Tài liệu: Factors influencing profitibility of joint stock commercial

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu về lợi nhuận ngành ngân hàng.

• Tác giả: Vo Anh Thu
• Người hướng dẫn: Assoc. Le Phan Thi Dieu Thao
• Trường học: Banking University of Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Finance – Banking
• Đề tài: Factors influencing profitability of Joint-Stock Commercial Banks in Vietnam
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Sự cần thiết của nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.2.1. Định nghĩa về khả năng sinh lời của ngân hàng
• 2.2.2. Các chỉ số phản ánh khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.3. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích tương quan và chẩn đoán đa cộng tuyến
• 4.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ROA
• 4.3. Kiểm định các vi phạm giả định của mô hình FEM
• 4.4. Thảo luận về ảnh hưởng của từng yếu tố đến ROA
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Lợi nhuận ngân hàng là một chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động và sức khỏe tài chính của các tổ chức tín dụng. Trong hệ thống tài chính Việt Nam, ROA (Return on Assets) và ROE (Return on Equity) được coi là những công cụ đo lường chính để đánh giá khả năng sinh lợi của ngân hàng. Các ngân hàng thương mại cổ phần đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hoạt động kinh tế, cấp tín dụng cho các doanh nghiệp và hỗ trợ sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng giúp lãnh đạo ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược hiệu quả hơn.

1.1. Định Nghĩa Lợi Nhuận Ngân Hàng

Lợi nhuận ngân hàng được định nghĩa là tổng doanh thu trừ đi các chi phí hoạt động và chi phí rủi ro tín dụng. ROA là tỷ lệ lợi nhuận ròng trên tổng tài sản, cho biết mức độ hiệu quả sử dụng tài sản. Đây là chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu suất hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đo Lường Lợi Nhuận

Đo lường lợi nhuận ngân hàng giúp các nhà quản lý hiểu rõ khả năng sinh lợi và quản lý rủi ro tài chính. Các chỉ số như ROE, NIM (Net Interest Margin) cung cấp thông tin chi tiết về hiệu quả kinh doanh và độ an toàn tài chính của các ngân hàng cổ phần.

II. Các Yếu Tố Vĩ Mô Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận Ngân Hàng

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP, lạm phát và chính sách tiền tệ có tác động trực tiếp đến lợi nhuận của ngân hàng. Nghiên cứu cho thấy, mặc dù các yếu tố này có ảnh hưởng, nhưng tác động của chúng đến ROA của các ngân hàng thương mại không phải lúc nào cũng đáng kể. Tăng trưởng kinh tế tạo cơ hội tăng nhu cầu tín dụng, nhưng lạm phát cao có thể gây áp lực lên chi phí hoạt động và rủi ro tín dụng. Các chính sách ngân hàng trung ương cũng ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng thông qua việc điều chỉnh lãi suất và yêu cầu dự trữ.

2.1. Tác Động Của Tăng Trưởng GDP

Tăng trưởng kinh tế GDP thường kích thích hoạt động ngân hàng và tăng nhu cầu tín dụng. Tuy nhiên, nghiên cứu trên 25 ngân hàng Việt Nam (2013-2022) cho thấy tác động của GDP đối với ROA không có ý nghĩa thống kê cao như kỳ vọng ban đầu.

2.2. Ảnh Hưởng Của Lạm Phát

Lạm phát là yếu tố kinh tế vĩ mô quan trọng nhưng có tác động không đáng kể đến lợi nhuận ROA. Lạm phát cao có thể làm tăng chi phí hoạt động nhưng cũng có thể nâng cao lãi suất cho vay, tạo ra một hiệu ứng trung lập đối với lợi nhuận ngân hàng.

III. Các Yếu Tố Vi Mô Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận Ngân Hàng

Các yếu tố vi mô hoặc nội bộ dưới sự kiểm soát của lãnh đạo ngân hàng có tác động rõ rệt đến lợi nhuận ngân hàng. Cụ thể, quy mô tài sản (SIZE), khả năng thanh khoản (LIQ), vốn chủ sở hữu (CAP) và chi phí hoạt động (OPR) đều có ảnh hưởng dương đến ROA. Ngược lại, rủi ro tín dụng (CR) tác động âm đến lợi nhuận. Các ngân hàng thương mại cần tập trung cải thiện các yếu tố này để tối ưu hóa hiệu suất tài chính và lợi nhuận hoạt động.

3.1. Yếu Tố Quy Mô Và Vốn Chủ Sở Hữu

Quy mô ngân hàng (SIZE) và vốn chủ sở hữu (CAP) có ảnh hưởng dương đáng kể đến lợi nhuận ROA. Ngân hàng lớn hơn với vốn chủ sở hữu mạnh có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn và mở rộng hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.

3.2. Khả Năng Thanh Khoản Và Chi Phí Hoạt động

Khả năng thanh khoản tốt (LIQ) giúp ngân hàng cấp tín dụng hiệu quả và giảm chi phí vay mượn. Quản lý chi phí hoạt động hiệu quả (OPR) trực tiếp nâng cao lợi nhuận ròng và ROA của các ngân hàng cổ phần Việt Nam.

