Chương 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE DIEU KIỆN CÓ HIỆU LỰC CỦA HỢP DONG 111. Khái niệm điều kiện có hiệu lực của hợp đẳng. Theo quy định tại Điều 116 Bô luật dân sự năm 2015, giao dịch dân sử có thé là hợp đẳng hoặc hảnh vi pháp lý đơn phương. Trong đó hợp ding Ja một giao dich dân sự phé biển trên thực tế, được hình thành dua trên cơ sở của sự thỏa thuận, thống nhất ý chi giữa các chủ thể hướng tới hậu qua pháp lý đó là lâm phát sinh, thay đổi hoặc cham dớt quyền, nghĩa vụ của một hoặc các tiên Mặc dit hop đồng là sư thod thuên va thống nhất ý chí của các bên chủ thể, song không phải mọi sw thoả thuận được thiết lập trên thực tế déu là hợp đồng ma chỉ những thỏa thuận thuộc phạm vi điển chỉnh của pháp luật hop đồng mới được coi là hợp đồng.
Dưới góc độ xã hội, “Hop đẳng là cơ chế mà nhờ đô xã hội vân hành và Iuật hop đông được coi nine một loại dầu nhờn đỗ lầm cho cơ chỗ đó vận hành tắt hơn “1 Trước đây, Bộ luật dân sự năm 2005 quy định cụ thể vé các nguyên tắc giao kết hợp đồng tai các Điều 389 như: Tự do giao kết hợp đông nhưng, không được trái pháp luất, dao đức xã hôi, Tự nguyên, bình đẳng, thiên chí, hợp tác, trung thực va ngay thẳng, Hiện nay, Bộ luật dân sự 2015 không có quy đính riêng liên quan dén các nguyên tắc giao kết hop đồng, song điều đó. không có nghĩa là việc giao kết hợp đồng không dưa trên bat cứ nguyên tắc ảo. Trong Bộ luật dân sử năm 2015, tat cả các nguyên tắc xac lập, thực hiện, chấm đút các quan hệ pháp luật dân sự (bao gồm cả việc xác lập hop đẳng) được quy định thống nhất tại Diéu 3. Điểu nay vừa thể hiện sự thống nhất trong quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, vừa tránh sự trùng lặp không ` Sim ly ML Pema, “Lode 101 Nững acu Hắtvể pháp luật Hạn 25” Lew 101: Brera you nesta ow adore Americen Lent) Hằng Đắc, 1015, 396 13 cần thiết khi có nhiễu quy định giống nhau vẻ cùng một vin để mà các BO Tuật trước đã gặp phải Căn cứ theo Điểu 3 Bô luật dân sự năm 2015 có thé thay, vẻ cơ bản, hop đồng vẫn được giao kết trên các nguyên tắc cơ băn như tự do, tự nguyện, cam kết, thoả thuận, bình ding,.
Dựa trên những nguyên tắc nảy có thể thay, các cá nhân, pháp nhân có quyển tự quyết vẻ mọi vẫn để liên quan đến hop đông ma minh sẽ tham gia như. loại hop ding, đối tac xác lập hop đồng, nội dung của hợp đồng, hình thức của hợp đồng,. Điều nay hoàn toàn phủ hợp. với quan niệm "việc dân sự cốt ở đôi bên” đã tén tại lâu nay trong khoa học pháp lý dân sự, và phù hợp với bản chất của hợp đồng là "sự théa thuên giữa các bên: lệc sắc lập, thay đỗi hoặc cham đứt quyền, ngiĩa vụ dân sw”? Trên thực tế, khi tham gia giao kết hợp đỏng, các chủ thể luôn mong muốn đưa ra những sự lưa chọn tốt nhất để có thé đạt được lợi ích tối đa cho.
minh ma chủ thể phía bên kia phải tuân thủ. Tuy nhiên, sự thé hiệný chí của. các bên chỉ có thể trở thảnh hợp đồng khi có su thống nhất với nhau - tức là. các bên đã đạt được sự đông thuận liên quan đến các van dé cẩn giải quyết trong hop đồng.
