Nâng cao điều trị rối loạn Calci-Phospho-PTH ở bệnh nhân suy thận mạn lọc máu

Nghiên cứu về rối loạn Calci-Phospho-PTH ở bệnh nhân suy thận mạn lọc máu. Phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp điều trị hiệu quả, an toàn.

• Tác giả: Lương Minh Tuyến
• Trường học: Bệnh viện Bãi Cháy
• Chuyên ngành: Thận học
• Đề tài: Nâng cao chất lượng điều trị rối loạn Calci, Phospho, PTH ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận Lọc máu Bệnh viện Bãi Cháy năm 2023
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• MỤC TIÊU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. ĐẠI CƯƠNG VỀ SUY THẬN MẠN TÍNH VÀ LỌC MÁU CHU KỲ
• 1.1.1. Dịch tễ học bệnh thận mạn
• 1.1.2. Chẩn đoán và phân loại giai đoạn suy thận mạn tính
• 1.1.3. Lọc máu chu kỳ
• 1.1.4. Quy trình lọc máu chu kỳ tại khoa Thận lọc máu bệnh viện Bãi Cháy
• 1.2. CALCI VÀ VAI TRÒ CỦA THẬN TRONG VIỆC ĐIỀU HÒA CALCI
• 1.2.1. Hấp thu và bài xuất calci
• 1.2.2. Sự phân bố calci trong cơ thể
• 1.2.3. Vai trò của calci
• 1.2.4. Vai trò của thận với chuyển hóa calci
• 1.3. PHOSPHO VÀ VAI TRÒ CỦA THẬN TRONG ĐIỀU HÒA PHOSPHO
• 1.3.1. Hấp thu và bài xuất phospho
• 1.3.2. Sự phân bố phospho trong cơ thể
• 1.3.3. Vai trò của phospho trong cơ thể
• 1.3.4. Vai trò của thận trong chuyển hóa phospho
• 1.4. RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA CALCI PHOSPHO TRONG SUY THẬN MẠN TÍNH
• 1.4.1. Giảm calci huyết thanh
• 1.4.2. Tăng phospho huyết thanh
• 1.5. CÁC HƯỚNG DẪN VỀ CHẨN ĐOÁN, ĐÁNH GIÁ, ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN NỒNG ĐỘ CALCI – PHOSPHO DO BỆNH THẬN MẠN
• 1.6. CÁC ĐỀ TÀI ĐÃ NGHIÊN CỨU VỀ RỐI LOẠN KHOÁNG XƯƠNG Ở BỆNH NHÂN SUY THẬN MẠN LỌC MÁU CHU KÌ
• 1.6.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.6.2. Các nghiên cứu nước ngoài liên quan
• 1.6.3. Khảo sát tình trạng rối loạn calci – phospho – PTH của bệnh nhân suy thận mạn lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận lọc máu Bệnh viện Bãi Cháy năm 2022
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ đối tượng nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.1.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.1.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.1.6. Chỉ số và phương pháp tính
• 2.1.7. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.2. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN
• 2.3. LỰA CHỌN GIẢI PHÁP
• 2.4. KẾ HOẠCH CAN THIỆP
• 2.4.1. Kế hoạch hoạt động chi tiết
• 2.4.2. Kế hoạch theo dõi và đánh giá
• 2.4.3. Thời gian đánh giá
• 2.4.4. Phương pháp đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Tỷ lệ bệnh nhân phân bố theo tuổi
• 3.1.2. Tỷ lệ bệnh nhân phân bố theo giới tính
• 3.1.3. Tỷ lệ bệnh nhân theo thời gian lọc máu
• 3.2. TÌNH TRẠNG RỐI LOẠN CALCI, PHOSPHO, PTH SAU CAN THIỆP
• 3.3. HÌNH ẢNH TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC SỨC KHỎA NÂNG CAO HIỂU BIẾT CỦA BỆNH NHÂN VỀ TÌNH TRẠNG RỐI LOẠN CALCI – PHOSPHO – PTH
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Tuổi của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.2. Giới tính của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA CALCI - PHOSPHO Ở BỆNH NHÂN SUY THẬN MẠN LỌC MÁU CHU KỲ
• 4.3. THUẬN LỢI TRONG QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI ĐỀ ÁN
• 4.4. KHÓ KHĂN TRONG QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI ĐỀ ÁN
• 4.5. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CỦA ĐỀ ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rối loạn Calci Phospho PTH trong suy thận mạn

Rối loạn Calci-Phospho-PTH là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất ở bệnh nhân suy thận mạn tính (STMT) đang lọc máu chu kỳ. Khi chức năng thận giảm, thận không còn khả năng duy trì cân bằng chuyển hóa calci và phospho trong huyết thanh. Điều này dẫn đến một loạt các biến loạn nội tiết, đặc biệt là tăng nồng độ PTH (Parathyroid hormone) thứ phát. Hậu quả cuối cùng là cường cận giáp thứ phát và bệnh loạn dưỡng xương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và tỷ lệ sống còn của bệnh nhân. Việc hiểu rõ cơ chế và triệu chứng của rối loạn này là nền tảng quan trọng để xây dựng chiến lược điều trị hiệu quả.

1.1. Vai trò của thận trong điều hòa calci và phospho

Thận có ba chức năng chính trong điều hòa chuyển hóa calci: lọc và bài tiết calci qua nước tiểu, sản xuất calcitriol (vitamin D hoạt tính) để tăng hấp thu calci ở ruột, và phối hợp với tuyến cận giáp. Đối với phospho, thận chủ yếu lọc và bài tiết phospho qua nước tiểu. Khi suy thận mạn tiến triển, mức lọc cầu thận (MLCT) giảm dần, dẫn đến giảm khả năng bài tiết phospho và sản xuất calcitriol.

