Luận văn: Dạy học dự án chương Polime Hóa 12 phát triển năng lực giải quyết vấn đề

Khám phá luận văn thạc sĩ về dạy học dự án chương Polime Hóa 12, phương pháp hiệu quả giúp phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng Vân
• Người hướng dẫn: Ts. Vũ Việt Cường
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học (Bộ Môn Hóa Học)
• Đề tài: Dạy Học Dự Án Chương Polime - Vật Liệu Polime (Hóa Học 12): Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Cho Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Sư Phạm
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm về dạy học theo dự án trong chương Polime

Dạy học theo dự án (DHTDA) là một phương pháp dạy học hiện đại tập trung vào việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Trong chương Polime - Vật liệu Polime (Hóa 12), phương pháp này giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn biết cách vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cuộc sống. Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, việc đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo hướng hiện đại là yêu cầu cấp bách. DHTDA khắc phục được những hạn chế của phương pháp truyền thụ áp đặt một chiều, thay vào đó tạo ra môi trường học tập tích cực, sáng tạo nơi học sinh chủ động tìm tòi và khám phá kiến thức thông qua các dự án thực tế.

1.1. Định nghĩa dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án là phương pháp tổ chức học tập nơi học sinh tham gia vào các hoạt động thực tiễn để giải quyết những vấn đề thực tế. Trong chương Polime, các dự án như 'Chất đẻo và đời sống sinh hoạt' hay 'Cao su - vật liệu thân thiện với môi trường' giúp học sinh kết nối kiến thức với cuộc sống. Phương pháp này không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng như tính toán, phân tích, đặc biệt là khả năng giải quyết vấn đề sáng tạo.

1.2. Ý nghĩa của DHTDA trong dạy học Hóa học

Hóa học là môn khoa học vừa lý thuyết, vừa thực nghiệm, có nhiều điều kiện để phát triển năng lực cho người học. DHTDA là phương pháp hữu hiệu giúp giáo viên rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề (NLGQVD) và khuyến khích học sinh tự học, tự cập nhật kiến thức. Điều này phù hợp với yêu cầu của thế kỷ XXI về việc tạo ra những con người năng động, sáng tạo.

II. Phát triển năng lực giải quyết vấn đề qua dạy học Polime

Năng lực giải quyết vấn đề (NLGQVD) là khả năng quan trọng mà học sinh cần phát triển để ứng phó với những thách thức của thời đại. Trong chương Polime, DHTDA cung cấp cơ hội để học sinh phát triển năng lực này thông qua việc tham gia các dự án thực tế. Chẳng hạn, dự án về ứng dụng polime trong đời sống giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của vật liệu polime và cách sử dụng chúng một cách bền vững. Học sinh phải phân tích, so sánh, đánh giá các loại polime khác nhau, từ đó phát triển tư duy phê phán và sáng tạo. Quá trình này yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức về cấu trúc, tính chất, và ứng dụng của polime để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

2.1. Các thành tố của năng lực giải quyết vấn đề

NLGQVD bao gồm nhiều thành tố như nhận thức vấn đề, phân tích tình huống, đề xuất giải pháp và đánh giá kết quả. Thông qua DHTDA trong chương Polime, học sinh học cách xác định vấn đề thực tế, ví dụ như tác động của polime đến môi trường, rồi tìm kiếm và lựa chọn giải pháp phù hợp. Quá trình này giúp học sinh phát triển tính tích cực, chủ động và khả năng làm việc nhóm.

2.2. Vai trò của giáo viên trong phát triển năng lực

Giáo viên (GV) đóng vai trò hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh thực hiện dự án, chứ không phải truyền đạt áp đặt một chiều. GV cần thiết kế dự án hợp lý, cung cấp tài liệu tham khảo và hỗ trợ học sinh tự khám phá kiến thức. Bằng cách này, DHTDA giúp phát triển năng lực tự học, là yếu tố quan trọng cho sự phát triển bền vững của học sinh.

