Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường mỹ phẩm và chăm sóc cá nhân tại Việt Nam ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong những năm gần đây. Dẫn báo cáo từ EuroMonitor International, thị trường mỹ phẩm Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 6%/năm và dự báo chạm mốc doanh thu 3,5 tỷ USD vào năm 2026. Báo cáo của Statista cũng chỉ ra rằng ngành hàng chăm sóc cá nhân trong nước ước đạt doanh thu 2,66 tỷ USD vào năm 2024 với tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 2,97% giai đoạn 2024 - 2028; trong đó nhóm sản phẩm chăm sóc tóc và cơ thể chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 1,17 tỷ USD năm 2024. Đồng thời, số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy Việt Nam có hơn 25,3 triệu phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15 đến 49 tuổi) tính đến năm 2022. Theo Future Market Insights, thị trường chăm sóc sau sinh toàn cầu được dự báo đạt quy mô 25,7 tỷ USD vào năm 2033 (tăng 79% so với năm 2023).

Dù nhu cầu phục hồi thể chất và sắc đẹp (rụng tóc, tổn thương da, rạn da) của phụ nữ sau sinh tăng cao, tác giả nhận định phân khúc mỹ phẩm chuyên biệt cho nhóm khách hàng này tại Việt Nam vẫn chưa được khai thác toàn diện. Sự chuyển dịch tiêu dùng sang các sản phẩm xanh, thuần chay kết hợp cùng hạ tầng thương mại điện tử phát triển đã thúc đẩy nhóm tác giả thực hiện đề tài "Xây dựng dự án kinh doanh mỹ phẩm thiên nhiên Mộc Nhiên dành cho phụ nữ sau sinh".

Mục tiêu chung của đề tài là xây dựng hệ thống website và các cửa hàng thương mại điện tử cho dòng sản phẩm chăm sóc tóc và cơ thể có nguồn gốc thảo dược mang thương hiệu Mộc Nhiên. Cụ thể, đề tài thực hiện 4 nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Phân tích thị trường và tiềm năng kinh doanh của ngành hàng sắc đẹp dành riêng cho phụ nữ sau sinh.
  2. Xây dựng hệ sinh thái bán hàng trực tuyến tích hợp trên các kênh Website, Facebook, Shopee và TikTok Shop.
  3. Hoạch định chiến lược kinh doanh toàn diện (marketing, vận hành, nhân sự, tài chính) cho thương hiệu Mộc Nhiên.
  4. Đánh giá kết quả triển khai thực tế thông qua các chỉ số vận hành, trải nghiệm khách hàng và doanh thu ban đầu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Thị trường mỹ phẩm thiên nhiên tại Việt Nam và hoạt động lập kế hoạch, triển khai kinh doanh các sản phẩm chăm sóc tóc, cơ thể sau sinh trên nền tảng số.
  • Phạm vi không gian: Thị trường tiêu dùng Việt Nam.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai nghiên cứu và thực nghiệm từ tháng 11/2024 đến tháng 05/2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng các khung lý thuyết quản trị và công cụ phân tích kinh doanh tiêu chuẩn:

  • Mô hình PESTLE: Phân tích 6 yếu tố vĩ mô tác động đến doanh nghiệp bao gồm Chính trị (Political), Kinh tế (Economic), Xã hội (Social), Công nghệ (Technological), Môi trường (Environmental) và Pháp lý (Legal).
  • Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Đánh giá vị thế doanh nghiệp thông qua phân tích áp lực từ nhà cung ứng, sản phẩm thay thế, đối thủ hiện hữu trong ngành, đối thủ cạnh tranh tiềm năng và khách hàng.
  • Ma trận phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats).
  • Khung chiến lược STP: Phân đoạn thị trường (Segmenting) theo nhân khẩu học, tâm lý và hành vi; xác định thị trường mục tiêu (Targeting); định vị thương hiệu (Positioning).
  • Phối thức Marketing Mix 4Ps: Xây dựng chiến lược Sản phẩm (Product), Giá (Price), Phân phối (Place) và Xúc tiến thương mại (Promotion).
  • Cơ sở pháp lý và văn bản quy phạm: Văn bản hợp nhất số 07/VBHN-BYT của Bộ Y tế quy định về quản lý mỹ phẩm; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15; Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử; Thông tư số 47/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương về quản lý website thương mại điện tử; Thông tư số 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
  • Phương pháp kỹ thuật hệ thống: Áp dụng phương pháp phân tích thiết kế hướng đối tượng qua sơ đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), sơ đồ lớp (Class Diagram), sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) và mô hình dữ liệu quan hệ (ER Diagram).