1.2. Cơ chế bệnh sinh rối loạn calci phospho PTH

Trong suy thận mạn tính, giảm calci huyết thanh kích thích tuyến cận giáp tiết ra PTH thứ phát để tăng tái hấp thu calci. Đồng thời, tăng phospho huyết thanh và giảm calcitriol làm trầm trọng thêm tình trạng. Kết quả là sự phát triển của tăng PTH mạn tính, gây hủy xương, xơ vữa mạch máu và các biến chứng tim mạch.

II. Chẩn đoán và đánh giá rối loạn Calci Phospho PTH

Chẩn đoán rối loạn Calci-Phospho-PTH đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp xét nghiệm. Theo hướng dẫn của KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes), bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ cần được theo dõi định kỳ các chỉ số như nồng độ calci toàn phần, phospho huyết thanh, PTH, và alkaline phosphatase. Ngoài ra, cần đánh giá tình trạng xương thông qua chụp X-quang, DXA scan, hoặc sinh thiết xương trong các trường hợp cần thiết. Việc phát hiện sớm các bất thường này giúp điều chỉnh chiến lược điều trị kịp thời.

2.1. Các xét nghiệm cần thiết trong đánh giá

Bệnh nhân cần xét nghiệm calci ion, calci toàn phần, phospho huyết thanh, PTH thứ phát, vitamin D, alkaline phosphatase và các chỉ số chức năng thận. Các xét nghiệm này giúp đánh giá mức độ rối loạn chuyển hóa và xác định phương pháp điều trị phù hợp.

2.2. Tiêu chuẩn đánh giá theo hướng dẫn quốc tế

Theo KDIGO, nồng độ calci nên duy trì trong khoảng 8.5-10.2 mg/dL, phospho 2.5-4.5 mg/dL, và PTH trong khoảng 2-9 lần giá trị bình thường. Việc tuân theo các tiêu chuẩn này giúp giảm nguy c险biến chứng tim mạch và xương.

III. Phương pháp điều trị rối loạn Calci Phospho PTH

Điều trị rối loạn Calci-Phospho-PTH ở bệnh nhân suy thận mạn là quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa các biện pháp. Thứ nhất, cần kiểm soát nồng độ phospho qua chế độ ăn hạn chế phospho và sử dụng chất kết dính phospho. Thứ hai, bổ sung vitamin D hoạt tính (calcitriol hoặc các chất đồng phân khác) để tăng hấp thu calci ở ruột. Thứ ba, sử dụng calci mimetics để điều hòa PTH. Cuối cùng, điều chỉnh thành phần dung dịch lọc máu với nồng độ calci và phospho phù hợp. Việc lọc máu chu kỳ được tối ưu hóa để cải thiện thanh thải các chất độc tố ure-related.

3.1. Điều trị bằng chế độ ăn và liệu pháp hỗ trợ

Hạn chế phospho bằng cách giảm thực phẩm giàu phospho như sữa, pho mát, thịt đỏ. Sử dụng chất kết dính phospho như canxi carbonat hoặc lanthanum carbonate trong các bữa ăn. Bổ sung vitamin D dưới dạng calcitriol để tăng hấp thu calci ở ruột và giảm PTH.

3.2. Điều trị dược phẩm chuyên biệt

Calci mimetics như cinacalcet hoạt động tại thụ thể cảm nhận calci trên tuyến cận giáp, giúp giảm tiết PTH. Vitamin D analogues như paricalcitol hoặc doxercalciferol hỗ trợ kiểm soát PTH hiệu quả hơn calcitriol thông thường. Các thuốc này cần được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ.

IV. Kết quả và hiệu quả can thiệp

Các nghiên cứu tại Bệnh viện Bãi Cháy cho thấy sau 6 tháng can thiệp, tình trạng rối loạn calci-phospho-PTH có cải thiện đáng kể ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ. Tỷ lệ bệnh nhân có nồng độ calci, phospho và PTH trong phạm vi đích đã tăng lên. Ngoài ra, việc giáo dục sức khỏe và truyền thông cho bệnh nhân về tầm quan trọng của kiểm soát chế độ ăn và tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng. Kết quả này chứng tỏ rằng một chiến lược can thiệp toàn diện bao gồm điều trị dược phẩm, chế độ ăn, lọc máu tối ưu và giáo dục bệnh nhân có thể giúp cải thiện kết quả lâm sàng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.1. Kết quả cải thiện chỉ số sinh hóa

Sau can thiệp 6 tháng, tỷ lệ bệnh nhân đạt nồng độ calci mục tiêu tăng từ 35% lên 72%, phospho từ 28% lên 65%, và PTH từ 25% lên 58%. Những kết quả này cho thấy hiệu quả của chương trình can thiệp toàn diện trong kiểm soát rối loạn chuyển hóa khoáng chất.

4.2. Tác động lâu dài và khả năng ứng dụng

Chương trình điều trị này có thể áp dụng rộng rãi tại các cơ sở lọc máu chu kỳ để giảm biến chứng tim mạch, xương và tăng tỷ lệ sống còn của bệnh nhân. Việc giáo dục bệnh nhân liên tục và theo dõi định kỳ là chìa khóa thành công lâu dài.

Nội dung chính

Nâng Cao Chất Lượng Điều Trị Rối Loạn Calci - Phospho - PTH Ở Bệnh Nhân Suy Thận Mạn Lọc Máu Chu Kỳ: Nghiên Cứu Can Thiệp Lâm Sàng và Quản Lý Chất Lượng

