Giải pháp mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp co vốn đầu tư nước ngoài tại ngân hàng tmcp ngoại thương việt nam luận văn thạc sĩ kinh tế

Giải pháp mở rộng cho vay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Dương Thị Kim Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Mở Rộng Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Có Vốn Đầu Tư Nước Ngoài Tại Vietcombank
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan về hoạt động của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam
• 1.2. Môi trường tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIETCOMBANK TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2008
• 2.1. Khái lược về Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 2.2. Thông tin chung
• 2.3. Hiện trạng hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp FDI tại Vietcombank
• 2.4. Quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ của các doanh nghiệp FDI tại Vietcombank
• 2.5. Những thuận lợi và hạn chế của Vietcombank trong hoạt động cho vay các doanh nghiệp FDI
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM MỞ RỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIETCOMBANK
• 3.1. Nhóm giải pháp đối với Vietcombank
• 3.2. Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp FDI
• 3.3. Nhóm giải pháp đối với Cơ quan Nhà nước
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp cho vay doanh nghiệp FDI tại Vietcombank

Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) đã đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Việc hiểu rõ về các giải pháp cho vay hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp FDI tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt như quy mô vốn đầu tư lớn, công nghệ tiên tiến và khả năng tạo ra việc làm. Những yếu tố này tạo ra nhu cầu cao về vốn vay từ ngân hàng.

1.2. Vai trò của Vietcombank trong hỗ trợ doanh nghiệp FDI

Vietcombank không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ tư vấn tài chính, giúp doanh nghiệp FDI tối ưu hóa quy trình vay vốn và quản lý tài chính.

II. Thách thức trong việc cho vay doanh nghiệp FDI tại Vietcombank

Mặc dù Vietcombank đã có nhiều nỗ lực trong việc cho vay doanh nghiệp FDI, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp FDI.

2.1. Rào cản trong quy trình vay vốn

Quy trình vay vốn tại Vietcombank có thể phức tạp và mất thời gian, điều này có thể làm giảm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp FDI.

2.2. Lãi suất cho vay và điều kiện vay vốn

Lãi suất cho vay cao và các điều kiện vay vốn nghiêm ngặt có thể là rào cản lớn đối với doanh nghiệp FDI trong việc tiếp cận nguồn vốn.

III. Giải pháp tài chính cho doanh nghiệp FDI tại Vietcombank

Để mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp FDI, Vietcombank cần áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp FDI dễ dàng tiếp cận vốn mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

3.1. Phát triển sản phẩm cho vay linh hoạt

Vietcombank cần phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của doanh nghiệp FDI, như cho vay dự án hoặc cho vay theo dòng tiền.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tư vấn tài chính

Cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính chuyên nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp FDI hiểu rõ hơn về quy trình vay vốn và tối ưu hóa việc sử dụng vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giải pháp cho vay doanh nghiệp FDI

Việc áp dụng các giải pháp cho vay hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Vietcombank và doanh nghiệp FDI. Những ứng dụng này không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng.

4.1. Kết quả từ việc cho vay doanh nghiệp FDI

Nhiều doanh nghiệp FDI đã đạt được thành công lớn nhờ vào nguồn vốn vay từ Vietcombank, góp phần vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

4.2. Tác động đến nền kinh tế Việt Nam

Sự phát triển của doanh nghiệp FDI không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào ngân sách nhà nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

V. Kết luận về tương lai cho vay doanh nghiệp FDI tại Vietcombank

Tương lai của hoạt động cho vay doanh nghiệp FDI tại Vietcombank phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp. Việc cải tiến quy trình và sản phẩm cho vay sẽ là chìa khóa để mở rộng thị phần trong lĩnh vực này.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Vietcombank cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm cho vay mới, phù hợp với xu hướng thị trường và nhu cầu của doanh nghiệp FDI.

