Đánh giá diễn biến tình trạng ngập lụt của thành phố hồ chí minh và nghiên cứu đề xuất giải pháp cải thiện chống ngập hiệu quả

Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống và… 128 trang · Đại học Tài nguyên và Môi trường · 2017.

• Tác giả: Đỗ Minh Hùng
• Người hướng dẫn: GVHD: Nguyễn Kim Chung
• Trường học: Đại học Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Đánh giá diễn biến tình trạng ngập lụt của Thành phố Hồ Chí Minh và nghiên cứu đề xuất giải pháp cải thiện chống ngập hiệu quả
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
• MỤC LỤC
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1.7. Tính mới của đề tài
• 2. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT VÀ PHƢƠNG PHÁP CHỐNG NGẬP TRÊN THẾ GIỚI, TRONG NƢỚC VÀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Vài nét về tình hình ngập lụt trên thế giới
• 2.2. Nguyên nhân ngập các thành phố lớn trên thế giới
• 2.3. Giải pháp công trình, công nghệ chống và kiểm soát ngập các thành phố lớn trên thế giới
• 2.4. Tổng quan ngập lụt các thành phố lớn ở Việt Nam
• 2.5. Tình hình ngập lụt các thành phố lớn ở Việt Nam
• 2.6. Nguyên nhân gây ngập các thành phố lớn ở Việt Nam
• 2.7. Giải pháp chống ngập cho các thành phố lớn ở Việt Nam
• 3. Tổng quan nghiên cứu các giải pháp chống ngập lụt ở thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1. SƠ LƯỢC VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm địa hình
• 3.1.3. Đặc điểm địa chất, trầm tích hình thành các con sông chính và đất đai
• 3.1.4. Đặc điểm đất đai
• 3.1.5. Đặc điểm sông ngòi
• 3.1.6. Đặc điểm khí hậu, thủy văn
• 3.1.7. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG NGẬP LỤT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.2.1. Hiện trạng ngập lụt trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.2. Ngập lụt đô thị là gì?
• 3.2.3. Tổng quan diễn biến tình hình ngập lụt
• 3.2.4. Quy mô ảnh hƣởng của ngập lụt
• 3.2.5. Đánh giá ngập do triều
• 3.2.6. Đánh giá ngập do mƣa
• 3.2.7. Đánh giá do kết hợp mƣa, triều, lũ
• 3.2.8. Phân tích nguyên nhân gây ngập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2.8.1. Phân tích nguyên nhân tự nhiên
• 3.2.8.2. Sự quá tải của hệ thống nƣớc hiện hữu
• 3.2.8.3. Những nguyên nhân về tổ chức, quản lý và nguồn lực
• 4. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CHỐNG NGẬP CHO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Những giải pháp đưa ra và kết quả thực hiện thời gian gần đây
• 4.2. Công tác triển khai thực hiện kế hoạch
• 4.3. Công tác quản lý, vận hành hệ thống thoát nƣớc
• 4.4. Triển khai giải pháp công trình và phi công trình
• 4.5. Kết quả xóa, giảm ngập
• 4.6. Đánh giá các gải pháp chống ngập đã thực hiện
• 4.7. Đề Xuất giải pháp
• 4.7.1. Giải pháp ứng dụng mô hình sử dụng nƣớc bền vững “Bể chứa nƣớc tại nhà” góp phần giảm ngập lụt
• 4.7.2. Xây dựng ý tƣởng về “ứng dụng cảnh báo ngập lụt cho khu vực thành phố Hồ Chí Minh trên smart phone “MY WATER MAP””
• KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp chống ngập hiệu quả cho TP

Thành phố Hồ Chí Minh đang phải đối mặt với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống và kinh tế của người dân. Việc tìm kiếm và áp dụng các giải pháp chống ngập hiệu quả là rất cần thiết. Bài viết này sẽ phân tích tổng quan về tình hình ngập lụt và các giải pháp hiện có nhằm cải thiện tình trạng này.

1.1. Tình hình ngập lụt tại TP.HCM hiện nay

Ngập lụt tại TP.HCM diễn ra chủ yếu do mưa lớn, triều cường và sự phát triển đô thị không đồng bộ. Theo thống kê, nhiều khu vực trong thành phố thường xuyên bị ngập, gây khó khăn cho giao thông và sinh hoạt của người dân.