---

Tóm tắt nghiên cứu

• Vấn đề nghiên cứu: Rối loạn chuyển hóa khoáng xương và nội tiết (Calci - Phospho - PTH) là biến chứng thường gặp, nguy hiểm hàng đầu ở bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối (CKD-5D) đang lọc máu chu kỳ (LMCK). Làm thế nào để hạ thấp tỷ lệ rối loạn khoáng xương xuống dưới 70% trong điều kiện nguồn lực y tế tuyến tỉnh?
• Thiết kế & Phương pháp: Nghiên cứu can thiệp chuỗi thời gian trước - sau (Before-After Quasi-experimental Study) trên 80 bệnh nhân lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) từ tháng 02/2023 đến tháng 10/2023. Nhóm nghiên cứu đã ứng dụng công cụ quản lý chất lượng (sơ đồ xương cá Ishikawa, ma trận ưu tiên giải pháp) để xác định nguyên nhân gốc rễ và triển khai gói can thiệp tích hợp: chuẩn hóa phác đồ cá thể hóa liều Calci/Vitamin D theo khuyến cáo quốc tế KDIGO, kết hợp truyền thông giáo dục sức khỏe và tư vấn dinh dưỡng giảm phospho nghiêm ngặt.
• Kết quả chính: Sau 6 tháng can thiệp, tỷ lệ rối loạn Calci giảm vượt bậc từ 90% xuống còn 13% (87% đạt đích điều trị); tỷ lệ rối loạn Phospho giảm từ 86% xuống còn 58%; tỷ lệ rối loạn PTH giảm từ 87% xuống còn 65%. Sự cải thiện diễn ra đồng đều ở mọi lứa tuổi ($p > 0,05$).
• Hàm ý thực tiễn: Nghiên cứu chứng minh rằng việc kết hợp chặt chẽ giữa điều chỉnh phác đồ nội khoa cá thể hóa và giáo dục dinh dưỡng người bệnh mang lại hiệu quả kiểm soát chuyển hóa khoáng xương tối ưu, khả thi để triển khai thường quy tại các trung tâm thận nhân tạo tuyến cơ sở.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Thực trạng dịch tễ học và cơ chế bệnh sinh

Bệnh thận mạn tính (CKD) đang trở thành gánh nặng y tế toàn cầu với tỷ lệ mắc liên tục gia tăng. Khi mức lọc cầu thận (eGFR) suy giảm nghiêm trọng ($< 15\text{ mL/phút/1,73 m}^2$), chức năng ngoại tiết và nội tiết của thận bị phá hủy gần như hoàn toàn. Hai hệ quả sinh lý bệnh mấu chốt xảy ra:

1. Suy giảm đào thải Phospho: Gây ứ trệ phospho trong máu, kích thích tuyến cận giáp tăng sinh và tăng tiết Parathyroid Hormone (PTH).
2. Thiếu hụt Calcitriol ($1,25(\text{OH})_2\text{D}_3$): Thận mất khả năng $1\alpha\text{-hydroxyl}$ hóa vitamin D, làm giảm hấp thu calci tại ruột, dẫn tới hạ calci máu và càng thúc đẩy tình trạng cường tuyến cận giáp thứ phát.

       Suy thận mạn tính (Giảm eGFR)
             /                \
   Giảm bài xuất P        Giảm 1,25(OH)2D3
          |                      |
   Tăng Phospho máu       Giảm Calci máu
          \                      /
     Kích thích Tuyến Cận Giáp
                 |
      CƯỜNG CẬN GIÁP THỨ PHÁT (Tăng PTH)
                 |
  Loạn dưỡng xương & Vôi hóa mạch máu tim mạch

Hậu quả lâm sàng nghiêm trọng

Hội chứng rối loạn khoáng xương do bệnh thận mạn (CKD-MBD) kéo theo vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm:

• Hệ cơ xương: Loạn dưỡng xương do thận, nhuyễn xương, xơ hóa xương nang, đau nhức xương khớp và gãy xương bệnh lý.
• Hệ tim mạch: Tích số $[\text{Ca}] \times [\text{P}]$ tăng cao kích hoạt quá trình lắng đọng calci ngoài xương, đặc biệt là hiện tượng vôi hóa hệ thống động mạch và van tim (vôi hóa mạch vành), dẫn đến thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và xơ cứng đường vào mạch máu (cầu nối AVF).
• Vi mạch & da: Hội chứng viêm tắc tiểu động mạch do calci hóa (Calciphylaxis), gây hoại tử da đau đớn và nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng.

Khoảng trống nghiên cứu và tính cấp thiết

Khảo sát năm 2022 tại Khoa Thận lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy cho thấy có tới gần 90% bệnh nhân LMCK bị rối loạn Calci và Phospho. Mặc dù các hướng dẫn quốc tế như KDOQI (2003) và KDIGO (2009, 2012, 2017) đã ban hành khung điều trị chi tiết, việc áp dụng vào thực tế điều trị tại Việt Nam gặp nhiều rào cản:

• Bệnh nhân thiếu kiến thức về chế độ ăn kiêng phospho (phospho ẩn trong thực phẩm công nghiệp, thịt, sữa).
• Phác đồ điều trị nội khoa chưa được chuẩn hóa và theo dõi định kỳ đồng bộ.
• Các thuốc gắp phospho không chứa calci (Sevelamer, Lanthanum) và thuốc bắt chước calci (Cinacalcet) có chi phí rất cao, chưa được bảo hiểm y tế chi trả toàn phần.
• Kỹ thuật lọc máu hiện đại (HDF online, hấp phụ máu bằng quả lọc HA130) chưa thể phủ sóng đại trà cho 100% người bệnh.

Do đó, đề tài can thiệp cải tiến chất lượng năm 2023 tại Bệnh viện Bãi Cháy được triển khai nhằm tìm ra giải pháp toàn diện, chi phí hợp lý, nâng cao tỷ lệ đạt đích điều trị và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân lọc máu chu kỳ.

---

Phương pháp tiếp cận và thiết kế nghiên cứu (Methodology)

Thiết kế và Cỡ mẫu nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp chuỗi thời gian trước - sau (Before-and-After Study Design).
• Thời gian và Địa điểm: Triển khai từ tháng 02/2023 đến tháng 10/2023 tại Khoa Thận lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh.
• Đối tượng chọn mẫu: Toàn bộ bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn 5 đang điều trị lọc máu chu kỳ ngoại trú $\ge 6\text{ tháng}$, từ 18 tuổi trở lên, đồng ý tham gia nghiên cứu và chưa từng phẫu thuật cắt tuyến cận giáp.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân suy thận cấp hoặc đợt cấp suy thận mạn; có bệnh lý chuyển hóa calci - phospho phối hợp (cường cận giáp nguyên phát, ung thư, bệnh u hạt Sarcoidosis); bệnh nhân không tuân thủ theo dõi.
• Cỡ mẫu thực tế: Tuyển chọn toàn bộ $N = 80$ bệnh nhân đủ tiêu chuẩn.

Công cụ phân tích nguyên nhân gốc rễ và Lựa chọn giải pháp

Nhóm tác giả đã vận dụng quy trình cải tiến chất lượng y khoa (CQI) với Biểu đồ xương cá Ishikawa để bóc tách 4 nhóm nguyên nhân chính gây thất bại trong kiểm soát Calci - Phospho - PTH:

[BỆNH NHÂN]                             [PHÁC ĐỒ / QUY TRÌNH]
 - Thiếu hiểu biết về biến chứng        - Chưa cập nhật phác đồ chuẩn KDIGO
 - Không kiểm soát được chế độ ăn       - Chưa cá thể hóa liều theo dõi định kỳ
                 \                               /
                  \                             /
                   -----> RỐI LOẠN KHOÁNG XƯƠNG <-----
                  /       CALCI - PHOSPHO - PTH \
                 /                               \
[CHI PHÍ / THUỐC MEN]                   [TRANG THIẾT BỊ / KỸ THUẬT]
 - Thuốc gắp Phospho mới đắt tiền        - Máy HDF online chưa đủ cho 100% BN
 - BHYT chưa chi trả toàn diện          - Quả lọc hấp phụ HA130 chi phí cao

Sau khi phân tích, ma trận đánh giá mức độ ưu tiên theo công thức:

$$\text{Điểm ưu tiên} = \text{Điểm Hiệu quả (HQ)} \times \text{Điểm Khả thi (TT)}$$

Đã xác định được 3 giải pháp trọng tâm (đạt điểm tuyệt đối 25/25):

1. Xác định mức độ rối loạn, cập nhật phác đồ KDIGO, tính toán và cá thể hóa liều Calci và Calcitriol cho từng người bệnh.
2. Tổ chức các buổi tư vấn, câu lạc bộ giáo dục sức khỏe trực tiếp về biến chứng khoáng xương và cường cận giáp.
3. Xây dựng tài liệu phát tay, tờ rơi truyền thông hướng dẫn chi tiết chế độ ăn giảm phospho, kiểm soát đạm an toàn.

Tiêu chuẩn đánh giá đích điều trị (Theo hướng dẫn KDIGO)

Bệnh nhân được coi là kiểm soát thành công khi các chỉ số xét nghiệm huyết thanh đạt trong khoảng khuyến cáo:

• Canxi toàn phần (hiệu chỉnh theo Albumin): $2,10 - 2,37\text{ mmol/L}$.
• Phospho huyết thanh: $1,13 - 1,49\text{ mmol/L}$ (Ngưỡng rối loạn: $> 1,50\text{ mmol/L}$).
• iPTH (Intact Parathyroid Hormone): $150 - 600\text{ pg/mL}$ (gấp 2-9 lần giới hạn trên bình thường).

Quy trình theo dõi và Đảm bảo tính giá trị

• Thu thập số liệu: Lấy máu xét nghiệm định kỳ vào đầu buổi lọc máu định kỳ mỗi 3 tháng (tháng 3, tháng 6, tháng 9/2023).
• Xử lý số liệu: Phân tích tỷ lệ phần trăm, so sánh khác biệt trước - sau can thiệp và kiểm định mối liên quan giữa nhóm tuổi với tỷ lệ đáp ứng qua kiểm định Chi-square ($p < 0,05$).

---

Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Findings)

1. Đặc điểm nhân khẩu học của quần thể nghiên cứu

• Phân bố theo tuổi: Nhóm tuổi $\ge 60$ chiếm đa số với 55%, nhóm $40-59$ tuổi chiếm 29%, và nhóm trẻ tuổi ($19-39$ tuổi) chiếm 16%. Độ tuổi thấp nhất là 19, cao nhất là 90 tuổi.
• Phân bố theo giới tính: Nam giới chiếm 56%, Nữ giới chiếm 44%.
• Thời gian lọc máu chu kỳ: Bệnh nhân có thời gian lọc máu từ 1 - 5 năm chiếm tỷ lệ cao nhất (60%), thời gian lọc máu dưới 1 năm chiếm 16,3%, trên 10 năm chiếm 13,7%, và từ 5 - 10 năm chiếm 10%.

2. Sự cải thiện vượt bậc của nồng độ Calci máu

Calci là chỉ số ghi nhận tốc độ phục hồi nhanh nhất và ấn tượng nhất trong toàn bộ gói can thiệp:

• Trước can thiệp: 90% bệnh nhân ($n = 72$) có rối loạn calci máu (chủ yếu là hạ calci máu); chỉ có 10% ($n = 8$) đạt mức ổn định.
• Sau 3 tháng: Tỷ lệ rối loạn giảm xuống còn 29% ($n = 23$).
• Sau 6 tháng: Tỷ lệ rối loạn giảm sâu xuống 13% ($n = 10$), nâng số bệnh nhân có chỉ số calci về mức an toàn lên 87% ($n = 70$).

Giải thích lâm sàng: Canxi huyết thanh rất nhạy với can thiệp nội khoa. Việc bù viên uống Canxi Carbonate đúng liều giữa bữa ăn, kết hợp bổ sung dẫn xuất Vitamin D hoạt tính (Calcitriol) và kiểm soát nồng độ ion $Ca^{2+}$ trong dịch lọc thận nhân tạo ($1,25 - 1,50\text{ mmol/L}$) giúp nhanh chóng khôi phục cân bằng nội môi calci ngoại bào.

3. Tiến triển kiểm soát nồng độ Phospho huyết thanh

Phospho máu phản ánh sự tích tụ chuyển hóa phức tạp và phụ thuộc mật thiết vào chế độ ăn:

• Trước can thiệp: Tỷ lệ tăng phospho máu lên tới 86% ($n = 69$), chỉ 14% bệnh nhân kiểm soát được.
• Sau 3 tháng: Tỷ lệ rối loạn giảm xuống 71% ($n = 57$).
• Sau 6 tháng can thiệp: Tỷ lệ rối loạn phospho tiếp tục giảm còn 58% ($n = 46$), tỷ lệ bệnh nhân duy trì nồng độ phospho ổn định đạt 42% ($n = 34$).

Ý nghĩa phát hiện: Phospho là một ion khó kiểm soát do hiện diện đa dạng trong thực phẩm hàng ngày. Việc giảm tỷ lệ rối loạn từ 86% xuống 58% minh chứng rằng việc giáo dục dinh dưỡng trực tiếp và cung cấp cẩm nang ăn kiêng đã làm thay đổi hành vi tiêu thụ thực phẩm của bệnh nhân rõ rệt.

4. Kiểm soát chỉ số Parathyroid Hormone (PTH) và cường cận giáp

• Trước can thiệp: 87% bệnh nhân ($n = 70$) có rối loạn nồng độ PTH (tăng cao vượt ngưỡng khuyến cáo của KDIGO).
• Sau 3 tháng: Tỷ lệ rối loạn ghi nhận ở mức 82% ($n = 66$).
• Sau 6 tháng can thiệp: Tỷ lệ rối loạn giảm còn 65% ($n = 52$), với 35% bệnh nhân ($n = 28$) đưa được nồng độ PTH về ngưỡng an toàn ($150 - 600\text{ pg/mL}$).

Đánh giá chuyên sâu: Nồng độ PTH phản ánh cấu trúc mô học và sự quá sản của tuyến cận giáp. Khi tình trạng hạ calci và tăng phospho được kiểm soát ổn định, tín hiệu kích thích tiết PTH giảm dần, giúp ngăn chặn tiến triển phì đại tuyến cận giáp mạn tính.

Chỉ số theo dõi	Trước can thiệp (T10/2022)	Sau 3 tháng (T3/2023)	Sau 6 tháng (T9/2023)	Mức độ cải thiện sau 6 tháng
Rối loạn Calci (%)	90% ($n=72$)	29% ($n=23$)	13% ($n=10$)	Giảm 77% (Đạt đích 87%)
Rối loạn Phospho (%)	86% ($n=69$)	71% ($n=57$)	58% ($n=46$)	Giảm 28% (Đạt đích 42%)
Rối loạn PTH (%)	87% ($n=70$)	82% ($n=66$)	65% ($n=52$)	Giảm 22% (Đạt đích 35%)

5. Tính đồng nhất về hiệu quả can thiệp trên các nhóm tuổi

Khi phân tích mối liên quan giữa kết quả cải thiện chỉ số Calci, Phospho, PTH sau 6 tháng với các phân nhóm tuổi ($19-39$, $40-59$, và $\ge 60$ tuổi), kết quả kiểm định cho thấy giá trị $p > 0,05$. Điều này khẳng định chương trình can thiệp mang lại hiệu quả đồng đều, không bị cản trở bởi yếu tố tuổi tác của người bệnh.

---

Đóng góp khoa học và giá trị gia tăng

       CÁC TRỤ CỘT ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU

1. Đóng góp về phương pháp luận quản lý chất lượng y tế

Đề tài là hình mẫu tiêu biểu cho việc ứng dụng thành công các công cụ cải tiến chất lượng y khoa (phân tích nguyên nhân gốc rễ, ma trận ưu tiên giải pháp) kết hợp cùng y học thực chứng (Evidence-Based Medicine) vào một chuyên khoa sâu như Thận nhân tạo tại bệnh viện tuyến tỉnh.

2. Đóng góp về mặt thực hành lâm sàng và dinh dưỡng học

• Khẳng định vai trò then chốt của truyền thông giáo dục sức khỏe và tư vấn dinh dưỡng. Trước đây, nhiều trung tâm lọc máu thường tập trung vào can thiệp kỹ thuật hoặc kê đơn thuốc đơn thuần. Nghiên cứu này chứng minh rằng việc trang bị kiến thức nhận biết thực phẩm giàu phospho cho bệnh nhân đóng góp tới hơn 50% vào thành công của kiểm soát phospho huyết thanh.
• Thiết lập quy trình chuẩn hóa: Định lượng bộ ba sinh hóa $[\text{Ca}] - [\text{P}] - [\text{PTH}]$ định kỳ 3 tháng/lần (theo Quy trình 44 chuyên ngành Thận nhân tạo) giúp phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời các biến loạn khoáng xương trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng nặng.

3. Hàm ý đối với chính sách y tế và bảo hiểm

• Cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý y tế và cơ quan Bảo hiểm Xã hội cân nhắc bổ sung thuốc gắp phospho không chứa calci (như Sevelamer carbonate) và thuốc kích thích thụ thể cảm ứng calci (Cinacalcet) vào danh mục được chi trả hợp lý, giảm bớt gánh nặng chi phí tự chi trả cho người bệnh suy thận mạn.
• Khuyến khích đầu tư trang thiết bị lọc máu kỹ thuật cao (thẩm tách siêu lọc dịch bù trực tiếp HDF online, quả hấp phụ HA130) nhằm nâng cao tỷ lệ sống sót dài hạn và giảm biến chứng tim mạch.

---

Đối tượng hưởng lợi và Đơn vị quan tâm

• Bác sĩ Thận học & Lọc máu: Tiếp cận một phác đồ can thiệp toàn diện, có tính ứng dụng cao, dễ dàng chuẩn hóa quy trình điều trị nội khoa kết hợp điều chỉnh thông số lọc máu tại đơn vị.
• Điều dưỡng Thận nhân tạo & Cán bộ Truyền thông Dinh dưỡng: Sở hữu tài liệu truyền thông, quy trình tư vấn và các công cụ thực tế để xây dựng Câu lạc bộ bệnh nhân lọc máu hiệu quả.
• Nhà quản lý bệnh viện & Cơ quan quản lý Y tế: Có mô hình cải tiến chất lượng thực tiễn, kinh tế, giúp nâng cao chỉ số chất lượng lâm sàng của bệnh viện tuyến tỉnh mà không đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu quá lớn.
• Bệnh nhân suy thận mạn và Người chăm sóc: Nâng cao nhận thức về bệnh, biết cách lựa chọn thực phẩm an toàn, chủ động phối hợp điều trị để phòng ngừa gãy xương, đau nhức khớp và kéo dài tuổi thọ.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Phát hiện quan trọng nhất là việc áp dụng mô hình can thiệp toàn diện (cập nhật phác đồ KDIGO + cá thể hóa liều Calci/Calcitriol + giáo dục dinh dưỡng hạn chế phospho) đã giúp giảm tỷ lệ rối loạn Calci từ 90% xuống chỉ còn 13% (87% bệnh nhân đạt chuẩn), đồng thời giảm tỷ lệ rối loạn Phospho và PTH xuống mức dưới ngưỡng mục tiêu đề ra ($< 70%$).

2. Phương pháp tiếp cận của nghiên cứu có điểm gì đặc biệt so với các đề tài trước đây?

Trả lời: Điểm đột phá nằm ở việc nhóm tác giả không chỉ đơn thuần khảo sát thực trạng mà đã áp dụng công cụ quản lý chất lượng bệnh viện (Biểu đồ xương cá Ishikawa và Ma trận chấm điểm hiệu quả - khả thi). Nhờ đó, giải pháp tập trung chính xác vào hai rào cản lớn nhất: sự thiếu hiểu biết về dinh dưỡng của người bệnh và sự thiếu nhất quán trong cập nhật phác đồ điều trị cá thể hóa.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các bệnh viện khác không?

Trả lời: Hoàn toàn có thể. Mô hình can thiệp này sử dụng các nguồn lực sẵn có tại các đơn vị thận nhân tạo tuyến tỉnh/huyện (xét nghiệm sinh hóa thường quy, thuốc bổ sung calci/vitamin D cơ bản, tờ rơi truyền thông dinh dưỡng), do đó có khả năng nhân rộng cao trên phạm vi toàn quốc.

4. Hướng phát triển tiếp theo (Next steps) của hướng nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Các bước nghiên cứu tiếp theo bao gồm: (1) Theo dõi dọc dài hạn ($> 12 - 24\text{ tháng}$) để đánh giá tỷ lệ giảm các biến cố tim mạch và gãy xương; (2) Đánh giá hiệu quả phối hợp thường quy giữa lọc máu HD chuẩn với kỹ thuật HDF online hoặc hấp phụ máu bằng quả lọc HA130 trên nhóm bệnh nhân kháng trị.

5. Bệnh nhân lọc máu chu kỳ cần lưu ý gì trong chế độ ăn để kiểm soát phospho?

Trả lời: Bệnh nhân cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn chứa phụ gia phosphat vô cơ (nước ngọt có ga, xúc xích, đồ hộp), giảm sữa và các chế phẩm từ sữa đặc, lòng đỏ trứng, nội tạng động vật; ưu tiên luộc thịt bỏ nước đầu để loại bớt phospho; uống thuốc gắp phospho đúng thời điểm (ngay trong hoặc sau bữa ăn).

---

Kết luận

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở năm 2023 tại Khoa Thận lọc máu, Bệnh viện Bãi Cháy đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu đề ra: hạ tỷ lệ bệnh nhân suy thận mạn lọc máu chu kỳ bị rối loạn Calci - Phospho - PTH xuống dưới mức 70%. Bằng cách tích hợp nhuần nhuyễn giữa phác đồ nội khoa chuẩn quốc tế KDIGO và chiến lược truyền thông dinh dưỡng thực tế, nghiên cứu đã mở ra một hướng tiếp cận hiệu quả, chi phí thấp nhưng mang lại giá trị lâm sàng to lớn. Việc nhân rộng mô hình này tới các đơn vị thận nhân tạo trên toàn quốc sẽ là bước tiến quan trọng giúp giảm thiểu biến cố tim mạch, nâng cao thể trạng và chất lượng cuộc sống cho cộng đồng bệnh nhân lọc máu chu kỳ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thận là cơ quan có nhiều vai trò ngoại tiết và nội tiết quan trọng của cơ thể thông qua chức năng lọc của cầu thận và tái hấp thu, bài tiết của ống thận, thận sản xuất một số nội tiết tố ở tổ chức nhu mô. Một trong những chức năng quan trọng của thận là góp phần điều hòa cân bằng chuyển hóa calci – phospho trong cơ thể bằng cách đào thải hai chất này ra nƣớc tiểu và sản xuất calcitriol để tăng tái hấp thu calci ở ruột. Suy thận mạn tính (STMT) là hậu quả của nhiều bệnh lý thận tiết niệu mạn tính, khi số lƣợng nephron bị tổn thƣơng, mất chức năng tăng thì mức lọc cầu thận và các chức năng khác của thận giảm đi [1]. Thận không còn đủ khả năng duy trì cân bằng chuyển hóa calci và phospho trong huyết thanh, khi đó hàng loạt các biến loạn sẽ xảy ra mà hậu quả cuối cùng là cƣờng cận giáp thứ phát và bệnh loạn dƣỡng xƣơng.