3.3. Rủi Ro Tín Dụng Và Ảnh Hưởng Âm

Rủi ro tín dụng cao (CR) là yếu tố ảnh hưởng âm mạnh mẽ đến lợi nhuận ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm doanh thu lãi suất và tăng chi phí dự phòng rủi ro, từ đó giảm ROA và lợi nhuận ròng.

IV. Khuyến Nghị Cải Thiện Lợi Nhuận Cho Ngân Hàng Thương Mại

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, lãnh đạo ngân hàng thương mại và nhà hoạch định chính sách cần tập trung vào việc cải thiện các yếu tố vi mô dưới sự kiểm soát của ngân hàng. Tối ưu hóa quy mô ngân hàng, tăng vốn chủ sở hữu, nâng cao khả năng thanh khoản và giảm chi phí hoạt động là những ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, kiểm soát rủi ro tín dụng thông qua quản lý danh mục tín dụng tốt hơn sẽ giúp bảo vệ lợi nhuận. Các ngân hàng cũng cần theo dõi các yếu tố kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP và lạm phát để điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp.

4.1. Chiến Lược Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Giảm rủi ro tín dụng là chiến lược ưu tiên để tăng lợi nhuận ROA. Ngân hàng cần tăng cường kiểm toán tín dụng, cải thiện quy trình phê duyệt, và quản lý nợ xấu hiệu quả hơn. Đa dạng hóa danh mục tín dụng giúp giảm rủi ro tập trung.

4.2. Tối Ưu Hóa Hoạt Động Nội Bộ

Ngân hàng thương mại nên đầu tư vào công nghệ để giảm chi phí hoạt động, tăng hiệu quả vốn chủ sở hữu, và cải thiện khả năng thanh khoản. Đạo tạo nhân viên chất lượng và hiện đại hóa quy trình hoạt động giúp nâng cao lợi nhuận ròng và ROE của các ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động phức tạp và đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng tài chính, hệ thống ngân hàng đóng vai trò mạch máu luân chuyển vốn, đảm bảo sự vận hành ổn định và phát triển của toàn bộ nền kinh tế quốc gia. Đối với hệ thống ngân hàng thương mại, tỷ suất sinh lời (profitability) là thước đo then chốt phản ánh năng lực hoạt động, hiệu quả sử dụng tài sản và sức mạnh tài chính. Lợi nhuận không chỉ tạo nguồn lực tái đầu tư hiện đại hóa công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo bộ đệm dự phòng rủi ro, bảo vệ ngân hàng trước các cú sốc thanh khoản và đóng góp vào ngân sách nhà nước.

Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đóng góp tỷ trọng lớn trong việc cung ứng vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Nhằm nhận diện rõ các động lực thúc đẩy cũng như các rào cản tài chính đối với hiệu quả kinh doanh của nhóm ngân hàng này, đề tài "Factors influencing profitability of Joint-Stock Commercial Banks in Vietnam" được thực hiện bởi tác giả Võ Anh Thư, chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã ngành: 7340201), Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Phan Thị Diệu Thảo.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu chung: Xác định các yếu tố ảnh hưởng, chiều hướng và mức độ tác động của từng yếu tố đến tỷ suất sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, từ đó đề xuất các khuyến nghị và hàm ý quản trị nhằm nâng cao hiệu quả sinh lời cho hệ thống.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến khả năng sinh lời và các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lời của các NHTMCP, làm căn cứ xây dựng mô hình nghiên cứu phù hợp.
  2. Xác định các yếu tố nội tại (vi mô) và các yếu tố kinh tế vĩ mô, đo lường chiều hướng cùng mức độ tác động của chúng đến tỷ suất sinh lời (ROA) của các NHTMCP Việt Nam.
  3. Đề xuất các giải pháp quản trị thực tiễn và khuyến nghị chính sách hỗ trợ ban lãnh đạo ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách nâng cao năng lực huy động vốn và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Những yếu tố nào tác động đến tỷ suất sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam?
2. Mức độ và chiều hướng tác động của từng yếu tố đến tỷ suất sinh lời của các NHTMCP Việt Nam như thế nào?
3. Những khuyến nghị nào có thể giúp các NHTMCP Việt Nam nâng cao tỷ suất sinh lời một cách an toàn và bền vững?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố nội tại ngân hàng (vi mô) và các biến số kinh tế vĩ mô tác động đến tỷ suất sinh lời của các NHTMCP tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: 25 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, chiếm 80,64% tổng số 31 NHTMCP hoạt động tại Việt Nam tính đến năm 2024.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 10 năm từ năm 2013 đến năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các chỉ tiêu sinh lời

Theo các lý thuyết kinh tế tài chính (Rose, 1999; Grene, 2018; Clews, 2019), khả năng sinh lời của ngân hàng phản ánh chênh lệch giữa tổng thu nhập (chủ yếu là thu nhập lãi) và chi phí phát sinh (chi phí trả lãi, chi phí hoạt động, dự phòng rủi ro). Nghiên cứu tổng hợp 4 chỉ tiêu đo lường hiệu quả sinh lời phổ biến:

• Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA): Đo lường năng lực tạo ra lợi nhuận sau thuế từ việc phân bổ và sử dụng toàn bộ tài sản có của ngân hàng.
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Phản ánh hiệu quả sử dụng đồng vốn của cổ đông và tác động của đòn bẩy tài chính.
• Tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM): Chênh lệch giữa tỷ suất lợi tức thu được từ tài sản sinh lời và chi phí huy động vốn.
• Lợi nhuận trên vốn sử dụng (ROCE): Đánh giá hiệu quả trên tổng nguồn vốn dài hạn.