5.2. Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế

Hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế sẽ giúp Vietcombank nâng cao năng lực tài chính và mở rộng mạng lưới khách hàng doanh nghiệp FDI.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế Việt Nam. Giai đoạn 2004–2008 chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của dòng vốn ngoại, với vốn đăng ký mới và bổ sung năm 2007 đạt 129,4 nghìn tỷ đồng và đạt đỉnh 192,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2008, chiếm 31,5% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Dù tạo ra hơn 1,67 triệu việc làm và đóng góp trên 44% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, khối doanh nghiệp FDI vẫn gặp nhiều rào cản khi tiếp cận nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn tại các ngân hàng thương mại nội địa.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ nghịch lý thực tiễn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank): mặc dù là định chế tài chính dẫn đầu về thanh toán quốc tế và huy động ngoại tệ, quy mô dư nợ cho vay khối FDI tại ngân hàng lại sụt giảm mạnh 18% trong năm 2008, sau khi từng đạt tốc độ tăng trưởng kỷ lục 118% vào năm 2006. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng đối với khối ngoại, đánh giá toàn diện thực trạng cấp tín dụng cho khách hàng FDI tại Vietcombank giai đoạn 2006–2008, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm khơi thông dòng vốn và kiểm soát rủi ro.

Ý nghĩa của nghiên cứu được đo lường qua việc đưa ra các khuyến nghị có tính ứng dụng cao, hỗ trợ Vietcombank phục hồi tỷ trọng dư nợ FDI lên mức 15–20% tổng dư nợ, đồng thời kéo giảm tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng từ mức đỉnh 4,69% năm 2008 xuống dưới ngưỡng an toàn 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng của hai lý thuyết kinh tế tài chính căn bản: Lý thuyết Bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) của Akerlof và Stiglitz-Weiss, cùng Lý thuyết Trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory). Trong hoạt động cấp tín dụng quốc tế, tình trạng bất cân xứng thông tin giữa ngân hàng sở tại và doanh nghiệp FDI thường dẫn đến hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức, đặc biệt khi các tập đoàn đa quốc gia áp dụng chiến lược chuyển giá xuyên biên giới.

Khung phân tích tập trung vào bốn khái niệm cốt lõi:

• Tín dụng ngân hàng đối với khu vực FDI: Phương thức tài trợ vốn ngắn, trung và dài hạn cho các pháp nhân có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động theo Luật Đầu tư Việt Nam.
• Quản trị rủi ro tín dụng đa quốc gia: Quy trình nhận diện, đo lường và kiểm soát các biến số rủi ro tỷ giá, rủi ro pháp lý và rủi ro chuyển giá.
• Bán chéo sản phẩm dịch vụ tài chính: Mô hình tích hợp giữa cấp hạn mức tín dụng với các dịch vụ tài trợ thương mại, quản lý dòng tiền, chi lương qua tài khoản và kinh doanh ngoại hối.
• Tài sản bảo đảm phi truyền thống: Cơ chế thế chấp bằng hàng tồn kho luân chuyển, quyền đòi nợ và dòng tiền thanh toán thay thế cho bất động sản thế chấp truyền thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Báo cáo thường niên của Vietcombank, Niên giám thống kê của Tổng cục Thống kê, cùng các báo cáo chuyên đề từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) giai đoạn 2004–2008.

Cỡ mẫu phân tích bao gồm toàn bộ danh mục tín dụng doanh nghiệp FDI tại hệ thống 60 chi nhánh và phòng giao dịch của Vietcombank, đối sánh trực tiếp với bộ dữ liệu của 8 ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu Việt Nam như BIDV, Agribank, Vietinbank, ACB và Sacombank. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các địa bàn kinh tế trọng điểm như Đông Nam Bộ (chiếm 5.516 dự án) và Đồng bằng sông Hồng (chiếm 2.336 dự án FDI lũy kế đến 2007).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích chỉ số tài chính và phương pháp so sánh chuỗi thời gian. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan mối quan hệ giữa biến động kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước và hành vi phân bổ danh mục tín dụng thực tế của Vietcombank.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng FDI tại Vietcombank biến động thất thường và có xu hướng suy giảm rõ rệt. Dư nợ khối FDI đạt 9.380 tỷ đồng năm 2006, tăng lên 11.676 tỷ đồng năm 2007 (tăng trưởng 24%), nhưng đã sụt giảm nghiêm trọng 18% trong năm 2008 xuống còn 9.602 tỷ đồng. Tỷ trọng dư nợ cho vay khối này trong tổng dư nợ của Vietcombank thu hẹp từ mức 13,8% năm 2006 xuống chỉ còn khoảng 8,5% năm 2008.

Thứ hai, cấu trúc huy động vốn và dư nợ cho thấy sự chênh lệch lớn về ngoại tệ. Năm 2008, nguồn vốn tiền gửi từ các doanh nghiệp FDI gửi tại Vietcombank đạt tới 25.810 tỷ đồng, chiếm 16,4% tổng nguồn vốn huy động từ nền kinh tế. Tuy nhiên, ngân hàng chưa tận dụng được lợi thế này để tái cấp vốn bằng ngoại tệ cho chính các dự án FDI khả thi do vướng mắc các quy định pháp lý thắt chặt tín dụng ngoại tệ theo Quyết định số 09/2008/QĐ-NHNN.

Thứ ba, tỷ lệ nợ xấu của Vietcombank duy trì ở mức cao và gia tăng liên tục qua các năm: từ 2,66% năm 2006 lên 3,87% năm 2007 và đạt 4,69% năm 2008. Mức nợ xấu này cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn ngành ngân hàng là 3,0% vào năm 2008, tạo áp lực trích lập dự phòng rủi ro lớn lên lợi nhuận thuần của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân tích thực trạng có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng tín dụng FDI và bảng tổng hợp cơ cấu nguồn vốn huy động theo loại tiền tệ. Qua đó, nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm dư nợ FDI tại Vietcombank được xác định trên ba phương diện:

Nguyên nhân từ phía doanh nghiệp xuất phát từ hành vi chuyển giá khiến hơn 70% doanh nghiệp FDI tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh báo cáo tài chính lỗ liên tục để giảm nghĩa vụ thuế, gây cản trở cho công tác thẩm định hạn mức. Đồng thời, tài sản của doanh nghiệp chủ yếu là nhà xưởng xây trên đất thuê hoặc máy móc chuyên dùng khó định giá chính xác, không đủ điều kiện thế chấp theo quy định truyền thống.

Nguyên nhân từ phía ngân hàng là quy trình phê duyệt tín dụng theo Quyết định 246/QĐ-NHNT.CSTD và Quyết định 36/QĐ-NHNT.CSTD còn cồng kềnh, thời gian xét duyệt kéo dài. Bên cạnh đó, Vietcombank phải cạnh tranh gay gắt với các chi nhánh ngân hàng nước ngoài có tiềm lực tài chính lớn như HSBC hay BNP Paribas – những đơn vị có vốn chủ sở hữu trên 10 tỷ USD và năng lực cung ứng dịch vụ phái sinh vượt trội.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh hoạt động cấp tín dụng cho khối doanh nghiệp FDI an toàn và hiệu quả, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, thiết kế sản phẩm cho vay bảo đảm bằng hàng tồn kho luân chuyển và khoản phải thu. Ban Quản trị Sản phẩm Vietcombank cần ban hành quy chế định giá tài sản linh hoạt trong quý 2 năm 2010, cho phép áp dụng tỷ lệ chiết khấu linh hoạt 60–70% đối với hàng hóa lưu kho có chứng chỉ kiểm định quốc tế, mục tiêu giải ngân 3.000 tỷ đồng dư nợ mới cho nhóm sản xuất chế biến.

Thứ hai, thành lập Trung tâm Thẩm định giá độc lập trực thuộc Hội sở chính Vietcombank. Đơn vị này cần được hoàn thiện bộ máy nhân sự chuyên trách trước quý 4 năm 2010 nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ từ 15 ngày xuống dưới 5 ngày làm việc, nâng cao độ chính xác trong định giá dây chuyền máy móc thiết bị nhập khẩu.

Thứ ba, đa dạng hóa gói sản phẩm tích hợp tín dụng tài trợ thương mại và phái sinh ngoại hối. Khối Khách hàng Doanh nghiệp Vietcombank cần phối hợp phòng Kinh doanh Ngoại tệ triển khai các hợp đồng quyền chọn (Option) và hoán đổi lãi suất (IRS) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp FDI phòng ngừa biến động tỷ giá USD/VND, phấn đấu nâng thị phần thanh toán quốc tế khối FDI lên 35% trong giai đoạn 2010–2012.

