (Forward, Swap) và quản lý dòng tiền dành riêng cho các ngành hàng nhập khẩu chủ lực như sắt thép, hạt nhựa, nông sản; đặt mục tiêu tăng trưởng quy mô khách hàng sử dụng UPAS L/C thêm 25%/năm trong giai đoạn 2022 - 2027.

Thứ tư, chuẩn hóa năng lực đội ngũ chuyên viên thanh toán quốc tế và cán bộ quan hệ khách hàng (RM). Trung tâm Đào tạo VietinBank cần tổ chức các chương trình tập huấn định kỳ về UCP 600, ISBP 745 và kỹ năng thẩm định chứng từ thương mại, hướng tới mục tiêu 100% cán bộ tác nghiệp thanh toán quốc tế đạt chứng chỉ chuyên môn quốc tế CDCS hoặc CSDG vào năm 2026.

Về mặt chính sách vĩ mô, nghiên cứu kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sớm ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết về nghiệp vụ UPAS L/C nội địa và quốc tế, quy định rõ ràng cơ chế hạch toán ngoại bảng và trích lập dự phòng rủi ro cam kết hoàn trả, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các ngân hàng thương mại phát triển sản phẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Ban lãnh đạo và chuyên viên Tài trợ thương mại tại các Ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình phân tích quy trình Normal UPAS L/C và Deferred UPAS L/C để tái thiết kế biểu phí dịch vụ, mở rộng hạn mức ngân hàng đại lý và xây dựng quy trình quản trị rủi ro thanh toán quốc tế đạt chuẩn UCP 600.

2. Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Sử dụng các phân tích so sánh chi phí để tối ưu hóa cấu trúc vốn lưu động, tận dụng công cụ UPAS L/C nhằm kéo dài thời hạn trả chậm lên tới 360 ngày với mức lãi suất ngoại tệ cạnh tranh từ 1,5% đến 2,5%/năm.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Kinh doanh thương mại, Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng nghiên cứu như một tài liệu học thuật thực chứng kết nối giữa lý thuyết thanh toán quốc tế với thực tiễn tác nghiệp ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong chuỗi thời gian 2016 - 2021.

4. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương): Tham khảo kết quả khảo sát 30 doanh nghiệp tại 10 chi nhánh để nắm bắt các vướng mắc thực tế, từ đó hoàn thiện khung khổ pháp lý và quy chế điều hành thị trường ngoại hối, tài trợ thương mại.

Câu hỏi thường gặp

UPAS L/C có điểm khác biệt căn bản nào so với L/C trả chậm thông thường?

Trong L/C trả chậm thông thường, nhà xuất khẩu chỉ nhận được tiền sau một khoảng thời gian xác định (ví dụ 90 hoặc 180 ngày). Ngược lại, UPAS L/C cho phép nhà xuất khẩu nhận tiền thanh toán ngay 100% khi xuất trình bộ chứng từ hợp lệ nhờ nguồn vốn ứng trước từ ngân hàng tài trợ, trong khi nhà nhập khẩu vẫn được giữ nguyên quyền trả chậm đến ngày đáo hạn.

Tại sao doanh nghiệp nhập khẩu tiết kiệm được chi phí tài chính khi dùng UPAS L/C?

Doanh nghiệp nhập khẩu chỉ phải trả phí dịch vụ UPAS L/C tương đương mức lãi suất tài trợ ngoại tệ quốc tế (khoảng 1,5% đến 2,5%/năm). Mức này thấp hơn đáng kể so với việc vay vốn ngắn hạn bằng VND (lãi suất 7,0% đến 9,5%/năm), giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 4,5% đến 7,0% chi phí vốn hàng năm.

Rủi ro lớn nhất của ngân hàng phát hành khi thực hiện giao dịch UPAS L/C là gì?

Rủi ro lớn nhất là rủi ro tín dụng khi nhà nhập khẩu mất khả năng thanh toán vào ngày đáo hạn hối phiếu (sau 180 đến 360 ngày). Dù khách hàng không trả được nợ, ngân hàng phát hành vẫn có nghĩa vụ pháp lý vô điều kiện phải hoàn trả toàn bộ số tiền gốc và lãi cho ngân hàng tài trợ quốc tế theo cam kết bồi hoàn.

Khảo sát 30 khách hàng tại VietinBank chỉ ra hạn chế nổi bật nào của sản phẩm?

