Luận văn tốt nghiệp về hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất

Khám phá luận văn tốt nghiệp về hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản xuất, phân tích xu hướng và giải pháp hiệu quả.

• Người hướng dẫn: Thầy Phạm Ngọc Linh
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Đổi Mới Công Nghệ Trong Doanh Nghiệp Sản Xuất: Xu Hướng Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ
• 1.1. Công nghệ và vai trò của công nghệ trong kinh doanh hiện đại
• 1.2. Khái niệm và thực chất của đổi mới công nghệ
• 1.3. Các giai đoạn đổi mới công nghệ
• 1.4. Các hình thức đổi mới công nghệ
• 1.5. Vai trò của đổi mới công nghệ
• 2. PHẦN II: THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH Ở VIỆT NAM
• 3. PHẦN III: GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản xuất

Đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản xuất là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, việc áp dụng các công nghệ mới không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn tạo ra những sản phẩm chất lượng cao hơn. Theo một nghiên cứu của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc, các doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới có khả năng tăng trưởng doanh thu lên đến 30%.

1.1. Định nghĩa và vai trò của công nghệ trong sản xuất

Công nghệ trong sản xuất được hiểu là tập hợp các phương pháp, quy trình và thiết bị được sử dụng để sản xuất hàng hóa và cung cấp dịch vụ. Vai trò của công nghệ là rất quan trọng, nó không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm.

1.2. Xu hướng đổi mới công nghệ hiện nay

Xu hướng đổi mới công nghệ hiện nay tập trung vào tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật (IoT). Những công nghệ này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu chi phí và nâng cao hiệu quả.

II. Thách thức trong việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất

Mặc dù đổi mới công nghệ mang lại nhiều lợi ích, nhưng doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu cao. Theo một khảo sát, 60% doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn trong việc huy động vốn cho các dự án công nghệ mới. Ngoài ra, việc đào tạo nhân lực để sử dụng công nghệ mới cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Chi phí đầu tư và tài chính

Chi phí đầu tư cho công nghệ mới thường rất cao, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc tìm kiếm nguồn vốn và quản lý tài chính để đầu tư vào công nghệ là một thách thức lớn.

2.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân lực để sử dụng công nghệ mới là một yếu tố quan trọng. Doanh nghiệp cần có kế hoạch đào tạo bài bản để đảm bảo nhân viên có thể làm việc hiệu quả với công nghệ mới.

III. Phương pháp đổi mới công nghệ hiệu quả trong sản xuất

Để đổi mới công nghệ một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp nhất định. Việc nghiên cứu và phát triển (R&D) là rất quan trọng để tìm ra các giải pháp công nghệ phù hợp. Ngoài ra, hợp tác với các tổ chức nghiên cứu và các doanh nghiệp khác cũng giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới nhanh chóng hơn.

3.1. Nghiên cứu và phát triển R D

Nghiên cứu và phát triển là một phần không thể thiếu trong quá trình đổi mới công nghệ. Doanh nghiệp cần đầu tư vào R&D để phát triển các sản phẩm và quy trình mới.

3.2. Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu

Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Điều này cũng giúp giảm thiểu rủi ro trong việc đầu tư vào công nghệ mới.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ mới trong sản xuất

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công công nghệ mới vào quy trình sản xuất của mình. Ví dụ, một số công ty trong ngành chế biến thực phẩm đã sử dụng công nghệ tự động hóa để tăng năng suất và giảm thiểu lãng phí. Theo báo cáo của Hiệp hội Công nghiệp Thực phẩm, các doanh nghiệp áp dụng công nghệ tự động hóa đã giảm được 20% chi phí sản xuất.

4.1. Ví dụ về ứng dụng công nghệ tự động hóa

Công nghệ tự động hóa đã được áp dụng rộng rãi trong ngành chế biến thực phẩm, giúp tăng năng suất và giảm thiểu lãng phí. Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong hiệu quả sản xuất.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả công nghệ mới

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp có thể thu hút được nhiều khách hàng hơn nhờ vào sản phẩm chất lượng cao.

V. Kết luận và tương lai của đổi mới công nghệ trong sản xuất

Đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản xuất là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Các doanh nghiệp cần phải chủ động áp dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tương lai của ngành sản xuất sẽ phụ thuộc vào khả năng đổi mới công nghệ của từng doanh nghiệp.

