Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Sản xuất và ý nghĩa của sản xuất mỳ gạo 1. Khái niệm về sản xuất Sản xuất là quá trình phối hợp và điều hòa các yếu tố đầu vào là tài nguyên hoặc các yếu tố sản xuất để tạo ra sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ đầu ra. Nếu giả thiết sản xuất sẽ diễn biến một cách có hệ thống với trình độ sử dụng đầu vào hợp lý, người ta mô tả mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra bằng một hàm sảnxuất: Q = f(X1, X2,., Xn) Trong đó: Q biểu thị số lượng một loại sản phẩm nhất định, X1, X2,., Xn là lượng của một yếu tố đầu vào nào đó được sử dụng trong quá trình sản xuất.
Khái niệm về phát triển sản xuất Sản xuất là quá trình kết hợp tư liệu sản xuất với sức lao động để tạo ra sản phẩm.Như vậy phát triển sản xuất được coi là một quá trình tăng tiến về quy mô sản lượng và hoàn thiện về cơ cấu. đối với sản xuất mỳ gạo thì đó là sự kết hợp nguyên liệu gạo, gia vị, nước cùng với sức lao động để sản xuất ra sản phẩm. Phát triển sản xuất cũng được coi là quá trình tái sản xuất mở rộng, trong đó quy mô sản xuất sau lớn hơn quy mô sản xuất trước trên cơ sở thị trường chấpnhận. Như vậy các cơ sở sản xuất phải có các chiến lược kinh doanh phù hợp.
Trong đó có các chiến lược về sản phẩm: phải xác định được số lượng, cũng như chất lượng sản phẩm, xác định chu kỳ sống của sản phẩm phải có chiến Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 lược đầu tư mua sắm máy móc lựa chọn công nghệ thích hợp. Trong đó chú ý tới chiến lược đi tắt đón đầu trong việc đầu tư công nghệ hiện đại. Trong quá trình phát triển như vậy nó sẽ làm thay đổi cơ cấu sản xuất về sản phẩm, đồng thời làm thay đổi quy mô sản xuất, về hình thức tổ chức sản xuất, việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới. Hoàn thiện dần từng bước về cơ cấu, để tạo ra cơ cấu hoàn hảohơn.
Phát triển sản xuất mỳ gạo theo chiều sâu: Phát triển sản xuất mỳ gạo chủ yếu dựa vào đổi mới thiết bị, áp dụng công nghệ tiên tiến, nâng cao trình độ kỹ thuật, cải tiến tổ chức sản xuất phân công lại lao động, sử dụng hợp lý và có hiệu quả nguồn nhân tài, vật lực hiện có đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm sản xuất ra. Trước đây chủ yếu là sản xuất thủ công thì hiện nay dần áp dụng máy móc như máy nghiền, máy thái mỳ, máy tráng mỳ vào sản xuất, một số hộ thay đổi nguyên liệu gạo để nâng cao chất lượng sảnphẩm. Phát triển sản xuất mỳ gạo theo chiều rộng: là tăng trưởng dựa vào sự gia tăng vốn đầu tư vào sản xuất tương ứng với sự gia tăng lao động (Trương Đức Lực, 2014) 1. Ý nghĩa của phát triển sản xuất Sự phát triển sản xuất các ngành nghề nông thôn nói chung và sự phát triển sản xuất mỳ gạo nói riêng đã góp phần đáng kể cho phát triển kinh tế xã hội nông thôn trên nhiều mặt, có thể kể đếnnhư: Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hoá: Mục tiêu cơ bản của CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn là tạo ra cơ cấu kinh tế mới hợp lý hiện đại ở nông thôn.
Cơ cấu kinh tế này mang những đặc điểm, tính chất của quá trình công nghiệp hoá đáp ứng được yêu cầu đặt ra của quá trình công nghiệp hoá. Do đó một sự tất yếu là phải chuyển dịch nền kinh tế nông thôn với cơ cấu thuần nông, sản xuất tự cấp tự túc là chủ yếu sang nền kinh tế nông thôn công nghiệp hoá với cơ cấu nông - công nghiệp - dịch vụ và sản xuất nhiều sản phẩm hàng hoá. Trong quá trình vận động phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn đã có vai trò tích cực trong việc góp phần tăng tỷ trọng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 của CN - TTCN và dịch vụ thu hẹp tỷ trọng nông nghiệp, lao động từ sản xuất nông nghiệp có thu nhập thấp sang ngành sản xuất khác có thu nhập cao hơn (Mai Thanh Cúc, 2012). Sự phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn còn có tác dụng chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nội bộ ngành nông nghiệp, đó là khi sản xuất mỳ gạo phát triển, yêu cầu nguyên liệu từ nông nghiệp phải nhiều hơn, đa dạng hơn và chất lượng cao hơn.
Do vậy trong nông nghiệp sẽ hình thành những khu vực nông nghiệp chuyên môn hoá, tạo ra năng suất lao động cao hơn và tạo ra nhiều sản phẩm hàng hoá hơn. Bên cạnh đó, quá trình sản xuất ngành nghề nông thôn là quá trình liên tục đòi hỏi một sự thường xuyên dịch vụ trong việc cung ứng vật liệu và tiêu thụ sản phẩm, do đó giúp dịch vụ nông thôn phát triển với nhiều hình thức đa dạng và phong phú, đem lại thu nhập cao hơn cho người lao động. Góp phần giải quyết việc làm tăng thu nhập cho người lao động nông thôn đó là vấn đề quan trọng ở nước ta hiện nay. Trong tình hình hình hiện nay số người trong độ tuổi lao động luôn tăng qua từng năm, số người thất nghiệp ngày càng nhiều ở nông thôn thì vấn đề giải quyết việc làm cho lao động ở nông thôn cần được chú trọng.
Sự phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn kéo theo sự hình thành và phát triển của nhiều nghề khác, các hoạt động dịch vụ liên quan xuất hiện, tạo thêm nhiều việc làm mới và thu hút nhiều lao động. Phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn không chỉ có tác dụng thúc đẩy nghề trồng các loại cây phục vụ chế biến phát triển mà còn tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi phát triển. Ngoài ra cũng thúc đẩy các dịch vụ khác như tín dụng, ngân hàng phát triển cùng với sự phát triển sản xuất của các làng nghề (Đinh Ngọc Lan, 2016). Tăng giá trị sản phẩm hàng hoá: Sự phục hồi và phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 nông thôn.
Với quy mô nhỏ bé nhưng được phân bố rộng khắp các vùng nông thôn, hàng năm làng nghề sản xuất ra khối lượng sản phẩm hàng hoá lớn, đóng góp đáng kể cho thu nhập của từng địa phương, từng hộ sản xuất. Thu hút vốn nhàn rỗi, tận dụng thời gian và lao động, hạn chế di dân tự do: khác với sản xuất công nghiệp và một số ngành khác, nghề làm mỳ gạo không đòi hỏi số vốn đầu tư quá lớn, hơn nữa đặc điểm sản xuất mỳ gạo là có quy mô nhỏ, cơ cấu vốn và lao động ít nên phù hợp với khả năng huy động vốn và các nguồn nhân lực của hộ khác. Mặt khác do đặc điểm là sử dụng lao động thủ công là chủ yếu, nơi sản xuất cũng chính là nơi ở của người lao động nên bản thân nó có khả năng thu hút nhiều lao động từ lao động thời vụ nông nhàn tới lao động trên hay dưới độ tuổi (Trần Minh Yến, 2005). Phát triển sản xuất mỳ gạo góp phần cải thiện đời sống nhân dân và xây dựng nông thôn mới: có việc làm ổn định và thu nhập cao hơn do có lao động ngành nghề người dân sẽ có điều kiện nhiều hơn quan tâm tới các vấn đề xã hội.
Thực tế là ở các khu vực nông thôn có các nghề thủ công phát triển đã tạo ra sự đổi mới trong đời sống văn hoá của nhân dân, hệ thống cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống thông tin liên lạc và các yếu tố thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ sinh hoạt nâng cao dân trí và sức khoẻ của người dân như trường học, trạm y tế, vệ sinh môi trường ngày càng được hoàn thiện (Nguyễn Văn Tiệp, 2013). Đối với các vùng có ngành nghề nông thôn phát triển, việc sử dụng các nguồn lực như đất đai, lao động, nguồn vốn, nguyên vật liệu, thị trường hợp lý và đạt hiệu quả cao hơn rất nhiều so với thuần nông. Bên cạnh đó cùng với sự phát triển sản xuất ngành nghề nông thôn sẽ hình thành nên các trung tâm giao lưu buôn bán, dịch vụ và trao đổi hàng hoá, các trung tâm này sẽ ngày càng được mở rộng và phát triển, tạo nên sự đổi mới trong nông Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xu hướng đô thị hoá nông thôn là một xu hướng tất yếu, nó thể hiện trình độ phát triển kinh tế xã hội nông thôn, thể hiện mức độ nhu cầu về vật chất, tinh thần được thoả mãn.
Nội dung của phát triển sản xuất mỳ Quá trình tăng lên về quy mô: Trong giai đoạn hiện nay quá trình sản xuất mỳ gạo ở địa phương có sự biến đổi rõ rệt do những nguyên nhân khách quan và chủ quan như: sự quan tâm của chính quyền, nhãn hiệu mỳ gạo Định Hóa được công nhận bảo hộ,số lao động dư thừa ở nông thôn tăng có nhu cầu tìmkiếm việc làm. Khiến cho nghề sản xuất mỳ gạo không chỉ tập chung tại một xã mà phát triển lan rộng sang các xã khác giải quyết được việc làm cho nhiều lao động, kèm theo nhiều chính sách hỗ trợ nên việc mua sắm máy móc áp dụng vào sản xuất được đẩy mạnh. Quá trình tăng về quy mô có biểu hiện cụ thể thông qua việc tăng sản lượng theo thời gian. Ngoài ra còn biểu hiện việc số hộ sản xuất, đơn vị và tổ chức tham gia sản xuất tăng lên.
Cùng với hai yếu tố trên cũng đồng thời ảnh hưởng tới việc tăng giá trị sản xuất mỳ gạo. Trên cơ sở tăng về mặt sản lượng thì đồng thời giá trị sản xuất mỳ gạo cũng tăng lên do sản phẩm được sản xuất ra với mục đích chính là tạo sản phẩm hàng hóa để trao đổi trên thị trường. Giá trị sản phẩm mỳ gạo tăng có thể do tăng sản lượng hoặc do giá tăng nên qua các năm giá trị sản xuất tăng cũng phản ánh sự phát triển sản xuất về quy mô.