Trong mô hình hồi quy định lượng của khóa luận, tác giả lựa chọn ROA làm biến phụ thuộc chính nhằm đo lường toàn diện hiệu quả phân bổ tài sản của 25 ngân hàng mẫu.

Khung biến số và giả thuyết nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu xem xét 7 biến độc lập, bao gồm 5 biến vi mô nội tại của ngân hàng và 2 biến vĩ mô:

Ký hiệu biến	Tên biến số	Công thức xác định	Kỳ vọng tác động	Nguồn lý thuyết / Thực nghiệm
ROA	Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản	$\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Tổng tài sản}$	Biến phụ thuộc	Bogale (2019), Abugamea (2018), Islam (2016), Lê Văn Hợp (2021)
SIZE	Quy mô ngân hàng	$\text{LN}(\text{Tổng tài sản})$	$(+)$ (H1)	Bogale (2019), Abate & Mesfin (2019), Lê Đông Duy Trung (2020)
LIQ	Khả năng thanh khoản	$\text{Tiền và các khoản tương đương tiền} / \text{Tổng tài sản}$	$(-)$ (H2)	Bogale (2019), Võ Phương Diễm (2016), Lê Đông Duy Trung (2020)
CR	Rủi ro tín dụng	$\text{Dự phòng rủi ro cho vay} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$	$(-)$ (H3)	Bogale (2019), Nguyễn Thị Thu Hiền (2017), Lê Văn Hợp (2021)
CAP	Quy mô vốn chủ sở hữu	$\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$	$(+)$ (H4)	Noman (2015), Abugamea (2018), Lê Đông Duy Trung (2020)
OPR	Chi phí hoạt động	$\text{Tổng chi phí hoạt động} / \text{Tổng tài sản}$	$(-)$ (H5)	Islam (2016), Võ Phương Diễm (2016), Lê Đông Duy Trung (2020)
GDP	Tăng trưởng kinh tế	$(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1}$	$(+)$ (H6)	Noman (2015), Phước & Bùi (2016), Bogale (2019)
INF	Tỷ lệ lạm phát	$(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}$	$(+)$ (H7)	Võ Thị Phương (2020), Abate & Mesfin (2019), Lê Văn Hợp (2021)

Mô hình hồi quy đa biến dạng bảng tổng quát: $$\text{ROA}{it} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{it} + \beta_2 \text{LIQ}{it} + \beta_3 \text{CR}{it} + \beta_4 \text{CAP}{it} + \beta_5 \text{OPR}{it} + \beta_6 \text{GDP}{it} + \beta_7 \text{INF}{it} + \mu_{it}$$

Phương pháp phân tích và kiểm định mô hình

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu bảng (panel data) trên phần mềm Stata 17 với các bước kỹ thuật tuần tự:

1. Thống kê mô tả: Xác định số lượng quan sát, giá trị trung bình (mean), độ lệch chuẩn (standard deviation), giá trị nhỏ nhất (min) và giá trị lớn nhất (max) của các biến.
2. Phân tích tương quan và chẩn đoán đa cộng tuyến: Sử dụng ma trận tương quan ma trận hệ số nhân tử phóng đại phương sai (VIF).
3. Ước lượng hồi quy: Áp dụng Mô hình bình phương tối thiểu gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
4. Kiểm định lựa chọn mô hình: Sử dụng Kiểm định F (F-test) để lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM; Kiểm định Breusch - Pagan LM; và Kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM.
5. Kiểm định và khắc phục khuyết tật: Thực hiện kiểm định hiện tượng tự tương quan (Autocorrelation test) và hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity test). Sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để hiệu chỉnh sai lệch mô hình.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán hàng năm của 25 NHTMCP Việt Nam trong 10 năm (2013–2022). Các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô (tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát) được trích xuất từ dữ liệu công bố của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), kết hợp nguồn dữ liệu kiểm chứng từ Vietstock Finance và Cafef.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu (Introduction)

Chương 1 thiết lập nền tảng nghiên cứu thông qua việc phân tích bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam sau các giai đoạn tái cơ cấu. Tác giả làm rõ tính cấp thiết của việc nghiên cứu tỷ suất sinh lời của các NHTMCP trong môi trường kinh tế nhiều rủi ro. Chương này công bố chi tiết mục tiêu nghiên cứu tổng quát và mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu trọng tâm, đối tượng, phạm vi thời gian (2013–2022), phạm vi không gian (25 NHTMCP), phương pháp nghiên cứu áp dụng và cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu (Theoretical Basis and Literature Review)

Chương 2 trình bày tổng quan lý luận về ngân hàng thương mại, chức năng trung gian tài chính và các định nghĩa về tỷ suất sinh lời theo quan điểm học thuật quốc tế (Rose, 1999; Grene, 2018; Clews, 2019). Tác giả phân tích chi tiết hệ thống chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời gồm ROA, ROE, NIM và ROCE.