1.2. Nguyên nhân chính gây ngập lụt

Nguyên nhân chính gây ngập lụt bao gồm sự gia tăng dân số, đô thị hóa nhanh chóng, và hệ thống thoát nước chưa đáp ứng kịp thời. Ngoài ra, biến đổi khí hậu cũng làm gia tăng tần suất và cường độ mưa.

II. Các phương pháp chống ngập hiệu quả cho TP

Để giải quyết vấn đề ngập lụt, TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp chống ngập có thể chia thành hai loại chính: giải pháp công trình và giải pháp phi công trình.

2.1. Giải pháp công trình chống ngập

Giải pháp công trình bao gồm việc xây dựng các hệ thống thoát nước hiện đại, đê chắn lũ và các công trình ngăn triều. Những công trình này cần được thiết kế đồng bộ và có khả năng chịu đựng các hiện tượng thời tiết cực đoan.

2.2. Giải pháp phi công trình

Giải pháp phi công trình bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý nước mưa, quy hoạch đô thị hợp lý và phát triển các không gian xanh. Những biện pháp này giúp giảm thiểu lượng nước mưa chảy vào hệ thống thoát nước.

2.3. Ứng dụng công nghệ trong chống ngập

Công nghệ hiện đại như hệ thống cảnh báo ngập lụt và ứng dụng quản lý nước thông minh có thể giúp TP.HCM theo dõi và dự đoán tình hình ngập lụt, từ đó có biện pháp ứng phó kịp thời.

III. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp chống ngập hiệu quả có thể giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt. Các dự án thí điểm đã cho thấy kết quả tích cực trong việc cải thiện tình hình ngập lụt tại một số khu vực.

3.1. Các dự án thí điểm thành công

Một số dự án như xây dựng bể chứa nước mưa và hệ thống thoát nước thông minh đã được triển khai và cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm ngập lụt tại các khu vực trọng điểm.

3.2. Đánh giá tác động của các giải pháp

Đánh giá cho thấy rằng các giải pháp này không chỉ giúp giảm ngập lụt mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, tạo ra môi trường sống an toàn hơn.

IV. Kết luận và hướng đi tương lai cho TP

Giải quyết vấn đề ngập lụt tại TP.HCM là một thách thức lớn, nhưng với các giải pháp chống ngập hiệu quả, thành phố có thể hướng tới một tương lai bền vững hơn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để thực hiện các giải pháp này.

4.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân là rất quan trọng trong việc triển khai các giải pháp chống ngập. Mỗi bên cần có trách nhiệm và vai trò riêng trong việc bảo vệ môi trường sống.