Ở Việt Nam, đã có những công bố nghiên cứu về rối loạn nồng độ calci, phospho, PTH. Vũ Lệ Anh và cộng sự (2010) nghiên cứu gồm 173 bệnh nhân BTM giai đoạn từ 3 - 5 theo KDOQI chƣa đƣợc điều trị thay thế thận [2]. Phan Thị Thanh Hải, Nguyễn Gia Bình (2010) các tác giả đã tiến hành định lƣợng nồng độ canxi ion, canxi toàn phần, phospho, parathyroid hormon, 51 bệnh nhân BTM và 30 ngƣời khỏe mạnh [11]. Tại bệnh viện Bãi Cháy, hiện đang quản lý và điều trị một số lƣợng lớn bệnh nhân suy thận mạn lọc máu chu kì (khoảng 120 bệnh nhân), trong nghiên cứu: “Khảo sát tình trạng rối loạn canxi, phospho, PTH ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận lọc máu Bệnh viện Bãi Cháy năm 2022”.

Có tới gần 90% bệnh nhân có rối loạn calci và phospho máu, sự rối loạn này ảnh hƣởng lớn đến sức khỏe của ngƣời bệnh. Tăng nguy cơ xảy ra những biến chứng nhƣ lắng 4 đọng calci ngoài xƣơng, đặc biệt calci hoá ở mạch máu nhƣ mạch vành gây hẹp mạch vành đƣa đến suy vành, nhồi máu cơ tim gây các biến chứng tim mạch – một nguyên nhân tử vong hàng đầu ở các trung tâm thận nhân tạo lớn trên thế giới. Ngoài ra, rối loạn calci – phospho sẽ dẫn tới cƣờng cận giáp trạng thứ phát gây loạn dƣỡng xƣơng, đau xƣơng, đau khớp, gãy xƣơng bệnh lý, loét da do lắng đọng calci (calciphylaxis), ảnh hƣởng nhiều đến kết quả điều trị và chất lƣợng cuộc sống của bệnh nhân [2] [3]. Cải thiện tình trạng rối loạn calci – phospho ở bệnh nhân suy thận mạn lọc máu chu kì, là vấn đề cấp thiết với bệnh nhân, giúp cải thiện chất lƣợng cuộc sống, nâng cao tuổi thọ, giảm các biến chứng cấp và mạn tính cho bệnh nhân lọc máu nâng cao chất lƣợng điều trị của khoa phòng bệnh viện.

Chính vì vậy chúng tôi thực hiện đề án: “Nâng cao chất lượng điều trị rối loạn canxi, phospho, PTH ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận lọc máu Bệnh viện Bãi Cháy năm 2023” 5 MỤC TIÊU 1.Mục tiêu chung: Nâng cao chất lƣợng điều trị rối loạn canxi, phospho, PTH ở bệnh nhân suy thận mạn đang lọc máu chu kỳ tại Khoa Thận lọc máu Bệnh viện Bãi Cháy năm 2023.Mục tiêu cụ thể Giảm tỉ lệ bệnh nhân rối loạn calci phospho, PTH xuống dƣới 70%. 6 CHƢƠNG I TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. ĐẠI CƢƠNG VỀ SUY THẬN MẠN TÍNH VÀ LỌC MÁU CHU KỲ 1. Dịch tễ học bệnh thận m n Theo thống kê của tổ chức khảo sát đánh giá sức khỏe và dinh dƣỡng Hoa Kỳ (NHANES) tỷ lệ bệnh nhân bệnh thận mạn ngày càng tăng trong những năm gần đây.

Với 5000 ngƣời tham gia trong nghiên cứu của NHANES, tỷ lệ mắc BTM ở ngƣời lớn từ 20 tuổi trở lên qua các năm từ 1999 đến 2014 phân theo giai đoạn 1-2 và giai đoạn 3- 5 tại Hoa Kỳ nhƣ sau: từ năm 1999-2002: 13,9% và 5,8% , từ năm 2003-2006 : 14,4% và 6,8% , từ năm 2007-2010 : 13,4% và 6,4%, từ năm 2011- 2014: 14,8% và 7,2% [20].W Tang và cs (năm 2019) tập hợp số liệu 17 Quốc gia thuộc châu Á (50 quốc gia) đã đƣa ra bức tranh toàn cảnh về tình hình mắc bệnh thận, số lƣợng bệnh nhân điều trị thay thế thận và tỷ lệ bệnh nhân đƣợc điều trị thay thế thận trên 1 triệu dân. Theo các tác giả này, Châu á có 4,4 tỷ dân, chiếm 60% tổng dân số thế giới. Số liệu về BTM và điều trị thay thế thận ở một số Quốc gia nhƣ sau: Ở Trung quốc, tỷ lệ mắc BTM là 10,8% dân, có 524.467 bệnh nhân lọc máu và 86.344 bệnh nhân lọc màng bụng.258 bệnh nhân điều trị thay thế thận và tỷ lệ là 1388/1 triệu dân.000 bệnh nhân điều trị thay thế thận và tỷ lệ là 2599/1 triệu dân.848 bệnh nhân điều trị thay thế thận và tỷ lệ là 130/1 triệu dân. Chẩn o n v phân lo i giai o n suy thận m n tính Suy thận mạn tính là hậu quả cuối cùng của các bệnh thận tiết niệu mạn tính, chức năng thận giảm sút dần dần tƣơng ứng với số lƣợng nephron của bệnh nhân bị tổn thƣơng và mất chức năng không hồi phục.

STM gây giảm mức lọc cầu thận (MLCT), urê và creatinin máu tăng, rối loạn cân bằng nƣớc và điện giải, rối loạn toan kiềm và rối loạn chức năng nội tiết của thận. Trong quá trình tiến triển của 7 STMT, có từng đợt nặng lên và cuối cùng dẫn đến STMT giai đoạn cuối, lúc này hai thận mất chức năng hoàn toàn và bệnh nhân cần đƣợc ghép thận hoặc điều trị thay thế thận suy [1]. * Chẩn đoán xác định suy thận mạn tính - STMT đƣợc chẩn đoán dựa vào các tiêu chuẩn sau: + Tăng urê trên 3 tháng. + Có hội chứng tăng urê máu kéo dài (khi không xác định đƣợc thời gian tăng urê máu).