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình thực nghiệm quốc tế (Bogale, 2019; Abate & Mesfin, 2019; Abugamea, 2018; Noman, 2015; Islam, 2016) và các nghiên cứu trong nước (Võ Phương Diễm, 2016; Phước & Bùi, 2016; Nguyễn Thị Thu Hiền, 2017; Lê Đông Duy Trung, 2020; Lê Văn Hợp, 2021). Từ việc đối chiếu các kết quả nghiên cứu trước, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu (research gap) về sự cần thiết phải cập nhật chuỗi dữ liệu 10 năm gần nhất (2013–2022) đại diện cho hơn 80% hệ thống NHTMCP Việt Nam.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu (Research Methodology)

Chương 3 xây dựng 7 giả thuyết nghiên cứu cụ thể gắn với các biến độc lập: Quy mô ngân hàng (SIZE), Thanh khoản (LIQ), Rủi ro tín dụng (CR), Vốn chủ sở hữu (CAP), Chi phí hoạt động (OPR), Tăng trưởng GDP (GDP), và Lạm phát (INF). Chương này mô tả công thức tính toán chi tiết, danh sách 25 NHTMCP được khảo sát cùng quy trình ước lượng kinh lượng học: từ thống kê mô tả, kiểm tra đa cộng tuyến, ước lượng Pooled OLS, FEM, REM đến các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman) và kiểm tra khuyết tật mô hình.

Danh sách 25 ngân hàng thương mại cổ phần trong mẫu nghiên cứu:

STT	Tên ngân hàng	Mã giao dịch	STT	Tên ngân hàng	Mã giao dịch
1	An Binh Commercial Joint Stock Bank	ABB	14	Orient Commercial Joint Stock Bank	OCB
2	Asia Commercial Joint Stock Bank	ACB	15	Petrolimex Joint Stock Commercial Bank	PGB
3	Bank for Investment and Development of Vietnam	BID	16	Saigon Commercial Joint Stock Bank for Industry and Trade	SGB
4	Vietnam Bank for Social Policies	BVB	17	Saigon - Hanoi Commercial Joint Stock Bank	SHB
5	Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam	CTG	18	Southeast Asia Commercial Joint Stock Bank	SSB
6	Vietnam Export Import Commercial Joint Stock Bank	EIB	19	Saigon Thuong Tin Commercial Joint Stock Bank	STB
7	Ho Chi Minh City Development Joint Stock Commercial Bank	HDB	20	Vietnam Technological and Commercial Joint Stock Bank	TCB
8	Kien Long Commercial Joint Stock Bank	KLB	21	Tien Phong Commercial Joint Stock Bank	TPB
9	LienVietPostBank	LPB	22	Vietnam Asia Commercial Joint Stock Bank	VAB
10	Military Commercial Joint Stock Bank	MBB	23	Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam	VCB
11	Maritime Bank	MSB	24	Vietnam International Commercial Joint Stock Bank	VIB
12	Nam A Commercial Joint Stock Bank	NAB	25	Vietnam Prosperity Joint Stock Commercial Bank	VPB
13	National Citizen Bank	NVB

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận (Research Results and Discussion)

Chương 4 trình bày kết quả thống kê mô tả, ma trận tương quan và kiểm định đa cộng tuyến giữa các biến. Tác giả thực hiện so sánh kết quả ước lượng giữa 3 mô hình Pooled OLS, FEM và REM. Kết quả kiểm định F-test và Hausman test chỉ ra mô hình FEM phù hợp hơn Pooled OLS và REM. Khi thực hiện kiểm định khuyết tật mô hình, kết quả phát hiện hiện tượng tự tương quan và phương sai sai số thay đổi trong mô hình FEM. Do đó, mô hình ước lượng bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) được sử dụng để đưa ra kết quả ước lượng vững và hiệu quả.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị (Conclusion and Recommendation)

Chương 5 đúc kết các phát hiện định lượng chính, đối chiếu với các giả thuyết nghiên cứu ban đầu và đề xuất các nhóm khuyến nghị quản trị dành cho ban lãnh đạo ngân hàng thương mại, đồng thời đưa ra gợi ý chính sách cho Ngân hàng Nhà nước. Cuối chương, tác giả chỉ ra các hạn chế trong phạm vi đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm

Kết quả ước lượng mô hình hồi quy sau khi hiệu chỉnh khuyết tật bằng FGLS cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa tác động của các biến số vi mô và vĩ mô đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của 25 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2013–2022:

