Giáo trình sửa chữa máy tính cao đẳng phần 1 - Trường CĐ Cơ điện Xây dựng Việt Xô

Giáo trình sửa chữa máy tính cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành kỹ thuật lắp ráp máy tính tại trường cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô.

• Tác giả: ThS. Nguyễn Bá Quân
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Điện Xây Dựng Việt Xô
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Sửa Chữa, Lắp Ráp Máy Tính
• Đề tài: Giáo Trình Sửa Chữa Máy Tính Cao Đẳng Phần 1
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: CÁC THÀNH PHẦN MÁY TÍNH
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Cấu tạo và chức năng của các thiết bị máy tính
• 1.3. Những điều cần lưu ý khi tháo lắp máy
• 1.4. Vài nguyên tắc khi làm việc bên trong máy
• 1.5. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
• 2. BÀI 2: QUY TRÌNH LẮP RÁP MÁY TÍNH
• 2.1. Giới thiệu
• 2.2. Hệ thống cấp bậc trong máy tính

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình sửa chữa máy tính cao đẳng phần 1

Giáo trình sửa chữa máy tính cao đẳng phần 1 cung cấp kiến thức cơ bản về cấu trúc và chức năng của các thành phần máy tính. Mục tiêu chính của giáo trình là giúp sinh viên nắm vững các quy trình lắp ráp, cài đặt hệ điều hành và khắc phục sự cố máy tính. Nội dung giáo trình được chia thành nhiều bài học, mỗi bài tập trung vào một khía cạnh cụ thể của việc sửa chữa máy tính.

1.1. Mục tiêu và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình này nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết về phần cứng máy tính, từ việc nhận diện các linh kiện đến quy trình lắp ráp và sửa chữa. Nội dung bao gồm các bài học về các thành phần máy tính, quá trình khởi động, và các phần mềm chẩn đoán.

1.2. Tầm quan trọng của việc sửa chữa máy tính trong ngành công nghệ thông tin

Sửa chữa máy tính không chỉ là một kỹ năng cần thiết cho kỹ thuật viên mà còn là một phần quan trọng trong việc duy trì hoạt động của các hệ thống công nghệ thông tin. Việc nắm vững kiến thức này giúp đảm bảo hiệu suất làm việc và bảo mật dữ liệu.

II. Những thách thức trong việc sửa chữa máy tính cao đẳng

Trong quá trình sửa chữa máy tính, kỹ thuật viên thường gặp phải nhiều thách thức như xác định nguyên nhân gây ra sự cố, lựa chọn linh kiện thay thế phù hợp và đảm bảo an toàn cho dữ liệu. Những vấn đề này đòi hỏi kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề hiệu quả.

2.1. Các vấn đề thường gặp khi sửa chữa máy tính

Một số vấn đề phổ biến bao gồm máy không khởi động, lỗi phần mềm, và hỏng hóc phần cứng. Kỹ thuật viên cần có khả năng chẩn đoán chính xác để đưa ra giải pháp kịp thời.

2.2. Tác động của công nghệ mới đến việc sửa chữa máy tính

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ phần cứng và phần mềm tạo ra nhiều thách thức mới cho kỹ thuật viên. Việc cập nhật kiến thức và kỹ năng là rất cần thiết để theo kịp xu hướng mới.

III. Phương pháp lắp ráp máy tính hiệu quả

Lắp ráp máy tính là một quy trình quan trọng trong việc sửa chữa và nâng cấp hệ thống. Việc nắm vững các bước lắp ráp sẽ giúp kỹ thuật viên thực hiện công việc một cách nhanh chóng và chính xác.

3.1. Các bước cơ bản trong quy trình lắp ráp máy tính

Quy trình lắp ráp bao gồm việc chuẩn bị linh kiện, lắp đặt bo mạch chính, CPU, RAM và các thiết bị ngoại vi. Mỗi bước cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tính tương thích và hiệu suất của hệ thống.

3.2. Những lưu ý khi lắp ráp máy tính

Khi lắp ráp, cần chú ý đến việc kết nối đúng các dây cáp, đảm bảo không có linh kiện nào bị lỏng lẻo. Việc kiểm tra kỹ lưỡng trước khi khởi động máy là rất quan trọng để tránh hỏng hóc.

