Chương 1. GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN 1. Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử thế giới của giai cấp công nhân 1. Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân Khái niệm về giai cấp công nhân: C.Ăngghen sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ giai cấp công nhân, như “giai cấp vô sản”, “giai cấp vô sản hiện đại”, “giai cấp công nhân hiện đại”, “giai cấp công nhân đại công nghiệp”, và các thuật ngữ khác.
Các thuật ngũ này đều có nghĩa tương tự và được sử dụng để chỉ ra rằng giai cấp công nhân là kết quả của sự phát triển của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, và họ đại diện cho lực lượng sản xuất hiện đại. Dù diễn đạt bằng những thuật ngữ khác nhau, song giai cấp công nhân được các nhà kinh điển xác định theo hai phương diện cơ bản: Về phương diện kinh tế-xã hội: Giai cấp công nhân là kết quả và chủ thể của sản xuất công nghiệp hiện đại. Họ làm việc trên các công cụ sản xuất công nghiệp ngày càng tiên tiến và xã hội hóa. Việc làm của giai cấp công nhân diễn ra trong môi trường công nghiệp với sự sử dụng máy móc, tính xã hội hóa, năng suất lao động cao, và tạo ra cải tiến vật chất cho xã hội mới.
Mác và Ăngghen so sánh sự phát triển của công nhân trong các xưởng thủ công và công nhân làm việc với máy móc trong công xưởng. Họ cho rằng công nhân trong công xưởng là biểu tượng của giai cấp công nhân hiện đại. Trong "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản," Mác và Ăngghen nhấn mạnh rằng giai cấp công nhân là sản phẩm của sự phát triển công nghiệp và được coi như một phát minh của thời đại mới, tương tự như máy móc. Giai cấp công nhân là đội ngũ tiên tiến của xã hội công nghiệp hiện đại.
Về phương diện chính trị-xã hội: Giai cấp công nhân là kết quả của phát triển tư bản chủ nghĩa, một xã hội dựa trên việc làm thuê. Họ không sở hữu tư liệu sản xuất chính của xã hội và phải bán sức lao động để tồn tại. Giai cấp công nhân trở thành hàng hóa, đối diện với sự cạnh tranh và biến động trên thị trường lao động. Mâu thuẫn cơ bản trong tư bản chủ nghĩa là sự xung đột giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên tư hữu tư bản đối với tư liệu sản xuất.
Đây là mâu thuẫn thể hiện sự đối kháng lợi ích giữa công nhân và tư sản. Công nhân là nguồn gốc của giá trị thặng dư và giàu có của tư sản. Dựa trên mâu thuẫn này, giai cấp công nhân trở thành lực lượng đấu tranh chống lại tư sản. Theo lý thuyết Mác-Lênin, họ đại diện cho sản xuất xã hội hóa và có nhiệm vụ chấm dứt chế độ tư bản chủ nghĩa và xây dựng xã hội xã hội.
Đặc điểm của giai cấp công nhân: Giai cấp công nhân lao động bằng phương thức công nghiệp, với sự sử dụng máy móc làm công cụ lao động, tạo ra năng suất lao động cao và thực hiện quá trình lao động với tính chất xã hội hóa. - Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền sản xuất đại công nghiệp, là chủ thể tham gia vào quá trình sản xuất vật chất hiện đại. Họ đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến và quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội hiện đại. - Giai cấp công nhân được đào tạo và rèn luyện bởi nền sản xuất đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến, họ có những phẩm chất như tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác, và tâm lý lao động công nghiệp.
Đây là những phẩm chất cần thiết để giai cấp công nhân có khả năng lãnh đạo cách mạng. Do đó, những đặc điểm ấy chính là những phẩm chất cần thiết để giai cấp công nhân có vai trò lãnh đạo cách mạng. Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp công nhân là thông qua chính đảng tiền phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ các chế độ người bóc lột người, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thể hiện trên ba nội dung cơ bản: Về nội dung kinh tế: Giai cấp công nhân, như là nhân tố hàng đầu trong lực lượng sản xuất xã hội hóa, đại diện cho quan hệ sản xuất mới và sản xuất ra nhiều cải vật chất để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội.