Biến số	Tác động thực nghiệm đến ROA	Ý nghĩa thống kê	So sánh với kỳ vọng ban đầu
Quy mô ngân hàng (SIZE)	Dương $(+)$	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H1
Khả năng thanh khoản (LIQ)	Dương $(+)$	Có ý nghĩa	Trái với giả thuyết H2 $(-)$
Rủi ro tín dụng (CR)	Âm $(-)$	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H3
Quy mô vốn chủ sở hữu (CAP)	Dương $(+)$	Có ý nghĩa	Phù hợp giả thuyết H4
Chi phí hoạt động (OPR)	Dương $(+)$	Có ý nghĩa	Trái với giả thuyết H5 $(-)$
Tăng trưởng GDP (GDP)	Không có tác động	Không có ý nghĩa	Trái với giả thuyết H6 $(+)$
Tỷ lệ lạm phát (INF)	Không có tác động	Không có ý nghĩa	Trái với giả thuyết H7 $(+)$

• Yếu tố vi mô:
  • Quy mô ngân hàng (SIZE): Tác động tích cực đến ROA, phản ánh lợi thế kinh tế theo quy mô giúp các ngân hàng lớn tối ưu hóa chi phí cố định, mở rộng thị phần tín dụng và phát triển đa dạng hóa dịch vụ.
  • Vốn chủ sở hữu (CAP): Tác động cùng chiều mạnh mẽ đến ROA. Ngân hàng có tỷ lệ tự tài trợ cao sẽ giảm thiểu chi phí huy động vốn, gia tăng năng lực tài chính và sức chịu đựng rủi ro.
  • Khả năng thanh khoản (LIQ): Tác động dương đến ROA. Việc duy trì dự trữ tiền mặt và tài sản thanh khoản hợp lý giúp ngân hàng nắm bắt nhanh các cơ hội kinh doanh ngắn hạn và duy trì niềm tin của người gửi tiền.
  • Chi phí hoạt động (OPR): Thể hiện tác động dương đến ROA trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy sự gia tăng chi phí hoạt động của các NHTMCP Việt Nam gắn liền với việc đầu tư công nghệ số, mở rộng mạng lưới kinh doanh mang lại doanh thu vượt trội bù đắp chi phí.
  • Rủi ro tín dụng (CR): Tác động tiêu cực có ý nghĩa thống kê đến ROA. Tỷ lệ trích lập dự phòng tổn thất cho vay càng cao làm gia tăng chi phí hoạt động trực tiếp, bào mòn lợi nhuận sau thuế của ngân hàng.
• Yếu tố vĩ mô: Tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF) không thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê đối với biến động ROA của 25 ngân hàng mẫu trong giai đoạn 2013–2022.

Đề xuất và giải pháp quản trị

Dựa trên kết quả định lượng, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp:

1. Kiểm soát rủi ro tín dụng: Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, theo dõi sát sao nợ xấu và giảm thiểu chi phí trích lập dự phòng rủi ro.
2. Củng cố và gia tăng quy mô vốn chủ sở hữu: Tăng cường vốn tự có thông qua tích lũy lợi nhuận giữ lại và phát hành cổ phiếu, đáp ứng chuẩn an toàn vốn và tạo nguồn vốn dài hạn chi phí thấp.
3. Quản trị quy mô tài sản và thanh khoản hợp lý: Tận dụng lợi thế quy mô nhưng kiểm soát chặt chẽ cơ cấu tài sản có, duy trì dự trữ thanh khoản ở mức an toàn mà không làm ứ đọng nguồn vốn sinh lời.
4. Tối ưu hóa hiệu quả chi phí hoạt động: Đầu tư có trọng điểm vào công nghệ số hóa quy trình ngân hàng nhằm nâng cao năng suất lao động và mở rộng nguồn thu dịch vụ ngoài lãi.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý luận: Khóa luận cung cấp bức tranh thực nghiệm cập nhật về mức độ giải thích của các nhân tố vi mô và vĩ mô đối với khả năng sinh lời của hệ thống NHTMCP tại một thị trường mới nổi như Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu lớn (25 NHTMCP, chiếm 80,64% hệ thống) trong chuỗi thời gian 10 năm (2013–2022), áp dụng quy trình kiểm định kinh lượng học chuẩn tắc để loại bỏ hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi, đem lại độ tin cậy cao cho các hàm ý quản trị.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Mẫu dữ liệu dừng lại ở 25 NHTMCP, chưa thể bao quát 100% các ngân hàng thương mại tại Việt Nam do một số ngân hàng không công bố đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán hoặc đang trong diện tái cơ cấu, kiểm soát đặc biệt.
• Khóa luận mới chỉ tập trung phân tích chỉ tiêu sinh lời đại diện duy nhất là ROA trong mô hình hồi quy chính, chưa kết hợp mô hình hóa đồng thời ROE và NIM.
• Chưa đưa vào mô hình các biến số định tính phức tạp như mức độ chuyển đổi số, năng lực quản trị của ban điều hành, rủi ro địa chính trị và thay đổi khung khổ pháp lý ngân hàng.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng mẫu nghiên cứu sang toàn bộ hệ thống tổ chức tín dụng, bao gồm các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng liên doanh/nước ngoài tại Việt Nam.
• Thực hiện phân tích so sánh đa biến phụ thuộc (ROA, ROE, NIM) hoặc áp dụng các mô hình động (như GMM) để kiểm soát tính nội sinh tiềm ẩn của các biến tài chính.
• Bổ sung các biến số đại diện cho công nghệ tài chính (Fintech), quy mô mạng lưới chi nhánh và các chỉ số cạnh tranh thị trường.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên: Tài liệu là mẫu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp ngành Tài chính – Ngân hàng, cung cấp quy trình nghiên cứu thực nghiệm dữ liệu bảng từ bước tổng hợp lý thuyết, thu thập dữ liệu báo cáo tài chính đến xử lý kinh lượng trên Stata 17.
• Đối với nhà nghiên cứu: Cung cấp hệ thống tổng quan tài liệu phong phú, tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về đo lường hiệu quả sinh lời ngân hàng kèm khung tham chiếu các biến số tài chính vi mô và vĩ mô.
• Đối với nhà quản trị ngân hàng: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về tác động của rủi ro tín dụng, vốn tự có và quy mô tài sản, hỗ trợ quá trình ra quyết định phân bổ nguồn lực và quản trị an toàn vốn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu của khóa luận được thu thập từ đâu và trong giai đoạn nào?