IV. Ứng dụng phần mềm chẩn đoán trong sửa chữa máy tính

Phần mềm chẩn đoán đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và khắc phục sự cố máy tính. Việc sử dụng các công cụ này giúp kỹ thuật viên tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc.

4.1. Các loại phần mềm chẩn đoán phổ biến

Có nhiều loại phần mềm chẩn đoán khác nhau, từ phần mềm kiểm tra phần cứng đến phần mềm quét virus. Mỗi loại phần mềm có chức năng riêng, giúp phát hiện và khắc phục các vấn đề khác nhau.

4.2. Cách sử dụng phần mềm chẩn đoán hiệu quả

Để sử dụng phần mềm chẩn đoán hiệu quả, kỹ thuật viên cần nắm rõ cách cài đặt và vận hành. Việc đọc tài liệu hướng dẫn và tham gia các khóa đào tạo sẽ giúp nâng cao kỹ năng sử dụng phần mềm.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình sửa chữa máy tính

Giáo trình sửa chữa máy tính cao đẳng phần 1 không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp. Tương lai của ngành sửa chữa máy tính sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của công nghệ mới.

5.1. Tầm quan trọng của việc cập nhật kiến thức trong ngành sửa chữa máy tính

Ngành công nghệ thông tin luôn thay đổi, vì vậy việc cập nhật kiến thức và kỹ năng là rất cần thiết. Kỹ thuật viên cần tham gia các khóa học và hội thảo để theo kịp xu hướng mới.

5.2. Dự đoán xu hướng tương lai trong sửa chữa máy tính

Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ đám mây, ngành sửa chữa máy tính sẽ có nhiều thay đổi. Kỹ thuật viên cần chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi này.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Sửa chữa máy tính (Mã mô đun: MĐ 18) do ThS. Nguyễn Bá Quân chủ biên, được ban hành bởi Khoa Công nghệ thông tin và Ngoại ngữ thuộc Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô (Ninh Bình). Trong chương trình đào tạo nghề Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính và Quản trị mạng ở trình độ Cao đẳng, mô đun này giữ vị trí môn học chuyên ngành và cơ sở ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành các học phần nền tảng gồm Kỹ thuật điện - điện tử, Cấu trúc máy tính và Nguyên lý hệ điều hành.

Mục tiêu học tập của giáo trình được cấu trúc thành ba chuẩn đầu ra rõ rệt:

• Về kiến thức: Cung cấp hiểu biết về cấu trúc phần cứng, tính tương thích của thiết bị, quy trình chẩn đoán - khắc phục lỗi hệ điều hành và phần mềm ứng dụng, cũng như nguyên lý hoạt động của hệ thống xuất/nhập cơ bản (ROM BIOS).
• Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng tháo lắp linh kiện cơ học chuẩn xác, đo đạc thông số điện áp, thiết lập cấu hình BIOS/CMOS, phân vùng - định dạng ổ đĩa, xử lý sự cố phần mềm văn phòng, trình duyệt, bảo mật phòng chống virus, tối ưu hóa hệ điều hành và thực hiện thao tác hàn/thay thế linh kiện điện tử trên bo mạch chính.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, tính cẩn thận, khả năng suy luận logic độc lập và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn lao động đối với người và phương tiện.

Giáo trình có tổng thời lượng 90 giờ, bao gồm 26 giờ lý thuyết, 61 giờ thực hành và 3 giờ kiểm tra. Cấu trúc nội dung tiếp cận từ việc phân tích hình thái vật lý, kiến trúc phân tầng hệ thống, chu trình khởi động của máy tính đến các quy trình chuẩn đoán lỗi đa bước và can thiệp phần cứng chuyên sâu. Điểm đặc trưng của tài liệu là phương pháp tiếp cận gắn liền giữa lý thuyết kiến trúc máy tính và kỹ thuật thao tác sửa chữa thực tế tại xưởng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung toàn bộ mô đun MĐ 18 được phân bổ qua 7 bài học với tiến trình từ phần cứng tổng quan đến các giải pháp can thiệp kỹ thuật chuyên sâu:

