BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM PHẠM MINH NHỰT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU Chöông 1: NHÖÕNG LYÙ LUAÄN CÔ BAÛN VEÀ ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI 1.Toång quan lyù luaän veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .Khaùi nieäm veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .Caùc hình thöùc ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .Taùc ñoäng cuûa ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .Taùc ñoäng cuûa ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi ñoái vôùi nöôùc tieáp nhaän ñaàu tö .Taùc ñoäng cuûa ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi ñoái vôùi nöôùc xuaát khaåu voán ñaàu tö 10 1.Moät soá baøi hoïc kinh nghieäm veà thu huùt ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi.Kinh nghieäm cuûa Tp Hoà Chí Minh .Kinh nghieäm cuûa Bình Döông .Caùc baøi hoïc ruùt ra töø nhöõng kinh nghieäm treân .16 Chöông 2 : THÖÏC TRAÏNG THU HUÙT ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ ÑAØ NAÜNG 2.Ví trí ,vai troø cuûa Tp Ñaø Naüng ñoái vôùi khu vöïc mieàn Trung -Taây Nguyeân .1Ví trí cuûa Tp Ñaø Naüng ñoái vôùi khu vöïc mieàn Trung –Taây Nguyeân .2Vai troø cuûa Ñaø Naüng ñoái vôùi khu vöïc mieàn Trung – Taây Nguyeân .Moâi tröôøng phaùp lyù cuûa Tp Ñaø Naüng ñoái vôùi hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi .Thöïc traïng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi Tp Ñaø Naüng .Tình hình thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi Tp Ñaø Naüng .2 Tình hình thu huùt voán ñaàu tö theo cô caáu ngaønh ñaàu tö .3 Tình hình thu huùt voán ñaàu tö theo hình thöùc ñaàu tö .4 Tình hình thu huùt voán ñaàu tö theo chuû ñaàu tö .Nhöõng thaønh töïu vaø haïn cheá trong vieäc thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi treân ñòa baøn Tp Ñaø Naüng .1 Nhöõng thaønh töïu trong vieäc thu huùt ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi treân ñòa baøn Tp Ñaø Naüng .2 Haïn cheá cuûa hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi treân ñòa baøn Tp Ñaø Naüng .47 Chöông 3: MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NHAÈM CAÛI THIEÄN TÌNH HÌNH THU HUÙT VOÁN ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI TAÏI TP.Muïc tieâu vaø ñònh höôùng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi cuûa Tp Ñaø Naüng .Thaùch thöùc vaø cô hoäi cuûa Tp Ñaø Naüng .Moät soá giaûi phaùp nhaèm caûi thieän tình hình thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi Tp Ñaø Naüng .Moät soá kieán nghò nhaèm caûi thieän khaû naêng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi Tp Ñaø Naüng .77 KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC -1– Luaän vaên thaïc só kinh teá Chöông1 NHÖÕNG LYÙ LUAÄN CÔ BAÛN VEÀ ÑAÀU TÖ TRÖÏC TIEÁP NÖÔÙC NGOAØI 1.Toång quan lyù luaän veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi 1.Khaùi nieäm veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi Tieâu thöùc phaân bieät ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi vôùi hoaït ñoäng ñaàu tö noäi ñòa thöôøng taäp trung vaøo caùc ñaëc tröng cô baûn sau : -Veà voán goùp : Caùc chuû ñaàu tö nöôùc ngoaøi phaûi ñoùng moät löôïng voán toái thieåu theo quy ñònh cuûa moãi nöôùc nhaän ñaàu tö ñeå hoï coù quyeàn tröïc tieáp tham gia ñieàu phoái, quaûn lí quaù trình saûn xuaát kinh doanh .ÔÛ Vieät Nam, Luaät ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuõng ñaõ ñöa ra ñieàu kieän “ Phaàn voán goùp cuûa beân nöôùc ngoaøi hoaëc caùc beân nöôùc ngoaøi vaøo voán phaùp ñònh cuûa doanh nghieäp lieân doanh khoâng bò haïn cheá veà möùc cao nhaát theo söï thoaû thuaän cuûa caùc beân, nhöng khoâng döôùi 30 % voán phaùp ñònh, tröø nhöõng tröôøng hôïp do Chính phuû quy ñònh. -Veà quyeàn ñieàu haønh : Quaûn lí doanh nghieäp coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi phuï thuoäc vaøo möùc voán goùp .Neáu nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaàu tö 100 % voán thì quyeàn ñieàu haønh hoaøn toaøn phuï thuoäc veà nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi, coù theå tröïc tieáp hoaëc thueâ ngöôøi quaûn lí. -Veà phaân chia lôïi nhuaän : Döïa treân keát quaû saûn xuaát kinh doanh, laõi loã ñeàu ñöôïc phaân chia theo tæ leä voán goùp trong voán phaùp ñònh sau khi ñaõ tröø ñi caùc khoaûn ñoùng goùp .Do ñoù coù theå ñònh nghóa khaùi quaùt veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi nhö sau : “Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi(FDI) laø hình thöùc ñaàu tö quoác teá maø chuû ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñoùng goùp moät soá voán ñuû lôùn ñeå ñaàu tö vaøo lónh vöïc saûn xuaát hoaëc dòch vuï ; ñoàng thôøi tröïc tieáp tham gia quaûn lí, ñieàu haønh, toå chöùc saûn xuaát, taän duïng öu theá veà voán, trình ñoä coâng ngheä, kinh nghieäm quaûn lí … nhaèm muïc ñích thu lôïi nhuaän .” Ngöôøi thöïc hieän : Phaïm Minh Nhöït -2– Luaän vaên thaïc só kinh teá 1.Caùc hình thöùc ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi Theo luaät ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuûa Vieät Nam thì ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi bao goàm caùc hình thöùc sau : + Hình thöùc coâng ty hay xí nghieäp 100% voán töø nöôùc ngoaøi : Laø hình thöùc caùc coâng ty hay xí nghieäp ñöôïc thaønh laäp do caùc chuû ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaàu tö 100% voán taïi nöôùc sôû taïi, coù quyeàn ñieàu haønh toaøn boä doanh nghieäp vaø chòu traùch nhieäm veà keát quaû kinh doanh.Ñaëc ñieåm cuûa loaïi hình doanh nghieäp naøy laø : • Doanh nghieäp naøy ñöôïc thaønh laäp döôùi daïng coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, laø phaùp nhaân môùi cuûa Vieät Nam.