Thứ tư, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành điều chỉnh khung pháp lý. Cơ quan quản lý cần xem xét sửa đổi Quyết định 09/2008/QĐ-NHNN theo hướng mở rộng đối tượng vay vốn ngoại tệ đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu có nguồn thu ngoại tệ thực tế, đồng thời hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký giao dịch bảo đảm quyền sở hữu tài sản trên đất thuê trong khu công nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản trị và chuyên viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp tại các NHTM: Nắm vững kỹ năng phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp FDI, nhận diện thủ thuật chuyển giá và xây dựng cấu trúc gói cấp tín dụng phù hợp với đặc thù dòng tiền xuyên biên giới.
• Ban lãnh đạo và nhà quản trị tài chính tại các doanh nghiệp FDI: Hiểu rõ tiêu chuẩn cấp tín dụng, điều kiện tài sản bảo đảm và quy trình thẩm định của ngân hàng Việt Nam, từ đó tối ưu hóa chiến lược quản trị vốn lưu động và đàm phán hạn mức vay vốn.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn để hoạch định chính sách quản lý ngoại hối, quy định tỷ lệ an toàn vốn và xây dựng các tiêu chuẩn thúc đẩy công nghiệp phụ trợ kết nối khối FDI với doanh nghiệp nội địa.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu tài chính ngân hàng: Khai thác khung lý thuyết bất cân xứng thông tin, hệ thống số liệu thực nghiệm giai đoạn 2004–2008 và phương pháp tiếp cận đánh giá rủi ro tín dụng quốc tế phục vụ các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao doanh nghiệp FDI có vốn lớn từ công ty mẹ vẫn có nhu cầu vay vốn tại ngân hàng Việt Nam?

Doanh nghiệp FDI cần tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn và phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá giữa đồng tiền nước mẹ và tiền đồng Việt Nam. Việc vay vốn lưu động nội địa giúp doanh nghiệp chủ động thanh toán nguyên vật liệu tại chỗ, giải ngân lương cho công nhân viên và tận dụng các gói bán chéo sản phẩm tài trợ thương mại linh hoạt.

Hoạt động chuyển giá của doanh nghiệp FDI gây khó khăn gì cho công tác cấp tín dụng của ngân hàng?

Hiện tượng chuyển giá khiến báo cáo tài chính của khoảng 70% doanh nghiệp FDI tại TP. Hồ Chí Minh thể hiện kết quả kinh doanh thua lỗ liên tục dù quy mô doanh thu tăng trưởng cao. Điều này làm sai lệch các chỉ số tài chính, khiến ngân hàng khó xác định chính xác năng lực trả nợ thực tế và e ngại rủi ro nợ xấu khi phê duyệt hạn mức tín dụng.

Rào cản lớn nhất về tài sản bảo đảm của doanh nghiệp FDI khi vay vốn tại Vietcombank là gì?

Phần lớn doanh nghiệp FDI hoạt động trong khu công nghiệp thuê đất trả tiền hàng năm, không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài để thế chấp. Mặt khác, tài sản máy móc thiết bị nhập khẩu đã qua sử dụng rất phức tạp trong khâu định giá và phát mại thanh lý khi phát sinh tranh chấp pháp lý.

Quyết định 09/2008/QĐ-NHNN đã tác động như thế nào đến dư nợ FDI tại Vietcombank?

Quyết định này thu hẹp đáng kể các đối tượng được phép vay vốn bằng ngoại tệ, loại bỏ nhu cầu vay ngoại tệ để phục vụ sản xuất kinh doanh có nguồn thu trong nước. Điều này khiến dư nợ tín dụng ngoại tệ của Vietcombank sụt giảm, đồng thời đẩy doanh nghiệp FDI đối mặt với rủi ro chênh lệch tỷ giá mua bán khi phải vay bằng tiền đồng.

Mô hình quản lý rủi ro nào giúp Vietcombank mở rộng cho vay FDI an toàn?