4.2. Định hướng phát triển bền vững

TP.HCM cần xây dựng một kế hoạch phát triển bền vững, trong đó ngập lụt được xem xét như một yếu tố quan trọng trong quy hoạch đô thị và phát triển hạ tầng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, văn hóa và tài chính lớn nhất cả nước với diện tích tự nhiên 2.095 km² và quy mô dân số vượt mức 13 triệu người. Tuy nhiên, vị trí địa lý hạ lưu sông Đồng Nai cùng đặc thù địa hình thấp trũng khiến đô thị này chịu tổn thương nghiêm trọng trước thiên tai và biến đổi khí hậu. Theo thống kê địa hình, hơn 51% diện tích tự nhiên của thành phố là đất phèn trũng có cao độ dưới +1,0m, tập trung nhiều ở khu vực phía Nam và Tây Nam. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự gia tăng đột biến của các đợt ngập úng đô thị do tác động cộng hưởng giữa mưa lớn cực đoan, triều cường dâng cao vượt mức +1,50m và sự quá tải của mạng lưới thoát nước 4.176 km đường cống.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa và đánh giá toàn diện diễn biến tình trạng ngập lụt tại thành phố trong giai đoạn 30 năm từ thập niên 1980 đến năm 2017. Nghiên cứu tập trung bóc tách các nguyên nhân tự nhiên kết hợp với tác động từ tốc độ bê tông hóa nhanh, đồng thời rà soát hiệu quả vận hành của 2.953 tuyến kênh rạch có tổng chiều dài 4.369 km. Phạm vi không gian nghiên cứu bao phủ toàn bộ 24 quận huyện thuộc địa bàn thành phố, kết hợp phân tích chuỗi số liệu khí tượng thủy văn kéo dài qua nhiều thập kỷ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để giảm thiểu thiệt hại kinh tế ước tính hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, bảo vệ sinh kế cho hơn 13 triệu dân và nâng cao năng lực chống chịu ngập úng đô thị trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết Quản lý tổng hợp tài nguyên nước đô thị (IWRM) và mô hình Hệ thống thoát nước bền vững (SUDS). Hai khung lý thuyết này tiếp cận bài toán tiêu thoát nước không chỉ bằng việc dẫn dòng nhanh chóng qua mạng lưới cống kín, mà còn chú trọng giữ nước tại nguồn và bảo tồn không gian trữ nước tự nhiên. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng mô hình toán thủy lực kết hợp mô phỏng dòng chảy mặt SWMM (Storm Water Management Model) tích hợp công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) nhằm phân tích tương tác động lực học dòng chảy trong đô thị.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: ngập do triều cường (hiện tượng dâng cao mực nước vượt đỉnh thiết kế +1,50m tại trạm Phú An), ngập do mưa cực đoan (vũ lượng vượt ngưỡng 100mm trong thời đoạn ngắn), hệ số thấm bề mặt đô thị, và không gian trữ lũ sinh thái. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa tốc độ gia tăng dân số, tỷ lệ bê tông hóa mặt đất và khả năng tiêu thoát nước tự nhiên của 6 vùng lưu vực chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước TP.HCM, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam và Công ty TNHH MTV Thoát nước Đô thị TP.HCM. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ cơ sở dữ liệu hiện trạng của 4.176 km đường cống (gồm 1.469 km cống cấp 2, cấp 3 và 2.707 km cống cấp 4), 68.490 hầm ga chính, hơn 146.000 hầm ga nhánh, 26 trạm bơm có tổng công suất 302.880 m³/giờ và 13 cụm cống kiểm soát triều lớn trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu định tầng theo không gian địa lý được sử dụng để phân chia thành phố thành 6 vùng thủy văn tiêu biểu: vùng Đông, vùng Tây, vùng Bắc, vùng Nam, vùng Trung tâm và vùng tiếp giáp biển Cần Giờ. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian kết hợp thống kê đa biến và mô phỏng chuyên gia là để nhận diện chính xác quy luật biến động của các đợt ngập trong 30 năm. Toàn bộ quy trình thu thập số liệu, khảo sát thực địa và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục trong thời gian 4 tháng, đảm bảo tính cập nhật và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra rằng tần suất xuất hiện đỉnh triều trên +1,50m và các trận mưa cực đoan trên 100mm tăng mạnh qua các thời kỳ. Địa hình thành phố có độ dốc nghiêng dần từ Bắc xuống Nam, biến thiên từ +30m tại quận Thủ Đức xuống dưới +0,5m tại Nhà Bè và Cần Giờ, khiến hơn 51% diện tích đất trũng phèn rất dễ bị ngập sâu khi triều cường kết hợp lũ thượng nguồn sông Đồng Nai có lưu lượng dòng chảy bình quân 32 tỷ m³/năm.

Thứ hai, hệ thống thoát nước hiện hữu 4.176 km cống đang bị quá tải nghiêm trọng. Khoảng 60% tuyến cống tại các quận nội thành cũ như Quận 1, Quận 3, Quận 5 được xây dựng bằng gạch thẻ từ thời Pháp với tiết diện nhỏ, độ dốc không đồng bộ khiến dòng chảy bị nghẽn tắc khi đấu nối ra 849 tuyến kênh thoát nước dài 1.094 km.

Thứ ba, tốc độ đô thị hóa nhanh làm thu hẹp không gian trữ nước tự nhiên. Hơn 30% diện tích ao hồ tự nhiên và kênh rạch bị san lấp hoặc lấn chiếm cục bộ, làm gia tăng hệ số dòng chảy mặt và khiến các điểm ngập mới liên tục xuất hiện tại các khu vực ven đô.

Thứ tư, các dự án chống ngập quy mô lớn như Dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè với tổng vốn 8.600 tỷ đồng hay tuyến Đê bao ven sông Sài Gòn giai đoạn 1 trị giá 6.288,7 tỷ đồng đã giải quyết ngập cục bộ cho 15 quận, nhưng việc thiếu quy hoạch liên vùng đã gây chuyển dịch điểm ngập sang các lưu vực phụ cận.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi gây ngập úng tại Thành phố Hồ Chí Minh là sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố tự nhiên và nhân sinh. Tình trạng sụt lún nền đất cục bộ do khai thác nước ngầm kết hợp với tải trọng công trình xây dựng làm giảm độ cao cốt nền từ 1 đến 2 cm mỗi năm tại một số điểm nóng như đường Nguyễn Hữu Cảnh hay Quận 8.

Khi so sánh với các bài học quốc tế, các công trình ngăn triều như Maeslant Barrier tại Hà Lan với cửa van chắn luồng rộng 360m hay công trình Thames Barrier tại Anh dài 520m bảo vệ 1,25 triệu dân cho thấy giải pháp công trình lớn chỉ thực sự bền vững khi đi kèm quản lý phi công trình. Điển hình như tại Mỹ, việc quy hoạch các vùng làm chậm lũ đã giúp tối ưu hóa chi phí ứng phó thiên tai từ mức dự báo 1,7 tỷ USD năm 1960 lên 5 tỷ USD năm 2020.

Trong nghiên cứu, dữ liệu diễn biến ngập được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ lệ điểm ngập cũ được xóa bỏ so với điểm ngập mới phát sinh qua từng giai đoạn, đi kèm bảng ma trận đối sánh 6 vùng thủy văn để làm rõ mối tương quan giữa mật độ dân số và mức độ ngập lụt đô thị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá có tính khả thi cao:

Thứ nhất, triển khai mô hình Hệ thống thoát nước bền vững thông qua giải pháp Bể chứa nước tại nhà. Động từ hành động: Lắp đặt và nhân rộng các bồn trữ nước mưa trên mái hoặc bể ngầm tại các hộ gia đình và công trình công cộng. Target metric: Cắt giảm từ 20% đến 30% lưu lượng nước chảy tràn bề mặt trong các khung giờ cao điểm mưa lớn. Timeline thực hiện: 2018 - 2022. Chủ thể thực hiện: Sở Xây dựng phối hợp Ủy ban nhân dân 24 quận huyện và cộng đồng dân cư.

Thứ hai, xây dựng và tích hợp nền tảng số cảnh báo ngập lụt thông minh MY WATER MAP trên điện thoại thông minh. Động từ hành động: Thiết kế, thử nghiệm và số hóa dữ liệu ngập theo thời gian thực. Target metric: Phủ sóng thông tin cảnh báo ngập tức thời tới trên 70% người dùng smartphone, giảm thiểu 50% thiệt hại phương tiện giao thông. Timeline thực hiện: 2018 - 2020. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước phối hợp cùng Sở Thông tin và Truyền thông.

Thứ ba, nâng cấp và cải tạo đồng bộ mạng lưới cống ngầm cùng hệ thống kênh rạch trục chính. Động từ hành động: Nạo vét, khơi thông dòng chảy 2.953 tuyến sông kênh rạch dài 4.369 km và thay thế các đoạn cống hư hại. Target metric: Nâng công suất thoát nước toàn hệ thống thêm 40%, chấm dứt hoàn toàn tình trạng nghẽn rác tại 68.490 hầm ga. Timeline thực hiện: 2018 - 2025. Chủ thể thực hiện: Công ty TNHH MTV Thoát nước Đô thị TP.HCM.

Thứ tư, vận hành liên hoàn hệ thống kiểm soát triều và bảo vệ các vùng đệm sinh thái. Động từ hành động: Kết nối điều tiết tự động giữa 13 cống kiểm soát triều lớn và 26 trạm bơm có tổng công suất 302.880 m³/giờ với tuyến đê bao ven sông Sài Gòn. Target metric: Kiểm soát mực nước dưới mức +1,30m cho toàn bộ khu vực lõi đô thị. Timeline thực hiện: 2018 - 2030. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng Hạ tầng Đô thị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm 1: Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý đô thị như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Giao thông Vận tải. Lợi ích: Khai thác bộ số liệu thực chứng 30 năm và hiện trạng 4.369 km kênh rạch để ban hành các quy chế quản lý cao độ xây dựng, bảo vệ hành lang thoát lũ và điều chỉnh quy hoạch tổng thể chống ngập đô thị.