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của 25 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam (đại diện cho 80,64% tổng số NHTMCP) trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2013 đến 2022. Dữ liệu vĩ mô về GDP và lạm phát được thu thập từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO).

2. Biến phụ thuộc và các biến độc lập trong mô hình hồi quy được tính toán như thế nào?

Biến phụ thuộc là ROA (Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản). 7 biến độc lập bao gồm:

• SIZE: $\text{LN}(\text{Tổng tài sản})$
• LIQ: $\text{Tiền và tương đương tiền} / \text{Tổng tài sản}$
• CR: $\text{Dự phòng rủi ro cho vay} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$
• CAP: $\text{Vốn chủ sở hữu} / \text{Tổng tài sản}$
• OPR: $\text{Tổng chi phí hoạt động} / \text{Tổng tài sản}$
• GDP: Tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm (dữ liệu World Bank)
• INF: Tỷ lệ lạm phát tính theo CPI (dữ liệu World Bank)

3. Những biến vi mô nào có tác động có ý nghĩa thống kê đến ROA của các NHTMCP Việt Nam?

Tất cả 5 biến vi mô đều có ý nghĩa thống kê tác động đến ROA:

• Quy mô ngân hàng (SIZE), Khả năng thanh khoản (LIQ), Quy mô vốn chủ sở hữu (CAP) và Chi phí hoạt động (OPR) có tác động tích cực (+).
• Rủi ro tín dụng (CR) có tác động tiêu cực (-) đến ROA.

4. Hai biến số kinh tế vĩ mô là Tăng trưởng GDP và Lạm phát thể hiện kết quả ra sao trong mô hình?

Kết quả hồi quy thực nghiệm cho thấy cả hai biến vĩ mô là tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF) đều không có ý nghĩa thống kê đối với tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của 25 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2013–2022.

5. Khóa luận đã sử dụng những kỹ thuật kinh lượng nào để xử lý dữ liệu bảng?

Nghiên cứu thực hiện phân tích thống kê mô tả, ma trận tương quan, kiểm tra đa cộng tuyến (VIF), ước lượng các mô hình Pooled OLS, FEM và REM. Sau khi sử dụng kiểm định F (F-test) và kiểm định Hausman để chọn mô hình FEM, tác giả kiểm tra và phát hiện khuyết tật tự tương quan và phương sai sai số thay đổi. Cuối cùng, phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) được áp dụng để khắc phục hoàn toàn các khuyết tật này và đưa ra kết quả ước lượng vững.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Võ Anh Thư đã phân tích toàn diện các yếu tố tác động đến tỷ suất sinh lời (ROA) của 25 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam giai đoạn 2013–2022 thông qua phương pháp hồi quy dữ liệu bảng trên Stata 17. Kết quả nghiên cứu khẳng định các yếu tố nội tại ngân hàng gồm quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu, thanh khoản và chi phí hoạt động tác động tích cực, trong khi rủi ro tín dụng tác động tiêu cực rõ rệt đến hiệu quả sinh lời; ngược lại, các yếu tố vĩ mô chưa thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê. Các phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng, củng cố đệm vốn an toàn và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING STATE BANK OF VIETNAM BANKING UNIVERSITY OF HO CHI MINH CITY GRADUATION THESIS FACTORS INFLUENCING PROFITIBILITY OF JOINT-STOCK COMMERCIAL BANKS IN VIETNAM MAJOR: FINANCE – BANKING CODE: 7340201 VO ANH THU HO CHI MINH CITY, 2024 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING STATE BANK OF VIETNAM BANKING UNIVERSITY OF HO CHI MINH CITY GRADUATION THESIS FACTORS INFLUENCING PROFITIBILITY OF JOINT-STOCK COMMERCIAL BANKS IN VIETNAM MAJOR: FINANCE – BANKING CODE: 7340201 Name: VO ANH THU Student code: 050607190517 Class: HQ7-GE15 SUPERVISOR ASSOC. LE PHAN THI DIEU THAO HO CHI MINH CITY, 2024 COMMENTS OF THE SUPERVISOR. Supervisor (Ký, ghi rõ họ tên) i ABSTRACT This study focuses on analyzing the factors influencing ROA, a critical indicator in the financial system of a country. ROA plays a vital role in stimulating economic activities while also potentially posing risks and issues regarding financial stability.