• Bài 1: Các thành phần chính của máy tính (8 giờ: 3 LT, 5 TH): Khảo sát cấu tạo và chức năng của các khối phần cứng trong thùng máy desktop (vỏ máy AT/ATX, bộ nguồn AC/DC và tín hiệu Power Good, Mainboard, CPU, RAM, ổ đĩa lưu trữ, card mở rộng PCI/ISA/VESA/AGP). Trình bày các nguyên tắc an toàn tháo lắp cơ khí và giải pháp bảo toàn dữ liệu thông qua biên bản tiếp nhận (Work Order).
• Bài 2: Quá trình khởi động máy tính (12 giờ: 4 LT, 7 TH, 1 KT): Mô tả hệ thống cấp bậc 4 tầng (Phần cứng - BIOS - Hệ điều hành - Ứng dụng). Phân tích cấu trúc hệ điều hành MS-DOS qua ba tệp tin cốt lõi (IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM) và hai tệp cấu hình (CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT). Chi tiết hóa chu trình Bootstrap từ lệnh nhảy tại địa chỉ FFFF:0000h, kiểm tra tổng kiểm Checksum ROM Video (C000:0000h), quy trình POST, kiểm tra cờ khởi động tại 0000:0472h, truy xuất sector khởi động tại 0000:7C00h và xử lý các sự cố nguồn, mạch kích nguồn P.ON.
• Bài 3: Sơ lược về kiểm tra trước khi sửa chữa máy tính (12 giờ: 4 LT, 8 TH): Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán 4 bước (Xác định triệu chứng - Nhận diện/cô lập - Sửa chữa/thay thế - Thử nghiệm burn-in 24 giờ). Đánh giá hiệu năng bằng phần mềm Benchmark. Phân loại và xử lý virus máy tính (sử dụng Norton Anti-Virus, McAfee VirusScan, MSAV), cùng bảng tra cứu 13 triệu chứng lỗi điển hình lúc khởi động.
• Bài 4: ROM BIOS (12 giờ: 3 LT, 8 TH, 1 KT): Cấu hình các menu trong CMOS Setup: Standard CMOS Setup (quản lý ổ đĩa qua chế độ Normal, Large, LBA), BIOS Features Setup (Virus Warning, L1/L2 Cache, Gate A20, Video BIOS Shadow), Chipset Features Setup (DRAM Timing, Hidden Refresh), và cấu hình thiết bị cắm-và-chạy PnP/PCI. Cơ chế nạp mã Firmware và kỹ thuật tạo bóng ROM Shadowing.
• Bài 5: Bộ xử lý trung tâm và các chipset (10 giờ: 4 LT, 5 TH, 1 KT): Phân loại các thế hệ CPU (từ kiến trúc Socket 3, Socket 7, Socket 370, 423, 478 đến các dòng Intel Core i3/i5/i7) và chipset bo mạch chủ (Intel, VIA, UMC). Phương pháp chẩn đoán và khắc phục lỗi CPU/Chipset.
• Bài 6: Bo mạch chính (16 giờ: 4 LT, 12 TH): Cấu trúc đường Bus, mạch dao động định thời, mạch điều khiển nguồn, các giao tiếp I/O tích hợp. Kỹ thuật chẩn đoán và sửa chữa pan bệnh trên bo mạch chính.
• Bài 7: Các phần mềm chuẩn đoán (20 giờ: 4 LT, 16 TH): Cài đặt và khai thác các tiện ích phần mềm chuyên dụng để phát hiện lỗi phần cứng, giám sát thông số và khắc phục các sai sót trong hệ điều hành.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết kiến trúc và phân tầng hệ thống: Thiết lập mô hình hoạt động phân cấp giữa mạch điện tử vật lý, mã điều khiển vi chương trình (Firmware/BIOS), hệ điều hành và phần mềm ứng dụng.
• Nguyên lý phân bổ và quản lý bộ nhớ: Cơ chế định địa chỉ ở chế độ thực (Real Mode 1MB), điều khiển đường địa chỉ Gate A20 để truy cập 64KB vùng nhớ cao (HMA), quản lý vùng nhớ trên (UMA từ E0000h đến FFFFFh) và kỹ thuật hoán đổi dữ liệu từ ROM sang RAM thông qua ROM Shadowing (rút ngắn thời gian truy xuất từ 200ns xuống 60ns).
• Cơ chế kiểm soát toàn vẹn phần cứng: Nguyên tắc tự kiểm tra khi bật nguồn (POST), xuất mã lỗi một byte ra cổng I/O 80h để đọc bằng card test POST, và quy chuẩn kiểm tra chữ ký kết thúc phân vùng 55AAh của Master Boot Sector.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác tháo lắp đúng quy chuẩn kỹ thuật; đo kiểm tra điện áp sụt trên đường tín hiệu P.ON (từ 3V về 0V); vận hành máy khò hàn để xử lý IC chân gầm (Chipset South Bridge) với nhiệt độ thiết lập 400°C (mức 30-40%) và lưu lượng gió AIR 40%, kết hợp dung dịch nhựa thông và nước rửa mạch in.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích mã âm thanh (Beep codes), diễn giải thông báo lỗi BIOS, truy vết nguồn gốc pan bệnh từ 13 trạng thái khởi động, tính toán tốc độ Bus RAM dựa trên băng thông danh định (DDR2 PC2-5300/3200, DDR3 PC3-6400/8500/12800).
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Thiết lập thông số CMOS tối ưu, phân vùng ổ đĩa bằng tiện ích Fdisk, chạy quy trình thử nghiệm độ ổn định (Burn-in) tối thiểu 24 giờ và lập biên bản sửa chữa (Work order) bảo vệ dữ liệu.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp mô đun nghề nghiệp, lấy thực hành làm trọng tâm với tỷ lệ thời lượng thực hành chiếm 67,8% (61/90 giờ). Khung giảng dạy được thiết kế để kết nối trực tiếp giữa bài giảng lý thuyết ngắn gọn và các bài thực hành sửa chữa cụ thể trên thiết bị.