Khảo sát thực tế chỉ ra 36,7% khách hàng đánh giá thời gian thẩm định và phê duyệt chỉ thị tài trợ liên ngân hàng còn kéo dài từ 2 đến 4 ngày làm việc. Ngoài ra, 30% doanh nghiệp đề nghị VietinBank cần công khai minh bạch hơn về biểu phí xử lý bất hợp lệ và đơn giản hóa thủ tục ký quỹ phát hành.

Thời hạn tài trợ tối đa của sản phẩm UPAS L/C tại VietinBank là bao lâu?

Thời hạn tài trợ của sản phẩm UPAS L/C tại VietinBank kéo dài tối đa lên đến 12 tháng (tương đương 360 ngày) tính từ ngày giao hàng hoặc ngày xuất trình chứng từ hợp lệ. Thời hạn cụ thể được xác định dựa trên chu kỳ luân chuyển vốn lưu động và thỏa thuận thương mại giữa hai bên mua bán.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng chứng từ và sản phẩm UPAS L/C, chuẩn hóa mô hình vận hành theo các quy tắc quốc tế UCP 600, ISBP 745 và URR 725.
• Phân tích thực trạng tại VietinBank giai đoạn 2016 - 2021 cho thấy doanh số UPAS L/C tăng trưởng bình quân trên 18%/năm, khẳng định ưu thế tiết kiệm chi phí tài chính vượt trội so với vay vốn truyền thống.
• Đánh giá thực chứng từ 30 doanh nghiệp tại 10 chi nhánh đã nhận diện chính xác các điểm nghẽn về hạn mức ngân hàng đại lý và thời gian xử lý tác nghiệp.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược giai đoạn 2022 - 2027 tập trung mở rộng 15 đối tác ngân hàng tài trợ, số hóa quy trình Core Banking và đào tạo 100% cán bộ đạt chuẩn CDCS/CSDG vào năm 2026.
• Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước sớm ban hành văn bản pháp lý chuyên biệt nhằm tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động tài trợ thương mại.

Lộ trình triển khai các giải pháp được xác định đồng bộ từ năm 2022 đến năm 2027 với các mốc đánh giá định kỳ hàng năm. Các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động tiếp cận, ứng dụng UPAS L/C như một giải pháp tài chính đòn bẩy để tối ưu hóa chi phí vốn và bứt phá trong chuỗi cung ứng thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ (L/C ) VÀ HÌNH THỨC L/C TRẢ CHẬM CHO PHÉP TRẢ NGAY – UPAS L/C 1. Tổng quan về thanh toán quốc tế 1. Khái niệm thanh toán quốc tế Quá trình giao thương trong các hoạt động quốc tế dẫn đến những nhu cầu chi trả, thanh toán giữa các chủ thể ở các nước khác nhau đã hình thành và phát triển hoạt động thanh toán quốc tế, trong đó ngân hàng là cầu nối trung gian giữa các bên. Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế, quan hệ giữa các ngân hàng của các nước liên quan.

(Nguyễn Văn Tiến, 2011) Thanh toán quốc tế là nghĩa vụ thanh toán và tiền phát sinh từ các hoạt động kinh tế, phi kinh tế, quan hệ ngân hàng giữa các tổ chức, cá nhân ở nước này, giữa tổ chức với cá nhân ở nước khác, giữa các nước với tổ chức quốc tế, nghĩa là thực hiện lợi nhuận. Của các quốc gia có liên quan. (Nguyễn Văn Tiến, 2011) Như vậy thanh toán quốc tế phục vụ cho hai lĩnh vực hoạt động là kinh tế và phi kinh tế. Tuy nhiên, trong thực tế, giữa hai lĩnh vực hoạt động này thường giao thoa với nhau, không có một ranh giới rõ rệt, người ta thường phân hoạt động thanh toán quốc tế thành hai lĩnh vực là: Thanh toán trong ngoại thương (thanh toán mậu dịch) và Thanh toán phi ngoại thương (thanh toán phi mậu dịch) Trong thương mại quốc tế, thông qua ngân hàng thương mại với mạng lưới chi nhánh và hệ thống ngân hàng đại lý rộng khắp toàn cầu thay mặt khách hàng thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế - các ngân hàng trở thành cầu nối trung gian thanh toán giữa bên mua và bên bán.