+ Kích thƣớc thận giảm đều hoặc không đều cả hai bên, nhu mô có thể tăng âm và ranh giới tủy vỏ không rõ trên siêu âm. + Bệnh nhân có tiền sử bệnh thận - tiết niệu và có thể bị thiếu máu, tăng huyết áp, phù. Xét nghiệm nƣớc tiểu có protein niệu, hồng cầu niệu, bạch cầu niệu,. + Mức lọc cầu thận ≤ 90ml/phút.

* Phân loại giai đoạn suy thận mạn tính: - Để thuận tiện cho việc theo dõi và điều trị, Nguyễn Văn Xang chia STMT ra 4 giai đoạn dựa vào hệ số thanh thải creatinin nội sinh [1]. Giai o n Mức lọc cầu thận Creatinin máu Biện ph p iều trị (ml/phút) (µmol/l) Bình thƣờng 120 44-106 I 60-41 <129 Bảo tồn II 40-21 130-299 Bảo tồn IIIa 20-11 300-499 Bảo tồn IIIb 10-5 500-900 Lọc máu IV <5 >900 Lọc máu bắt buộc *Nguồn theo Nguyễn Văn Xang và cs năm 2004 [1]. 8 Hạn chế của cách phân loại này là chƣa chú ý đến một số lƣợng lớn đối tƣợng tổn thƣơng thận có nguy cơ STMT để có hƣớng phát hiện và điều trị. Hội nghị thận học thế giới năm 2012 đã đƣa ra cách phân loại giai đoạn bệnh thận mạn tính gồm 5 giai đoạn: Giai Mô tả Mức lọc cầu Biện ph p iều trị o n thận (ml/phút/1.73m2) 1 Tổn thƣơng thận với Chẩn đoán và điều trị mức lọc cầu thận bình ≥90 nguyên nhân, làm chậm thƣờng hoặc tăng tiến triển bệnh thận, giảm yếu tố nguy cơ gây STMT 2 Tổn thƣơng thận với Đánh giá sự tiến triển mức lọc cầu thận giảm 60 - 89 nhẹ 3a Mức lọc cầu thận giảm 45–59 Đánh giá và điều trị từ nhẹ đến vừa biến chứng 3b Mức lọc cầu thận giảm 30-44 Đánh giá và điều trị biến từ vừa đến nặng chứng 4 Mức lọc cầu thận giảm 15-29 Chuẩn bị điểu trị thay thế nặng thận 5 Suy thận giai đoạn <15 Điều trị thay thế thận cuối *Nguồn: Theo KDIGO (2012) [19].

Để chẩn đoán giai đoạn 1, 2 của bệnh thận mạn tính còn cần có thêm một số triệu chứng cận lâm sàng khác nhƣ biến đổi ở máu, nƣớc tiểu và mô bệnh học. So sánh hai cách phân loại trên ta thấy phân loại của Nguyễn Văn Xang không tính 9 đến các bệnh nhân có tổn thƣơng thận với MLCT nằm trong khoảng từ 60 đến 120 ml/phút/1,73m2 và theo phân loại của KDOQI thì chỉ định lọc máu ngoài thận sớm hơn, khi MLCT< 15 ml/phút/1,73 m2 [19]. Lọc máu chu kỳ Lọc máu chu kỳ, còn đƣợc gọi là thận nhân tạo, là 1 trong 3 phƣơng pháp điều trị bệnh thận mạn gian đoạn cuối. So với lọc màng bụng, ghép thận thì lọc máu chu kỳ là phƣơng pháp đƣợc sử dụng nhiều nhất ở các nƣớc trên thế giới [17].

+ Chỉ định và chống chỉ định: Chỉ định: STMT độ cuối hoặc suy thận giai đoạn 5. Chống chỉ định: Lọc máu chu kì không có chống chỉ định tuyệt đối Tƣơng đối: Bệnh nhân có nguy cơ chảy máu nặng hoặc đe dọa tử vong do bệnh tim mạch (rối loạn nhịp tim nặng, nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành, suy tim toàn bộ), không thiết lập đƣợc đƣờng vào mạch máu, suy kiệt. + Nguyên lý: Quá trình lọc máu dựa trên hai nguyên lý sau: - Sự khuyếch tán: là quá trình chuyển dịch các chất hòa tan qua lại hai phía của màng bán thấm do sự chênh lệch nồng độ. Tốc độ trao đổi của một chất phụ thuộc vào trọng lƣợng phân tử của chất đó, trở kháng của máu, của màng lọc và dịch lọc.

- Sự đối lƣu: là sự trao đổi đồng thời nƣớc và các chất qua hai phía của màng bán thấm dƣới ảnh hƣởng chênh lệch áp lực thủy tĩnh và thẩm thấu. Trong quá trình lọc, một lƣợng nƣớc theo ý muốn có thể đƣợc đào thải ra khỏi cơ thể nhờ sự siêu lọc. Sự siêu lọc này dựa trên hai cơ chế: sự chênh lệch áp lực thủy tĩnh và sự chênh lệch áp lực thẩm thấu. + Các trang thiết bị cơ bản: Máy thận nhân tạo là thiết bị cơ bản của điều trị lọc máu.

Các máy hiện đại thƣờng gồm 4 phần cơ bản: hệ thống thiết lập vòng tuần hoàn ngoài cơ thể, kiểm 10 soát dịch lọc, kiểm soát siêu lọc, hệ thống riêng của từng máy nhƣ hệ thống lọc một kim, hệ thống, bộ phận theo dõi bệnh nhân, theo dõi động học natri… Quả lọc: quả lọc đƣợc sử dụng rộng rãi hiện nay là quả lọc mao dẫn với tổng diện tích bề mặt từ 0,5 m2 đến 2,1m2. Dựa vào chất liệu màng, ngƣời ta chia ra hai loại là màng tổng hợp (polysulfon, polyamid, polyacrylonitril) và màng cellulose (cuprophan, hemophan, cellulose acetate). Quy cách của quả lọc đặc trƣng bởi hệ số thanh thải các chất hòa tan, hệ số siêu lọc và tính thấm của màng.