Hệ thống bài tập và nghiên cứu tình huống (case studies) trong giáo trình tập trung vào các lỗi thực tế:

• Tình huống xử lý lỗi CMOS và bảng phân vùng: Trường hợp máy tính báo mã lỗi "162", "163", "165", mất thông tin Boot Info và Partition Info; sử dụng công cụ Debug với các lệnh ghi cổng xuất nhập (O 70 2f, O 71 ff) để xóa trắng CMOS RAM và thực hiện định dạng cấp thấp (Low-level format).
• Tình huống sự cố mạch nguồn bo mạch chính: Phương pháp kiểm tra công tắc Power On, kỹ thuật đấu tắt kiểm tra đường P.ON, truy vết transistor đệm và thay thế IC khuếch đại Damper.
• Tình huống can thiệp IC chân gầm: Kỹ thuật gia nhiệt đều bề mặt Chipset cầu Nam bằng mỏ hàn khò, nhận biết điểm nóng chảy của thiếc hàn và sử dụng panh cơ học trợ lực để phục hồi tiếp xúc chân hàn BGA.
• Tình huống tối ưu hóa hiệu năng hệ thống: Khắc phục tình trạng máy tính giảm tốc độ vận hành thông qua việc chống phân mảnh đĩa cứng (Defrag), tối ưu tệp cấu hình CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT và chuyển đổi chế độ xung nhịp Turbo.