Ngày nay, hoạt động thương mại quốc tế luôn cần đến sự tham gia, hỗ trợ về kỹ thuật nghiệp vụ và tài chính của ngân hàng. Ngân hàng cung cấp các phương án lựa chọn phương thức thanh toán quốc tế, tài trợ xuất nhập khẩu, 6 đảm bảo an toàn và quyền lợi của cả hai bên mua bán, thông qua đó thúc đẩy ngoại thương phát triển và mở rộng các quan hệ với các quốc gia trên thế giới. Đặc điểm của thanh toán quốc tế - Thanh toán quốc tế khác với thanh toán trong nước là ở đây nó liên quan đến việc trao đổi tiền của quốc gia này lấy tiền của quốc gia khác. Vì vậy khi ký kết các hợp đồng mua bán ngoại thương các bên phải thỏa thuận với nhau lấy đồng tiền của nước nào là tiền tệ tính toán và thanh toán trong hợp đồng, đồng thời phải tính toán thận trọng để lựa chọn các biện pháp phòng chống rủi ro khi tỷ giá hối đoái biến động.

- Tiền tệ trong thanh toán quốc tế thường không phải là tiền mặt mà nó tồn tại dưới hình thức các phương tiện thanh toán như thư điện chuyển tiền, hối phiếu, kỳ phiếu và séc ghi bằng ngoại tệ. - Thanh toán giữa các nước đều được tiến hành thông qua ngân hàng và không dùng tiền mặt, nếu có thì chỉ trong những trường hợp riêng biệt. Do vậy thanh toán quốc tế về bản chất chính là các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế. Chúng được hình thành và phát triển trên cơ sở các hợp đồng ngoại thương và các trao đổi tiền tệ quốc tế.

- Thanh toán quốc tế được thực hiện dựa trên nền tảng pháp luật và tập quán thương mại quốc tế, đồng thời nó cũng bị chi phối bởi luật pháp của các quốc gia, bởi các chính sách kinh tế, chính sách ngoại thương và chính sách ngoại hối của các quốc gia tham gia trong thanh toán. Vai trò của thanh toán quốc tế Giao dịch thanh toán quốc tế giúp điều chỉnh mối quan hệ giữa tiền tệ và hàng hóa, tạo ra sự liên tục trong quá trình sản xuất, đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa quốc tế. Có thể nói đây là một khâu quan trọng trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các cá nhân và tổ chức ở các quốc gia khác nhau. Đối với nền kinh tế Hoạt động thanh toán quốc tế đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của một quốc gia.

Các quốc gia không thể phát triển khi chỉ dựa vào trao đổi trong nước và tích lũy, mà họ cần phát huy lợi thế bằng cách kết hợp thế mạnh trong nước 7 với môi trường kinh doanh quốc tế. Trong điều kiện hiện nay các quốc gia đều đặt kinh tế đối ngoại lên hàng đầu và coi hoạt động kinh tế đối ngoại là một bộ phận cấu thành trong chiến lược phát triển kinh tế của một quốc gia. Trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ giữa các cá nhân và tổ chức ở các quốc gia khác nhau, thanh toán quốc tế là một khâu quan trọng. Giao dịch thanh toán quốc tế tạo ra sự liên tục trong quá trình sản xuất, đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa quốc tế từ đó giúp điều chỉnh mối quan hệ giữa tiền tệ và hàng hóa.

Khi các giao dịch thanh toán quốc tế được thực hiện một cách nhanh chóng và an toàn, thì mối quan hệ lưu chuyển tiền tệ giữa người mua và người bán trở nên thông suốt và hiệu quả hơn. Thanh toán quốc tế làm cho quá trình thanh toán an toàn hơn, thuận tiện hơn, đồng thời giảm chi phí cho người tham gia. Với vai trò là trung gian thanh toán, các ngân hàng sẽ tư vấn cách giải quyết giao dịch để bảo vệ quyền lợi của bạn và tư vấn cho bạn, đồng thời giảm thiểu rủi ro thanh toán và đảm bảo an toàn. Có thể nói, thanh toán quốc tế là một hoạt động thiết yếu đối với những nền kinh tế phát triển.

Đối với ngân hàng Thanh toán quốc tế là một hoạt động bổ trợ và hỗ trợ cho các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng. Hoạt động thanh toán quốc tế được thực hiện tốt sẽ mở rộng hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu và phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh ngân hàng ngoại thương, tài trợ thương mại và kinh doanh ngân hàng quốc tế. Hoạt động TTQT giúp các ngân hàng đáp ứng tốt hơn các nhu cầu đa dạng của khách hàng về các dịch vụ tài chính liên quan đến TTQT. Dựa vào đó giúp ngân hàng tăng doanh số, nâng cao uy tín và tạo dựng lòng tin của khách hàng.

