Một số biện pháp đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên trong dạy học môn Toán ở trường THPT nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Môn: Toán skkn SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT PHẠM HỒNG THÁI Một số biện pháp đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên trong dạy học môn Toán ở trường THPT nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Môn: Toán Tác giả: Ngô Công Hữu Năm thực hiện: 2021 Số điện thoại: 0986739179 skkn MỤC LỤC Phần I. Lí do chọn đề tài. Mục đích- nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng - phạm vi nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Tính mới của đề tài. Đánh giá trong giáo dục.
Đánh giá thường xuyên. Cơ sở thực tiễn. Thực trạng hoạt động kiểm tra thường xuyên môn Toán bậc 10 THPT theo chương trình Toán học hiện hành. Yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông mới 12 môn Toán học ở bậc THPT III.
Đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá thường xuyên trong 17 môn Toán học ở trường THPT theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Ý tưởng tiến hành đổi mới 15 2. Thiết kế một số hoạt động đánh giá thường xuyên học sinh 16 trong dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực người học thông qua dạy học chủ đề “ Vận dụng bài toán tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số trong giải quyết các vấn đề thực tiễn” 3. Kết quả hoạt động đánh giá.
33 Phần III: Kết Luận. Một số thành công. Một số hạn chế. Kiến nghị - đề xuất.
38 DANH MỤC TÀI LIÊU THAM KHẢO. 40 skkn MỘT SỐ KÍ HIỆU VIẾT TẮT Thứ tự Kí hiệu viết tắt Nội dung 1 THPT Trung học phổ thông 2 GV Giáo viên 3 HS Học sinh 4 GTLN Giá trị lớn nhất 5 GTNN Giá trị nhỏ nhất 6 KTĐG Kiểm tra đánh giá 7 KN Kĩ năng 8 NL Năng lực 9 ĐGTX Đánh giá thường xuyên 10 GQVĐ&ST Giải quyết vấn đề và sáng tạo 11 TNTL Trắc nghiệm tự luận 12 TNKQ Trắc nghiệm khách quan skkn PHẦN I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một vấn đề cần thiết và không thể thiếu được của đổi mới giáo dục hiện nay. Trong những năm qua Bộ giáo dục và đào tạo đã tập trung chỉ đạo đổi mới các hoạt động này nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Để chuẩn bị cho việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông thì phải tiến hành đổi mới đồng bộ từ phương pháp dạy học đến kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục. Kiểm tra đánh giá có vai trò rất lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục. Kết quả của kiểm tra đánh giá là cơ sở để điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học và quản lý giáo dục. Chính vì vậy đổi mới kiểm tra đánh giá trở thành nhu cầu bức thiết của ngành giáo dục và toàn xã hội ngày nay.
Kiểm tra đánh giá đúng thực tế, chính xác và khách quan sẽ giúp người học tự tin, hăng say, nâng cao năng lực sáng tạo trong học tập. Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng trong đổi mới giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong các môn học nói chung và môn Toán nói riêng hiện nay còn nặng về kiểm tra ghi nhớ kiến thức, mang tính chủ quan của người dạy và nặng tính đối phó thi cử,. gây ra những bất cập và tồn tại trong kiểm tra đánh giá.
Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để không những kiểm tra được kiến thức của học sinh mà còn kiểm tra được các kỹ năng, năng lực hành động của học sinh trong môi trường gắn với thực tiễn cuộc sống xã hội. Để góp phần giải quyết vấn đề trên, tôi đã chọn đề tài " Một số biện pháp đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên học trong dạy học môn Toán ở trường THPT nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh”. MỤC ĐÍCH- NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục đích Thông qua việc thiết kế và tổ chức hoạt động đánh giá thường xuyên học sinh trong giảng dạy môn Toán giúp giáo viên đánh giá được yêu cầu cần đạt của học sinh qua một chủ đề, đồng thời giúp người học tự đánh giá năng lực đạt được của bản thân, biết cách đánh giá lẫn nhau.
Thông qua hoạt động đánh giá học sinh biết điều chỉnh hành vi để học tập tốt hơn, có sự định hướng tốt để phát triển bản thân và trở thành người sống có trách nhiệm với cộng đồng. Mặt khác qua hoạt động đánh giá cũng làm cho tiết học Toán học không quá khô khan và nặng nề về mặt kiến thức, giờ học trở nên nhẹ nhàng, thiết thực, gắn với thực tế cuộc sống; góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Toán phù hợp với những yêu cầu của thời đại mới. Nhiệm vụ - Tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc phải đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh ở bậc THPT - Thiết kế và tổ chức hoạt động đánh giá thường xuyên thông qua dạy học chủ đề: “ Vận dụng bài toán tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số trong giải quyết các vấn đề thực tiễn “ - Tiến hành thực nghiệm trên đối tượng học sinh các trường THPT trên địa bàn huyện Hưng Nguyên để so sánh, đối chiếu và rút ra kết luận cần thiết. ĐỐI TƯỢNG - PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Nghiên cứu phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá một số nội dung trong một số chủ đề, bài học môn Toán ở bậc THPT.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Phương pháp thu thập, xử lí thông tin: Từ các nguồn tài liệu, sách báo, ti vi, tư liệu từ mạng Internet. - Phương pháp phân tích, tổng hợp để xây dựng các ý tưởng thiết kế một số hoạt động kiểm tra thường xuyên môn Toán theo định hướng phát triển năng lực. - Phương pháp thử nghiệm thực tế: Các ý tưởng mà tôi đưa ra là trải nghiệm thực tế của bản thân qua nhiều năm dạy học và nghiên cứu cơ sở lí luận về đổi mới PPDH và KTĐG, qua đó tôi tự đánh giá và rút ra những kinh nghiệm. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm tổ chức hoạt động đánh giá thường xuyên qua một chủ đề dạy học theo chương trình SGK hiện hành trên một số lớp học sinh.
- Phương pháp thống kê toán học: Xử lí các số liệu đã thu thập được và đánh giá hiệu quả của đề tài. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI Góp phần đổi mới hoạt động đánh giá thường xuyên trong dạy học môn Toán nhằm phát triển năng lực học sinh. Phổ biến và áp cách đánh giá thường xuyên học sinh trong dạy học môn Toán tại các trường THPT trên địa bàn huyện Hưng Nguyên. TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI Thông qua thực hiện một chủ đề dạy học cụ thể môn Toán có thể tổ chức đa dạng hoạt động đánh giá thường xuyên học sinh bậc THPT; xây dựng cơ sở đánh giá khoa học, có độ tin cậy cao; có thể đánh giá được hầu hết các năng lực của học sinh.
Qua đó giúp giáo viên điều chỉnh hoạt động dạy, học sinh tự biết cách điểu chỉnh hoạt động học, kích thích hứng thú môn học, tạo tính độc lập, tự chủ và sáng tạo trong học tập cho học sinh. 2 skkn PHẦN II: NỘI DUNG I. Đánh giá trong giáo dục 1. Khái niệm đánh giá − Đánh giá là quá trình thu thập thông tin (bao gồm cả thông tin định tính và định lượng), hình thành nhận định, phán đoán về kết quả công việc theo những mục tiêu đã đề ra để đề xuất những quyết định thích hợp nhằm cải thiện thực trạng, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.
− Đánh giá trong giáo dục là một quá trình thu thập, tổng hợp, và diễn giải thông tin về đối tượng cần đánh giá (ví dụ như kiến thức, kĩ năng, năng lực của học sinh; kế hoạch dạy học; chính sách giáo dục), qua đó hiểu biết và đưa ra được các quyết định cần thiết về đối tượng. − Đánh giá trong lớp học là quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải thông tin liên quan đến hoạt động học tập và trải nghiệm của HS nhằm xác định những gì HS biết, hiểu và làm được. Từ đó đưa ra quyết định phù hợp tiếp theo trong quá trình giáo dục HS. − Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin về kết quả học tập của HS và được diễn giải bằng điểm số hoặc nhận xét của GV, từ đó biết được mức độ đạt được của học sinh trong biểu điểm đang được sử dụng hoặc trong tiêu chí đánh giá trong nhận xét của giáo viên.
Mục đích đánh giá Mục đích của đánh giá là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, xác định được thành tích học tập, rèn luyện theo mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông và sự tiến bộ của HS để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, cụ thể như sau: − Giúp GV điều chỉnh, đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục trong quá trình dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của HS nhằm động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của HS để hướng dẫn, giúp đỡ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của HS; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục. − Giúp HS có khả năng tự nhận xét, tham gia nhận xét; tự học, tự điều chỉnh cách học; giao tiếp, hợp tác; có hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ. − Giúp cha mẹ HS tham gia đánh giá quá trình và kết quả học tập, rèn luyện, quá trình hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của HS; tích cực hợp tác với nhà trường trong giáo dục HS. − Giúp cán bộ quản lí giáo dục các cấp kịp thời chỉ đạo các hoạt động giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp đánh giá nhằm đạt hiệu quả giáo dục.
3 skkn − Giúp các tổ chức xã hội nắm thông tin chính xác, khách quan, phát huy nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển giáo dục.