Hoạt động đánh giá người học được thực hiện qua các bài kiểm tra định kỳ (chiếm 3 giờ trên tổng số 90 giờ) kết hợp đánh giá liên tục trong quá trình thao tác tại xưởng thực hành: độ chuẩn xác trong việc nhận dạng linh kiện, tính an toàn tĩnh điện (xả điện trước khi can thiệp phần cứng), và độ chính xác trong chẩn đoán pan bệnh. Sinh viên tự học thông qua hệ thống câu hỏi lý thuyết, bài tập tính toán thông số phần cứng và quy trình tự kiểm tra 4 bước tại cuối mỗi bài học.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống hóa kiến thức phần cứng qua nhiều thế hệ: Giáo trình bao quát tiến trình phát triển phần cứng máy tính từ các chuẩn đời đầu (Socket 3, 4, 7 với 273 chân, Slot 1, Slot A; RAM SIMM 72 chân, RAM DIMM 168 chân; khe cắm ISA, VESA) đến các kiến trúc phổ biến như Socket 370, 423, 478, chuẩn giao tiếp AGP, PCI, USB và các dòng vi xử lý đa nhân Intel Core i3, Core i5, Core i7.
• Mô tả chi tiết các chế độ điều khiển lưu trữ: Phân tích sự khác biệt về mặt kỹ thuật giữa 3 chế độ quản lý đĩa cứng của BIOS (Normal: tối đa 16 đầu từ/Heads - dung lượng 528 MB; Large: tối đa 64 đầu từ/Heads - dung lượng 2.1 GB; LBA: tối đa 256 đầu từ/Heads - dung lượng 8.4 GB), làm rõ ranh giới xử lý lỗi ở các ổ đĩa có dung lượng 540 MB.
• Hướng dẫn kỹ thuật can thiệp phần cứng chi tiết: Cung cấp thông số vận hành máy hàn khò nhiệt độ (nhiệt độ 400°C, áp lực gió 40%) cùng quy trình sử dụng dung dịch trợ hàn khi thao tác với chipset chân gầm bo mạch chủ.
• Quy chuẩn hóa an toàn thông tin và quy trình tiếp nhận: Nhấn mạnh tầm quan trọng của dữ liệu khách hàng so với giá trị phần cứng; chuẩn hóa quy trình sao lưu dự phòng trước sửa chữa và thiết lập văn bản bàn giao (Work Order) nhằm đảm bảo trách nhiệm pháp lý cho kỹ thuật viên.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên: Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên theo học trình độ Cao đẳng các ngành Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính, Quản trị mạng và Công nghệ thông tin.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần hoàn thành khối lượng kiến thức cơ sở gồm các môn: Kỹ thuật điện - điện tử (đọc sơ đồ nguyên lý, đo kiểm điện áp/dòng điện), Cấu trúc máy tính (kiến trúc CPU, bộ nhớ, bus hệ thống) và Nguyên lý hệ điều hành (quản lý tiến trình, hệ thống tệp và tài nguyên phần cứng).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng giáo trình làm tài liệu chuẩn để xây dựng đề cương chi tiết, kế hoạch giảng dạy 90 giờ, phân bổ nội dung thực hành xưởng và thiết kế các bài kiểm tra tay nghề theo tiêu chuẩn mô đun.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Tài liệu cung cấp hệ thống thông số tra cứu (chân socket, khe cắm bộ nhớ, mã lỗi BIOS, phân đoạn bộ nhớ khởi động) và các giải pháp xử lý sự cố có thể ứng dụng trong công tác bảo trì, sửa chữa máy tính tại các trạm dịch vụ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên hệ Cao đẳng nghề ngành Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính và ngành Quản trị mạng. Ngoài ra, tài liệu phù hợp cho kỹ thuật viên bảo trì phần cứng máy tính cần củng cố phương pháp luận chẩn đoán lỗi.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học bắt buộc phải nắm vững kiến thức từ 3 môn học tiên quyết: Kỹ thuật điện - điện tử, Cấu trúc máy tính và Nguyên lý hệ điều hành để có thể hiểu được sơ đồ mạch, tín hiệu điều khiển và quy trình nạp hệ thống.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu cấu trúc máy tính thông thường?

Giáo trình không chỉ dừng lại ở mặt mô tả lý thuyết kiến trúc mà đi sâu vào các bước xử lý sự cố thực tế: quy trình chẩn đoán 4 bước, kỹ thuật hàn khò chipset South Bridge bằng máy hàn hơi, phân tích mã cổng I/O 80h của POST và phân tích tệp nhị phân hệ thống.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần kết hợp việc đọc hiểu lý thuyết phân tầng (Hardware - BIOS - OS) với việc thực hành trực tiếp trên các linh kiện phần cứng; rèn luyện thói quen ghi chép triệu chứng trước khi tháo lắp và thực hiện đúng thời gian thử nghiệm burn-in 24 giờ sau sửa chữa.

5. Có tài liệu và công cụ bổ trợ nào cần kèm theo?

Quá trình học tập cần trang bị bộ dụng cụ cơ khí (tuốc nơ vít, kẹp panh), thiết bị đo kiểm điện tử, máy khò nhiệt, card đọc mã POST cổng I/O 80h, đĩa cứu hộ (Rescue Disk), các phần mềm quét virus (Norton, McAfee) và phần mềm kiểm định hiệu năng (Benchmark).

