chương I, Luật Xuất Bản năm 2004: “Xuất bản phẩm là tác phẩm, tài liệu về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn học, nghệ thuật được xuất bản bằng tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài và còn được thể hiện bằng hình ảnh, âm thanh trên các vật liệu, phương tiện kỹ thuật khác nhau. Tài liệu theo quy định của Luật xuất bản bao gồm tài liệu tuyên truyền, cổ động, hướng dẫn học tập, thi hành chỉ thị, nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước; hướng dẫn kỹ thuật sản xuất; phòng cống thiên tai, dịch bệnh; kỷ yếu hội thảo.” Xuất bản phẩm được trở thành hàng hóa – một loại hàng hóa tinh thần trong điều kiện cơ chế thị trường. Với tư cách là hàng hóa, xuất bản phẩm cũng tồn tại hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa là giá trị và giá trị sử dụng. Tuy nhiên, xuất bản phẩm là hàng hóa đặc biệt.
Tính đặc biệt biểu hiện trên cả giá trị và giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng của xuất bản phẩm là tính hữu dụng có thể thỏa mãn yêu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của con người để học tập, nghiên cứu, bồi dưỡng tình cảm, đạo đức… Còn giá trị của hàng hóa xuất bản phẩm là lao động trí tuệ trừu tượng của con người được kết tinh trong đó. Thị trường xuất bản phẩm theo quan điểm Marketing, bao gồm con người hay tổ chức có nhu cầu hay mong muốn cụ thể, sẵn sàng mua và có Trần Thúy Nga Lớp PHXBP 25A Khóa luận tốt nghiệp khả năng mua hàng hoá xuất bản phẩm và dịch vụ kèm theo để thoả mãn các nhu cầu, mong muốn đó. Thị trường XBP là điều kiện tất yếu của sản xuất và kinh doanh XBP, thị trường XBP phát triển sẽ kích thích sản xuất và kinh doanh phát triển và cũng là cầu nối giữa các nhà sản xuất và người tiêu dùng.
Đây còn là nơi kiểm nghiệm, chứng minh sự đúng đắn của các chủ trương, chính sách, các biện pháp phát triển kinh tế, văn hóa xã hội của quốc gia. Không những thế, thị trường xuất bản phẩm còn còn căn cứ để các doanh nghiệp XBP hoạch định kế hoạch hoạt động kinh doanh của mình một cách sát thực, đồng thời nó cũng là cơ sở để kiểm tra các hoạch định đó.2 Nghiên cứu thị trường XBP Muốn nghiên cứu thị trường XBP, mỗi doanh nghiệp hay nhà nghiên cứu cần nghiên cứu các yếu tố cấu thành nên thị trường đó: cung hàng hóa XBP, cầu hàng hóa XBP, hàng hóa XBP, giá cả XBP và cạnh tranh trong thị trường XBP.1 Cung Cung hàng hóa XBP là tất cả lượng hàng hóa XBP mà người sản xuất, lưu thông đã có và muốn đưa ra thị trường để bán tương ứng với giá cả nhất định. Hai điều kiện cần thiết để có cung hàng hóa XBP chính là khả năng cung cấp và việc các nhà cung cấp sẵn sàng đưa hàng hóa XBP ra thị trường. Cung hàng hóa XBP chịu nhiều tác động của các yếu tố: chi phí sản xuất; công nghệ sản xuất; giá cả các yếu tố đầu vào; số lượng các nhà sản xuất, kinh doanh; kỳ vọng của nhà cung ứng và thị trường; điều kiện kinh tế, văn hóa, chính trị, luật pháp… ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và cung ứng xuất bản phẩm.
Trần Thúy Nga Lớp PHXBP 25A Khóa luận tốt nghiệp 1.2 Cầu Cầu hàng hóa xuất bản phẩm là số lượng hàng hóa xuất bản phẩm mà người mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định. Nhu cầu về hàng hóa XBP thuộc nhu cầu văn hóa, tinh thần của con người. Nó khác với các nhu cầu về hàng hóa khác, đây là nhóm nhu cầu không bức thiết và được xếp sau nhu cầu về vật chất thông thường. Lượng cầu về hàng hóa XBP nào đó là số lượng người mua đã có đòi hỏi bức xúc về XBP đó và khả năng thanh toán trong thời gian nhất định.
Nó phụ thuộc nhiều vào giá cả hàng hóa XBP. Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu hàng hóa XBP: thu nhập người tiêu dùng; giá cả hàng hóa, dịch vụ liên quan; tâm lý, thị hiếu người tiêu dùng; sự phát triển dân số; trình độ, nghề nghiệp người tiêu dùng; các yếu tố chính trị, kinh tế… 1.3 Hàng hóa xuất bản phẩm Xuất bản phẩm là hàng hóa tinh thần. Hàng hóa tinh thần là một loại hàng hóa đặc biệt, là kết hợp của hai yếu tố: hàng hóa và sản phẩm tinh thần. Xuất bản phẩm là cái vỏ vật chất cụ thể của các sản phẩm văn hóa, giúp cho các sản phẩm tinh thần của các tác giả, các nghệ sỹ, các nhà văn hóa, các nhà khoa học … có thể được phổ biến dễ dàng, rộng rãi trong xã hội.
Với tư cách là hàng hóa, xuất bản phẩm cũng tồn tại hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa là giá trị và giá trị sử dụng. Tuy nhiên, xuất bản phẩm là hàng hóa đặc biệt. Tính đặc biệt biểu hiện trên cả giá trị và giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng của xuất bản phẩm là tính hữu dụng có thể thỏa mãn yêu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của con người để học tập, nghiên cứu, bồi dưỡng tình cảm, đạo đức… Giá trị sử dụng của xuất bản phẩm rất khác nhau Trần Thúy Nga Lớp PHXBP 25A Khóa luận tốt nghiệp với mỗi người tiêu dùng.