Vietcombank cần kết hợp mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ với quy trình quản lý dòng tiền khép kín qua tài khoản thanh toán. Việc tài trợ dựa trên hợp đồng ngoại thương xuất khẩu và kiểm soát dòng tiền về từ đối tác nhập khẩu quốc tế giúp triệt tiêu rủi ro mất khả năng thanh toán mà không phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp bất động sản.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện vai trò đầu tàu của khu vực FDI đối với nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2004–2008 với mức đóng góp 31,5% tổng vốn đầu tư xã hội và 44% kim ngạch xuất khẩu.
• Chỉ rõ thực trạng dư nợ FDI tại Vietcombank giảm 18% trong năm 2008 cùng áp lực nợ xấu tăng lên 4,69%, phản ánh rõ nét rào cản từ bất cân xứng thông tin và cơ chế tài sản bảo đảm.
• Đóng góp hệ thống giải pháp thực tiễn bao gồm thành lập bộ phận định giá độc lập, triển khai cho vay bảo đảm bằng dòng tiền luân chuyển và các sản phẩm tài chính phái sinh.
• Đề xuất lộ trình triển khai cụ thể cho Vietcombank trong giai đoạn 2010–2015 nhằm khôi phục tốc độ tăng trưởng tín dụng FDI bền vững ở mức 15–20%/năm.
• Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích, kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng thương mại, cộng đồng doanh nghiệp ngoại và các cơ quan quản lý nhà nước để thúc đẩy dòng vốn tín dụng an toàn, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM 1. Tổng quan về hoạt động của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam 1. Khái niệm về doanh nghiệp FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI – Foreign Direct Investment) có thể hiểu dưới các góc nhìn khác nhau. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF- International Money Fund) thì FDI : “Đầu tư trực tiếp nhằm đạt được quyền lợi lâu dài trong một doanh nghiệp hoạt động trong một nền kinh tế khác với nền kinh tế nhà đầu tư”.

Định nghĩa này chỉ “ nghiêng” về quyền lợi của nhà đầu tư nước ngoài, không quan tâm đến lợi ích của nước chủ nhà tiếp nhận đầu tư. Còn theo cách hiểu theo Luật đầu tư của Việt Nam thì đầu tư nước ngoài (ĐTNN) - là việc tổ chức, cá nhân nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền nước ngoài hoặc bất kỳ tài sản nào được chính phủ Việt Nam chấp nhận. Theo Điều 3 của Luật Đầu tư: “ Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư” còn “Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bao gồm doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam; doanh nghiệp Việt Nam do nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại”. Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (Doanh nghiệp FDI) là các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài, không phân biệt tỷ lệ vốn của bên nước ngoài góp là bao nhiêu.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài bao gồm: - Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. - Doanh nghiệp liên doanh giữa nước ngoài và các đối tác trong nước. Khái lược quá trình phát triển của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam 1. Các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam Hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài bắt đầu thực hiện từ những năm 1980 theo các hiệp định song phương giữa Chính Phủ Việt Nam với Chính Phủ Liên Xô -4- và các nước xã hội chủ nghĩa lúc đó.

Hình thức đầu tư chủ yếu được thực hiện bằng các liên doanh thăm dò và khai thác dầu khí, trồng cao su. Ngày 29/12/1987, Luật đầu tư trực tiếp của nước ngoài được Quốc hội thông qua. Từ thời điểm này, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài chính thức được triển khai hoạt động rộng rãi và phát triển nhanh chóng. Đến nay, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã được nhìn nhận như là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế và là một trong những “trụ cột” tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Nhờ có sự đóng góp quan trọng của FDI mà Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm qua và được biết đến là quốc gia phát triển năng động, đổi mới, thu hút được sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Có thể phân chia các giai đoạn phát triển của doanh nghiệp FDI như sau: - Từ năm 1986 trở về trước: Nền kinh tế nước ta chưa có khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. - Giai đoạn 1986 -1990: Khu vực FDI được hình thành và bắt đầu tham gia hoạt động trong một số ít ngành công nghiệp như: thăm dò và khai thác dầu khí, sản xuất bánh kẹo, may mặc. - Giai đoạn từ 1990 đến nay: Khu vực FDI trở thành bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân.