Nhóm 2: Các kỹ sư công trình thủy lợi, cấp thoát nước và đơn vị tư vấn hạ tầng kỹ thuật. Lợi ích: Ứng dụng quy trình tính toán thủy lực cho 6 vùng địa hình chuyên biệt và các chỉ dẫn kỹ thuật xây dựng bể chứa nước mưa phân tán, kết cấu chống thấm cho công trình ngầm.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên các ngành Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Đô thị và Tài nguyên Nước. Lợi ích: Sử dụng khung lý thuyết tích hợp IWRM - SWMM - GIS và phương pháp xử lý dữ liệu chuỗi thời gian làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp công nghệ số và phát triển giải pháp Smart City. Lợi ích: Kế thừa mô hình dữ liệu và cơ chế cảnh báo của ứng dụng MY WATER MAP để phát triển các sản phẩm công nghệ giao thông và bản đồ rủi ro thiên tai phục vụ cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính gây ngập lụt tại Thành phố Hồ Chí Minh là gì? Ngập lụt tại thành phố bắt nguồn từ sự kết hợp của ba yếu tố chính: đỉnh triều cường vượt mức +1,50m từ biển Đông qua 87 km sông Đồng Nai, các trận mưa cực đoan có vũ lượng trên 100mm, và sự quá tải của 4.176 km đường cống đô thị. Tốc độ đô thị hóa nhanh làm giảm diện tích thấm tự nhiên và gia tăng sụt lún mặt đất.

Mô hình Bể chứa nước tại nhà đóng góp như thế nào vào việc giảm ngập? Mô hình này áp dụng nguyên lý giữ nước tại nguồn của khung lý thuyết SUDS, cho phép mỗi hộ gia đình lưu trữ từ 1 đến 3 m³ nước mưa trong đợt mưa cao điểm. Khi được triển khai rộng rãi, giải pháp này giúp cắt giảm 20% đến 30% lượng nước tràn mặt đường, giảm áp lực tức thời cho 1.469 km cống cấp 2 và cấp 3.

Ứng dụng di động MY WATER MAP hoạt động dựa trên cơ chế nào? MY WATER MAP là giải pháp chuyển đổi số thu thập dữ liệu tự động từ 26 trạm bơm, 13 cống kiểm soát triều và mạng lưới đo mực nước đô thị. Ứng dụng cập nhật bản đồ các điểm ngập theo thời gian thực, đo độ sâu ngập và điều hướng lộ trình di chuyển an toàn cho hơn 70% người dân sử dụng điện thoại thông minh.

Hệ thống cống thoát nước hiện nay của Thành phố Hồ Chí Minh gặp những tồn tại gì? Thành phố hiện có 4.176 km cống thoát nước, nhưng nhiều tuyến cống nội thành xây dựng từ thời Pháp có tiết diện nhỏ và đã xuống cấp nghiêm trọng. Hơn 68.490 hầm ga chính thường xuyên bị rác thải bồi lấp, kết hợp với độ dốc đáy cống không đồng bộ so với 2.953 tuyến kênh rạch, làm giảm từ 30% đến 50% hiệu suất tiêu thoát nước.

Kinh nghiệm chống ngập quốc tế nào phù hợp để áp dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh? Thành phố có thể học hỏi công trình ngăn triều Maeslant dài 360m của Hà Lan và Thames Barrier dài 520m của Anh để kiểm soát triều dâng. Đồng thời, chính sách quy hoạch vùng chậm lũ phi công trình của Mỹ với bài học tối ưu hóa chi phí từ 1,7 tỷ USD lên 5 tỷ USD là cơ sở quan trọng để giữ không gian trữ nước tự nhiên.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện bức tranh diễn biến ngập lụt tại Thành phố Hồ Chí Minh suốt 30 năm trên phạm vi không gian 2.095 km².
• Phân tích chi tiết mức độ quá tải của 4.176 km cống thoát nước và hiện trạng tiêu thoát của 2.953 tuyến sông kênh rạch dài 4.369 km.
• Đề xuất mô hình thoát nước bền vững Bể chứa nước tại nhà giúp giảm từ 20% đến 30% lưu lượng đỉnh dòng chảy mặt đô thị.
• Thiết kế giải pháp chuyển đổi số với ứng dụng di động MY WATER MAP cảnh báo ngập thời gian thực cho hơn 70% người dùng.
• Hoàn thiện khung giải pháp tích hợp công trình đê bao, 13 cống ngăn triều và 26 trạm bơm tổng công suất 302.880 m³/giờ gắn liền quản lý vùng chậm lũ.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là xác lập hệ thống luận cứ khoa học đa ngành, kết hợp chặt chẽ giữa kỹ thuật thủy lực, quy hoạch không gian đô thị và công nghệ số trong công tác chống ngập. Lộ trình tiếp theo bao gồm giai đoạn 2018 - 2022 hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật cho bể chứa nước tại nguồn, và giai đoạn 2022 - 2025 số hóa toàn diện mạng lưới cảnh báo ngập thông minh trên toàn thành phố. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và kỹ sư quan tâm hãy tải toàn văn luận văn để cùng chung tay xây dựng các giải pháp phát triển đô thị bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là đất nƣớc đặc biệt nổi tiếng với kiểu thời tiết nắng lắm mƣa nhiều, thu c vùng có khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nhƣng bởi tính chia cắt địa hình phức tạp trải dài từ Bắc xuống Nam tới hơn ba nghìn cây số nên xảy ra m t nghịch lý rất phổ biến; nơi thì hạn hán thiếu nƣớc, chỗ thì mƣa bão, ngập lụt. Đó là m t đặc điểm tự nhiên vốn có. Tuy nhiên, tình trạng ngập lụt diễn ra do chính những tác đ ng của con ngƣời mới là điều cần đem ra suy xét, đặc biệt là tại những thành phố lớn nơi mà m t khi ngập lụt xảy ra sẽ gây tác đ ng lên m t số lƣợng lớn ngƣời dân địa phƣơng, kèm theo đó là gián đoạn hàng loạt các hoạt đ ng sinh hoạt, giao thông, các hoạt đ ng kinh tế thậm chí là chính trị dẫn tới nữa là vô số các vấn đề về an sinh, đặc biệt là môi trƣờng.

