ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA PHẠM THỊ THẢO DỰ BÁO MỨC ĐỘ TỔN THƢƠNG CỦA MẠNG LƢỚI GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ TP. HỒ CHÍ MINH THEO KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU NĂM 2025 VÀ XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên & Môi trường Mã số : 60850101 LUẬN VĂN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 8 năm 2015 Công trình được hoàn thành tại: Trƣờng Đại học Bách Khoa – ĐHQG-HCM Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS-TS. Hồ Quốc Bằng.
Cán bộ chấm nhận xét 1: PGS-TS. Cán bộ chấm nhận xét 2: PGS-TS. Nguyễn Thị Vân Hà. Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG Tp.HCM ngày 01 tháng 8 năm 2015 Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: (Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ luận văn thạc sĩ) 1.
Nguyễn Phước Dân. Nguyễn Kỳ Phùng. Nguyễn Thị Vân Hà. Trần Thị Vân.
Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV và Trưởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi luận văn đã được sửa chữa (nếu có). CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƢỞNG KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc lập -Tự do -Hạnh phúc ________________ _______________ NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ tên học viên: PHẠM THỊ THẢO MSHV: 13261365 Ngày, tháng, năm sinh: 01/5/1988 Nơi sinh: Gia Lai Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên & Môi trường Mã số : 60850101 I. TÊN ĐỀ TÀI: Dự báo mức độ tổn thương của mạng lưới giao thông đường bộ Tp. Hồ Chí Minh theo kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 và xây dựng các giải pháp thích ứng.
NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG: - Phân tích, đánh giá đặc thù của mạng lưới giao thông đường bộ Tp. Hồ Chí Minh theo quy hoạch đến năm 2025; - Phân tích, xác định những tác động của biến đổi khí hậu đến mạng lưới giao thông đường bộ Tp. Hồ Chí Minh đến năm 2025; - Dự báo mức độ tổn thương của hạ tầng giao thông đường bộ Tp. Hồ Chí Minh theo kịch bản BĐKH đến năm 2025; - Xây dựng các giải pháp thích ứng với BĐKH cho mạng lưới giao thông đường bộ Tp.
Hồ Chí Minh. NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 19/01/2015 III. NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 14/6/2015 IV. CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: PGS-TS.
Võ Lê Phú TS. Hồ Quốc Bằng Tp. HCM, ngày 03 tháng 9 năm 2015 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHỦ NHIỆM BỘ MÔN ĐÀO TẠO PGS-TS. Võ Lê Phú TS.
Hồ Quốc Bằng TRƢỞNG KHOA LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS-TS. Võ Lê Phú và TS. Hồ Quốc Bằng đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và cung cấp nhiều tài liệu quý giá cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn và tri ân đến: Quý Thầy Cô Khoa Môi Trường Tài Nguyên, Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG Tp.HCM đã tận tình truyền đạt kiến thức cũng như chia sẻ những kinh nghiệm quý giá cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn.
Các tổ chức: Viện Quy hoạch Xây dựng Tp.HCM, Phân viện Khí tượng Thủy văn và Môi trường phía Nam, Sở Giao thông Vận tải Tp.HCM đã hỗ trợ tôi trong việc cung cấp thông tin, số liệu phục vụ cho luận văn. Bên cạnh đó, tôi xin chân thành cảm ơn các bạn, các đồng nghiệp: KS. Trà Nguyễn Quỳnh Nga, KS. Đinh Thị Thủy Liêm, ThS-KTS.
Nguyễn Trần Thanh Duy đã giúp đỡ cũng như hỗ trợ về chuyên môn trong quá trình thực hiện luận văn. Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn Gia đình đã luôn sát cánh, ủng hộ và san sẻ những khó khăn trong thời gian qua. Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 6 năm 2015 Phạm Thị Thảo i TÓM TẮT Hạ tầng giao thông đường bộ Tp.HCM đóng vai trò thiết yếu trong việc vận chuyển khối lượng hành khách, hàng hóa lớn nhất cả nước, góp phần quan trọng vào tốc độ và tỷ trọng tăng trưởng kinh tế của địa phương và quốc gia. Trong những năm gần đây, các biểu hiện của biến đổi khí hậu (BĐKH) như ngập lụt và nước biển dâng đã và đang tạo ra các thách thức về tính bền vững cho hạ tầng đô thị, trong đó có hệ thống giao thông.
Các nghiên cứu trước đây cho thấy khoảng 930km hệ thống giao thông đường bộ sẽ bị ngập do nước biển dâng theo kịch bản B2 vào năm 2020. Vì vậy, việc nghiên cứu và tìm kiếm các giải pháp thích ứng BĐKH nhằm giảm thiểu các thiệt hại đối với hạ tầng giao thông của Tp.HCM trong tương lai là hết sức cần thiết. Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm (i) Dự báo mức độ tổn thương của hạ tầng giao thông do tác động của BĐKH; và (ii) Xây dựng các giải pháp thích ứng với BĐKH cho hạ tầng giao thông Tp. Để đạt được các mục tiêu nêu trên, tác giả đã áp dụng phương pháp GIS để chồng lớp bản đồ ngập lụt và lớp bản đồ giao thông được quy hoạch đến năm 2025 nhằm xác định quy mô ngập lụt của mạng lưới giao thông theo các kịch bản BĐKH đến năm 2030.
Ngoài ra, để đánh giá mức độ tổn thương của hạ tầng giao thông, phương pháp đánh giá nhanh bằng công cụ đa tiêu chí được áp dụng để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chi tiết và dự báo mức độ tổn thương. Kết quả nghiên cứu cho thấy hạ tầng giao thông đường bộ Tp.HCM theo quy hoạch đến năm 2025 có nguy cơ tổn thương cao với các tác động tiêu cực do nhiệt độ tăng cao, mực nước biển dâng, lượng mưa tăng, các hiện tượng thời tiết cực đoan theo kịch bản BĐKH năm 2020 – 2030. Nhằm thích ứng và giảm thiểu các thiệt hại do BĐKH, các giải pháp thích ứng cho hạ tầng giao thông thành phố được đề xuất bao gồm nhóm giải pháp về công trình và phi công trình. Những kết quả đạt được của đề tài chắc chắn có ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ công tác quản lý, hoạch định, định hướng chiến lược và các chương trình hành động trong tương lai nhằm đảm bảo quy hoạch giao thông của Tp.HCM đến năm 2025 có khả năng thích ứng và bền vững dưới tác động của ngập lụt – một hậu quả của biến đổi khí hậu.
ii ABSTRACT The road transportation system of Ho Chi Minh City plays a decisive role in carrying a huge amount of passengers and goods, and contributes to a remarkable economic growth at both national and local levels. In recent years, climate change effects such as sea level rise and flooding have posed challenges to the sustainability of urban infrastructure included transportation system. Previous studies indicated that about 930km of road transportation system is likely to be inundated due to the rise of sea levels under the scenario B2 in 2020. Therefore, the development of measures for adapting with climate change, to minimize damages and losses of the City‟s transportation infrastructure under climate change effects, is an imperative action.
The aim of this research project is to (i) Predicting the extent and degree of vulnerability of transportation infrastructure caused by climate change effects; and (ii) Proposing measures for adapting with future climate change impacts. In order to achieve the above-mentioned objectives, the Thesis‟ author deployed the GIS method to overlap inundation maps over the planned transportation map (the Master Plan up to 2025) for identifying extent and scale of areas would be likely inundated in accordance with corresponding scenarios up to 2030. In addition, the rapid vulnerability assessment by using multi-criteria analysis was also applied for constructing a set of criteria in detail for assessing vulnerable extent and degree. The results show that the road transportation infrastructure as planned up to 2025 is at high risk of adverse climate change impacts due to an increase in temperature and rainfall, the rise of sea levels and extreme weather events in accordance with scenarios 2020 – 2030.
With the respect of minimizing adverse effects, adaptation measures were proposed, including structural and non-structural options for reducing losses and damages caused by climate change. The Thesis‟ findings would be meaningful and useful to the practices of management, planning, formulating and shaping future strategies and programs on the sustainability of the Transportation Master Plan 2025 which would be able to sustain and to adapt with urban flooding – a climate change effect. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Ngoài tr những nội dung đã được trích dẫn, các số liệu, kết quả được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn chính xác, trung thực và chưa t ng được công bố trong các công trình nghiên cứu nào khác trước đây.
Ngƣời thực hiện Phạm Thị Thảo iv CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Asian Development Bank BĐKH Biến đổi khí hậu BTNMT Bộ Tài nguyên và Môi trường BTU Brandenburg University of Technology Cottbus DEM Digital Elevation Model EEA The European Economic Area GTVT Giao thông Vận tải OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Co- operation and Development) QHKT Quy hoạch kiến trúc IEA Cơ quan Năng lượng Quốc tế (International Energy Agency) ICLEI International Council for Local Environmental Initiatives IPCC Intergovernmental Panel on Climate Change MCA Muiti – Criteria Analysis MIT Massachusetts Institute of Technology Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TNMT Tài nguyên Môi trường WB World Bank SCFC Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước Tp.HCM (Steering Center of the Urban Flooding Control Program Ho Chi Minh City) v MỤC LỤC MỤC LỤC. V DANH MỤC HÌNH .VII DANH MỤC BẢNG. VIII GIỚI THIỆU CHUNG. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.
MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC BIỂU HIỆN CHÍNH. Biến đổi khí hậu. Các biểu hiện của BĐKH.
GIAO THÔNG VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU .1 Những xu hướng trong quá khứ .2 Dự báo những xu hướng tương lai. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM. TỔNG QUAN HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. TỔNG QUAN KHU VỰC NGHIÊN CỨU.
Vị trí, địa hình. Địa chất, thủy văn. Khí hậu, thời tiết. HIỆN TRẠNG HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ TP.
Kết cấu hạ tầng. Hoạt động của hệ thống. ĐỊNH HƢỚNG QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG GIAO THÔNG TP. Mạng lưới giao thông.
Đầu mối giao thông. Công trình cầu. Giao thông công cộng .43 vi CHƢƠNG 3.45 DỰ BÁO TỔN THƢƠNG CỦA HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ DO BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN NĂM 2025. KỊCH BẢN BĐKH TẠI TP.HCM GIAI ĐOẠN 2020 - 2030 .