Trong quả trình giao kết hợp déng, dé đạt được lợi ich tối da, các chủ thể không chỉ đưa ra những yêu câu nhằm khống chế lợi ich của đối phương mả trong nhiều trường hợp, chính các chủ thể giao kết hợp đồng lại có sự thoä thuận ma bắt chấp việc thoả thuên đó có thé xêm pham đến lợi ich của nha nước, lợi ich công công, quyển vả lợi ích của các chủ thể khác nhằm. tìm kiểm lợi ích cho minh. Điều nay là không thể được chấp nhận bởi vì sự tự do thoả thuận của các chủ t 'không thể xâm phạm sư tư do của chủ thể khác. Theo quan điểm của nha tư tưởng Motesquieu thì “Tie đo a quyên được làm tat cả những điều mà pháp iuật không cắm Nêu một công dân làm điều trái “Điều 45 BỘ LUATDAN SỰ năm 2015 14 iuật thi anh ta không còn được tự do niữa; vì nếu dé anh ta tự do làm thi mot người din được làm trái lật 3 cụthể ở nguyên tắc đã được quy định tai khoăn 4 Bộ luật dn sự năm 2015 đó là: “Vide xác lập, thực hiền, chắm đít quyền, nghĩa vụ dân sự không được xâm phạm đến lợi ích quốc gia dan tộc, lợi ích công công quyền và lợi ích hop pháp của người khác”! ĐỀ đăm bao việc giao kết hop đồng tuân thi nguyên tắc này, Bô luật dân sw năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan đặt ra các quy định nhằm định hướng sự thoả thuận của các chủ thé theo một giới han nhất định, buộc các chủ thể phải tuân thủ.
Khi giao kết hợp đông, mà các bên không tuân thủ những quy định nảy thi sự thoả thuận sé không được thừa nhận và đương nhiên hợp đông sẽ không được giao ket. Như vậy, “bên cạnh nguyên tắc tôn trong quyễn tự do thoả thuận của các bên trong giao dich thì pháp luật cfing đặt ra một số nhiững yêu câu tối thiểu buộc các chil thé phải tuân tini theo — a6 là các điều kiện có hiệu lực của giao dich’ Cho đến thời điểm hiện nay, chưa có một văn bản pháp luật nảo đưa a khái niệm điều kiện có hiệu lực của giao dich nói chung, diéu kiện có hiệu ue của hợp đồng nói riêng. Tuy nhiên, dua trên những phân tích ở trên có thể nhận định về điều kiên có hiệu lực của hợp đẳng như sau: “Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng là quy đmh của luật nhằm giới han sự tự do thod thuận bằng việc đưa ra những yêu cầu tối thiểu buộc các bên giao kết hop đồng phải tuân thủ đề hợp đồng có hiệu lực pháp luật ` ning Tha Dem (at 4986), TRù shin phip hột đMmtssqnie), 100 Gáo dc, B Nột,t 9 “sis Đán 3 Bộ bà in nn 3015 “Thang Đại học Luật Ha NG: 2008), Giáo ninh Tuất Đến sự Điệt New (đập J, 8 Công en nhân din, „re 15 1. Đặc điểm của điều kiện có hiệu lực của hợp đồng.
Trên cơ sở những phân tích ở trên, kết hop với việc nghiên cửu các quy định của pháp luật có liên quan, có thể nhận thay một số đặc điểm của điều kiên có hiệu lực của hop đồng như sau: Thien hắt, điêu kiện có hiệu lực của hợp đẳng phải do luật định. Mặc dù hợp đồng là sự thoả thuân của các bền, nhưng các bên không thể thoả thuận về các điều kiện có hiệu lực déi với hợp đồng ma mình tham. ia giao kết. Bai vi, sw thoả thuận của các bên nhằm hướng tới việc dat được lợi ích tối đa cho ban thân nên có thé sâm pham đến lợi ich của các chủ thé khác.
Do đó, nếu cho các bên tự thoả thuận về nội dung, hình thức của hợp đồng va tự quyết định về các điêu kiện có hiệu lực của hợp đông đó thì chẳng. khác nào nha lâm luật để cho các bên “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, tức là các chủ thể giao kết hợp đồng có thoả thuận lựa chọn lợi ích cho mình vả quyết định lợi ích của các chủ thể khác. Để tránh tinh trang nảy, nhà làm luật phải đất ra các yêu cầu mà các bên giao kết hợp đồng phải tuần thủ thì sự thoả thuận của họ mới được chấp nhận Những yêu câu liên quan đến sắc định các điều kiện có hiệu lực của hop đồng nhất thiết phải được ghỉ nhận trong các văn bản luật chứ không thé la văn bản dưới luật Tint hai, điều kiện có hiệu lực của hợp đồng được quy định ở nhiều văn ban pháp luật khác nhau. Bộ luật dân sự năm 2015 là văn ban xác định các điều kiện có hiệu lực của giao dich dân sw nói chung, hop đồng nói riêng.
Tuy nhiên, đây la văn ‘ban quy đính một cách chung nhất vẻ các điều kiên để một hợp đẳng có hiệu lực ma không chỉ ra cụ thể từng điều kiện áp dung với timg đổi tương như thé nao. Để bảo dim xác định chính xác các điểu kiện ma một hợp động cụ thể phải đáp ứng, các bên giao kết hợp đồng không chỉ căn cứ quy định tại Điều 117 Bồ luật đân sự năm 2015, ma còn phải căn cứ quy đính cụ thé trong các. văn bản luật chuyên ngành. Vi dụ, điểu kiến có hiệu lực cia hợp đồng mua 16 ‘ban nhà ở không chỉ được quy định tại Điều 117 Bộ luật dân sự năm2015, ma còn được quy đính trong Luật Nhà ở năm 2014 va Luật Kinh doanh bắt đông sản năm 2014; hay điều kiện có hiệu lực của hop đồng chuyển nhương quyên sử dung đất còn được quy định tại Luật Dat đai năm 2013, .Việc quy định về điều kiện có hiệu lực của từng loại hợp đông tuy nằm rãi rác ở các văn bản.
pháp luật chuyên ngành khác nhau, nhưng đây là cách quy định hợp lý nhất đến thời điểm hiện nay. Tuy nhiên, cũng xuất phát từ việc được quy định ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau dẫn đến nhiều trường hợp tôn tại những, mâu thuẫn liên quan đến điều kiện có hiệu lực của hợp đồng nói chung, thời điểm có hiệu lực của hợp đồng nói riêng Ví dụ, theo quy định tại Điều 503 Bộ luật dân sự năm 2015 “Việc cinyén quyên sử dung đất có liệu lực Rễ từ thời điễm đăng iy theo quy ainh của Luật đất đai” niên có thé hiểu đăng ky là điều kiện có hiệu lực của hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất. Song khoản 1 Điều 5 Luật Công chứng năm 2014 lại quy định: “Vấn bein công chứng có hiệu lực kỄ từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công clang”, nghĩa là chỉ cân hợp đông chuyển quyền sử dung đất được công chứng là đã đủ điều kiên có hiệu lực. Thứ ba, điều kiên có hiệu lực của hợp đồng được đặt ra vừa nhằm bão.
dim quyển vả lợi ích của các chủ thé giao kết hop đồng vừa nhằm bão đảm. lợi ich của nha nước, lợi ich công công, quyển va lợi ích hợp pháp của chủ thể khác Thông thường, lợi ich của các bên giao kết hợp đẳng phụ thuộc vao sự thoả thuên va thống nhất y chí của các bên.