The research synthesizes and utilizes secondary data collected from the audited financial reports of 25 commercial banks in Vietnam during the period of 2013 - 2022, combined with statistics published by the General Statistics Office of Vietnam and other reputable sources. The study adopts a mixed-method approach, incorporating both qualitative and quantitative analysis supported by Stata 17 software. Pooled OLS, FEM, REM, and FGLS methods are employed to identify the most suitable models. The results from the models indicate that two macroeconomic factors, inflation rate and economic growth, do not significantly affect ROA in Vietnamese commercial banks.

Regarding microeconomic variables, all five factors show statistical significance and impact on the dependent variable, ROA. Specifically, bank size (SIZE), liquidity (LIQ), Equity Capital (CAP), and Operational cost (OPR) demonstrate positive effects on ROA, whereas Credit risk (CR) has a negative impact. Based on the findings of this study, bank leaders need to focus on and improve internal factors under their control while also considering the impacts brought by GDP growth and inflation. The study provides recommendations and suggestions for bank leadership and policymakers to enhance the credit activity mobilization capability for commercial banks in Vietnam.

Keywords: credit growth, commercial banks, factors influencing credit growth. ii DECLARATION I affirm that the thesis presented “Factors influencing profitability of Joint-Stock Commercial Banks in Vietnam” is entirely my own creation, developed under the supervision of Ms. Le Phan Thi Dieu Thao, and has not been submitted for evaluation elsewhere. Proper acknowledgment has been given to all data and sources referenced in the thesis.

I accept full accountability for this declaration. Ho Chi Minh City, … /./2024 Author iii ACKNOWEDGEMENT I express my profound appreciation and heartfelt gratitude to my supervisor, Ms. Le Phan Thi Dieu Thao, at Ho Chi Minh City University of Banking. Her patience, motivation, enthusiasm, and extensive knowledge have been invaluable throughout the process of writing this thesis.

I am deeply grateful for her wholehearted assistance and guidance, which have played a pivotal role in achieving the objectives of this study. At this juncture, I would like to acknowledge her significant contribution and unwavering support. Additionally, I extend my sincere thanks to all my friends who have consistently supported and assisted me during our shared journey of study. iv TABLE OF CONTENT ABSTRACT.

iii LIST OF ABBREVIATION. vi LIST OF TABLE. The necessity of the research. Research subject and scope.

Significance of the research. Structure of the research. THEORETICAL BASIS AND LITERATURE REVIEW. Overview of commercial bank.

Theoretical basis about commercial bank profitability. Definition of bank profitability. The indicators reflect the profitability of commercial banks. Empirical research overview.

Factors affecting commercial bank profitability. Hypothesis of the research. The research model. RESULTS AND DISCUSSION.

Correlation analysis and multicollinearity diagnostics. Analysis of factors affecting ROA. Testing the hypothesis violations of the FEM. Discuss the influence of individual factors on ROA.

CONCLUSION AND RECOMMENDATION. Limitation of the study.64 vi LIST OF ABBREVIATION Abbreviation Meaning FEM Fixed effect model JSCB Joint Stock Commercial Bank ROCE Return on Capital Employed POOLED OLS Pooled Ordinary Least Squares REM Random-Effects Model NIM Net Interest Margin ROA Return on Assets ROE Return on Equity Std. Standard Deviation VIF Variance Inflation Factors vii LIST OF TABLE Table 2. Summary of empirical researches.

Independent variable and dependent variable of the research model. List of 25 commercial banks. Descriptive statistics of variables in the regression model. Correlation matrix between variables.

F-test, Breusch - Pagan and Hausman model selection for variable ROA. Autocorrelation test and Heteroskedasticity test. ROA regression model results after fixing. INTRODUCTION The first chapter of this thesis lays the foundation for exploring the factors influencing the profitability of joint-stock commercial banks in Vietnam.

It begins with an overview of the research area, emphasizing its significance within the context of the Vietnamese banking sector. Through a review of relevant literature, including historical perspectives and current research, the chapter identifies gaps and limitations in understanding profitability determinants. The necessity of the research In the context of the increasingly volatile global economy, Vietnam is not exempt from facing various crises. However, in order to stabilize and develop the economy amidst the world's tense situation, the State consistently makes efforts in macroeconomic regulation, issuing numerous policies to support businesses.

In this process, the banking sector plays a crucial role in the operation chain of the economy. To optimize the effectiveness of banking activities, profitability is one of the key indicators given top priority. Ho & Saunders (1981) profitability is a criterion related to the profit-generating ability used to assess the effectiveness of a bank's business activities. It is not only a financial source needed for expanding production but also a source of finance for the state, contributing to national income growth and encouraging workers to be committed to their jobs.

Profitability is always considered a key factor in affirming the existence and development of banks. A bank with growing profits helps improve the bank's financial strength, reflects the circulation of capital in the economy, and contributes to the financial stability of a nation. Worldwide, there is significant research interest in this issue. Specifically, the study "Factors Influencing the Profitability of Commercial Banks in Ethiopia" focuses on evaluating and examining macroeconomic factors and measuring their impact on the profitability of banks.