Giai cấp công nhân là nguồn tiền đề vật chất và công nghệ cho xã hội mới. Đa số các nước xã hội chủ nghĩa đã phát triển bằng cách loại bỏ chế độ tư bản. Vì vậy, để thực hiện nhiệm vụ lịch sử của mình, giai cấp công nhân cần đóng vai trò trọng yếu trong việc giải phóng và thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, tạo điều kiện cho xã hội mới nảy sinh. Ví dụ như Việt Nam, một quốc gia trước đây nông nghiệp lạc hậu, không có sự phát triển công nghiệp đáng kể, cần giai cấp công nhân chơi vai trò quan trọng để thúc đẩy sự phát triển sản xuất.
Về nội dung chính trị-xã hội: Tiến hành cách mạng chính trị, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, thiết lập nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Về nội dung văn hóa, tư tưởng: Thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân trong tiến trình cách mạng cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng cần phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động; công bằng, dân chủ, bình đẳng và tự do. Phát triển văn hóa, xây dựng con người mới chủ nghĩa xã hội. Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Theo Mác và Ăngghen, sự phát triển của đại công nghiệp đã tạo ra nền tảng cho sự nổi lên sự thăng tiến của giai cấp tư sản, nhưng đồng thời, cũng chính đại công nghiệp này đã tạo ra điều kiện cho sự sụp đổ của giai cấp tư sản và chiến thắng của giai cấp vô sản.
Điều này được xem là một quy luật tất yếu và khách quan trong quá trình lịch sử, trong đó giai cấp công nhân đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự thay đổi xã hội và chấm dứt ảnh hưởng của giai cấp vô sản. Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thể hiện ở cả 2 nội dung. Cụ thể như sau: -Thứ nhất, do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân: Giai cấp công nhân là sản phẩm của phát triển công nghiệp, đại diện cho sản xuất hiện đại và tạo cải cách quan trọng cho xã hội. Vị trí kinh tế của họ xác định vai trò trong việc chấm dứt quan hệ sản xuất tư bản và lãnh đạo xã hội xây dựng cơ sở sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, tạo cơ hội xây dựng một xã hội không áp bức.
-Thứ hai, do địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quy định: Giai cấp công nhân không sở hữu sản xuất, phải bán lao động cho nhà tư bản, đấu tranh với tư sản, và đại diện cho cuộc cách mạng chống áp bức. Họ tụ họp, đoàn kết, và lãnh đạo cách mạng, phát triển tổ chức và đoàn kết từ điều kiện kinh tế và xã hội của họ, theo chủ nghĩa Mác-Lênin và Đảng Cộng sản. Giai cấp công nhân trên toàn thế giới hướng tới giải phóng bản thân và xã hội khỏi áp bức tư sản, duy trì tinh thần đoàn kết quốc tế và thực hiện sứ mệnh lịch sử của họ. Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử: Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra những điều kiện thuộc về nhân tố chủ quan để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.
Đó là: -Thứ nhất, sự phát triển giai cấp công nhân được thể hiện ở sự phát triển về lượng và phát triển về chất: Sự phát triển của giai cấp công nhân là một biểu hiện của sự lớn mạnh của họ và quy mô phát triển của nền sản xuất vật chất hiện đại. Điều này xuất phát từ quá trình phát triển tự thân, tự giác và chủ động của họ Giai cấp công nhân là người đại diện tiêu biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, và để thể hiện được điều này, họ cần có năng lực và trình độ trong việc sử dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại. Để phát triển cả về số lượng và chất lượng, giai cấp công nhân cần tập trung vào hai biện pháp cơ bản: phát triển công nghiệp (đây là điều cần thiết tuyệt đối) và sự trưởng thành của Đảng Cộng sản, hạt nhân chính trị quan trọng của giai cấp công nhân. Chỉ khi giai cấp công nhân phát triển về cả số lượng và chất lượng, họ mới có thể thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình trong xã hội.
-Thứ hai, Đảng Cộng sản là nhân tố chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình: Đảng Cộng sản ra đời và đảm nhận vai trò lãnh đạo cuộc cách mạng, thể hiện sự trưởng thành của giai cấp công nhân và vai trò của họ là giai cấp cách mạng. Quy luật chung cho việc ra đời của Đảng Cộng sản là sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học (chủ nghĩa Mác- Lênin) và phong trào công nhân. Điều này cũng được thể hiện ở Việt Nam, khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời nhờ sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác- Lênin và phong trào công nhân và yêu nước. Giai cấp công nhân là cơ sở xã hội quan trọng nhất và nguồn cung cấp lực lượng chính cho Đảng.
Đảng Cộng sản đặt lợi ích của giai cấp công nhân, dân tộc và xã hội lên hàng đầu và trở thành đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân.