phần mở đầu và kết luận, luận văn của chúng tôi chia làm 3 chƣơng, sau đây: 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1. Cơ sở lý luận, pháp lý và nội dung quản lý nhà nƣớc về công tác lƣu trữ Chƣơng 2. Thực trạng quản lý nhà nƣớc về công tác lƣu trữ tại tỉnh Bắc Giang Chƣơng 3. Một số giải pháp đổi mới phƣơng pháp quản lý nhà nƣớc về công tác lƣu trữ tại tỉnh Bắc Giang Trong quá trình thực hiện đề tài, mặc dù đã hết sức cố gắng nhƣng do khả năng có hạn nên chắc chắn không tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót, tác giả luận văn rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy, cô và đồng nghiệp.
12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com NỘI DUNG Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ CÔNG TÁC LƢU TRỮ 1. Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về lƣu trữ 1. Khái niệm quản lý và quản lý nhà nước * Khái niệm quản lý Trong tiếng Anh và tiếng Pháp, từ "management" dùng hiện nay đƣợc hiểu là quản lý.
Một số tác giả cho rằng, từ này có nguồn gốc từ tiếng Latinh hoặc là từ phát sinh từ tiếng Ý. Trong một số từ điển tiếng Pháp, có giải thích về quản lý nhƣ sau: "Quản lý là tổ chức và lãnh đạo các nguồn lực nhằm đạt đƣợc kết quả mong muốn" [56, tr. Định nghĩa này ngắn gọn, nhƣng nó đã đề cập đến và nhấn mạnh vào mục tiêu của hoạt động quản lý là kết quả mà hoạt động quản lý cần đạt tới. Đối tƣợng ở đây cụ thể là các nguồn lực (có trong một tổ chức, một cơ quan, một doanh nghiệp hay một quốc gia).
"Quản lý là hoạt động của việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các hoạt động của các thành viên của một tổ chức để thực hiện các mục tiêu của tổ chức đó" [36, tr. Hiện nay, ở Việt Nam có rất nhiều cách giải thích thuật ngữ quản lý. Thuật ngữ quản lý có thể đƣợc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tùy thuộc vào góc độ nghiên cứu của các ngành khoa học khác nhau: Kinh tế học, hành chính học, luật học, điều khiển học và nhiều ngành khoa học khác nhƣ xã hội học. Các ngành khoa học đó đều sử dụng thuật ngữ quản lý với nội dung phù hợp với đối tƣợng nghiên cứu của mình.
Có thể kể đến một số giải thích sau: - "Quản lý là điều khiển, chỉ đạo một hệ thống hay một quá trình, căn cứ vào quy luật, định luật hay nguyên tắc tƣơng ứng để cho hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của ngƣời quản lý và nhằm đạt đƣợc những 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com mục đích đã định trƣớc" [57, tr. Theo khái niệm này, quản lý đƣợc hiểu theo góc độ hành động, góc độ quy trình công nghệ của tác động (quản lý là điều khiển). - "Quản lý là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều hành, hƣớng dẫn, các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để hƣớng tới mục đích, đúng ý chí và phù hợp với quy luật khách quan" [17, tr. - Quản lý còn là "sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đặt ra từ trƣớc" [30, tr.
Nhƣ vậy, quản lý đƣợc hiểu là con ngƣời với các hành vi của họ. Quản lý xuất hiện ở bất cứ nơi nào, lúc nào nếu ở nơi đó, lúc đó có hoạt động chung của con ngƣời. Quản lý đƣợc thực hiện bằng tổ chức và quyền uy. Có tổ chức thì mới phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của những ngƣời tham gia hoạt động chung.
Có quyền uy thì mới đảm bảo sự phục tùng của cá nhân đối với tổ chức. Mục đích của quản lý là điều khiển, chỉ đạo chung con ngƣời, phối hợp các hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân tạo thành một hoạt động chung thống nhất của cả tập thể và hƣớng hoạt động chung đó theo những mục tiêu đã định trƣớc. Chúng ta thấy thuật ngữ quản lý có thể đƣợc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tùy thuộc vào góc độ nghiên cứu của những ngành khoa học khác nhau. Tuy nhiên, xét riêng trong lĩnh vực hành chính, ngƣời ta thống nhất hiểu quản lý nhƣ sau: "Quản lý là thuật ngữ chỉ hoạt động có ý thức của con người nhằm sắp xếp tổ chức, chỉ huy, điều hành, hướng dẫn, kiểm tra.
các quá trình xã hội và hoạt động của con người để hướng chúng phát triển phù hợp với quy luật xã hội, đạt được mục tiêu xác định theo ý chí của nhà quản lý với chi phí thấp nhất". 136] * Khái niệm quản lý nhà nước: 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Thuật ngữ "Quản lý nhà nƣớc" đƣợc sử dụng khá phổ biến ở Việt Nam với nhiều cách tiếp cận khác nhau: - "Quản lý nhà nƣớc là hoạt động của toàn bộ bộ máy nhà nƣớc từ cơ quan quyền lực nhà nƣớc: Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp; các cơ quan hành chính nhà nƣớc: Chính phủ, các bộ, Ủy ban hành chính các cấp; cơ quan kiểm sát (nghĩa rộng). - Quản lý nhà nƣớc là hoạt động của riêng hệ thống cơ quan hành chính nhà nƣớc (Quản lý hành chính nhà nƣớc): Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp, các sở, phòng, ban chuyên môn của UBND (nghĩa hẹp)" [41]. Một số nhà nghiên cứu hành chính, luật pháp cho rằng: - "Quản lý nhà nƣớc là hoạt động của nhà nƣớc trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tƣ pháp nhằm thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nƣớc" [57, tr.
- "Quản lý nhà nƣớc (Quản lý hành chính nhà nƣớc) là hoạt động hành chính của cơ quan thực thi quyền lực nhà nƣớc (quyền hành pháp) để điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo luật pháp" [16, tr. - "Quản lý nhà nƣớc là sự chỉ huy, điều hành để thực thi quyền lực nhà nƣớc; là tổng thể về thể chế, pháp luật, quy tắc về tổ chức và cán bộ của bộ máy nhà nƣớc có trách nhiệm quản lý công việc hàng ngày của nhà nƣớc do tất cả các cơ quan nhà nƣớc (lập pháp, hành pháp, tƣ pháp) có tƣ cách pháp nhân công pháp (công quyền) tiến hành bằng các văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn mà nhà nƣớc đã giao cho trong việc tổ chức và điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi của công dân" (nghĩa rộng) [18, tr. Nhƣ vậy, có thể hiểu quản lý nhà nƣớc theo nghĩa bao quát là nói đến chức năng tổng thể của bộ máy nhà nƣớc với tƣ cách là một tổ chức quyền lực 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com và mang tính pháp quyền, là tổ chức công quyền quản lý toàn xã hội bằng các hoạt động lập pháp, hành pháp, tƣ pháp. Theo nghĩa hẹp thì quản lý nhà nƣớc (quản lý hành chính nhà nƣớc) không bao gồm hoạt động lập pháp và tƣ pháp của nhà nƣớc, mà đó là hoạt động điều hành công việc hàng ngày của hệ thống bộ máy hành chính nhà nƣớc.
Mặc dù có nhiều giải thích khác nhau về quản lý nhà nƣớc, nhƣng thực chất về nội dung chúng đều có những điểm giống nhau, có những đặc điểm cơ bản phản ánh bản chất của quản lý nhà nƣớc nhƣ: + Chủ thể của quản lý nhà nƣớc là các cơ quan nhà nƣớc, bao gồm cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tƣ pháp; + Khách thể của quản lý nhà nƣớc là các quá trình xã hội (trật tự quản lý nhà nƣớc, trật tự xã hội. do pháp luật quy định) và hoạt động của con ngƣời; + Quản lý nhà nƣớc là hoạt động chấp hành và điều hành. + Quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính tổ chức trực tiếp của nhà nƣớc trên mọi lĩnh vực, mọi ngành và mọi mặt đời sống xã hội; + Quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính chủ động sáng tạo. Đƣợc thể hiện ở hoạt động xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý; + Quản lý nhà nƣớc là hoạt động đƣợc bảo đảm về phƣơng diện tổ chức bộ máy, trƣớc hết là bộ máy các cơ quan hành chính.
Đây là hệ thống gồm nhiều cơ quan và rất đông về biên chế, phức tạp về cơ cấu tổ chức và rất đa dạng về chức năng, nhiệm vụ cũng nhƣ hình thức và phƣơng thức hoạt động; + Quản lý nhà nƣớc ở bất kỳ quốc gia nào cũng mang tính chính trị. Bởi vì nhà nƣớc là tổ chức chính trị thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và ý chí đó đƣợc các cơ quan nhà nƣớc đƣa vào cuộc sống; + Quản lý nhà nƣớc có tính dân chủ. Có ba hình thức thực hiện quyền lực trong quản lý nhà nƣớc, đó là hình thức dân chủ tập trung trực tiếp, dân chủ đại diện, hình thức chuyên nghiệp thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc; 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com + Quản lý nhà nƣớc phải đảm bảo tính khoa học. Việc quản lý phải dựa vào một số cơ sở lý luận nhất định để quản lý, nắm bắt đƣợc các quy luật phát triển của xã hội và sự tác động của quy luật đó vào quản lý; + Quản lý nhà nƣớc là hoạt động có cơ sở vật chất to lớn.
Đó là hệ thống đối tƣợng quản lý đông đảo, đa dạng, có nguồn lực vật chất - kỹ thuật và phƣơng diện tài chính dồi dào và nhiều tài sản khác. Từ việc tìm hiểu, nghiên cứu các khái niệm quản lý nhà nƣớc của các học giả, các nhà nghiên cứu, có thể tổng hợp khái niệm chung nhất về quản lý nhà nƣớc nhƣ sau: "Quản lý nhà nước là thuật ngữ chỉ hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm mục đích ổn định và phát triển đất nước" [57]. Quản lý nhà nƣớc khác với quản lý của các chủ thể khác nhƣ công đoàn, phụ nữ, thanh niên. ở chỗ các chủ thể này không dùng quyền lực luật pháp nhà nƣớc để điều chỉnh các quan hệ quản lý, mà chỉ dùng các phƣơng pháp giáo dục, vận động quần chúng, xử lý vi phạm bằng phê bình, cảnh cáo, khai trừ ra khỏi tổ chức.
Các cơ quan quản lý hành chính nhà nƣớc gồm có cơ quan thẩm quyền chung và cơ quan thẩm quyền riêng.