CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU HAI PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ CỔ PHIẾU: CHIẾT KHẤU DÒNG TIỀN (DCF) & ĐỊNH GIÁ SO SÁNH 1.1 Phương pháp định giá bằng hệ số so sánh P/E 1.1 Định nghĩa Phương pháp hệ số so sánh là ước tính giá trị của công ty một cách tương đối bằng cách so sánh các hệ số của các công ty với nhau. Các hệ số so sánh thường được sử dụng như : P/E, P/B, P/S, … Hệ số P/E là tỷ lệ giữa giá cổ phần và thu nhập trên mỗi cổ phần. Hệ số này có thể có tác dụng như một chỉ báo hữu ích về những dự tính của các cơ hội tăng trưởng. Giaù trò thò tröôøng moãi coå phieáu P/E = Thu nhaäp cuûa moãi coå phieáu Hệ số P/B là tỷ lệ giữa giá trị thị trường của một cổ phiếu và giá trị sổ sách của nó tức là vốn chủ sở hữu trên cổ phần.
Chỉ số này được áp dụng khi nhà đầu tư cho rằng giá trị sổ sách là một chỉ tiêu quan trọng đại diện cho giá trị công ty. Giaù trò thò tröôøng moãi coå phieáu P/B = Giaù trò soå saùch moãi coå phieáu Hệ số P/S là tỷ lệ giữa giá trị thị trường và doanh thu của một cổ phiếu. Đối với những công ty mới thành lập chưa có lợi nhuận thì không thể áp dụng chỉ số P/E hoặc P/S được. Vì tỷ suất lợi nhuận của các ngành kinh doanh khác nhau là rất khác nhau nên chỉ số P/S giữa các ngành có sự khác nhau rất lớn.
Mặc dù vậy chỉ số P/S ngày càng được áp dụng rộng rãi trong thực tế. Giaù trò thò tröôøng moãi coå phieáu P/S = Doanh thu moãi coå phieáu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Phạm vi sử dụng Phương pháp hệ số so sánh P/E được dựa trên nền tảng là giá và thu nhập của một cổ phần tại một thời điểm nhất định. Phương pháp này đơn giản để áp dụng tính toán nên khá thông dụng đối với các nhà đầu tư. Phương pháp hệ số so sánh được áp dụng để định giá cho hầu hết các doanh nghiệp và thông qua phương pháp này chúng ta có thể so sánh giá trị của các công ty trong ngành với nhau hoặc so sánh giữa ngành với ngành.
Tuy nhiên không thể nói một hệ số so sánh P/E là quá cao hay quá thấp nếu không đề cập tới những triển vọng tăng trưởng dài hạn của công ty cũng như thu nhập trên cổ phần hiện tại so với đường xu hướng dài hạn.3 Ưu nhược điểm của hệ số so sánh (P/E) 1.1 Ưu điểm + Tính đơn giản và dễ dàng trong tính toán: Những phương pháp như chiết khấu dòng tiền (DCF) hoặc EVA có một nhược điểm là ước tính và dự báo quá nhiều nên dẫn đến sự khó khăn và không chính xác trong việc định giá. Hệ số so sánh P/E tính toán đơn giản nên khá thông dụng đối với các nhà đầu tư. + Sự hữu dụng: Hệ số so sánh cung cấp một khung mẫu để đánh giá giá trị, khi được sử dụng một cách chính xác, hệ số này là công cụ mạnh cung cấp thông tin về giá trị liên quan một cách hữu ích. + Sự thích hợp: Hệ số so sánh nhấn mạnh vào những số liệu chủ yếu mà các nhà đầu tư thường sử dụng.
Khi nhà đầu tư tập trung phân tích mối liên quan qua các nhân tố thị trường, thì hệ số so sánh càng có sự ảnh hưởng mạnh.2 Nhược điểm + Mẫu số của hệ số P/E là khoản thu nhập kế toán, chịu tác động bởi những quy tắc kế toán phần nào mang tính chủ quan, như việc sử dụng chi phí trong việc tính hàng lưu kho và khấu hao. + Hệ số so sánh P/E chỉ thể giá trị hiện tại một thời điểm. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -6- + Khi sử dụng hệ số so sánh P/E để đánh giá cần phải phân tích khéo léo, nhạy bén vì có nhiều nguyên nhân dẫn đến hệ số giữa hai công ty khác biệt nhau.2 Phương pháp định giá bằng cách chiết khấu dòng tiền 1.1 Khái niệm về DCF DCF là viết tắt của discouted cash flow valuation. Phương pháp này được thực hiện dựa trên nguyên tắc “giá trị hiện tại”, có nghĩa là giá trị của bất kì tài sản nào là giá trị hiện tại của dòng tiền dự đoán trong tương lai.
n CFt Giaù trò taøi saûn t t 1(1 r) n : thời gian tồn tại của tài sản CFt : dòng tiền ở thời gian t r : suất chiết khấu phản ánh mức rủi ro của dòng tiền ước tính Công thức này có thể viết lại theo cách sau: n FCF t Pt V t t 1 (1 r) (1 r) t T : thời kì dự báo trực tiếp dòng tiền tự do PT : giá trị dự báo của tài sản tài chính vào thời điểm T (giá trị này còn được gọi là giá trị tiếp diễn). Dòng tiền (cashflow) ở các tài sản khác nhau thì khác nhau, ví dụ như đối với cổ phiếu phổ thông là cổ tức, đối với trái phiếu là lãi suất coupons và mệnh giá… Tỷ lệ chiết khấu là một hàm số với biến số là mức độ rủi ro của dòng tiền ước tính với tỷ suất chiết khấu cao cho những tài sản có độ rủi ro cao và thấp cho những tài sản được xem là an toàn hơn.2 Pham vi sử dụng của phương pháp chiết khấu dòng tiền: Phương pháp chiết khấu dòng tiền được dựa trên nền tảng là dòng tiền dự kiến trong tương lai và tỷ lệ chiết khấu. Phương pháp này khá đơn giản để áp dụng tính toán cho những công ty có dòng tiền dương trong hiện tại và trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -7- tương lai. Phương pháp DCF thường được sử dụng để tính giá trị cổ phan cho những công ty dịch vụ, bảo hiểm, du lịch, những công ty có sức mạnh thương hiệu, giá trị vô hình lớn… Việc áp dụng DCF sẽ giải quyết được một phần trong việc xác định lợi thế thương mại của doanh nghiệp.
Nhưng trong một số trường hợp thì phương pháp này lại có những hạn chế và cần phải được điều chỉnh: Những công ty đang trong tình trạng khó khăn về tài chính : những công ty này nhìn chung có thu nhập và dòng tiền hiện tại âm và được dự đoán là sẽ bị lỗ trong tương lai. Với những công ty này khả năng phá sản cao và việc ước đoán dòng tiền tương lai rất khó khăn. Như vậy việc chiết khấu một dòng tiền âm trong tương lai về hiện tại sẽ tạo ra một giá trị âm cho cổ đông hay cho công ty. Những công ty mang tính chất chu kì : đây là những công ty có kết quả hoạt động phụ thuộc vào chu kì kinh tế : khi nền kinh tế tăng trưởng, công ty có kết quả hoạt động tốt và khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái, kết quả hoạt động của công ty xấu.
Vì tính biến động của chu kì kinh tế nên việc dự báo dòng tiền tương lai rất khó khăn. Trong bối cảnh suy thoái kinh tế thì nhiều công ty chu kì có tính chất tương tự như những công ty đang trong tình trạng suy kiệt tài chính có nghĩa là thu nhập và dòng tiền âm. Việc dự đoán dòng tiền sẽ trở nên vướng mắt do chúng ta phải biết được khi nào nền kinh tế sẽ phục hồi và mức độ phục hồi là như thế nào? Với những nhà phân tích lạc quan thì sẽ đạt được một giá trị ước tính cao và ngược lại. Do việc dự báo dòng tiền khó khăn và thiếu chính xác nên việc áp dụng phương pháp này cũng có những hạn chế.
Những công ty có nhiều tài sản không dùng đến : phương pháp chiết khấu dòng tiền phản ánh giá trị của tất cả tài sản sinh ra dòng tiền. Nếu một công ty có những tài sản không hoạt động tức là không sản sinh ra dòng tiền thì giá trị của những tài sản này không được phản ánh trong giá trị đạt được từ phương pháp chiết khấu dòng tiền dự đoán. Điều này dẫn tới việc định giá giá trị doanh nghiệp không chính xác. Những công ty đang sở hữu những bằng sáng chế phát minh : nếu những bằng sáng chế, phát minh này chưa được dùng đến thì hiện tại chưa tạo ra dòng tiền nhưng sẽ tạo ra tiền trong tương lai.
Trong trường hợp này giá trị đạt được từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -8- việc chiết khấu dòng tiền thuộc về công ty sẽ làm thiệt hại giá trị thật sự của công ty vì những bằng sáng chế này thực sự là tài sản lớn của công ty nhưng lại không được tính đến. Những công ty đang trong giai đoạn tái cấu trúc : những công ty này thường thay đổi tài sản và cấu trúc vốn. Mỗi một sự thay đổi làm cho việc ước tính dòng tiền trong tương lai khó khăn hơn và ảnh hưởng đến rủi ro của công ty. Việc sử dụng những dữ liệu quá khứ cho những công ty này sẽ dẫn đến một bức tranh nhầm lẫn về giá trị của công ty.
Tuy nhiên những công ty này vẫn có thể được định giá mặc dù có những thay đổi rất lớn trong chính sách đầu tư, tài chính, nếu dòng tiền dự đoán phản ánh được những thay đổi này và tỷ lệ chiết khấu được điều chỉnh phản ánh được rủi ro hoạt động và rủi ro tài chính của công ty. Trong những trường hợp trên việc áp dụng phương pháp DCF để xác định giá trị doanh nghiệp có những khó khăn nhất định do việc dự báo tình hình tài chính của công ty không phải là điều dễ dàng. Do đó cần phải có những điều chỉnh hợp lí để xác định đúng giá trị của công ty.3 Ưu nhược điểm của phương pháp DCF.1 Ưu điểm: Do căn cứ vào những đặc điểm nền tảng của doanh nghiệp, DCF là phương pháp định giá rất được ưa chuộng vì mang tính khoa học nhất. Nó phản ánh gần đúng giá trị của các doanh nghiệp có tỷ suất sinh lời cao.2 Nhược điểm: + Phương pháp này được xây dựng trên những giả định cụ thể cho nên giá trị doanh nghiệp được xác định chỉ có ý nghĩa khi có sự tồn tại những giả định của mô hình.
+ Những giả định trong mỗi mô hình của phương pháp này được xây dựng trong môi trường của một nền kinh tế thị trường hiệu quả, do đó việc vận dụng các mô hình này ở các nước đang phát triển gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin thị trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.