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

  • Phương pháp nghiên cứu định lượng: Nhóm nghiên cứu thiết kế biểu mẫu khảo sát trực tuyến và thu về 148 phiếu trả lời hợp lệ từ nhóm phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (18 - 45 tuổi) nhằm nhận diện các điểm đau (painpoints), nhu cầu và khả năng chi trả của khách hàng mục tiêu.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Xử lý các nguồn dữ liệu thứ cấp uy tín bao gồm Grand View Research, Statista, EuroMonitor International, Kirin Capital, B&Company, GMPc Việt Nam, Báo Điện tử Chính phủ, VnEconomy, Tổng cục Thống kê và Google Trends để đối chiếu với dữ liệu vận hành thực tế của dự án.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương 1 trình bày tổng quan về dự án khởi nghiệp Mộc Nhiên (tên thương mại: Mộc Nhiên Beauty), được đồng sáng lập bởi hai sinh viên Trần Thị Tố Oanh và Nguyễn Thị Khánh Linh tại Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Dự án có số vốn ban đầu được ghi nhận là 10.000.000 VNĐ. Triết lý thương hiệu được xây dựng dựa trên thông điệp "Dưỡng từ Gốc - Đẹp từ Tâm" cùng tầm nhìn trở thành thương hiệu cung cấp giải pháp chăm sóc mẹ sau sinh bằng thảo dược tự nhiên.

STT Tên sản phẩm Dung tích Giá niêm yết (VNĐ)
1 Dầu gội Bồ kết Tơ tằm 500ml 339.000
2 Dầu xả Bồ kết Tơ tằm 500ml 339.000
3 Lotion mọc tóc 100ml 129.000
4 Kem thảo dược quấn nóng 100ml 169.000
5 Tinh chất dầu massage giảm béo 100ml 169.000

Đối tác sản xuất được lựa chọn là Công ty Cổ phần Thực Mỹ Phẩm Organic Herbs (đặt tại Lô 46, Đường số 11, Khu công nghiệp Tân Đức, Xã Hựu Thạnh, Huyện Đức Hòa, Long An), đơn vị đáp ứng các tiêu chuẩn cGMP, GMP và ISO trong sản xuất mỹ phẩm thảo mộc. Lộ trình thực hiện được nhóm thiết lập qua biểu đồ Gantt kéo dài từ ngày 07/11/2024 đến 30/04/2025, chia làm các giai đoạn: Nghiên cứu thị trường, Chuẩn bị triển khai ý tưởng, Xây dựng hệ thống bán hàng, Vận hành kinh doanh, Đo lường - đánh giá và Lập báo cáo tốt nghiệp.

Chương 2: Phân tích thị trường

Chương 2 phác họa bức tranh toàn cảnh về thị trường mỹ phẩm thảo dược qua các dữ liệu định lượng:

  • Quy mô mỹ phẩm thiên nhiên toàn cầu đạt 31,84 tỷ USD năm 2023 (CAGR 5,3% đến năm 2030); khu vực Châu Á - Thái Bình Dương dẫn đầu với CAGR 5,4%, riêng mảng chăm sóc tóc tự nhiên đạt CAGR 9,7% và dầu massage đạt CAGR 7,2%.
  • Thị trường nội địa: Kirin Capital ghi nhận thị trường mỹ phẩm Việt Nam đạt hơn 2,4 tỷ USD năm 2024 và ước đạt 2,7 tỷ USD năm 2027; doanh thu 5 sàn thương mại điện tử lớn (Shopee, TikTok Shop, Lazada, Tiki, Sendo) trong 6 tháng đầu năm 2024 đạt 26 nghìn tỷ đồng. B&Company dự báo mảng mỹ phẩm tự nhiên tại Việt Nam đạt 69,6 triệu USD vào năm 2028. Kênh trực tiếp chiếm 80% thị phần nhưng kênh trực tuyến (20%) tăng trưởng nhanh, với 44% người tiêu dùng 24 - 32 tuổi lựa chọn mua trực tuyến (GMPc Việt Nam).
  • Phân tích PESTLE chỉ ra môi trường chính trị ổn định, chính sách kích cầu tiêu dùng xanh của Chính phủ giai đoạn 2011 - 2020 định hướng 2050, sự bùng nổ của thương mại điện tử (tăng 25% năm 2023) và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (83% khách hàng sẵn sàng chi trả thêm cho trải nghiệm tích hợp AI). Về mặt tự nhiên, nguồn thảo mộc Việt Nam (bồ kết, bưởi, gừng, sả) dồi dào nhưng tiềm ẩn rủi ro nguồn cung do biến đổi khí hậu.
  • Khảo sát thực tế 148 mẫu xác định hành vi người tiêu dùng: vấn đề rụng tóc và hư tổn da sau sinh là mối bận tâm hàng đầu; mức độ sẵn sàng chi trả tập trung ở phân khúc giá từ 100.000 đến trên 200.000 VNĐ; kênh tiếp cận thông tin chủ yếu là mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.
  • Chiến lược STP: Định vị thương hiệu tập trung vào phân khúc phụ nữ sau sinh và phụ nữ mang thai tìm kiếm giải pháp phục hồi an toàn, thuần chay, lành tính, không chứa hóa chất tổng hợp độc hại.

Chương 3: Kế hoạch kinh doanh

Chương này xây dựng toàn bộ kế hoạch thực thi chiến lược cho Mộc Nhiên:

  • Chiến lược Marketing 4Ps: Sản phẩm sử dụng bao bì giấy thân thiện môi trường, có mã QR truy xuất nguồn gốc; định giá theo giá trị và khả năng cạnh tranh; phân phối đa kênh (Omnichannel) qua Website, Shopee, TikTok Shop, Fanpage Facebook, Instagram và Threads; xúc tiến qua tiếp thị nội dung kiến thức bỉm sữa, chạy quảng cáo đa kênh, tổ chức chương trình khuyến mãi (Giveaway, ưu đãi ngày 8/3, Đại lễ), thực hiện phiên bán hàng phát trực tiếp (Livestream) và tự động hóa bài viết qua hệ thống kênh vệ tinh bằng nền tảng Make.
  • Kế hoạch bán hàng và vận hành: Thiết lập quy trình 5 bước gồm tiếp cận, tư vấn, tiếp nhận đơn, bàn giao vận chuyển và theo dõi chăm sóc sau bán.
  • Kế hoạch nhân sự và tổ chức: Phân công nhiệm vụ cụ thể giữa 2 đồng sáng lập, xây dựng mô tả vị trí và quy trình tuyển dụng mở rộng.
  • Quản trị rủi ro và tài chính: Đánh giá ma trận rủi ro về nguồn hàng, kỹ thuật website, pháp lý và tài chính. Chương này bao gồm dữ liệu chi phí nhập hàng, chi phí tiếp thị, báo cáo tài chính vận hành thực tế trong tháng 3 và tháng 4 năm 2025, cùng bảng dự phóng tài chính cho 1 năm và 3 năm tiếp theo.

Chương 4: Đặc tả hệ thống thông tin

Chương 4 tập trung vào việc mô tả kỹ thuật và thiết kế kiến trúc hệ thống phục vụ kinh doanh trực tuyến:

  • Hạ tầng máy chủ và lưu trữ: Triển khai quản lý qua OnePanel, hệ thống File Manager, cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL quản trị qua phpMyAdmin.
  • Nền tảng ứng dụng: Website triển khai trên tên miền mocnhienbeauty.store, sử dụng hệ quản trị mã nguồn mở WordPress kết hợp plugin thương mại điện tử WooCommerce, ngôn ngữ PHP, chuẩn mã hóa HTML. Tích hợp giao thức truyền tải siêu văn bản bảo mật HTTPS cùng chứng chỉ số SSL.
  • Công cụ tích hợp: Cấu hình cổng thanh toán đa dạng gồm COD (thanh toán khi nhận hàng), ví điện tử MoMo, ví ZaloPay và chuyển khoản ngân hàng tự động qua VietQR. Hệ thống giao tiếp khách hàng sử dụng dịch vụ chatbot tudongchat nhúng mã HTML để tự động hóa kịch bản tư vấn. Hệ thống phân tích lưu lượng sử dụng Google Analytics, Google Search Console và PageSpeed Insights.
  • Thiết kế hệ thống: Cung cấp sơ đồ ca sử dụng (Use Case), sơ đồ lớp (Class Diagram), mô hình thực thể mối quan hệ (ER Diagram) và các lược đồ tuần tự (Sequence Diagram) mô tả quy trình mua hàng, quy trình xử lý đơn hàng và theo dõi đơn hàng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được:

  • Xây dựng hoàn chỉnh hệ sinh thái bán hàng đa kênh bao gồm: Website thương mại điện tử vận hành chính thức trên tên miền https://mocnhienbeauty.store/, gian hàng Shopee, cửa hàng TikTok Shop và các trang mạng xã hội (Facebook, Instagram, Threads).
  • Ứng dụng thành công các công cụ tự động hóa: Tích hợp kịch bản chatbot tự động trả lời tư vấn trên Fanpage và Website; ứng dụng công cụ Make để phân phối nội dung tự động lên hệ thống trang vệ tinh; tích hợp cổng quét mã thanh toán MoMo, ZaloPay, VietQR và phương thức COD.
  • Hoàn thiện bộ nhận diện thương hiệu (logo hình tượng mẹ và bé kết hợp lá cây thiên nhiên, bao bì giấy bảo vệ môi trường, card cảm ơn kèm mã QR).
  • Triển khai bán hàng thực tế và ghi nhận doanh thu trên các nền tảng trực tuyến trong hai tháng thử nghiệm (tháng 3 và tháng 4/2025).

Giải pháp và đề xuất của tác giả:

  • Về công nghệ: Tối ưu hóa tốc độ tải trang dựa trên phản hồi từ PageSpeed Insights, khắc phục sự cố phân quyền trên WordPress và nâng cao tính ổn định của hệ thống máy chủ.
  • Về vận hành và tiếp thị: Tối ưu chi phí quảng cáo trên Shopee và Facebook; đẩy mạnh các phiên Livestream bán hàng vào khung giờ có lưu lượng người xem cao; hoàn thiện kịch bản khao khát sản phẩm và quản lý phản hồi của khách hàng.
  • Về nhân sự và quản trị: Nâng cao năng lực quản lý chuỗi cung ứng, theo dõi kiểm soát tồn kho chặt chẽ nhằm tránh thiếu hụt hàng hóa cục bộ.

Đóng góp của đề tài:

  • Kết hợp thực nghiệm giữa lý thuyết thương mại điện tử và mô hình kinh doanh thực tế đối với phân khúc ngách: mỹ phẩm thiên nhiên cho phụ nữ sau sinh.
  • Kiểm chứng tính khả thi của mô hình vận hành kinh doanh tinh gọn (Lean Startup) với vốn khởi điểm thấp dựa trên việc thuê ngoài sản xuất (OEM/ODM từ Organic Herbs) và tận dụng nền tảng số sẵn có.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

  • Dung lượng mẫu khảo sát định lượng còn ở mức khiêm tốn (n = 148), tập trung chủ yếu trên môi trường mạng xã hội nên tính đại diện cho toàn bộ phụ nữ sau sinh trên toàn quốc chưa thực sự cao.
  • Nguồn vốn ban đầu hạn chế dẫn đến quy mô nhập hàng và ngân sách chi tiêu cho các chiến dịch tiếp thị (Ads) chưa đủ lớn để tạo độ phủ thương hiệu rộng rãi.
  • Thời gian vận hành thực tế để thu thập dữ liệu báo cáo tài chính còn ngắn (thực nghiệm chính trong tháng 3 và tháng 4 năm 2025), chưa kiểm chứng được toàn diện chu kỳ mua lại (repurchase cycle) của khách hàng.
  • Hệ thống kỹ thuật còn phát sinh lỗi nhỏ trong quá trình phân quyền và trải nghiệm giao diện người dùng.

Hướng mở rộng trong tương lai:

  • Về ngắn hạn: Tiếp tục tối ưu giao diện website, đẩy mạnh hoạt động Livestream trên Shopee và TikTok Shop, mở rộng quy mô cộng đồng mẹ bỉm sữa trên mạng xã hội.
  • Về dài hạn: Nghiên cứu mở rộng danh mục sản phẩm phục hồi chuyên sâu, thiết lập hệ thống đại lý và cộng tác viên phân phối, tích hợp thêm các công cụ phân tích tự động hóa hành vi khách hàng chuyên sâu trên website.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cho sinh viên thuộc các chuyên ngành Thương mại điện tử, Quản trị kinh doanh, Marketing số và Hệ thống thông tin quản lý. Tài liệu cung cấp mẫu tham chiếu toàn diện về các khía cạnh:

  • Phương pháp khảo sát và nhận diện insight khách hàng trong phân khúc thị trường ngách.
  • Cách thức hoạch định và thiết kế hệ thống thương mại điện tử đa kênh thực tế bằng WordPress và WooCommerce kết hợp các sàn thương mại điện tử.
  • Tài liệu đặc tả kỹ thuật hệ thống thông tin bao gồm sơ đồ Use Case, Class Diagram, Sequence Diagram và sơ đồ ERD phục vụ triển khai đồ án công nghệ mang tính thương mại.
  • Quy trình pháp lý và hồ sơ tuân thủ quy chuẩn quản lý mỹ phẩm lưu hành tại Việt Nam đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Thương hiệu Mộc Nhiên kinh doanh những dòng sản phẩm cụ thể nào và mức giá niêm yết là bao nhiêu?
Mộc Nhiên kinh doanh 5 sản phẩm chuyên biệt: Dầu gội Bồ kết Tơ tằm 500ml (339.000 VNĐ), Dầu xả Bồ kết Tơ tằm 500ml (339.000 VNĐ), Lotion mọc tóc 100ml (129.000 VNĐ), Kem thảo dược quấn nóng 100ml (169.000 VNĐ) và Tinh chất dầu massage giảm béo 100ml (169.000 VNĐ).

2. Đơn vị nào đảm nhiệm khâu sản xuất và gia công sản phẩm cho dự án Mộc Nhiên?
Sản phẩm được cung cấp và sản xuất bởi Công ty Cổ phần Thực Mỹ Phẩm Organic Herbs, có địa chỉ tại Lô 46, Đường số 11, Khu công nghiệp Tân Đức, Xã Hựu Thạnh, Huyện Đức Hòa, Tỉnh Long An, áp dụng quy trình tiêu chuẩn cGMP và ISO.

3. Khảo sát thị trường của khóa luận được thực hiện với quy mô mẫu bao nhiêu và nhắm vào đối tượng nào?
Nghiên cứu định lượng đã thu thập 148 phiếu khảo sát hợp lệ từ đối tượng mục tiêu là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (từ 18 đến 45 tuổi) nhằm phân tích hành vi và điểm đau về tóc, da sau sinh.

4. Hệ thống website của Mộc Nhiên được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật và tên miền nào?
Hệ thống sử dụng tên miền https://mocnhienbeauty.store/, chạy trên nền tảng WordPress tích hợp WooCommerce, sử dụng máy chủ quản lý bằng OnePanel, ngôn ngữ PHP, cơ sở dữ liệu MySQL và bảo mật bằng chứng chỉ SSL/HTTPS.

5. Website của Mộc Nhiên tích hợp những phương thức thanh toán trực tuyến nào?
Hệ thống cho phép thanh toán qua 4 phương thức chính: Thanh toán khi nhận hàng (COD), Ví điện tử MoMo, Ví điện tử ZaloPay và chuyển khoản ngân hàng qua quét mã VietQR.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Khánh Linh và Trần Thị Tố Oanh đã xây dựng thành công mô hình dự án kinh doanh mỹ phẩm thiên nhiên Mộc Nhiên dành cho phụ nữ sau sinh dựa trên nền tảng thương mại điện tử đa kênh. Đề tài kết hợp hài hòa giữa cơ sở phân tích thị trường thực chứng, kế hoạch kinh doanh chi tiết và tài liệu đặc tả kỹ thuật hệ thống thông tin rõ ràng. Công trình là một minh chứng thực nghiệm có giá trị đối với sinh viên ngành Thương mại điện tử trong việc hiện thực hóa ý tưởng khởi nghiệp trên nền tảng số.