Một số yếu tố đánh giá quá trình và quy mô phát triển của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam: - Số doanh nghiệp FDI Biểu đồ 1.1: Số lượng doanh nghiệp FDI tại Việt Nam từ năm 2004 đến năm 2007 4.000 Số doanh nghiệp FDI 2.000 0 2004 2005 2006 2007 (Nguồn: Niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) -5- Số doanh nghiệp FDI ngày càng tăng qua các năm. Năm 2007, số doanh nghiệp FDI là 4.961 doanh nghiệp, trong đó chủ yếu là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, gồm 4. Phần còn lại 943 doanh nghiệp là doanh nghiệp liên doanh với nước ngoài. - Số vốn đầu tư Vốn đầu tư và vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp FDI tăng mạnh qua các năm.

Năm 2004, vốn đầu tư là 41,3 nghìn tỷ VND. Vốn đầu tư tăng nhẹ vào 2 năm kế tiếp: năm 2005 (51,1 nghìn tỷ VND) và năm 2006 (65,5 nghìn tỷ VND). Số vốn đầu tư FDI từ năm 2007 tăng mạnh, đạt 129,4 nghìn tỷ VND năm 2007 và 192,4 nghìn tỷ VND vào năm 2008. Vốn sản xuất kinh doanh bình quân hàng năm của khu vực FDI 414,8 nghìn tỷ VND trong năm 2004.

Sau 3 năm, con số này gấp 1,8 lần, đạt 758,7 nghìn tỷ đồng vào năm 2007. - Ngành nghề hoạt động Xét về số dự án đầu tư FDI và số vốn đầu tư đăng ký, lĩnh vực công nghiệp chế biến là nơi thu hút vốn nhiều nhất. Trong giai đoạn từ 1988 đến 2007, tổng số dự án FDI đầu tư vào lĩnh vực này là 6.323 dự án với tổng số vốn đăng ký trên 52 tỷ USD. Kế tiếp có thể kể đến là lĩnh vực hoạt động liên quan đến kinh doanh tài sản và dịch vụ tư vấn với 1.341 dự án và vốn đầu tư đăng ký khoảng 14 tỷ USD.

Tính chung hai lĩnh vực này chiếm 78% tổng số dự án đầu tư và 66% vốn đầu tư đăng ký. Năm 2008, vốn FDI đăng ký tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp - xây dựng, chiếm 56,7%, tiếp đến là dịch vụ 41,8%, còn lại là lĩnh vực nông, lâm ngư nghiệp còn đạt tỷ lệ thấp. - Địa bàn hoạt động Trong giai đoạn từ năm 1988 đến 2007, khu vực Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Hồng là nơi thu hút nhiều nguồn vốn FDI nhất cả về số lượng dự án lẫn số vốn đầu tư. Trong giai đoạn này, số dự đầu tư vào hai khu vực này là 8.912 dự án với tổng số vốn đăng ký khoảng 77 tỷ USD, chiếm gần 84% tổng số dự án và 78% tổng số vốn đầu tư đăng ký của cả nước.

-6- Năm 2008, Bắc trung bộ và duyên hải miền trung là nơi thu hút nhiều vốn đầu tư nhất với tổng số vốn đăng ký 32,9 tỷ USD, gấp 3 lần tổng vốn đầu tư trước đó. Khu vực Đông Nam Bộ vẫn thu hút FDI mạnh, dẫn đầu cả nước về tổng số dự án và xếp thứ hai về tổng vốn đầu tư với 611 dự án và 21,5 tỷ USD.1 : Số dự án đầu tư và số vốn đăng ký phân theo địa phương 1988- 2007 2008 Địa bàn Số dự Số vốn đăng ký Số dự Số vốn đăng ký án (Triệu USD) án (Triệu USD) Đồng bằng sông Hồng 2.336 Trung du và miền núi phía bắc 447 3.169 25 217 Bắc trung bộ và duyên hải miền trung 559 10.184 19 151 Đông Nam Bộ 5.516 Đồng bằng sông Cửu Long 425 4.011 (Nguồn: Niên giám thống kê năm 2007, niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) - Số lao động Số lao động làm việc trong các doanh nghiệp FDI ngày càng tăng. Năm 2008, số lao động này khoảng 1,6 triệu lao động, gấp 1,7 lần 5 năm trước đó. Số lao động bình quân trên doanh nghiệp FDI khá ổn định qua các năm, giao động ở mức 300 lao động/doanh nghiệp.2: Tổng số lao động và số lao động bình quân trong các doanh nghiệp FDI Năm 2004 2005 2006 2007 2008 Chỉ tiêu Tổng số lao động (Nghìn người) 953 1.674 Số lao động bình quân/doanh nghiệp (người) 302 306 316 315 (Nguồn: Niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) - Tài sản cố định và đầu tư dài hạn Giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn tại khu vực FDI tăng dần qua các năm về con số tuyệt đối.

Năm 2004, giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn tại khu vực -7- này là 237 nghìn tỷ đồng, con số này lần lượt là 270 nghìn tỷ đồng, 337 nghìn tỷ đồng và 390 nghìn tỷ đồng trong năm 2005, năm 2006 và năm 2007. Tuy nhiên, xét về tốc độ cho thấy tốc độ tăng giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn tại khu vực FDI năm 2006 cao hơn năm 2005 (25% của năm 2006 so với 14% của năm 2005) nhưng sang năm 2007 giảm lại chỉ còn 16%.2: Tài sản cố định và đầu tư dài hạn của các doanh nghiệp FDI 390 400 337 270 300 237 200 100 0 2004 2005 2006 2007 Giá trị TSCĐ và ĐT dài hạn (Nghìn tỷ VND) (Nguồn: Niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) - Doanh thu thuần Bảng 1.3: Doanh thu thuần của các doanh nghiệp FDI Năm 2004 2005 2006 2007 Chỉ tiêu Tổng doanh thu thuần (Nghìn tỷ đồng) 374 468 597 736 Tốc độ tăng doanh thu 25% 28% 23% Doanh thu bình quân (Tỷ đồng) 119 127 141 148 (Nguồn: Niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) Doanh thu thuần của khu vực FDI phát triển qua các năm với tốc độ khá ổn định khoảng 25%. Doanh thu thuần bình quân tính trên doanh nghiệp cũng tăng lên. Sang năm 2008, doanh thu khu vực này đạt 50,5 tỷ USD (tương đương khoảng 858 nghìn tỷ VND).

Tốc độ tăng doanh thu đạt 17%. Như vậy, doanh nghiệp FDI ngày càng phát triển tại Việt Nam trong những năm gần đây. Thể hiện ở số lượng doanh nghiệp, vốn đầu tư, số lao động làm việc, giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn, doanh thu thuần ngày càng tăng. Trong đó, khu vực Đông Nam Bộ vẫn dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài.

Lĩnh vực -8- thu hút nhiều vốn đầu tư nhất đó là công nghiệp chế biến và các hoạt động liên quan đến kinh doanh tài sản và dịch vụ tư vấn. Vai trò của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam 1. Giúp tăng cường nguồn vốn cho tăng trưởng. Nguồn vốn FDI ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong tổng vốn đầu tư của nền kinh tế.

Tỷ trọng vốn FDI tính trên tổng vốn đầu tư ngày càng tăng. Trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2006, vốn FDI chỉ chiếm khoảng 14% đến 16% tổng vốn đầu tư. Sang năm 2007, tỷ trọng này tăng lên mức 27,4% và đạt 34,7% trong năm 2008.4: Tổng vốn đầu tư, vốn của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài Năm 2004 2005 2006 2007 2008 Chỉ tiêu Tổng số vốn đầu tư 290,9 343,1 404,7 532,1 610,9 Vốn của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 41,3 51,1 65,6 129,4 192,4 Tỷ trọng 14,20% 14,90% 16,20% 24,30% 31,50% (Nguồn: Niên giám thống kê tóm tắt năm 2008) Điểm nổi bật của nguồn vốn FDI so với các nguồn vốn khác ở chỗ, nguồn vốn này đi kèm theo với nó là chuyển giao công nghệ, thúc đẩy xuất khẩu, tiếp nhận kiến thức quản lý hiện đại.