Meanwhile, some studies only utilize internal factors within banks to assess their impact on profitability, as seen in the research "The Impact of Capital Structure on the Efficiency of Financial Institutions in Palestine" by Abbadi 2 (2022) or the study "Determinants of Profitability in the Banking Sector: Experimental Evidence from Palestine" by (Abugamea, 2018). Recognizing the significant role of banks in the economy, especially the importance of profitability in the operation and development of a bank, the author has chosen the topic "Factors Influencing the Profitability of Joint Stock Commercial Banks in Vietnam" for the research, considering it highly necessary. The purpose is to investigate which factors have an impact on the profitability of these banks. Through this research, the author aims to provide recommendations and suggest relevant policy implications to help banks manage potential risks, identify optimal and effective solutions to enhance profitability.

Research Objectives According to general objectives, this study aims to identify the factors affecting, the extent of their impact, and the direction of their influence on the profitability of Vietnamese Joint Stock Commercial Banks (JSCBs). Based on the results, recommendations will be provided to enhance the profitability of JSCBs. Building upon the general objectives, the author outlines the specific objectives. Firstly, to systematize the theoretical foundation regarding factors influencing the profitability of JSCBs to select an appropriate research model for the system of Vietnamese JSCBs.

Secondly, to determine the factors, their direction, and the extent of their impact on the profitability of Vietnamese JSCBs. Thirdly, to propose managerial implications to improve the profitability of JSCBs in Vietnam. Research questions From the specific research objectives above, the author formulates the following research questions: i. What factors impact the profitability of JSCBs in Vietnam? ii.

What is the extent of each factor's impact on the profitability of JSCBs in Vietnam? iii. What recommendations can help Vietnamese JSCBs increase their profitability? 3 1. Research subject and scope In this study, the research focuses on factors influencing the profitability of commercial joint-stock banks in Vietnam. Spatial Scope is 25 commercial joint-stock banks in Vietnam.

The reason the author chose this timeframe is that it offers a comprehensive dataset that accurately reflects recent economic conditions, ensures data reliability, and aligns with the research objectives, thereby facilitating a thorough analysis of the factors influencing the profitability of commercial banks in Vietnam. Time Frame is Data used for the study is secondary data covering the period 2013– 2022. The data source used in the study is cited and synthesized from the financial statements of the consolidated financial statements audited by the JSCBs in the period 2013 – 2022, the website of the General Statistics Office of Vietnam, and the website of World Bank. Research methodology The data used is secondary data, collected from historical data published in the media and sampled within the timeframe from 2013 to 2022.

The collected data is presented in tabular form, a combination of cross-sectional and time series data on Excel. Integrated and combined to perform synthesis, analysis, comparison, and correlation with the results of variable models from relevant previous studies, thereby drawing conclusions about the factors influencing profitability, as well as proposing recommendations and solutions for the research problem. The thesis employs regression analysis of tabular data along with the Pooled Ordinary Least Squares (Pooled OLS), Fixed-Effects Model (FEM), and Random-Effects Model (REM). Based on the regression results of tabular data, the author conducts tests such as F-test, Hausman test to choose the most suitable model, with the support of Stata software to identify the factors influencing the profitability of JSCBs in Vietnam.

Additionally, the author will perform descriptive statistics, synthesis, comparison, and analysis to achieve the stated objectives. Significance of the research In theoretical terms, the research proposes a model to assess the factors influencing the profitability of JSCBs in Vietnam, simultaneously examining the extent of the impact of these factors. Through a review of previous studies, the author has constructed Pooled OLS, FEM, and REM models based on scientific theory to enhance the practical significance of the model. In practical terms, the author measures the direction and degree of influence of these factors on the profitability of JSCBs in Vietnam at the present time.

The author will develop the model, analyze the effects, and refine the model. From the analysis results, the author will provide some new managerial implications that can be applied to enhance the profitability of JSCBs in Vietnam. Structure of the research Chapter 1 is Introduction, which presents an overview of the topic, discusses its significance, outlines the research objectives, scope, and methodology. Chapter 2 is Theoretical Basis and Literature Review.

This chapter introduces profitability and its metrics for commercial joint-stock banks. It also provides a literature review of relevant studies conducted in Vietnam and globally. Chapter 3 is Research Methodology. This section details the steps involved in the research process.

It encompasses hypothesis formulation, model design and selection, data collection methods, and analysis techniques. Chapter 4 is Research Results and Discussion. This chapter will focus on presenting, commenting on, and analyzing the research model introduced in Chapter 3. Chapter 5 is Conclusion and Recommendation.

This chapter serves to summarize the research findings. It proposes suggestions for enhancing the profitability of Vietnamese commercial joint-stock banks, and suggests new avenues for future development. 5 CONCLUSION OF CHAPTER 1 This chapter sets the stage for exploring factors impacting the profitability of joint- stock commercial banks in Vietnam. It underscores the research's significance, identifies gaps in understanding, outlines research objectives, formulates questions, defines scope, and discusses methodology and structure.

THEORETICAL BASIS AND LITERATURE REVIEW Chapter 2 delves into the theoretical framework and empirical studies related to the profitability of joint-stock commercial banks in Vietnam.