---

Kết luận

Giáo trình Sửa chữa máy tính (MĐ 18) cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về cấu trúc phần cứng, vi chương trình điều khiển và phần mềm hệ thống máy tính cá nhân. Giá trị học thuật cốt lõi của tài liệu nằm ở phương pháp luận chẩn đoán lỗi 4 bước logic, kết hợp giữa việc phân tích nguyên lý vi xử lý, cấu trúc khởi động cấp thấp và kỹ năng can thiệp bo mạch thực tế.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho mô đun này bao gồm:

1. Nắm vững hình thái vật lý, thông số socket và kỹ thuật tháo lắp cơ khí (Bài 1).
2. Phân tích chu trình bootstrap, tín hiệu phần cứng và các tệp khởi động hệ điều hành (Bài 2).
3. Áp dụng quy trình chẩn đoán 4 bước, phân loại mã triệu chứng và xử lý an toàn dữ liệu/virus (Bài 3).
4. Cấu hình tối ưu các thông số trong CMOS Setup và quản lý chế độ ổ đĩa (Bài 4).
5. Thực hành chẩn đoán, sửa chữa chuyên sâu trên CPU, Chipset, Bo mạch chính và khai thác phần mềm chẩn đoán chuyên dụng (Bài 5, Bài 6, Bài 7).

Để mở rộng kiến thức, người học nên tham khảo thêm các tài liệu kỹ thuật (Datasheet) của các nhà sản xuất bo mạch chủ, quy chuẩn phần cứng mở rộng của Intel/AMD và các bản tin cập nhật mã lỗi từ các nhà phát triển BIOS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ NGOẠI NGỮ GIÁO TRÌNH Mô đun: Sửa chữa máy tính NGHỀ: KỸ THUẬT SỬA CHỮA, LẮP RÁP MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG ( Ban hành kèm theo Quyết định số:……….) Ninh Bình, năm 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. MÃ TÀI LIỆU: MĐ 18 2 LỜI GIỚI THIỆU Máy vi tính ngày càng giữ một vai trò quan trọng trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật và cuộc sống hàng ngày. Sự phát triển rất nhanh chóng của cả công nghệ phần cứng và phần mềm đã tạo nên các thế hệ máy mới cho phép thu thập và xử lý dữ liệu ngày càng mạnh hơn.

Mục đích chủ yếu của giáo trình là giúp cho người học những hiểu biết về cấu trúc phần cứng của máy tính, sự tương thích của các thiết bị, hướng dẫn chi tiết lắp ráp hoàn chỉnh một máy vi tính. Cài đặt được hệ điều hành và các phần mềm ứng dụng, chẩn đoán và khắc phục được sự cố máy tính. Cấu trúc giáo trình được chia thành 6 bài như sau: Bài 1: Các thành phần máy tính Bài 2: Quá trình khởi động máy tính Bài 3: Sơ lược về kiểm tra trước khi sửa chữa máy tính Bài 4: ROM BIOS Bài 5: Bộ xử lý trung tâm và các chipset Bài 6: Bo mạch chính Bài 7: Sử dụng các phần mềm chẩn đoán Trong quá trình biên soạn chúng tôi không thể nào tránh khỏi những sai sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các bạn đồng nghiệp cũng như các sinh viên và những người quan tâm.

Xin chân thành cảm ơn ! Ninh bình, ngày. tháng …năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên ThS. Nguyễn Bá Quân 3 MÔ ĐUN: SỬA CHỮA MÁY TÍNH Mã mô đun: MĐ 18 Thời gian thực hiện mô đun: 90 Giờ; (Lý thuyết: 26 giờ; Thực hành: 61 giờ; Kiểm tra: 3 giờ) Vị trí tính chất và ý nghĩa vai trò của mô đun.

- Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học Kỹ thuật điện- điện tử, cấu trúc máy tính và nguyên lý hệ điều hành. - Tính chất: Là mô đun chuyên ngành. - nghĩa và vai trò: Đây là mô đun đào tạo cơ sở ngành, cung cấp cho sinh viên các kỹ năng cơ bản nhất về máy tính, biết cách lựa chọn các thành phần và lắp ráp máy tính của nghề Quản trị mạng. Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Hiểu rõ các quy trình chẩn đoán và khắc phục lỗi về Phần mềm máy tính.

+ Cài đặt, cấu hình, sử dụng các phần mềm. + Khắc phục lỗi liên quan đến hệ điều hành. - Về kỹ năng: + Biết cách khắc phục lỗi về cài đặt, sử dụng các phần mềm ứng dụng văn phòng, trình duyệt và các phương thức kết nối Internet. + Biết cách bảo mật, an toàn dữ liệu và phòng chống Virus.

+ Tối ưu hệ thống máy tính trên môi trường Hệ điều hành, các phần mềm ứng dụng và các công cụ tiện ích. + Thiết lập và tối ưu hóa OS, phần mềm ứng dụng. + Đưa ra được giải pháp sử dụng và nâng cấp phần mềm. + Nhận biết và khắc phục được các sự cố về hệ điều hành, phần mềm ứng dụng, Internet và những phần mềm thông dụng khác.

+ Cẩn thận trong việc sửa chữa lỗi phần mềm. + Tự tin trong thao tác, tiếp cận phần mềm máy tính. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Tự tin trong thao tác, tiếp cận phần mềm máy tính. + Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập.

Số Tên các bài trong mô đun Thời gian 4 TT Lý Kiể Tổng Thực thu m số hành yết tra* 1 Bài : Các thành phần 8 3 5 chính của máy tính 1. Cấu tạo và chức năng của 5 2 3 các thiết bị máy tính Bài : Quá tr nh hởi đ ng 12 4 7 1 máy tính 2 1. Hệ thống cấp bậc trong 2 1 1 máy tính 2. Tìm hiểu các hệ điều hành 4 1 2 1 thông dụng 3.

Khảo sát hệ điều hành MS 3 1 2 - DOS 4. Quá trình khởi động của 3 1 2 máy 3 Bài : S c v i m tra 12 4 8 tr ớc hi sửa chữa máy tính 1. Qui trình chẩn đoán và giải 3 1 2 quyết sự cố máy tính 2. Đánh giá đúng hiệu năng 3 1 2 làm việc của máy 3.

Xử lý máy bị nhiễm virus 6 2 4 4 Bài : ROM BIOS 12 3 8 1 1. Thiết lập các thông số cho 2 1 1 BIOS 2. Các tính năng của BIOS 3 1 2 3. Những thiếu sót của BIOS 3 1 2 và vấn đề tương thích 4.

Nâng cấp BIOS 4 3 1 5 Bài : B xử ý trung tâm và 10 4 5 1 các chipset 1. Giới thiệu các loai CPU 2 1 1 2. Giải quyết hỏng CPU 2 1 1 3. Giới thiệu các loai Chipset 3 1 2 4.

Giải quyết hỏng Chipset 3 1 1 1 6 Bài : Bo m ch chính 16 4 12 1. Các thành phần chính trên 6 1 5 5 Mainboard 3. Giải quyết sự cố trên 7 2 5 Mainboard 7 Bài : Các phần m m chuẩn 20 4 16 đoán 1. Cài đặt phần mềm 5 1 4 2.

Sử dụng phần mềm để chẩn 3 1 2 đoán lỗi 3. Cách khắc phục các lỗi 12 2 10 thường gặp Tổng c ng 90 26 61 3 6 BÀI CÁC THÀNH PHẦN MÁY TÍNH Mã bài: MĐ18-01 Giới thiệu Để có thể nâng cấp hoặc xử lý sự cố trong máy PC một cách có hiệu quả, người kỹ thuật viên cần phải quen thuộc với những khái niện tổng quát về mặt vật lý cũng như cơ học của máy. Phải có khả nămg tháo rời máy một cách nhanh chóng (mà không làm hư hại vỏ máy hoặc các bộ phận lắp ghép bên trong), sau đó phải nhanh chóng nhận dạng chính xác từng cụm bộ phận, các bản mạch mở rộng (Expansion Board) và các đầu nối (Connector) Sau khi hoàn tất một phiên chuẩn đoán và sửa chữa người kỹ thuật viên phải có khả năng lắp ráp máy và những phần vỏ bọc của nó lại như cũ (cũng không làm hư hại chúng) Mục đích của bài chỉ ra các cụm bộ phận công tác khác nhau trong máy và đề nghị những nguyên tắc lắp ráp tổng quát đối với một PC. Nội dung của bài gồm có nhứng vấn đề sau: - Các thành phần bên trong máy PC - Những điều cần lưu ý khi tháo lắp máy - Các yếu tố hình thù máy Mục tiêu: - Hiểu được các thành phần, chức năng của máy tính - Nhận dạng các thành phần chính bên trong máy tính.