Hàng hóa vật chất thông thường có giá trị sử dụng tương đối giống nhau với hết thảy mọi người: gạo để ăn, quần áo để mặc,… Nhưng một cuốn sách người này cho là hay, đối với người khác lại nhạt nhẽo, vô vị, thậm chí độc hại. Điều đó phụ thuộc vào trình độ, thị hiếu thẩm mỹ của mỗi người. Bên cạnh đó, trong quá trình sử dụng, giá trị sử dụng của xuất bản phẩm không những không mất đi, mà còn được nhân lên cùng với thời gian và sức lan tỏa: càng có nhiều người dung thì giá trị sử dụng càng lớn. Mặt khác, nó còn tạo ra hiệu ứng xã hội, tức là tạo ra các giá trị văn hóa, góp phần xây dựng đời sống tinh thần cao đẹp cho xã hội, cho dù hàng hóa xuất bản phẩm có mất đi thì giá trị sử dụng của nó vẫn tồn tại.
Giá trị của hàng hóa xuất bản phẩm là lao động trí tuệ trừu tượng của con người được kết tinh trong đó. Việc xác định lượng giá trị của một xuất bản phẩm thường căn cứ vào thời gian lao động trừu tượng của những người tham gia sản xuất ra nó. Trong các yếu tố tạo nên giá trị của xuất bản phẩm thì chi phí nhuận bút tác giả, chi phí biên tập không thể đo đếm chính xác, không thể tính bằng mức hao phí lao động trung bình của xã hội. Thị trường với thước đo giá cả không đủ độ nhậy để đánh giá đúng, kịp thời mọi tác phẩm.
Do đó, đối với hàng hóa văn hóa tinh thần như hàng hóa xuất bản phẩm, việc xác định giá trị thường căn cứ vào thời gian lao động cá biệt của người sáng tạo chứ không thể tính theo thời gian lao động trung bình như các loại hàng hóa thông thường.4 Giá cả Giá cả hàng hóa xuất bản phẩm là hình thức biểu hiện của giá trị hàng hóa xuất bản phẩm. Giá cả có mối quan hệ hữu cơ với thị trường, cung và cầu hàng hóa xuất bản phẩm, đồng thời cũng chịu tác động của nhiều nhân tố như quy luật cung – cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật lưu thông tiền tệ… Trần Thúy Nga Lớp PHXBP 25A Khóa luận tốt nghiệp Giá cả ảnh hưởng tới việc ra quyết định sản xuất của người bán và tiêu dùng xuất bản phẩm của người mua. Ở vị thế của người bán, giá cả được hiểu là toàn bộ số tiền mà họ dự định sẽ nhận được từ người mua thông qua trao đổi hàng hóa xuất bản phẩm trên thị trường. Còn dưới con mắt của người mua, giá cả hàng hóa xuất bản phẩm lại được hiểu là toàn bộ chi phí mà họ phải bỏ ra để được sở hữu một xuất bản phẩm nào đó.
Trên thị trường, người mua và người bán tác động qua lại với nhau để đưa ra một mức giá chung nhất thỏa mãn cả hai bên. Đây là mức giá cân bằng, tại đó lượng cung và lượng cầu bằng nhau, được gọi là giá cả thị trường. Giá cả hàng hóa chịu tác động của một số yếu tố dưới đây: - Các chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí xúc tiến bán hàng, chi phí cho hoạt động quản lý… - Quan hệ cung – cầu hàng hóa xuất bản phẩm trên thị trường - Sự điều tiết của nhà nước 1. Cạnh tranh Trong cơ chế thị trường, sự tồn tại của nhiều thành phần kinh tế dẫn đến việc tìm kiếm các lợi ích kinh tế trên thị trường có sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.
Cạnh tranh vừa là động lực phát triển kinh tế, vứa là môi trường của hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển cần thích ứng và đối mặt được với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt và khốc liệt trên thị trường. Ngày nay, trên cơ sở sự cho phép của pháp luật, ngày càng có nhiều lực lượng cung ứng tham gia vào thị trường xuất bản phẩm: quốc doanh, liên doanh và tư nhân. Sự cạnh tranh giữa họ làm cho thị trường trở nên sôi động hơn và thỏa mãn tốt hơn nhu cầu về xuất bản phẩm của xã hội, đồng thời Trần Thúy Nga Lớp PHXBP 25A Khóa luận tốt nghiệp cũng là động lực để các tổ chức, doanh nghiệp phát triển và tự hoàn thiện mình.
Sự cạnh tranh chủ yếu diễn ra trên các phương diện: giá cả, chất lượng, dịch vụ và thương hiệu.2 Một số nội dung của hoạt động phát triển mạng lưới bán lẻ 1.1 Nghiên cứu các nhân tố khách quan và chủ quan tác động đến hoạt động phát triển mạng lưới bán lẻ Các nhân tố khách quan tác động đến hoạt động phát triển mạng lưới bán lẻ của doanh nghiệp bao gồm: điều kiện chính trị - pháp luật, điều kiện kinh tế, điều kiện văn hóa – xã hội, điều kiện khoa học – công nghệ, điều kiện cạnh tranh. Điều kiện chính trị - pháp luật thường chi phối và định hướng hoạt động cho thị trường thông qua các công cụ và chính sách từ phía nhà nước, đồng thời cũng góp phần hình thành sở thích và mong muốn của khách hàng về chủng loại XBP.