Điều này không chỉ giúp ngân hàng mở rộng phạm vi hoạt động mà còn có tác dụng tạo lợi thế cạnh tranh trong cơ chế thị trường. Khi thực hiện các nghiệp vụ thanh toán quốc tế, ngân hàng có thể thu hút được nguồn vốn ngoại tệ tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp có quan hệ thanh toán quốc tế với ngân hàng dưới hình thức các khoản ký quỹ chờ thanh toán. 8 Hoạt động TTQT cho phép các ngân hàng nâng cao uy tín của mình trên trường quốc tế bằng cách phát triển mối quan hệ với các ngân hàng nước ngoài, trên cơ sở đó, tìm được nguồn tài trợ từ phía các ngân hàng nước ngoài và nguồn vốn thị trường tài chính quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn cho khách hàng. Khi thực hiện thanh toán quốc tế, việc lựa chọn phương thức thanh toán của các bên là điều kiện rất quan trọng.

Tuỳ trường hợp và điều kiện cụ thể, các bên tham gia thương mại quốc tế cùng lựa chọn và thoả thuận phương thức thanh toán phù hợp trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi, người bán nhận kịp thời, đầy đủ, người mua nhận đủ số lượng nhập hàng. Hiện nay, nhiều phương thức thanh toán khác nhau đã ra đời, tùy thuộc vào sự đa dạng và phong phú của các mối quan hệ thương mại và thanh toán quốc tế. Các phương thức thanh toán quốc tế được sử dụng trong ngoại thương ngày nay bao gồm chuyển tiền, nhờ thu và thư tín dụng. Nếu các bên mua và bên bán không có sự tin cậy lẫn nhau thì thanh toán bằng thư tín dụng là phương thức được các bên tham gia trong hợp đồng ngoại thương ưa thích nhằm bảo vệ quyền lợi và sự bình đẳng của các bên (bên bán, ngân hàng).

Hiện nay, thanh toán bằng thư tín dụng được sử dụng rộng rãi nhất ở Việt Nam và các nước trên thế giới, chiếm khoảng 80% tổng doanh số xuất nhập khẩu. Các phương thức thanh toán quốc tế thông dụng Trong thanh toán quốc tế, có thể kể đến bốn hình thức được phổ biến rộng rãi như: Phương thức ghi sổ, phương thức nhờ thu, phương thức chuyển tiền, phương thức Tín dụng chứng từ. Tuy nhiên trong thực tế, các phương thức được sử dụng nhiều nhất trong các giao dịch thương mại quốc tế có thể kể đến như sau: Phương thức chuyển tiền Chuyển tiền là hình thức thanh toán đơn giản nhất qua đó một người (người mua/ người mắc nợ) uỷ nhiệm cho ngân hàng trích từ tài khoản của mình một số tiền chuyển trả cho một người khác (người bán/ chủ nợ). Chuyển tiền là hình thức thanh toán trực tiếp giữa người chuyển tiền và người nhận tiền.

Ngân hàng khi thực hiện việc chuyển tiền và trả tiền chỉ đóng vai trò trung gian thanh toán qua uỷ nhiệm và hưởng hoa hồng, không bị ràng buộc giữa người 9 mua và người bán. Việc chuyển tiền coi như hoàn thành khi thanh toán hết số tiền cho người hưởng. Thanh toán chuyển tiền có thể thực hiện bằng hai hình thức chủ yếu sau: - Chuyển tiền bằng thư (Mail Transfer, M/T): Là hình thức chuyển tiền trong đó lệnh thanh toán của ngân hàng chuyển tiền được thể hiện trong nội dung một bức thư mà ngân hàng này gửi cho ngân hàng thanh toán qua bưu điện. - Chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer, T/T): Là hình thức trong đó lệnh thanh toán của ngân hàng chuyển tiền được thể hiện trong nội dung một bức điện mà ngân hàng này gửi cho ngân hàng thanh toán qua Fax, Telex hoặc thông qua mạng liên lạc viễn thông SWIFT.

Phương thức nhờ thu Nhờ thu là một phương thức thanh toán, trong đó, người bán (nhà xuất khẩu) sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng một dịch vụ cho khách hàng, ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình bộ chứng từ thông qua ngân hàng thu hộ cho bên mua (nhà nhập khẩu) để được thanh toán, chấp nhận hối phiếu hay chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác.