Định Hướng và Giải Pháp Kinh Tế Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Thôn

Định hướng và giải pháp kinh tế chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đông Anh là một chủ đề quan… 113 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 1997.

• Người hướng dẫn: PTS. Hoàng Văn Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Lý và Kế Hoạch Hóa Kinh Tế Quốc Dân
• Đề tài: Định Hướng và Giải Pháp Kinh Tế Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Thôn Huyện Đông Anh
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN
• 1.1. Khái niệm, đặc trưng cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.1.1. Khái niệm về cơ cấu kinh tế
• 1.1.2. Khái niệm về cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.1.3. Đặc trưng của cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.2. Nội dung và xử lý chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.2.1. Nội dung cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.2.2. Xử lý chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.3. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.4.1. Nhóm nhân tố về điều kiện tự nhiên
• 1.4.2. Nhóm nhân tố về kinh tế - xã hội
• 1.4.3. Nhóm nhân tố về tổ chức và kỹ thuật
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH TRONG NÔNG THÔN HUYỆN ĐÔNG ANH
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm về kinh tế xã hội
• 2.2. Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 2.2.1. Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nội bộ các ngành kinh tế
• 2.2.2. Đánh giá chung về thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP KINH TẾ CHỦ YẾU CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NGÀNH TRONG NÔNG THÔN HUYỆN ĐÔNG ANH ĐẾN NĂM 2005
• 3.1. Những quan điểm chủ yếu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 3.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn
• 3.2.1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn hiệu quả
• 3.2.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn theo hướng phát triển sản xuất hàng hóa
• 3.2.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa
• 3.2.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn dựa vào cơ sở sử dụng những lợi thế sẵn có
• 3.2.5. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn dựa vào nguồn lực bảo đảm khai thác hợp lý, có hiệu quả các loại nguồn và bảo vệ môi trường sinh thái
• 3.3. Định hướng, mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh đến năm 2005
• 3.4. Những căn cứ lựa chọn xác định phương hướng, mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 3.5. Định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh giai đoạn 1997-2000, 2005
• 3.6. Mô hình sử dụng giải pháp chủ yếu chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trong nông thôn huyện Đông Anh
• 3.7. Tăng cường áp dụng liên bộ khoa học công nghệ mới trong sản xuất nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa kinh tế nông thôn
• 3.8. Huy động và sử dụng vốn có hiệu quả
• 3.9. Giải pháp về thị trường
• 3.10. Giải pháp về tổ chức quản lý
• 3.11. Cao giải pháp về chính sách kinh tế - xã hội
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Định Hướng Kinh Tế Chuyển Dịch Cơ Cấu Nông Thôn Đông Anh

Định hướng và giải pháp kinh tế chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đông Anh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Huyện Đông Anh, nằm ở phía Bắc Hà Nội, có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế nông thôn. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế không chỉ giúp nâng cao đời sống người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực. Để thực hiện điều này, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Nông Thôn Huyện Đông Anh

Kinh tế nông thôn huyện Đông Anh chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với tỷ trọng nông nghiệp chiếm khoảng 60% trong cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành này còn gặp nhiều khó khăn, như năng suất thấp và sản phẩm chưa đa dạng.

1.2. Tình Hình Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế

Trong những năm gần đây, huyện Đông Anh đã có những bước chuyển mình trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Kinh Tế Nông Thôn Đông Anh

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng kinh tế nông thôn huyện Đông Anh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, thiếu nguồn lực đầu tư và chính sách phát triển chưa đồng bộ đang cản trở sự phát triển. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu và Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này đòi hỏi các giải pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả.

2.2. Thiếu Nguồn Lực Đầu Tư

Việc thiếu hụt nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp và phát triển nông thôn là một trong những thách thức lớn. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư từ cả nhà nước và tư nhân.

III. Phương Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Thôn

Để thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đông Anh, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp như đầu tư vào hạ tầng, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và khuyến khích hợp tác xã sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Đầu Tư Vào Hạ Tầng Nông Thôn

Đầu tư vào hạ tầng như đường giao thông, điện và nước sạch là rất cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

3.2. Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao

Áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đông Anh đã cho thấy nhiều kết quả khả quan. Việc áp dụng các mô hình sản xuất mới và phát triển các sản phẩm nông sản đặc trưng đã giúp nâng cao thu nhập cho người dân.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Mới

Nhiều mô hình sản xuất mới đã được triển khai, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện.

4.2. Phát Triển Sản Phẩm Nông Sản Đặc Trưng

Việc phát triển các sản phẩm nông sản đặc trưng của huyện Đông Anh đã tạo ra giá trị gia tăng cao, giúp nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Kinh Tế Nông Thôn Đông Anh

Kinh tế nông thôn huyện Đông Anh đang trên đà phát triển, nhưng vẫn cần nhiều nỗ lực để vượt qua các thách thức. Định hướng phát triển bền vững và các giải pháp cụ thể sẽ là chìa khóa để nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp huyện Đông Anh không chỉ phát triển kinh tế mà còn bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.2. Các Giải Pháp Cần Thực Hiện

Cần thực hiện các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn để đảm bảo sự phát triển bền vững cho kinh tế nông thôn huyện Đông Anh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới kinh tế tại Việt Nam từ cuối thập niên 1980 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn nhằm thoát khỏi tình trạng thuần nông tự cấp tự túc. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông thôn tại huyện Đông Anh, một địa bàn ngoại thành trọng điểm phía Bắc thủ đô Hà Nội có diện tích tự nhiên 18.416 ha và quy mô dân số 246.700 người. Vấn đề cốt lõi được xác định là sự mất cân đối kéo dài khi nền kinh tế huyện vẫn phụ thuộc nặng nề vào nông nghiệp, chiếm tới 60,86% giá trị sản xuất vào năm 1996, trong đó độc canh lúa nước năng suất thấp còn chiếm ưu thế, chưa tạo lập được nền tảng vững chắc để nâng cao đời sống nhân dân.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế nông thôn, đánh giá toàn diện thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành giai đoạn 1991 - 1996, chỉ rõ các rào cản nội tại và xây dựng hệ thống giải pháp kinh tế có tính khả thi cao nhằm định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện đến năm 2005. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 23 xã và 1 thị trấn thuộc huyện Đông Anh, đồng thời xem xét mối quan hệ liên ngành giữa nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại gắn với thị trường đô thị Hà Nội. Kết quả nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học quan trọng cho việc quy hoạch kinh tế - xã hội, cung cấp các chỉ số thực chứng giúp địa phương nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt trên 11% mỗi năm và hạ tỷ trọng lao động nông nghiệp xuống mức hợp lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phân công lao động xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với quy luật lợi thế so sánh trong kinh tế học phát triển. Theo khung lý thuyết này, cơ cấu kinh tế nông thôn được nhìn nhận là một tổng thể hệ thống kinh tế bao gồm các mối liên hệ hữu cơ giữa ngành, vùng và các thành phần kinh tế, vận động thích ứng với sự biến đổi của lực lượng sản xuất trong từng giai đoạn lịch sử nhất định.

Các khái niệm chính được xây dựng và chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Cơ cấu kinh tế ngành nông thôn: Tương quan tỷ lệ và mối quan hệ tác động qua lại giữa ba khối ngành chính gồm nông - lâm - thủy sản, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và thương mại - dịch vụ trên địa bàn nông thôn.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành: Quá trình thay đổi có định hướng về chất và lượng của các ngành kinh tế từ trạng thái lạc hậu sang trạng thái hợp lý, hiện đại và đạt hiệu quả kinh tế - xã hội cao hơn.
• Lợi thế so sánh địa phương: Tập hợp các yếu tố vượt trội về vị trí địa lý, tài nguyên đất đai, nguồn nhân lực và hạ tầng giao thông cho phép địa phương sản xuất các sản phẩm với chi phí cơ hội thấp hơn.
• Kinh tế hộ tự chủ: Đơn vị kinh tế cơ sở đóng vai trò động lực chính trong phân bổ nguồn lực sản xuất và tiếp nhận chuyển giao khoa học kỹ thuật tại nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng với hệ thống các công cụ phân tích kinh tế định lượng và định tính. Về cỡ mẫu và thu thập số liệu, nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện 24 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Đông Anh, kết hợp điều tra nhanh tại chỗ với quy mô chọn mẫu 120 hộ gia đình phân bổ đều tại 4 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp đặc trưng. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm hộ thuần nông, hộ kiêm ngành nghề và hộ chuyên doanh dịch vụ.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ các niên giám thống kê của Phòng Thống kê huyện Đông Anh, Phòng Địa chính và các báo cáo chuyên đề giai đoạn 1991 - 1996. Phương pháp phân tích hệ thống, hạch toán kinh tế và phương pháp so sánh liên ngành được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc bóc tách từng nhân tố cấu thành giá trị sản xuất, cơ cấu lao động và cơ cấu thu nhập. Đồng thời, phương pháp dự báo kinh tế theo chuỗi thời gian được ứng dụng để hoạch định các kịch bản phát triển kinh tế huyện Đông Anh giai đoạn 1997 - 2000 và định hướng đến năm 2005.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 1991 - 1996 chỉ ra những biến chuyển đáng kể trong cơ cấu kinh tế huyện Đông Anh:

Thứ nhất, cơ cấu giá trị sản xuất có xu hướng chuyển dịch tích cực nhưng tốc độ còn chậm. Tỷ trọng ngành nông nghiệp trong tổng giá trị sản xuất giảm từ 73,78% năm 1991 xuống còn 60,86% năm 1996. Ngược lại, ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tăng từ 13,21% lên 24,23% với tốc độ tăng trưởng bình quân ấn tượng đạt 26,94%/năm. Ngành dịch vụ tăng nhẹ từ 13,01% lên 14,91% với tốc độ tăng trưởng bình quân 14,93%/năm. Tổng giá trị sản xuất toàn huyện tăng từ 237.185 triệu đồng năm 1991 lên 410.779 triệu đồng năm 1996 theo giá cố định.

Thứ hai, tồn tại độ trễ lớn trong chuyển dịch cơ cấu lao động so với chuyển dịch giá trị sản xuất. Tổng số lao động của huyện tăng từ 72.842 người năm 1991 lên 97.081 người năm 1996. Tuy nhiên, lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo với 90,13% (tương đương 87.500 người) vào năm 1996, chỉ giảm nhẹ 4,16% so với mức 94,29% của năm 1991. Tỷ trọng lao động công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chỉ đạt 5,63% và dịch vụ đạt 4,24%, phản ánh tình trạng dư thừa lao động nông nghiệp tại chỗ còn rất nghiêm trọng.

Thứ ba, cơ cấu thu nhập của hộ gia đình có sự phân hóa mạnh mẽ theo hướng đa dạng hóa nguồn thu. Tỷ trọng thu nhập từ sản xuất nông nghiệp của hộ giảm từ 77,86% năm 1991 xuống 62,50% năm 1996. Thu nhập từ công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tăng gấp gần 2 lần, từ 10,74% lên 20,80%, trong khi thu nhập từ dịch vụ tăng từ 11,40% lên 16,70%.

Thứ tư, biến động sử dụng đất đai phản ánh rõ nét áp lực công nghiệp hóa và đô thị hóa. Diện tích đất tự nhiên toàn huyện duy trì ở mức 18.416 ha, nhưng đất nông nghiệp giảm từ 54,41% năm 1993 xuống còn khoảng 54,05% năm 1996. Đất thổ cư tăng từ 1.967,2 ha (10,68%) lên 2.085 ha (11,32%), trong khi đất chuyên dùng phục vụ hạ tầng và giao thông tăng lên 3.487 ha (18,94%).

Thảo luận kết quả

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Đông Anh cho thấy quy luật vận động phù hợp với lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng ven đô, nhưng vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Nguyên nhân chủ yếu của việc tỷ trọng lao động nông nghiệp còn chiếm trên 90% là do diện tích đất canh tác bình quân đầu người quá thấp, chỉ đạt 512 m2/khẩu nông nghiệp, kết hợp với ruộng đất manh mún và cơ chế chuyển nhượng quyền sử dụng đất chưa thông thoáng. Bên cạnh đó, các hộ gia đình thiếu vốn tự có, việc tiếp cận tín dụng trung và dài hạn còn nhiều rào cản.

Khi so sánh với các huyện ngoại thành khác của Hà Nội, Đông Anh sở hữu tiềm năng công nghiệp vượt trội với 20 doanh nghiệp quốc doanh của Trung ương và Thành phố đóng trên địa bàn như Nhà máy Cơ khí Cổ Loa, Nhà máy Động cơ điện Việt Nam - Hungari, Xí nghiệp Khóa Việt - Tiệp. Khối doanh nghiệp này tạo ra giá trị sản xuất công nghiệp đạt 1.068.025 triệu đồng năm 1996, chiếm tới 72,22% tổng giá trị công nghiệp trên địa bàn. Dù vậy, mối liên kết kinh tế giữa các nhà máy lớn này với kinh tế nông thôn địa phương còn lỏng lẻo, chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ để thúc đẩy công nghiệp chế biến nông sản tại chỗ.

Dữ liệu chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đông Anh có thể được mô hình hóa trực quan qua bảng tổng hợp ma trận chuyển dịch liên ngành và đồ thị đường biểu diễn mối tương quan nghịch biến giữa tỷ trọng giá trị sản xuất và tỷ trọng lao động nông nghiệp giai đoạn 1991 - 1996. Việc biểu diễn này làm nổi bật chênh lệch năng suất lao động giữa khu vực nông nghiệp và phi nông nghiệp, làm cơ sở khoa học cho các định hướng can thiệp chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông thôn huyện Đông Anh giai đoạn 1997 - 2005, hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất như sau:

• Nâng cấp và hiện đại hóa kết cấu hạ tầng kỹ thuật: Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với ngành Điện lực và Thủy nông tập trung cải tạo 87 trạm biến áp đạt công suất 27.665 kVA, kiên cố hóa hệ thống 232 máy bơm tưới tiêu để xóa bỏ tình trạng 842 ha đất bị úng ngập và 170 ha bị khô hạn hàng năm. Hoàn thiện thảm nhựa 139 km đường liên xã và 31 km đường đê sông Hồng, sông Đuống trước năm 2000 nhằm phục vụ vận tải hàng hóa cơ giới.
• Chuyển đổi cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa: Phòng Nông nghiệp huyện hướng dẫn nông dân giảm diện tích trồng lúa kém hiệu quả, tăng tỷ trọng diện tích rau sạch, hoa, cây ăn quả đặc sản và chăn nuôi lợn hướng nạc, bò sữa. Mục tiêu đến năm 2005 đưa tỷ trọng ngành chăn nuôi đạt trên 45% trong giá trị sản xuất nông nghiệp, đảm bảo giá trị sản lượng bình quân lương thực đạt trên 300 kg/người/năm.
• Phát triển mạng lưới công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và làng nghề truyền thống: Khai thác tối đa năng lực các cụm công nghiệp tập trung, phục hồi các làng nghề mộc mỹ nghệ Vân Hà, Liên Hà và cơ khí nhỏ. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp toàn huyện lên mức 35 - 40% vào năm 2005, thu hút thêm khoảng 15.000 lao động dôi dư từ khu vực nông nghiệp.
• Đa dạng hóa các kênh huy động vốn và mở rộng thị trường tiêu thụ: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Đông Anh cần đơn giản hóa thủ tục thế chấp bằng quyền sử dụng đất, nâng mức cho vay bình quân đối với kinh tế hộ lên khoảng 15 - 20 triệu đồng/hộ. Đồng thời, xây dựng các chợ đầu mối nông sản tại ngã ba thị trấn Đông Anh và các xã ven trục Quốc lộ 3, Quốc lộ 23 để kết nối trực tiếp với thị trường tiêu dùng nội thành Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý quy hoạch và hoạch định chính sách cấp huyện, thành phố: Cung cấp khung phương pháp luận và bộ số liệu thực chứng để xây dựng các chương trình mục tiêu phát triển kinh tế ven đô, đề án công nghiệp hóa nông nghiệp và quy hoạch chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học ngành Kinh tế phát triển, Kinh tế nông nghiệp: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về mô hình phân tích chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông thôn cấp huyện trong thời kỳ đầu đổi mới tại Việt Nam.
• Ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại: Vận dụng các bài học về chuyển đổi mô hình kinh tế hộ, đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, vật nuôi và phương thức liên kết chuỗi giá trị nông sản với công nghiệp chế biến.
• Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng và chế biến công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp: Nắm bắt bức tranh tổng thể về nguồn lực lao động, tiềm năng mặt bằng và hệ thống giao thông thủy - bộ - sắt tại Đông Anh để xây dựng phương án đầu tư sản xuất kinh doanh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chuyển dịch lao động tại Đông Anh diễn ra chậm hơn chuyển dịch giá trị sản xuất?

Trong giai đoạn 1991 - 1996, giá trị sản xuất nông nghiệp giảm từ 73,78% xuống 60,86%, nhưng lao động nông nghiệp vẫn chiếm tới 90,13% vào năm 1996. Nguyên nhân do ngành công nghiệp và dịch vụ địa phương chủ yếu phát triển theo chiều rộng, quy mô nhỏ và chưa tạo ra đủ việc làm phi nông nghiệp để hấp thu lượng lớn lao động nông nhàn tại 23 xã.

Vị trí địa lý mang lại những lợi thế so sánh nổi bật nào cho huyện Đông Anh?

Đông Anh nằm ở cửa ngõ phía Bắc thủ đô, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20 km, sở hữu mạng lưới giao thông liên hoàn gồm Quốc lộ 3 (16 km), Quốc lộ 23 (12 km), cao tốc Thăng Long - Nội Bài (8 km), đường sắt đi Thái Nguyên, Lào Cai (31 km) và hệ thống đường thủy sông Hồng, sông Đuống (37 km), tạo điều kiện tối ưu để lưu thông hàng hóa nông sản và thu hút đầu tư.

Thực trạng hệ thống thủy lợi ảnh hưởng thế nào đến sản xuất nông nghiệp tại huyện?

Dù huyện sở hữu 232 máy bơm tưới tiêu cho 76,86% diện tích tưới và 62,78% diện tích tiêu úng, hạ tầng thủy lợi vẫn chưa hoàn chỉnh. Hàng năm vẫn còn 842 ha đất bị úng ngập tại các xã trũng phía Đông Nam và 170 ha bị khô hạn ở các xã vàn cao phía Tây Bắc, gây rủi ro lớn cho chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Khối doanh nghiệp công nghiệp Trung ương và Thành phố đóng vai trò gì trong nền kinh tế huyện?

Địa bàn huyện có 20 xí nghiệp quốc doanh lớn, đóng góp tới 1.068.025 triệu đồng giá trị sản xuất năm 1996 (chiếm 72,22% tổng giá trị công nghiệp toàn địa bàn). Khối này đóng vai trò hạt nhân công nghệ và thị trường, có khả năng dẫn dắt các cơ sở tiểu thủ công nghiệp địa phương tham gia vào chuỗi cung ứng cơ khí, phụ tùng và vật liệu xây dựng.

Định hướng trọng tâm của cơ cấu cây trồng Đông Anh đến năm 2005 là gì?

Huyện chủ trương giảm dần tỷ trọng diện tích lúa thuần nông, tập trung thâm canh lúa chất lượng cao kết hợp mở rộng vùng chuyên canh rau an toàn, hoa và cây đặc sản ven đầm Vân Trì và bãi bồi sông Hồng, nâng cao giá trị thu hoạch trên 1 ha canh tác đạt mức tăng trưởng trên 8%/năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông thôn tại một huyện ven đô trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Phân tích rõ thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Đông Anh giai đoạn 1991 - 1996 với sự giảm dần của tỷ trọng nông nghiệp (từ 73,78% xuống 60,86%) và sự trỗi dậy của công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp (tăng trưởng 26,94%/năm).
• Chỉ ra các rào cản mang tính then chốt như tỷ lệ lao động nông nghiệp còn cao (90,13%), đất đai manh mún (512 m2/khẩu) và cơ sở hạ tầng tưới tiêu chưa đồng bộ.
• Đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp kinh tế có tính đột phá về hạ tầng, khoa học kỹ thuật, vốn tín dụng, chính sách đất đai và phát triển thị trường tiêu thụ đến năm 2005.
• Các cấp chính quyền địa phương và nhà nghiên cứu cần tiếp tục ứng dụng các kết quả này vào việc điều chỉnh quy hoạch vùng, đẩy mạnh liên kết kinh tế đô thị - nông thôn nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DHKTQD 1005 W TTjS S'? QUOC EAN A t v r r? z'"- $ C? k ,r4 Cv "• zx A \ Or •* - >k> BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KIND TE QUOC DAN NGUYEN TATTHANG DINH HUONG VA NHUNG GIAI PHAP KINH TE CHU YEIJ CHUYEN DICH CO CAU KINH TE NGANII TRONG NONG THON 0 MOT HUYEN NGOA1 THANH HA NOI (LAY DONG ANH LAM DIA BAN NGHIEN CUIJ ) CHUYEN NGANH: kinii it^quAn ly va ke hoacii hoa kinh i e quoc dan ( KINII TE NONG NGI IIEP ) MA SO: 5.05 LUAN AN TH AC SY KHOA HOC KINH TE NG Udi HU‘(JNG DAN KHOA HOC: PTS HOANG VAN HOA Pi 16 VIEN TRUING VIEN NGHIEN CUIJ KINH TE VA Pl I AT TR1EN TRU’dNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN DA! HOC KWD THVuUpfl&M THONG "N THU VIEN« HA NOI 1997 MUC LUC PHAN M() DAU <*■ ■. Tinh cap thidt cua dd tai nghidn cuu 1 2. Muc dich nghiSn ctru cua dd tai 3. Dai tuong va pham vi nghi6n cuu 2 4.

Phuong phap nghidn cuu 2 5. Nhung dong gop cua luan an. Tdn va kdt cau cua luan an 3 CHU’ONG 1 : CO SO LY LUAN VE CHLYEN DICH 4 CO CAU KINH TE NONG THON 1. Khai niem, dac trung co cau kinh td nong thon 4 1.

Khai niem vd co cau kinh td 4 1. Khai niem vd co cau kinh td nong thon 6 1. Dac trung cua co cau kinh td nong thOn 8 1. Noi dung va xu thd chuydn dich co cau kinh td nong 11 thon 1.

Noi dung co cau kinh td nOng thon 11 1. Xu thdchuydn dich co cau kinh td nong thon 15 1. He thong chi ti&u danh gia co cau kinh td nong thon 20 1. Nhung nhan to anh huong ddn co cau kinh td nong thon 21 1.

Nhom nhan to vd didu kien tu nhifin 22 1. Nhom nhan to vd kinh td- xa hoi 22 1. Nhom nhan to vd to chuc va ky thuat 25 CHU’ONG 2 : THU’C TRANG VE CHUYEN DICH CO 27 CAU KINH TE NGANH TRONG NONG THON HUYEN DONG ANH 2. Dac didm tu nhifin, kinh td- xa hoi anh huong ddn 27 chuydn dich co cau kinh td nganh trong nong thon huyen Dong Anh 2.

Dac didm tu nhi£n 27 2. Dac didm vd kinh td xa hoi 32 2. Thue trang vd chuydn d; h co cau kinh td nganh trong 38 nong thon huyen Dong Anh 2. Thue trang vd chuydn dich co cau kinh tdnaanh 38 2.

Thye trang vd chuydn dich cocAu noi bo cac nganh 47 kinh id 2. Danh gia chung v6 Ihyc hang chuydn dich cocAu kinh 6” id nganh Irong nong llidn d huydn Dong Anh CHU’ONG 3 : DINH HUONG VA NHUNG GlAl PHAP 73 KINH TE CHU YEIJ CHUYEN DICH CO CAU KINH TE NGANH TRONG NONG THON HUYEN DONG ANH DEN NAM 2005 3. Nhung quan didm chii ydu vd chuydn dich co cdu kinh td 73 nganh Irong nong llidn huydn Dong Anh 3. Chuydn dich co cAu kinh id nganh Irong nong thon 73 nhani nine dich dal diroc mdl cocAu kinh id cd hicu qua 3.

Chuydn dich cocAu kinh 10 nganh Irong nong llidn 74 llico huong phal Irid’n san xuAl hang hoa 3. Chuydn dich cocdu kmli id nganh trong nong llidn 74 phai dya IrOn co so sir dung nhung Ipi I lid so siinli 3. Chuydn dich cocAu kinh id nganh trong nong llidn 75 llico hirdng edng nghidp hoa va llidn dai hoa 3. huydn dich co cAu kinh id nganh Irong nong llidn IrOn 76 co so phal buy vai lib va lac dung lich eye ciia moi lhanh pliAn kinh 10.

da dang hoa cac hinli (hire sd hfiu 3. Chuydn dich cocdu kinh 10 nganh Irong nong llidn 77 IrOn nguyOn lac bao dam khai Iliac hop ly. cd hicu qua cac lai nguyOn va bao vc nidi Irirdng sinh lliai 3.