Mở đầu Chương 2 Cơ sở lý thuyết Rủi ro trong kinh doanh. Phương pháp ước lượng rủi ro Value at Risk với phương pháp tính mô phỏng Monte Carlo. Khái niệm Lịch sử phát triển phương pháp So sánh các phương pháp Các nghiên cứu trước đây Phương pháp thực nghiệm nghiên cứu Chương 3 Dự báo rủi ro về giá của sản phẩm phân bón Chương 4 Kết luận và kiến nghị và hướng mở rộng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Rủi ro và phân tích rủi ro 2.1 Khái niệm về rủi ro Cho đến nay chưa có được định nghĩa thống nhất về rủi ro.
Nhưng có thể chia thành hai trường phái lớn: Theo trường phái truyền thống: Rủi ro được xem là sự không may mắn, sự tổn thất mất mát, nguy hiểm. Đó là sự giảm sút về tài sản hay sự giảm sút lợi nhuận thực tế so với lợi nhuận dự kiến. Theo quan điểm này rủi ro mang tính tiêu cực. Theo trường phái hiện đại: Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được, vừa mang tính tích cực vừa mang tính tiêu cực.
Nếu tích cực nghiên cứu rủi ro có thể tìm ra những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những rủi ro tiêu cực, chớp lấy những cơ hội mang lại kết quả tốt đẹp cho tương lai.2 Những nguyên nhân gây nên rủi ro Nguyên nhân khách quan: Là những nguyên nhân xảy ra ngoài ý muốn, ngoài sự kiểm soát và không phải từ hành động trực tiếp của con người bao gồm: Nhóm nguyên nhân đến từ những điều kiện tự nhiên bất lợi như: gió, bão, sóng thần, dịch bệnh… Nhóm nguyên nhân từ môi trường kinh doanh. Nguyên nhân chủ quan: Là những nguyên nhân xuất hiện từ hành vi trực tiếp hoặc gían tiếp của con người: Chính sách quản lý vĩ mô sai lầm, chính trị không ổn định, hệ thống pháp luật luôn thay đổi, pháp chế không nghiêm, tập quán xã hội khác biệt… Những sai lầm của các cá nhân, tổ chức về việc lựa chọn chiến lược kinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thiếu thông tin kiến thức kinh doanh. Buôn lậu, làm hàng giả, cạnh tranh không lành mạnh… Về phía doanh nghiệp: Rủi ro có thể xuất phát từ việc thiếu hiểu biết kỹ thuật công nghệ mới, chưa có chiến lược nhân sự … 2.3 Khái quát về phân tích rủi ro trong doanh nghiệp 2.1 Sự cần thiết phải phân tích rủi ro trong doanh nghiệp Đối với doanh nghiệp: Phân tích rủi ro là công cụ để phát hiện những rủi ro tiềm ẩn trong kinh doanh của mọi doanh nghiệp.
Bất kỳ ngành nghề kinh doanh với điều kiện và môi trường kinh doanh khác nhau thế nào đi chăng nữa cũng luôn tồn tại những nhân tố gây bất lợi có ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của doanh nghiệp. Chỉ khi tiến hành phân tích mới phát hiện những yếu tố bất lợi đó và có những giải pháp ngăn chặn kịp thời để giảm thiểu rủi ro và mang lại hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp. Đối với nhà đầu tư: Để đưa ra quyết định đầu tư, các nhà đầu tư xem xét tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua viêc phân tích hiệu quả của doanh nghiệp. Hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp chỉ có thể được xem xét tương ứng với một mức rủi ro mà nó có thể chịu và ngược lại.
Nhà đầu tư chỉ chấp nhận một rủi ro đầu tư tương ứng với một hiệu quả trông chờ nào đó. Phân tích rủi ro của doanh nghiệp nhà đầu tư sẽ biết được mức độ rủi ro của doanh nghiệp từ đó đưa ra quyết định có nên đầu tư hay không. Đối với các chủ nợ: Các chủ nợ quan tâm đầu tiên đó là mức độ an toàn của các doanh nghiệp để đảm bảo trả nợ. Thông qua việc phân tích rủi ro của doanh nghiệp, các chủ nợ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 sẽ biết được mức độ an toàn của doanh nghiệp từ đó đưa ra quyết định cho vay hay không và mức vay là bao nhiêu.
Doanh nghiệp có mức rủi ro càng thấp sẽ được các nhà cho vay càng tin tưởng, ưu tiên để tiếp cận với nguồn vốn của họ.2 Các nguồn thông tin để phân tích rủi ro Báo cáo tài chính - Bảng cân đối kế toán - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ - Thuyết minh báo cáo tài chính và các báo cáo kế toán nội bộ khác Các nguồn thông tin khác - Thông tin liên quan đến tình hình kinh tế. - Thông tin theo ngành. - Thông tin về đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.3 Phƣơng pháp ƣớc lƣợng rủi ro cơ bản Phân tích rủi ro doanh nghiệp cần xác định các chỉ tiêu phù hợp và so sánh giữa các thời kỳ, giữa các doanh nghiệp hoặc so sánh với các chỉ tiêu trung bình ngành để đánh giá mức độ rủi ro của doanh nghiệp giữa các thời kỳ hoặc giữa các phương án nghiên cứu khác nhau hoặc xu hướng rủi ro. Trên cơ sở đó ta thiết lập các công thức thể hiện mối liên quan giữa các chỉ tiêu phản ánh rủi ro với các nhân tố ảnh hưởng qua đó làm rõ mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.