5.1. Tầm quan trọng của đổi mới công nghệ

Đổi mới công nghệ là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong thời đại công nghệ 4.0. Doanh nghiệp cần phải liên tục cải tiến để không bị tụt lại phía sau.

5.2. Dự báo về xu hướng công nghệ trong tương lai

Trong tương lai, công nghệ trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp trong ngành sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khoa học và công nghệ hiện đại đóng vai trò là động lực cốt lõi quyết định tốc độ tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tại các quốc gia đang phát triển, tiến bộ khoa học công nghệ đóng góp khoảng 30% đến 40% tổng giá trị gia tăng trong sản xuất công nghiệp. Sau hơn 15 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng công nghiệp bình quân 14% mỗi năm trong giai đoạn 1991-2000. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vẫn đối mặt với tình trạng công nghệ lạc hậu, với hơn 58,7% trang thiết bị thuộc nhóm kỹ thuật thấp, làm suy giảm đáng kể khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện thực trạng kỹ thuật, phân tích các rào cản và cơ chế thúc đẩy hoạt động đổi mới, chuyển giao công nghệ trong khu vực doanh nghiệp. Mục tiêu cụ thể nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý công nghệ, khảo sát hiện trạng máy móc thiết bị tại hơn 6.000 doanh nghiệp nhà nước và đề xuất hệ thống giải pháp thích ứng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 1990-2000, đồng thời đối sánh với bài học chuyển giao công nghệ từ các nền kinh tế công nghiệp mới tại Châu Á.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ xác đáng giúp nâng cao hệ số đóng góp công nghệ trong hàm sản xuất, hỗ trợ các nhà quản trị tối ưu hóa chi phí đầu tư và định hình chính sách công nghiệp hóa theo hướng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết cấu trúc công nghệ hiện đại, xác định công nghệ là một thể thống nhất bao gồm bốn thành phần tương tác hữu cơ: thành phần kỹ thuật thiết bị (phần cứng), thành phần con người (kỹ năng, tay nghề), thành phần thông tin (bí quyết, quy trình dữ liệu) và thành phần tổ chức (quản lý, điều phối). Mối quan hệ này chứng minh rằng việc hiện đại hóa chỉ thực sự phát huy tác dụng khi năng lực vận hành của con người và khung quản trị tổ chức phát triển tương thích với trang thiết bị máy móc.

Mô hình định lượng được cụ thể hóa thông qua hàm sản xuất mở rộng biểu diễn dưới dạng $Y = f(L, C, M, A) = A \cdot L^\alpha \cdot C^\beta \cdot M^\gamma$, trong đó $Y$ là tổng sản lượng đầu ra, $L$ là lao động, $C$ là vốn đầu tư, $M$ là chi phí vật tư và $A$ phản ánh tác động tổng hợp của tiến bộ kỹ thuật cùng năng lực quản trị. Sự gia tăng của hệ số $A$ cho phép tạo ra mức tăng trưởng năng suất theo cấp số nhân thay vì cấp số cộng đơn thuần.

Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết đổi mới công nghệ của Frederick Betz với bốn hình thức: đổi mới căn bản, đổi mới dần dần theo quy trình 5 bước khép kín, đổi mới có hệ thống và đổi mới công nghệ thế hệ sau. Mô hình tiến trình 7 giai đoạn đổi mới từ nhập khẩu thiết bị tối thiểu đến nghiên cứu cơ bản độc lập cũng được sử dụng làm khung tham chiếu đánh giá năng lực nội sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ cuộc điều tra toàn diện năm 1990 của Nhà nước về hiện trạng kỹ thuật công nghệ, kết hợp dữ liệu thống kê giai đoạn 1991-2000 từ Tổng cục Thống kê và Báo cáo sắp xếp doanh nghiệp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư năm 1997.

Cỡ mẫu phân tích bao quát toàn bộ 6.264 doanh nghiệp nhà nước sau khi thực hiện đăng ký lại theo Nghị định số 388-HĐBT, cùng với tập mẫu khảo sát sâu 2.040 đơn vị thực hiện giải thể, chuyển đổi hình thức sở hữu theo Nghị định số 103/CP. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo cấp quản lý (doanh nghiệp trực thuộc trung ương và địa phương) và theo ngành kinh tế kỹ thuật (dệt may, khai khoáng, cơ khí chế tạo) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh liên quốc gia và phương pháp hạch toán kinh tế đánh giá tỷ lệ hao mòn tài sản cố định. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này xuất phát từ yêu cầu phải lượng hóa chính xác giá trị thực tế của tư liệu sản xuất, đồng thời bóc tách các yếu tố phi kỹ thuật tác động đến hiệu quả chuyển giao công nghệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trình độ công nghệ của doanh nghiệp sản xuất Việt Nam tập trung chủ yếu ở phân khúc thấp so với khu vực Đông Nam Á. Số liệu so sánh cho thấy tỷ trọng công nghệ thấp của Việt Nam chiếm tới 58,7%, cao hơn đáng kể so với Thái Lan (42,7%), Philippines (45,2%) và Indonesia (47,7%). Tỷ lệ công nghệ cao của Việt Nam chỉ đạt 20,6%, thấp hơn rất nhiều so với mức 73,0% của Singapore và 51,1% của Malaysia.

Thứ hai, mức độ cũ kỹ và hao mòn của tài sản cố định trong khu vực sản xuất ở mức báo động. Khoảng 78% tài sản cố định tại các doanh nghiệp quốc doanh có thời gian vận hành từ 5 năm trở lên. Xét theo nguyên giá, giá trị còn lại của máy móc thiết bị chỉ còn 54,4%, trong khi giá trị nhà cửa, vật kiến trúc chiếm tới 63,4%, chứng minh việc phân bổ vốn trước đây bị lệch pha nghiêm trọng vào xây dựng cơ bản thay vì đổi mới công nghệ.

Thứ ba, sự phân hóa về mức độ hiện đại hóa diễn ra gay gắt giữa các phân ngành công nghiệp. Tỷ lệ thiết bị tiên tiến toàn ngành chỉ đạt vỏn vẹn 16%, tập trung cục bộ ở một số ngành xuất khẩu như may mặc (46%), dệt sợi (33%) và khai thác than (37%), trong khi phần lớn các ngành công nghiệp nặng và cơ khí chế tạo đều ở dưới mức trung bình.

Thứ tư, tình trạng dư thừa và lãng phí trang thiết bị không đồng bộ diễn ra phổ biến. Tổng giá trị thiết bị dôi dư, không sử dụng hết công suất trong khu vực công nghiệp lên tới gần 886 tỷ đồng, chiếm xấp xỉ 15% tổng giá trị máy móc thiết bị toàn ngành và tương đương 45,3% tổng số tài sản cố định cần xử lý của cả nước.

Thảo luận kết quả

Thực trạng lạc hậu kỹ thuật xuất phát từ việc doanh nghiệp thiếu động lực thị trường và áp lực cạnh tranh trong thời gian dài trước Đổi mới. Các dữ liệu về cơ cấu công nghệ có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng đối sánh tỷ lệ công nghệ thấp - trung bình - cao giữa 6 quốc gia ASEAN, kết hợp cùng bảng cân đối kế toán thể hiện độ chênh lệch giữa giá trị hao mòn máy móc (54,4%) và giá trị kiến trúc xây dựng (63,4%).

Sự bất cập trong chuyển giao công nghệ bắt nguồn từ việc thiếu vắng năng lực R&D nội sinh để đồng hóa công nghệ nhập khẩu. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Nhật Bản trong giai đoạn 1870-1930 đã chuyển mình thành cường quốc công nghiệp nhờ chiến lược làm chủ triệt để công nghệ phương Tây. Tương tự, nhóm bốn con rồng châu Á, điển hình là Hàn Quốc và Đài Loan từ mức GDP bình quân chỉ 150 USD/người vào các năm 1960-1962, đã hoàn thành công nghiệp hóa sau khoảng 20 năm nhờ năng lực hấp thu công nghệ nhập khẩu kết hợp đào tạo nhân lực.

Bài học từ 5 kế hoạch khoa học công nghệ dài hạn của Trung Quốc giai đoạn 1956-1992 cũng chứng minh rằng việc tập trung nguồn lực quốc gia cho các dự án lớn như máy phát điện 300.000 kW hay công nghệ hàng không vũ trụ là cần thiết, nhưng sự tách rời giữa viện nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất sẽ tạo ra điểm nghẽn lớn cho tăng trưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu nguồn vốn đầu tư và nâng cao tỷ trọng chi phí cho nghiên cứu và triển khai (R&D). Doanh nghiệp sản xuất cần chủ động trích lập tối thiểu 2% đến 3% doanh thu thuần hàng năm cho quỹ phát triển khoa học công nghệ, ưu tiên phân bổ đồng đều cho bốn cấu phần gồm đổi mới máy móc, bồi dưỡng kỹ năng nhân sự, mua bản quyền dữ liệu và hoàn thiện hệ thống quản trị. Kế hoạch này cần được các doanh nghiệp triển khai ngay trong giai đoạn 2026-2028.

Thứ hai, thiết lập hàng rào kỹ thuật và quy chuẩn nhập khẩu công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Công Thương ban hành danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao và tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt đối với dây chuyền đã qua sử dụng. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ công nghệ thấp trong khu vực sản xuất từ mức 58,7% hiện nay xuống dưới 30% trong vòng 5 năm tới.

Thứ ba, xây dựng cơ chế liên kết ba nhà giữa Nhà nước, Viện nghiên cứu - Trường đại học và Doanh nghiệp. Khắc phục triệt để tình trạng đứt gãy giữa nghiên cứu học thuật và ứng dụng thương mại thông qua mô hình đặt hàng nghiên cứu thực tiễn. Đơn vị chủ quản là các viện đầu ngành cần cam kết chuyển giao ít nhất 40% các đề tài ứng dụng vào dây chuyền sản xuất thực tế trong chu kỳ 3 đến 5 năm.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý bảo hộ sở hữu công nghiệp và ưu đãi tài chính. Chính phủ cần áp dụng chính sách giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp cho các dự án đầu tư đổi mới công nghệ căn bản, đồng thời đơn giản hóa quy trình cấp bằng độc quyền sáng chế để bảo vệ lợi nhuận độc quyền chính đáng cho các nhà phát minh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương. Luận văn cung cấp cơ sở thực chứng và khung chỉ số định lượng để xây dựng quy hoạch phát triển ngành công nghiệp và thiết kế các gói kích cầu công nghệ.

Nhóm thứ hai là ban giám đốc và các nhà quản trị chiến lược tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Nghiên cứu mang lại góc nhìn hệ thống về quy trình đổi mới 5 bước và phương pháp đánh giá 4 thành phần công nghệ, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư thiết bị mới.

Nhóm thứ ba là các chuyên gia tư vấn đầu tư, định giá tài sản và môi giới chuyển giao công nghệ. Tài liệu cung cấp phương pháp luận chuẩn xác để thẩm định giá trị tài sản vô hình, đánh giá rủi ro công nghệ và xây dựng phương án hợp tác chuyển giao quốc tế.

Nhóm thứ tư là các giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học thuộc các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh và Kinh tế phát triển. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong lĩnh vực kinh tế công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

Bốn thành phần cấu thành công nghệ trong doanh nghiệp bao gồm những yếu tố nào?

Bốn thành phần bao gồm phần cứng kỹ thuật, con người, thông tin dữ liệu và tổ chức quản lý. Bất kỳ hoạt động sản xuất nào cũng đòi hỏi sự đồng bộ của cả bốn yếu tố này, trong đó kỹ thuật là xương sống nhưng con người và khung tổ chức đóng vai trò quyết định hiệu quả vận hành thực tế.

Tại sao chuyển giao công nghệ đóng vai trò sống còn đối với các nước đang phát triển?

Chuyển giao công nghệ giúp các nước đang phát triển rút ngắn từ 20 đến 30 năm nghiên cứu thử nghiệm, tiết kiệm hàng triệu USD chi phí R&D và hạn chế rủi ro thất bại. Tiến bộ công nghệ thông qua chuyển giao đóng góp trực tiếp từ 30% đến 40% tăng trưởng ngành công nghiệp.

Khoảng cách công nghệ giữa Việt Nam và các nước ASEAN thể hiện rõ nhất ở chỉ số nào?

Khoảng cách thể hiện rõ qua cơ cấu trình độ công nghệ, khi Việt Nam có tới 58,7% công nghệ thuộc nhóm thấp, trong khi tỷ lệ này ở Singapore chỉ là 16,5% và Malaysia là 24,8%. Tỷ lệ công nghệ cao của Việt Nam ở mức 20,6%, thấp hơn nhiều so với mức 73% của Singapore.

Doanh nghiệp quy mô nhỏ có thể thực hiện đổi mới công nghệ hiệu quả không?

Doanh nghiệp quy mô nhỏ hoàn toàn có thể đổi mới hiệu quả thông qua hình thức đổi mới dần dần hoặc đổi mới có hệ thống. Nhờ ứng dụng mạng thông tin và chia sẻ tài nguyên tính toán, doanh nghiệp nhỏ có thể tối ưu hóa quy trình với mức vốn đầu tư chỉ bằng 20% đến 30% các dự án lớn.

Làm thế nào để tránh nguy cơ công nghiệp hóa giả tạo khi nhập khẩu công nghệ?

Doanh nghiệp cần chuyển dịch từ hình thức lắp ráp đơn thuần sang đầu tư nghiên cứu thích nghi hóa và cải tiến công nghệ. Quá trình chuyển giao chỉ hoàn thành khi đội ngũ kỹ sư nội địa làm chủ 100% quy trình vận hành và tự chủ trong bảo dưỡng, nâng cấp thiết bị.

Kết luận

• Đổi mới công nghệ là nhân tố quyết định nâng cao hệ số năng suất tổng hợp $A$ trong hàm sản xuất, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.
• Chuyển giao công nghệ quốc tế là con đường ngắn nhất giúp doanh nghiệp thừa hưởng tri thức tiên tiến, nhưng hiệu quả phụ thuộc trực tiếp vào năng lực hấp thu nội sinh.
• Thực trạng 78% tài sản cố định sử dụng trên 5 năm và 886 tỷ đồng thiết bị dư thừa đòi hỏi phải có cuộc tái cấu trúc toàn diện về chính sách đầu tư trang thiết bị.
• Phát triển công nghệ phải đảm bảo tính cân đối đồng thời giữa bốn cấu phần: máy móc, nhân lực, thông tin bí quyết và khung khổ quản trị.
• Liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết để thương mại hóa thành công các phát minh khoa học.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về thực trạng kỹ thuật công nghệ tại Việt Nam sau Đổi mới, đồng thời cung cấp mô hình giải pháp có tính khả thi cao. Trong lộ trình 3 đến 5 năm tới, các doanh nghiệp cần khẩn trương rà soát danh mục tài sản cố định và nâng cao tỷ lệ đầu tư cho R&D để gia tăng sức cạnh tranh trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm lín nhÊt cña thêi ®¹i chung ta lµ sù ph¸t triÓn kiÓu dßng th¸c cña khoa häc vµ c«ng nghÖ. Cuéc c¸ch m¹ng khoa häc_ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i b¾t ®Çu kho¶ng sau ®¹i chiÕn kinh tÕ thÕ giíi thø hai ®· t¹o ra nh÷ng lùc lîng s¶n xuÊt to lín míi vÒ chÊt t¸c ®éng hÕt søc m¹nh mÏ ®Õn mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi. Nhê tiÕn bé ®ã mµ cã nhiÒu quèc gia vît qua ®îc c¶nh ®ãi nghÌo, kÐm ph¸t triÓn vµ trë thµnh nh÷ng níc c«ng nghiÖp míi. Ngµy nay trong xu thÕ toµn cÇu ho¸, c¸c níc ®ang trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi.

§èi víi c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®©y võa lµ c¬ héi, võa lµ th¸ch thøc. HiÖn nay kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c níc ph¸t triÓn vµ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn ®ang ngµy cµng c¸ch xa, sù c¸ch biÖt ®ã mét phÇn do sù ph¸t triÓn vÒ khoa häc c«ng nghÖ lµ kh¸c nhau, tr×nh ®é ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cßn thÇp vµ l¹c hËu so víi c¸c níc ph¸t triÓn. V× thÕ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn muèn héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ rót ng¾n kho¶ng c¸ch víi c¸c níc ph¸t triÓn th× cÇn ph¶i ®Çu t ph¸t triÓn nÒn khoa häc c«ng nghÖ cho m×nh. Cã nh vËy kinh tÕ cña c¸c níc nµy míi ®øng v÷ng trong qu¸ tr×nh héi nhËp, gióp cho c¸c doanh nghiÖp trong níc c¹nh tranh ®îc víi c¸c doanh nghiÖp níc ngoµi, ®Æc biÖt lµ c¸c doanh nghiÖp cña c¸c n- 1 íc cã tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®ång thêi gióp ph¸t triÓn mäi mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi trong níc.

Tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh héi nhËp, c¸c níc ph¸t triÓn còng cã lîi thÕ cña nh÷ng níc ®i sau, c¸c níc nµy cã thÓ ph¸t triÓn nh÷ng c«ng nghÖ cña c¸c níc ®i tríc b»ng chuyÓn giao c«ng nghÖ, song song víi viÖc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn nÒn khoa häc c«ng nghÖ trong níc. Níc ta còng lµ níc ®ang ph¸t triÓn, nÒn s¶n xuÊt nhá, n«ng nghiÖp lµ chñ yÕu, t×nh tr¹ng c«ng nghÖ cßn l¹c hËu. H¬n 15 n¨m thùc hiÖn ®æi míi, níc ta ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ, nhng nh×n chung t×nh h×nh c«ng nghÖ cßn kÐm ph¸t triÓn, trong ho¹t ®éng chuyÓn giao vµ ®æi míi c«ng nghÖ ë níc ta nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng hiÖu qu¶ cßn cha cao tõ viÖc ®¸nh gi¸ nh÷ng mÆt ®îc vµ h¹n chÕ trong viÖc ®æi míi c«ng nghÖ cña c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ë níc ta ®Ó t×m ra nh÷ng ph¬ng híng, nh÷ng biÖn ph¸p lùa chän, ®æi míi c«ng nghÖ mét c¸ch phï hîp gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Tuy nhiªn c¸c vÊn ®Ò liªn quan lµ rÊt réng vµ phøc t¹p.

Song trong ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi, em chØ xin tËp trung vµo mét sè khÝa c¹nh chñ yÕu víi néi dung bao gåm: PhÇn I: C¬ së lý luËn vÒ ®æi míi c«ng nghÖ 2 PhÇn II: Thùc tr¹ng ®æi míi c«ng nghÖ cña c¸c doanh nghiÖp kinh doanh ë ViÖt Nam PhÇn III: Gi¶i ph¸p nh»m thóc ®Èy ®æi míi c«ng nghÖ trong ho¹t s¶n xuÊt kinh doanh ë viÖt nam Qua ®©y em xin c¶m ¬n thÇy Ph¹m Ngäc Linh ®· gióp ®ì em hoµn thanh ®Ò tµi nµy. B Néi dung PhÇn I: C¬ së lý luËn I.C«ng nghÖ vµ vai trß cña c«ng nghÖ trong kinh doanh hiÖn ®¹i 1. Kh¸i niÖm vÒ c«ng nghÖ. 3 C«ng nghÖ lµ mét yÕu tè t¹o ra qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ cung cÊp dÞch vô.

Nã liªn kÕt c¸c yÕu tè kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh theo mét l«gic vÒ mÆt kü thuËt. ThiÕu yÕu tè nµy kh«ng thÓ cã bÊt cø qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh nµo. Ngay trong qu¸ tr×nh cung cÊp dÞch vô thuéc c¸c lÜnh vùc phi vËt chÊt, thËm chÝ trong c¸c ho¹t ®éng c«ng céng ngêi ta còng nãi tíi c«ng nghÖ. C«ng nghÖ triÓn khai cung cÊp c¸c dÞch vô tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng.

Theo nh÷ng c¸ch tiÕp cËn kh¸c nhau ®· cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm vÒ c«ng nghÖ dùa trªn nh÷ng c¨n cø kh¸c nhau. Theo nghÜa hÑp ban ®Çu, c«ng nghÖ chØ ®îc dïng trong s¶n xuÊt vµ ®îc hiÓu lµ”ph¬ng ph¸p c«ng nghÖ “, tøc lµ trong nh÷ng ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt s¶n phÈm, ®îc m« t¶ qua nh÷ng quy tr×nh ®îc tr×nh bµy díi h×nh thøc b¶n vÏ, s¬ ®å, b¶ng biÓu. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña qu¸ tr×nh chuyÓn giao c«ng nghÖ kh¸i niÖm c«ng nghÖ ®· ®îc më réng: c«ng nghÖ lµ tæng thÓ c¸c ph¬ng ph¸p, quy tr×nh, m¸y mãc, thiÕt bÞ cÇn dïng ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈmm vµ cung cÊp dÞch vô c¸c kiÕn thøc, hiÓu biÕt kü n¨ng, th«ng tin cïng nh÷ng ph¬ng thøc tæ chøc mµ con ngêi cÇn ¸p dông ®Ó sö dông nh÷ng ph¬ng ph¸p, ph¬ng tiÖn ®ã. C«ng nghÖ lµ mét kh¸i niÖm ®éng thay ®æi cïng víi sù ph¸t triÓn cña tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ, ®iÒu kiÖn kinh doanh vµ 4 yªu cÇu cña qu¶n lý.

HiÖn nã ®· bao hµm mét néi dung rÊt réng vµ sau nµy cßn ®îc tiÕp tôc më réng h¬n n÷a. T¹i ViÖt Nam, c«ng nghÖ ®îc xem lµ viÖc ¸p dông thµnh tùu khoa häc vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng b¨ng c¸ch sö dông nh÷ng ph- ¬ng tiÖn kü thuËt c¸c ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt vµ qu¶n lý víi t c¸ch lµ nh÷ng kÕt qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu_phÊt triÓn, cña qu¸ tr×nh sö lý mét c¸ch hÖ thèng vµ cã ph¬ng ph¸p toµn bé nh÷ng tri thøc kinh nghiÖm, kü n¨ng kü x¶o ®îc con ngêi tÝch luü vµ t¹o ra trong toµn bé qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña m×nh. C«ng nghÖ nãi chung bao gåm toµn bé c¸c c«ng nghÖ cô thÓ c¬ së vËt chÊt vµ c¸c ®iÒu kiÖn phôc vô cho viÖc khai th¸c, sö dông chóng mét c¸ch cã hiÖu qu¶, ph¸t triÓn theo yªu cÇu cña s¶n xuÊt kinh doanh t¹o ra nguån c«ng nghÖ cña tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh, cña tæ chøc x· héi vµ cña quèc gia. Víi bÊt kú mét quèc gia, mét tæ chøc nµo viÖc ph¸t triÓn nguån lùc c«ng nghÖ còng cã vai trß, ý nghÜa hÕt søc quan träng.B¶n chÊt cña c«ng nghÖ.

C«ng nghÖ ®îc hiÓu lµ tËp hîp nh÷ng hiÓu biÕt ®Ó t¹o ra c¸c gi¶i ph¸p kü thuËt ®îc ¸p dông vµo s¶n xuÊt. ngµy nay, c«ng nghÖ thêng ®îc coi lµ sù kÕt hîp gi÷a “phÇn cøng” vµ “phÇn mÒn” phÇn cøng ®ã lµ trang thiÕt bÞ bao gåm: m¸y mãc, thiÕt bÞ, khai cô, nhµ xëng. PhÇn mÒm bao gåm: thµnh phÇn con ngêi ®ã lµ kü n¨ng, tay nghÒ, kinh nghiÖm cña ngêi lao ®éng, thø hai 5 lµ thµnh phÇn th«ng tin bao gåm c¸c bÝ quyÕt quy tr×nh, ph¬ng ph¸p, c¸c d÷ liÖu vµ c¸c b¶n thiÕt kÕ, thø ba lµ thµnh phÇn tæ chøc thÓ hiÖn trong viÖc bè trÝ , s¾p xÕp, ®iÒu phèi, qu¶n lý. BÊt kú qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nµo ®Òu ph¶i ®¶m b¶o bèn thµnh phÇn trªn.

Mçi thµnh phÇn ®¶m b¶o mét chøc n¨ng nhÊt ®Þnh. Thµnh phÇn trang thiÕt bÞ ®îc coi lµ x¬ng sèng, cèt lâi cña qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nhng nã l¹i do con ngêi l¾p ®Æt vµ vËn hµnh thµnh phÇn con ngêi ®îc coi lµ yÕu tè ch×a kho¸ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt nhng l¹i ph¶i ho¹t ®éng theo c¸c híng dÉn do thµnh phÇn th«ng tin cung cÊp. Thµnh phÇn lµ c¬ së híng dÉn ngêi lao ®éng vËn hµnh c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ vµ ®a ra quyÕt ®Þnh. Thµnh phÇn tæ chøc cã nhiÖm vô liªn kÕt c¸c thµnh phÇn trªn, ®éng viªn ngêi lao ®éng n©ng cao ho¹t ®éng s¶n xuÊt.

Sù kÕt hîp chÆt chÏ bèn thµnh phÇn trªn ®©y lµ ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt ®¹t hiÖu qu¶ cao. Theo c¸ch hiÓu truyÒn thèng tríc ®©y ®ång nhÊt kü thuËt víi thiÕt bÞ kh«ng lu ý víi lý thuyÕt vËn hµnh, tay nghÒ cña c«ng nh©n, n©ng lùc tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng s¶n xuÊt. Do vËy hiÖn nay thuËt ng÷ “ c«ng nghÖ “thêng ®îc sö dông thay cho thuËt ng÷ “kü thuËt” ViÖc hiÓu néi dung c«ng nghÖ nh vËy ®Æc biÖt cã ý nghÜa quan träng trong giai ®o¹n hiÖn nay khi c«ng nghÖ thùc sù trë thµnh nh©n tè quyÕt ®Þnh kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm trªn thi trêng trong níc còng nh quèc tÕ, khi 6 tû lÖ phÇn mÓm trong c¸c hÖ thèng cã vÞ trÝ quan träng. Bëi vËy viÖc xem c¸c khÝa c¹nh c«ng nghÖ trong qu¸ tr×nh lùa chon chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ_x· héi ®· trë thµnh nhu cÇu cÊp thiÕt cña c¸c níc, ®Æc biÖt lµ c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, ®i sau vÒ c«ng nghÖ nh- ng muèn ®¹t ®îc tèc ®é t¨ng trëng nhanh vµ v÷ng ch¾c, Kh¸c víi khoa häc, c¸c gi¶i ph¸p kü thuËt cña c«ng nghÖ ®ãng gãp trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng nªn nã ®îc sù b¶o hé cña nhµ níc díi h×nh thøc “së h÷u c«ng nghiÖp “ vµ do ®ã nã lµ thø hµng ho¸ ®Ó mua b¸n.Vai trß cña c«ng nghÖ trong s¶n xuÊt kinh doanh.

C«ng nghÖ lµ mét yÕu tè cÊu thµnh c¬ së vËt chÊt, t¹o nªn ®iÒu kiÖn tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. §Æc biÖt , c«ng nghÖ ¶nh hëng trùc tiÕp vµ quyÕt ®Þnh tíi kh¶ n¨ng s¶n xuÊt s¶n phÈm ngµy cµng ®a d¹ng, phong phó ®Ó tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu ph¸t triÓn cña x· héi. kh«ng cã sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ ®Æc biÖt lµ nh÷ng c«ng nghÖ míi, c«ng nghÖ cã hµm lîng chÊt x¸m cao kh«ng thÓ ®a d¹ng ho¸ s¶n xuÊt vµ cung cÊp cho thÞ trêng nhiÒu s¶n phÈm cã ¶nh hëng quyÕt ®Þnh tíi nÒn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng x· héi hiÖn ®¹i. NhiÒu s¶n phÈm míi chØ cã thÓ ®îc s¶n xuÊt nhê tiÕn bé c«ng nghÖ, ®Æc biÖt nh÷ng c«ng nghÖ cao míi thiÕt kÕ vµ ®îc ®a vµo sö dông.

H¬n n÷a, trong nhiÒu trêng hîp, nh÷ng ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt míi ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng c«ng nghÖ phï hîp. Ch¼ng h¹n, trong ®iÒu kiÖn ®Æc biÖt 7 ®éc h¹i nh÷ng n¬i con ngêi kh«ng thÓ ho¹t ®éng ®îc nhng l¹i rÊt cÇn tiÕn hµnh: lµm viÖc díi ®é s©u lín ë nh÷ng n¬i cã cêng ®é phãng x¹ cao cÇn cã nh÷ng c«ng nghÖ thiÕt kÕ riªng thÝch øng víi nh÷ng ®Æc biÖt cña m«i trêng ho¹t ®éng. C«ng nghÖ lµ nh©n tè ¶nh hëng trùc tiÕp tíi n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp. T¸c ®éng nµy thÓ hiÖn ë chç nhê c«ng nghÖ vµ tiÕn bé c«ng nghÖ mµ chÊt lîng s¶n phÈm ®îc duy tr× vµ n©ng cao, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tiÕt kiÖm mét c¸ch t¬ng ®èi ®Ó gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc gi¶m bít, s¶n phÈm míi cã tÝnh n¨ng, c«ng dông tèt h¬n cã thÓ ®îc thiÕt kÕ vµ ®a vµo s¶n xuÊt, tiªu dïng… H¬n n÷a trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, c«ng nghÖ ®É dÇn dÇn trë thµnh mét yÕu tè s¶n xuÊt trùc tiÕp”.