III. Quy trình tổ chức dạy học theo dự án chương Polime

Quy trình DHTDA được tổ chức theo các bước cụ thể để đảm bảo hiệu quả dạy học. Bước đầu tiên là lựa chọn chủ đề dự án liên quan đến ứng dụng polime trong thực tiễn như vật liệu xây dựng, thời trang, công nghiệp thực phẩm. Tiếp theo, giáo viên xây dựng kế hoạch chi tiết, xác định mục tiêu học tập, các hoạt động cụ thể, và tiêu chí đánh giá. Học sinh sau đó thực hiện dự án thông qua nghiên cứu, thí nghiệm, thu thập dữ liệu. Cuối cùng, học sinh trình bày và đánh giá kết quả, giúp rèn luyện kỹ năng trình bày, thảo luận và tư duy phê phán. Quy trình này tích hợp kiến thức lý thuyết với thực hành, tạo nên hiệu quả dạy học cao.

3.1. Các bước cụ thể của quy trình DHTDA

Quy trình DHTDA gồm: (1) Xác định vấn đề và chủ đề dự án, (2) Lập kế hoạch, (3) Thực hiện dự án, (4) Thu thập và phân tích dữ liệu, (5) Trình bày kết quả, (6) Đánh giá và rút kinh nghiệm. Mỗi bước yêu cầu học sinh tích cực, chủ động tham gia, có sự hỗ trợ từ giáo viên và collaboration của bạn cùng lớp. Những dự án như 'Chất đẻo và đời sống' hay 'Cao su thân thiện với môi trường' minh họa rõ ràng cách áp dụng quy trình này.

3.2. Đánh giá kết quả và hiệu quả của dự án

Để đánh giá hiệu quả DHTDA, giáo viên sử dụng nhiều công cụ đánh giá như bài kiểm tra, sơ đồ tư duy (SBTD), báo cáo dự án, và quan sát hành vi. Kết quả thực nghiệm sư phạm (TNSP) cho thấy học sinh sử dụng DHTDA có kết quả học tập cao hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống. Đặc biệt, NLGQVD của học sinh được phát triển đáng kể, giúp các em ứng dụng kiến thức vào thực tiễn hiệu quả hơn.

IV. Hiệu quả và triển vọng của dạy học theo dự án Polime

Các kết quả thực nghiệm sư phạm (TNSP) tại các trường THPT Mỹ Đức A và THPT Mỹ Đức B (Hà Nội) chứng minh rằng DHTDA có hiệu quả tích cực trong phát triển năng lực và cải thiện kết quả học tập của học sinh. Biểu đồ kết quả kiểm tra cho thấy tỉ lệ học sinh đạt điểm cao tăng đáng kể khi áp dụng DHTDA. Ngoài ra, học sinh có hứng thú cao hơn với môn Hóa học, tăng cường tính tích cực, chủ động trong học tập. Năng lực giải quyết vấn đề được phát triển toàn diện bao gồm tư duy logic, sáng tạo, khả năng làm việc nhóm. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, DHTDA là giải pháp hiệu quả để hoàn thành mục tiêu dạy học, chuẩn bị học sinh cho cuộc sống và công việc trong tương lai.

4.1. Kết quả thực nghiệm và hiệu quả đạt được

Thực nghiệm sư phạm tại hai trường THPT cho thấy DHTDA giúp cải thiện kết quả học tập của học sinh ở hai vòng kiểm tra. Mức độ hứng thú của học sinh với DHTDA rất cao, học sinh chủ động tham gia, hợp tác với bạn bè và tích cực tìm tòi kiến thức. Năng lực giải quyết vấn đề được đo lường qua các tiêu chí cụ thể và cho thấy cải thiện rõ rệt, đặc biệt là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

4.2. Triển vọng phát triển của DHTDA trong tương lai

DHTDA được xem là phương pháp dạy học tương lai phù hợp với nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Việc áp dụng DHTDA rộng rãi trong dạy học Hóa học và các môn khoa học khác sẽ giúp phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Đây là hướng đi đúng để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội kiến thức của thế kỷ XXI.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 26 CHƯƠNG 2. VẬN DUNG PHUGNG PHAP DAY HOC THEO DU AN TRONG DAY HOC CHUONG POLIME — VAT LIRU POLIME NHAM PHÁT TRIỀN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VÂN BE CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT 27 2. Cấu trúc, nội dung chương Polime — Vật liệu Polime — Hóa học 12 ủ tường HPT 27 2. Phân tích mục tiêu nội đung kiến thức, kĩ nàng và những năng lục cân phát triển cho học smh trong dạy học chương 27 2.