Rủi ro kinh doanh được hiểu là biến cố xảy ra và gây nên tổn thất trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đó là sự tổn thất về tài sản hay sự giảm sút về lợi nhuận. Rủi ro kinh doanh là rủi ro gắn liền với sự không chắc chắn, sự biến thiên của kết quả và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Phân tích rủi ro kinh doanh qua phƣơng sai, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên Phương sai Theo quan điểm phân tích thống kê, để đo lường rủi ro kinh doanh người ta sử dụng chỉ tiêu phương sai đại lượng kết quả kinh doanh như doanh thu, lợi nhuận… hay hiệu quả kinh doanh như khả năng sinh lời tổng tài sản để đánh giá mức độ biến thiên của các đại lượng đó. Ví dụ, để xem xét độ biến thiên của chỉ tiêu k, ta dùng phương sai (ký hiệu là Var) để thể hiện và phương sai sẽ được tính bằng bình phương các độ lệch của chỉ tiêu nghiên cứu với giá trị trung bình của nó.
∑ ̅ Trong đó ki : là giá trị thứ i của chỉ tiêu nghiên cứu (đó có thể là kết quả kinh doanh hay chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh nào đó được chọn để phân tích như: doanh thu, lợi nhuận, hiệu suất sinh lời…) ̅ : giá trị kỳ vọng hay giá trị trung bình của chỉ tiêu phân tích ở trên, được tính bằng công thức: ̅ ∑ Pi là xác suất để có được giá trị ki Độ lệch chuẩn Đôi khi để chỉ tiêu có giá trị tương ứng và phù hợp về đơn vị người ta còn dùng thêm chỉ tiêu độ lệch chuẩn, độ lệch chuẩn được tính theo công thức: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 √ √∑( ̅) Hai chỉ tiêu này có ý nghĩa tương tự nhau, đều thể hiện độ phân tán của các giá trị của chỉ tiêu so với giá trị trung bình của nó. Khi phân tích rủi ro kinh doanh thì nó có ý nghĩa là ở một mức hoạt động và quy mô tương tự nhau, doanh nghiệp hay phương án nào có phương sai hay độ lệch chuẩn của cùng một chỉ tiêu nhỏ hơn thì doanh nghiệp hay phương án đó có rủi ro thấp hơn do mức độ biến thiên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là thấp hơn. Nghĩa là doanh nghiệp hoạt động ổn định hơn. Hệ số biến thiên Trong quá trình phân tích chỉ tiêu phương sai và độ lệch chuẩn có nhược điểm là các chỉ tiêu có thước đo khác nhau, giá trị kỳ vọng giữa các phương án so sánh khác nhau thì sử dụng phương sai và độ lệch chuẩn để so sánh là không có ý nghĩa.
Do đó, người ta sử dụng thêm chỉ tiêu hệ số biến thiên, hệ số biến thiên được tính bằng tỷ số giữa độ lệch chuẩn của chỉ tiêu với giá trị kỳ vọng của nó. Với công thức như trên, hệ số biến thiên đã loại bỏ ảnh hưởng của nhân tố thước đo và quy mô. Do đó, nó có thể làm căn cứ so sánh giữa hai doanh nghiệp không cùng quy mô. Phương án hay doanh nghiệp nào có hệ số biến thiên nhỏ hơn thì có rủi ro kinh doanh nhỏ hơn.
Phân tích rủi ro kinh doanh qua đòn bẩy kinh doanh Hệ số đòn bẩy kinh doanh hay còn gọi là độ lớn đòn bẩy kinh doanh là chỉ tiêu phản ánh ảnh hưởng của những thay đổi về doanh thu đối với lợi nhuận của doanh nghiệp. Nó phản ánh mức độ rủi ro trong kinh doanh. Độ lớn đòn bẩy kinh doanh (K) được tính theo công thức sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 11 Hay Trong đó: LN là lợi nhuận kinh doanh của doanh nghiệp DT là doanh thu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Hệ số K cho thấy: cứ 1% thay đổi về doanh thu sẻ ảnh hưởng đến K% thay đổi về lợi nhuận kinh doanh. Hệ số đòn bẩy kinh doanh càng cao thì doanh nghiệp có thể đạt được hiệu quả kinh doanh lớn nhưng hiệu quả kinh doanh biến thiên lớn do đó rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp cũng cao.
Lí do là một sự thay đổi nhỏ về doanh thu cũng dẫn đến một sự thay đổi lớn hơn về lợi nhuận kinh doanh.4 Các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro kinh doanh Sự biến đổi nhu cầu thị trường: Khi nhu cầu thị trường ổn định và số lượng sản phẩm tiêu thụ của doanh nghiệp ổn định, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi thì rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp càng thấp. Sự biến đổi giá bán: Những doanh nghiệp mà có giá bán sản phẩm dễ dao động thường mang rủi ro kinh doanh cao hơn những doanh nghiệp có giá bán ổn định. Nhân tố này gắn liền với doanh thu vì sự thay đổi giá cả thường dẫn đến khách hàng thay đổi sản phẩm tiêu thụ. Khi phân tích sự biến đổi giá bán cũng cần xem xét đến đặc điểm của sản phẩm, chiến lược định giá của doanh nghiệp, các vấn đề có tính thời vụ, thiên tai, quản lý giá cả, điều kiện giao thông vận tải,… phải xem xét toàn diện vì chúng có liên hệ mật thiết đến giá cả của doanh nghiệp.
Sự biến đổi giá cả và các yếu tố đầu vào: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.