phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết. Một số vấn đề lý luận về vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh thiếu niên Chƣơng 2. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Hà Tĩnh với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh thiếu niên - Kết quả và hạn chế Chƣơng 3. Quan điểm và giải pháp nâng cao vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh thiếu niên.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÕ CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƢ TƢỞNG CHO THANH THIẾU NIÊN 1. Nhận thức về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáo dục chính trị, tƣ tƣởng cho thanh thiếu niên 1. Khái quát về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 1. Một số khái niệm cơ bản a) Thanh thiếu niên - Thanh niên: Từ góc độ pháp luật, theo điều 1, Luật Thanh niên năm 2005 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 8, khóa XI nêu: “Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [1, tr1].
Đây là thời kỳ sung sức nhất của mỗi con người về thể chất, có sự phát triển mạnh về trí tuệ, nhạy bén, năng động, sáng tạo, có nhiều ước mơ, hoài bão. Từ góc độ xã hội học, thanh niên được xem là một nhóm xã hội của những người “mới lớn”; “tuổi thanh niên là độ tuổi quá độ từ trẻ con sang người lớn trong cuộc đời mỗi người”. Đây là một nhóm động, không ổn định, nó như một dòng chảy, thường xuyên đón nhận những thành viên mới và chia tay với những người đã trưởng thành, vượt quá phạm vi lứa tuổi của nhóm [2, tr5]. Từ góc độ tâm lý học, thanh niên là một độ tuổi, ở giữa lứa tuổi trẻ em và tuổi trưởng thành.
Ở giai đoạn này, sự phát triển về thể chất đạt đến đỉnh cao, tuy nhiên, các yếu tố tâm lý mới được định hình và ổn định một cách tương đối. Thanh niên có sự khác biệt lớn về nhiều mặt (tuổi, nơi sinh sống, 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghề nghiệp…), do đó, các đặc điểm tâm lý của thanh niên rất phong phú, đa dạng, tuy nhiên, chúng có một tính chất chung, đó là tính trẻ. Tính trẻ được thể hiện ở sự năng động, nhiệt huyết, chấp nhận mạo hiểm, giàu mơ ước và hoài bão lớn, thích cái mới, thích giao lưu, học hỏi và mong muốn có những đóng góp cho xã hội để khẳng định bản thân. Phạm vi tuổi của thanh niên khá rộng (từ 16 đến 30).
Vì vậy, xét từ góc độ nghề nghiệp của họ, trong thanh niên có nhiều nhóm nhỏ khác nhau. Nhóm trẻ tuổi nhất đang chuẩn bị kết thúc những năm học phổ thông, mối quan tâm lớn nhất của họ là lựa chọn nghề, chọn trường để tiếp tục học cao hơn, hoặc bước vào nghề; một bộ phận khác đang ngồi trên ghế các trường cao đẳng, đại học, tiếp thu kiến thức và kỹ năng chuyên môn ở trình độ cao để trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước, một bộ phận khác mới bước vào hoạt động nghề nghiệp, đang ứng phó với những khó khăn, thử thách ban đầu của hoạt động này; bên cạnh đó, một bộ phận thanh niên đã khẳng định được vị trí nghề nghiệp của mình, có những cống hiến nhất định cho xã hội. Ngày nay, nhờ sự phát triển nhanh của công nghệ - một lĩnh vực có rất nhiều đặc điểm phù hợp với tâm lý thanh niên, được thanh niên ưa thích và tích cực vận dụng vào chuyên môn, không ít thanh niên đã sớm đạt được thành tựu lớn, nhanh chóng khẳng định bản thân. Với sự nhanh nhạy, nhiệt huyết của tính trẻ, dám nghĩ, dám làm và sức khỏe tốt, thanh niên được xem là lực lượng lao động chủ chốt của xã hội.
Từ những cơ sở trên, có thể đưa ra định nghĩa thanh niên Việt Nam như sau: Thanh niên Việt Nam là những người từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi, gồm những người có sức khỏe thể chất đạt đến đỉnh cao; năng động, nhiệt huyết, dám nghĩ, dám làm, thích giao lưu, học hỏi để nâng cao trình độ về mọi mặt, mong muốn được đóng góp cho xã hội để khẳng định bản thân. Họ là một lực lượng quan trọng của xã hội hiện tại cũng như trong tương lai. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thiếu niên: Thiếu niên hay còn gọi là Teen, xì-tin, tuổi ô mai là một giai đoạn chuyển tiếp thể chất và tinh thần trong sự phát triển của con người diễn ra giữa giai đoạn trẻ em và trưởng thành. Sự chuyển tiếp này liên quan tới những thay đổi về sinh học (ví dụ: dậy thì), xã hội và tâm lý, dù những thay đổi về sinh học và tâm lý là dễ nhận thấy nhất.