- Chọn lựa chính xác các phần cứng theo yêu cầu về công dụng của một thành phần. - Phân biệt hình thù máy : AT và ATX. - Xác định chính xác các hình thù của các thành phần chính bên trong máy. N i dung chính A.

Giới thiệu Mục tiêu: - Biết được các bộ phận chính trong một máy PC Desktop - Quan sát một máy tính cụ thể thoạt trông có vẻ rối răm nhưng xem kỹ lại sẽ thấy thực ra chỉ có một ít cụm bộ phận sau : 7 Hình 1.1 : Kiểu cách sắp đặt trong một máy PC Desktop tiêu biểu + Vỏ bọc, bộ nguồn, bo mạch chính, một ổ đĩa mềm, một ổ đĩa cứng, một mạch điều hợp hình ảnh (Card màn hình) và một bộ điều khỉên ổ đĩa, bộ nhớ (RAM) và bộ xử lý (CPU). Cấu tạo và chức năng của các thiết bị máy tính Mục tiêu: - Xác định được các thành phần bên trong máy tính - Nắm được chức năng của máy tính và phân biệt các loại PC 2. Vỏ máy - Đây là bộ phận dễ thấy nhất được làm bằng thép hoặc bằng thép hoặc sắt, đảm trách một chức năng một số chức năng quan trọng : Loại vỏ nguồn AT Loại vỏ nguồn ATX Hình 1.2 : Các loại vỏ máy + Quan trọng nhất là vỏ bọc này làm thành cái khung sườn cơ khí cho mọi máy PC, mọi bộ phận khác đều được bắt vít chắc chắn vào khung sườn. 8 + Khung sườn nay được nối đất về mặt điện thông qua bộ nguồn, việc nối đất này ngăn không cho các hiện tượng tích tụ hoặc phòng tĩnh điện làm hại các cụm bộ phận khác.

- An toàn khi làm việc với vỏ máy : bằng cách xả điện. - Loại vỏ máy : thông thường được phân loại theo cách bố trí có loại : đứng hoặc nằm, phân loại theo nguồn thì có hai loại vỏ AT và vỏ ATX. - Vỏ máy có các ngăn để đặt các ổ đĩa, quạt hút gió và kích thước càng ngày càng nhỏ lại 2. Bộ nguồn - Bộ nguồn có màu bạc thường đặt phía sau bên phải vỏ máy, dòng điện xoay chiều đi vào nguồn điện thông qua dây cắm AC, được nối phía sau vỏ máy.

Sau đó bộ nguồn sẽ xuất ra một loạt dòng điện một chiều để cung cấp cho bo mạch chính, các ổ đĩa. - Phân loại thông qua các đầu cắm vào bo mạch chính : AT và ATX - Sự chuyển đổi điện xoay chiều thành một chiều sinh ra một lượng nhiệt lớn, đó là lý do hầu như bộ nguồn nào cũng có quạt làm mát. - Những đợt tăng áp (Surge), đột biến điện (Spike) và những biến đổi bất thường khác gây tai hoạ trong việc phân phối điện xoay chiều cũng vào được trong bộ nguồn PC, nơi chúng có thể gây ra những hư hại nghiêm trọng, chất lượng của cách thiết kế bộ nguồn và các thành phần trong máy sẽ quyết định tuổi thọ của nó. Một bộ nguồn chất lượng sẽ chống chịu được những sự cố về điện và chấp nhận được những khó khăn trong hoạt động bình thường của máy.

Khi thay thế hoặc nâng cấp một bộ nguồn nên chọn kiểu bộ nguồn nào đáng tin cậy. Bảng mạch chính - Bảng mạch chính (còn được gọi là Mainboard, System Board, Mother Board.) chứa đựng phần lớn năng lực xử lý của máy. - Một bo mạch chính thường có những thành phần sau : Đế cắm CPU, Các mạch điện xung nhịp/ định thời, khe cắm RAM, Cache, ROM BIOS, Các cổng tuần tự, Cổng song song và các khe cắm mở rộng. - Mỗi phần của bo mạch chính đều được ràng buộc với mạch điện luận lý nối liền chúng.