Tiêu biểu cho m t thành phố đông dân hay xảy ra tình trạng ngập lụt là Thành phố Hồ Chí Minh, đƣợc mệnh danh là hòn ngọc của Viễn Đông của khu vực, nằm ở vị trí có ý nghĩa kinh tế quan trọng nhƣng khi nhìn vào khía cạnh địa lý thì thực tế, Thành phố Hồ Chí Minh là nơi cực kì nhạy cảm với ngập lụt, thu c khu vực Đông Nam Á, giáp biển, chịu ảnh hƣởng trực tiếp của thủy triều. Thêm vào đó, những năm gần đây, tác đ ng của việc nóng lên toàn cầu ngày m t rõ rệt mà Việt Nam cùng với Ai Cập, Bahamas là b ba chịu ảnh hƣởng nặng nhất của hiện tƣợng ấy, nƣớc biển ngày càng dâng cao do băng tan ở Greenland và Tây Nam cực. Chƣa kể vấn đề về công trình thoát nƣớc, xây dựng cơ sở hạ tầng, nhất là vấn đề trong quy hoạch tại Tp.HCM còn rất nhiều lỗ hổng lớn chƣa thể khắc phục. C ng dồn vào đó, tốc đô thị hóa cũng nhƣ tăng dân số theo kiểu tự phát cũng có những ảnh hƣởng nhất định đến tình trạng ngập mà chƣa có nghiên cứu nào tính toán chính xác.

Vì vậy, bài toán ngập lụt của Tp.HCM đang cần gấp rút hoàn thành lại đang đi vào ngõ cụt nhìn chung vì các ẩn số lớn này. Có thể tóm gọn nhƣ sau: thứ nhất, thiếu cái nhìn toàn diện trên tổng thể lƣu vực, b xót các nguyên nhân tiền ẩn về ngập; thứ hai, chƣa xem xét đầy đủ về ảnh hƣởng của đô thị hóa và xây dựng lên hệ thống tiêu nƣớc hiện có; thứ ba: các giải pháp công trình và phi công trình chƣa gắn kết với nhau hoặc chƣa hợp lý, mang tính chữa cháy, cục b. Xét về tổng thể, Tp.HCM là m t trung tâm văn hóa và kinh tế quan trọng trên cả cả nƣớc. Với diện tích hơn hai nghìn mét vuông và dân số khoảng 13 triệu ngƣời, mật đ dày đặc và có tiềm năng phát triển công nghiệp, dịch vụ.

Trong tƣơng lai, sẽ hứa hẹn phát triển và mở r ng hơn nữa. Nhu cầu về cơ sở hạ tầng, giao thông công c ng sẽ tăng cao hơn bao giờ hết và m t trong những vấn đề cản trở bƣớc tiến mạnh mẽ đó chính là ngập lụt. Đứng trƣớc bài toán trên, m t bài toán gấp rút, không quá mu n để bắt đầu nhƣng cũng không còn quá sớm.