Về lịch sử, tuổi dậy thì thường gắn liền với tuổi teen (từ 13-19 tuổi) và sự bắt đầu của sự phát triển tuổi thiếu niên. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự bắt đầu giai đoạn dậy thì đã có một sự gia tăng trong thiếu niên (đặc biệt là nữ, như được thấy với dậy thì sớm); thỉnh thoảng tuổi thiếu niên được kéo dài tới sau cả tuổi teen (đặc biệt ở nam). Những thay đổi này đã khiến việc định nghĩa một cách chắc chắn khung thời gian của tuổi thiếu niên trở nên khó khăn. b) Giáo dục Trong tiếng Việt, “giáo” có nghĩa là dạy, “dục” có nghĩa là nuôi (không dùng một mình); “giáo dục” là “dạy dỗ gây nuôi đủ cả trí-dục, đức-dục, thể- dục”.
Giáo dục theo nghĩa chung là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu. Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học. Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận, hay hành động đều có thể được xem là có tính giáo dục. Giáo dục thường được chia thành các giai đoạn như: giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học, và giáo dục đại học… c) Chính trị - tư tưởng - Chính trị: Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm chính trị từ nhiều góc độ nhìn nhận khác nhau.
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam “Chính trị là toàn bộ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội mà cốt lõi của nó là vấn đề chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào các công việc nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước” [3,tr 478)]. Bất kỳ vấn đề chính trị nào cũng đều có liên quan đến quyền lợi của các giai cấp và nhà nước. Chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng bao gồm hệ tư tưởng chính trị, nhà nước, đảng phái… xuất hiện khi xã hội phân chia thành giai cấp. Chính trị là sự biểu hiện tập trung nhất của kinh tế đồng thời chính trị có vị trí độc lập và có tác dụng to lớn đối với kinh tế.
Việc hình thành một quan điểm chính trị đúng là điều kiện để giải quyết các hiệu quả những nhiệm vụ kinh tế - xã hội. Chính trị còn là sự biểu hiện tập trung của nền văn minh, của hoạt động sáng tạo, của sự giải phóng. Trong điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, nói tới chính trị thì trước hết phải đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, hiệu lực quản lý của nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa việt nam, và quyền làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. - Tư tưởng: Khái niệm về tư tưởng có thể hiệu các khía cạnh sau: Thứ nhất : Đó là sự suy nghĩ hoặc ý nghĩ của cá nhân người này hoặc người khác đối với một số vấn đề, một sự kiện, một tập thể, một người khác.
Thứ hai : Đó là quan điểm và ý nghĩ của một tập thể, một giai cấp, một tầng lớp xã hội đối với một vấn đề, một sự kiện. Ví dụ : Đội ngũ đảng viên luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng. Thanh niên tin yêu và kính trọng những thế hệ đi trước. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tư tưởng là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực.
Nhưng do mục đích của quá trình nhận thức là nhằm phục vụ cho hoạt động thực tiễn, nên trong ý thức của mỗi người không hoàn toàn chỉ dừng lại ở sự phản ánh bởi các khái niệm, mà từ các khái niệm đó hình thành nên những chủ kiến, dự định chỉ hành động của họ. Vì vậy Lênin coi tư tưởng là hình thức cao nhất của nhận thức, là những mục tiêu, chương trình, kế hoạch nhằm tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới khách quan. Tư tưởng thuộc phạm trù ý thức, nó tồn tại như một thực tế khách quan, gắn liền với hoạt động của con người, là sản phẩm chủ quan của con người, nhưng tư tưởng của mỗi người lại phục thuộc vào đối tượng phản ánh và trình đọ nhân thức của họ. Sự vận động và phát triển của thực tại khách quan tác động vào tư tưởng của mỗi người và làm thay đổi nhận thức, tư tưởng của họ.
Để hình thành tư tưởng tích cực lại phụ thuộc vào hiệu quả của công tác giáo dục chính trị - tư tưởng vì vậy cần chú trọng đầu tư cho phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của công tác này để hình trong mỗi cán bộ, đảng viên nói riêng và quần chúng nhân dân một tư tưởng vững vàng không dao động trước những biến động của nền kinh tế thị trường và sự ảnh hưởng của biến động chính trị thế giới.