Xây dụng hệ thống đề tải dự án học tập chương Polime Vật liệu Polime, Hóa học 12 28 2.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung theo phương pháp dạy học dự án phát triển 28 2. Hệ thẳng đự án học tập chương Polime — Vật liệu Polime 30 2. Qui trình dạy học các chủ đề dự án nhằm phát triển năng lục giải quyết vẫn để cho học sinh 31 3. Xây đựng kế hoạch dạy học theo dự án chương Poliue — Vật liệu Poline lớp 12 nhằm phát triển NUGQVĐ cho H5 34 2.

Thiết kế giáo an 34 2. Kêi quả một. số dự án bêu liều. Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề thông qua dạy học các chủ đề dự án chương Poiliue — Vật liệa Polime 56 2.

Tiều chí đánh giả năng lực giải quyết vẫn dé 56 2. Thiết kế bộ công cụ đánh giá s7 TIềU KET CHUONG 2 73 CHƯƠNG 5. THỰC NGHIEM SƯ PHAM 74 3. Mục đích thực nghiệm sư phạm 74 3.

Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 74 3. Nội dung thực nghiệm sư phạm. Chọn đải tượng, địa bản thhưo nghiệm sử phạm 74 3. Cách thức tiên hành thực rự liệm sự phạm 75 3.

Phương pháp thực nghiêm sư phạm 75 3. Kết quả thực nghiệm sư phạm. Xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm 76 3. Phân tịch kết quá thực nghiệm sư phạm.

76 TIBU KẺT CHƯƠNG 3 89 KET LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90 1. Những kết quá đạt được 90 2. Tướng phát triển của để tài 91 3. Khuyến nghị 9 'TẢI LIỆU THAM KHẢO % PHỤLỤC 96 DANH MỤC CÁC BẰNG Bang 2.

Banh gid mac a6 phat triển NLGQVP cls HS trong DHTDA él (danh cho GY va HS ty danh gid) 61 Bảng 2. Phiếu hồi về giò học vận đụng DHTDA nhằm phát triển NLGQVĐ cho AS (dank cho HS bự đánh giá và GV đánh giá sau giờ học) 62 Bang2. Phiéu ty danh gia sin phim DA cua HS 63 Tảng 2. Bảng kiển quan sắt quy trình hoại động nhóm Bang 2.

Bảng kiểm quan sát quá trình thực hiện dự án nhóm Bang 2. Bang kiểm đánh giá bài trình bay đa phương tiện Bang 2. Bang kiếm đánh giá bài tự giới thiệu về nhóm. Bang kiểm dáng giá Số theo dõi dự án Bang 2.

Phiếu đánh giá hoạt động thành viên nhóm Bang 2. Phiếu đánh giả kết quả DA nhém HS Bang 2. Phiếu đánh giá kết quá DA nhóm H8 Bang 3. Bảng phán công GV đạy TNSP vòng l Bang 3.

BangỊ ông GV đạy TNSP vòng 2 Bang 3. Bảng thống kẻ các thành tó thể hiện NLGQVĐ của HS Bảng 3. Các yếu tổ ảnh hưởng đến sự thành sông của DA học tập Tảng 3.5 ảng phân phối tần Al. lan sun Bảng 3, ng hợp phân loại HS theo két qué diem bải bài kiểm tra số 1 vòng 1 Bang 3.

Mô tâ và so sánh dữ liệu kết quả bài kiếm tra bài 1 vòng 1 Bary 3. Bang phán phối tần số Bảng 3, ing hợp phân loại HS theo kết quả điểm bài kiểm tra số 2 vong 1 Tăng 3. Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bài kiếm tra bai 2 vòng 1 Bang 3. Đảng phân phối tần só, tân suất, tần suất lũy tích Bang 3.12 ng, hop phn loai IIS theo két qua bai kiém tra sé 1 vong 2 Bảng 3.

Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bải kiếm tra 1 vòng 2 Bang 3.14, Bang phần phối tản số, tản suất, tân suất lũy tịch Bang 3. Tổng hợp phân loại 115 theo kết quả điểm bài kiểm tra số 2 vòng 2 Bang 3. Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bải kiếm tra 2 vòng 2 ĐANH MỤC HÌNH Tinh 1. Phân loại năng lục Bang 2.

Banh gid mac a6 phat triển NLGQVP cls HS trong DHTDA él (danh cho GY va HS ty danh gid) 61 Bảng 2. Phiếu hồi về giò học vận đụng DHTDA nhằm phát triển NLGQVĐ cho AS (dank cho HS bự đánh giá và GV đánh giá sau giờ học) 62 Bang2. Phiéu ty danh gia sin phim DA cua HS 63 Tảng 2. Bảng kiển quan sắt quy trình hoại động nhóm Bang 2.

Bảng kiểm quan sát quá trình thực hiện dự án nhóm Bang 2. Bang kiểm đánh giá bài trình bay đa phương tiện Bang 2. Bang kiếm đánh giá bài tự giới thiệu về nhóm. Bang kiểm dáng giá Số theo dõi dự án Bang 2.

Phiếu đánh giá hoạt động thành viên nhóm Bang 2. Phiếu đánh giả kết quả DA nhém HS Bang 2. Phiếu đánh giá kết quá DA nhóm H8 Bang 3. Bảng phán công GV đạy TNSP vòng l Bang 3.

BangỊ ông GV đạy TNSP vòng 2 Bang 3. Bảng thống kẻ các thành tó thể hiện NLGQVĐ của HS Bảng 3. Các yếu tổ ảnh hưởng đến sự thành sông của DA học tập Tảng 3.5 ảng phân phối tần Al. lan sun Bảng 3, ng hợp phân loại HS theo két qué diem bải bài kiểm tra số 1 vòng 1 Bang 3.

Mô tâ và so sánh dữ liệu kết quả bài kiếm tra bài 1 vòng 1 Bary 3. Bang phán phối tần số Bảng 3, ing hợp phân loại HS theo kết quả điểm bài kiểm tra số 2 vong 1 Tăng 3. Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bài kiếm tra bai 2 vòng 1 Bang 3. Đảng phân phối tần só, tân suất, tần suất lũy tích Bang 3.12 ng, hop phn loai IIS theo két qua bai kiém tra sé 1 vong 2 Bảng 3.

Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bải kiếm tra 1 vòng 2 Bang 3.14, Bang phần phối tản số, tản suất, tân suất lũy tịch Bang 3. Tổng hợp phân loại 115 theo kết quả điểm bài kiểm tra số 2 vòng 2 Bang 3. Mô tả và so sánh dữ liệu kết quả bải kiếm tra 2 vòng 2 ĐANH MỤC HÌNH Tinh 1. Phân loại năng lục Tình 1.

Qui trình tễ chức dạy học theo dự án 14 Hình 1. Sơ đỗ các bước của DHTDA theo tác giả Đỗ Hương Trả 15 Hình 2. Néi dung chính của dự án “Chất đếo và đời sông sinh hoạt” 43 Tình 3. Nội đụng chính của dự án “Cno su — vật liệu thân thiệu với 3 xuôi trường” 3 Tỉnh 3.

Biểu đỏ các thành tổ thể biện NT. GQVĐ của HS 80 Hình 3. Biểu dỏ thể hiện mức độ hứng thủ của HS voi DHTDA 81 linh 3. Dỏ thị đường lũy tích bải kiểm tra số 1 vỏng 1 94 Hình 3.

Đỏ thị tống hợp phân loại kết quã học tập của TS bài 1 vòng 1 Hình 3.5, Dỏ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 2 vòng 1 86 Tinh 3. Dẻ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập của IIS bài 2 vòng 1 86 Hình 3. Đẻ thị đường lũy tích bài kiếm tra số 1 vòng 2 88 Hình 3. Dỏ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập của học sinh bải ] vòng 2 88 Tĩinh 3.

Đỏ thị đường lũy tích bài kiếm tra số 2 vỏng 2 s9 Tình 3. Đề thị tổng hợp phân loại kết quả học tập của học sinh bà éng 2 90 DANH MUC CAC CHU VIET TAT CNIT Công nghệ thông tin CNTT&TT Công nghệ thông tin va truyền thông CTHH Công thức hỏa học DA Dyan DHHH Day hoc héa hoc DHTDA Dạy học theo dự án ĐH Đại học GQVĐ Giải quyết van de GV Giáo viên HS Học sinh NLGQVD Năng lực giải quyết vân dé NC Nghiên cứu PPDH Phương pháp dạy học PTHH Phương trình hỏa học SGK Sách giáo khoa SBTD So do tu duy TNSP “Thực nghiệm sư phạm. THPT Trung hoe pho thong MUC LUC 1. Các biểu hiện của năng lực giải quyếL vẫn đề 12 1.

Các phương pháp đánh giả năng lực 12 1. Phương pháp dạy học theo dự án 13 1. Khải niệm day hoe thee du én 13 1. Phân loại dự an học tập 13 1.

Qui trình dạy học theo dự án 14 1. Đặc diễm của Dạy hợc theo dự án 15 1. Danh giá kết quả học tập theo Dạy học theo dự án 18 1. Ưu điểm va han chế của Dạy học theo đự án 20 1.

Điều kiện dễ dạy học theo dy an trong môn Hoá học dạt hiệu quả 2L 1. Thực trạng vận dụng phương pháp đạy học theo dự án phát triển năng lục giải quyết vấn đề ở trường phố thông huyện Mỹ Đức, Hà Nội 22 1. Mục đích điều tra 22 1. Déi tượng điều tra 23 1.

Kết quả điều tra 23 TIBU KET CHƯƠNG 1 26 CHƯƠNG 2. VẬN DUNG PHUGNG PHAP DAY HOC THEO DU AN TRONG DAY HOC CHUONG POLIME — VAT LIRU POLIME NHAM PHÁT TRIỀN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VÂN BE CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT 27 2. Cấu trúc, nội dung chương Polime — Vật liệu Polime — Hóa học 12 ủ tường HPT 27 2. Phân tích mục tiêu nội đung kiến thức, kĩ nàng và những năng lục cân phát triển cho học smh trong dạy học chương 27 2.

Xây dụng hệ thống đề tải dự án học tập chương Polime Vật liệu Polime, Hóa học 12 28 2.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung theo phương pháp dạy học dự án phát triển 28 2. Hệ thẳng đự án học tập chương Polime — Vật liệu Polime 30 2. Qui trình dạy học các chủ đề dự án nhằm phát triển năng lục giải quyết vẫn để cho học sinh 31 Tình 1. Qui trình tễ chức dạy học theo dự án 14 Hình 1.

Sơ đỗ các bước của DHTDA theo tác giả Đỗ Hương Trả 15 Hình 2. Néi dung chính của dự án “Chất đếo và đời sông sinh hoạt” 43 Tình 3. Nội đụng chính của dự án “Cno su — vật liệu thân thiệu với 3 xuôi trường” 3 Tỉnh 3. Biểu đỏ các thành tổ thể biện NT.

GQVĐ của HS 80 Hình 3. Biểu dỏ thể hiện mức độ hứng thủ của HS voi DHTDA 81 linh 3. Dỏ thị đường lũy tích bải kiểm tra số 1 vỏng 1 94 Hình 3. Đỏ thị tống hợp phân loại kết quã học tập của TS bài 1 vòng 1 Hình 3.5, Dỏ thị đường lũy tích bài kiểm tra số 2 vòng 1 86 Tinh 3.

Dẻ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập của IIS bài 2 vòng 1 86 Hình 3. Đẻ thị đường lũy tích bài kiếm tra số 1 vòng 2 88 Hình 3. Dỏ thị tổng hợp phân loại kết quả học tập của học sinh bải ] vòng 2 88 Tĩinh 3.