• Chòu söï ñieàu chænh cuûa Luaät ñaàu tö nöôùc ngoaøi taïi Vieät Nam + Doanh nghieäp lieân doanh Laø doanh nghieäp ñöôïc thaønh laäp do caùc chuû ñaàu tö nöôùc ngoaøi goùp voán chung vôùi caùc doanh nghieäp Vieät Nam treân cô sôû hôïp ñoàng lieân doanh. Caùc beân cuøng tham gia ñieàu haønh doanh nghieäp, phaân chia lôïi nhuaän vaø ruûi ro theo tæ leä goùp voán cuûa moãi beân vaøo voán phaùp ñònh .Doanh nghieäp lieân doanh taïi Vieät Nam coù caùc ñaëc ñieåm sau : • Hình thöùc naøy coù ñaëc tröng laø phaùp nhaân môùi ñöôïc thaønh laäp theo hình thöùc coâng ty traùch nhieäm höõu haïn, coù tö caùch phaùp nhaân theo phaùp luaät cuûa nöôùc chuû nhaø .Moãi beân tham gia vaøo doanh nghieäp lieân doanh laø moät phaùp nhaân rieâng. Nhöng doanh nghieäp lieân doanh laø moät phaùp nhaân ñoäc laäp vôùi caùc beân tham gia. Khi caùc beân ñaõ ñoùng goùp ñuû soá voán ñaõ quy ñònh vaøo lieân doanh thì duø moät beân coù phaù saûn, doanh nghieäp lieân doanh vaãn toàn taïi .Moãi beân lieân doanh chòu traùch nhieäm vôùi beân kia, vôùi doanh nghieäp lieân doanh trong phaïm vi phaàn voán goùp cuûa mình vaøo voán phaùp ñònh.
• Soá ngöôøi tham gia hoäi ñoàng quaûn trò laõnh ñaïo doanh nghieäp cuûa caùc beân phuï thuoäc vaøo tæ leä goùp voán .Hoäi ñoàng quaûn trò laø cô quan laõnh ñaïo cao nhaát cuûa Ngöôøi thöïc hieän : Phaïm Minh Nhöït -3– Luaän vaên thaïc só kinh teá lieân doanh .Hoäi ñoàng quaûn trò quyeát ñònh theo nguyeân taéc nhaát trí ñoái vôùi caùc vaán ñeà quan troïng nhö : duyeät quyeát toaùn thu chi taøi chính haøng naêm vaø quyeát toaùn coâng trình, söûa ñoåi, boå sung ñieàu leä doanh nghieäp, vay voán ñaàu tö, boå nhieäm, mieãn nhieäm toång giaùm ñoác, phoù toång giaùm ñoác thöù nhaát vaø keá toaùn tröôûng …lôïi nhuaän hay ruûi ro cuûa doanh nghieäp lieân doanh naøy ñöôïc phaân chia theo tæ leä goùp voán cuûa moãi beân .Toång giaùm ñoác vaø Phoù Toång Giaùm ñoác coù traùch nhieäm ñieàu haønh vaø ñieàu coâng vieäc haøng ngaøy cuûa lieân doanh .Neáu Toång Giaùm ñoác laø ngöôøi nöôùc ngoaøi thì Phoù Toång Giaùm ñoác thöù nhaát phaûi laø ngöôøi Vieät Nam vaø sinh soáng taïi Vieät Nam. • Moät ñôn vò lieân doanh coù theå tham gia voán ñeå thaønh laäp moät lieân doanh khaùc vôùi nöôùc ngoaøi, trong lieân doanh môùi naøy phaûi coù ít nhaát hai thaønh vieân thuoäc lieân doanh cuõ trong Hoäi ñoàng quaûn trò vaø moät trong hai thaønh vieân ñoù phaûi laø ngöôøi coù quoác tòch Vieät Nam. • Thôøi gian hoaït ñoäng cuûa lieân doanh thoâng thöôøng töø 30 naêm ñeán 50 naêm, trong tröôøng hôïp ñaëc bieät khoâng quaù 70 naêm. • Doanh nghieäp lieân doanh phaûi giaûi theå khi heát thôøi haïn hoaït ñoäng tröø khi vieäc keùo daøi thôøi gian hoaït ñoäng ñaõ ñöôïc cô quan quaûn lí nhaø nöôùc veà hôïp taùc vaø ñaàu tö chuaån y .Ñoàng thôøi doanh nghieäp lieân doanh cuõng coù theå keát thuùc hôïp ñoàng sôùm hôn trong moät soá tröôøng hôïp ñaëc bieät nhö : gaëp baát khaû khaùng, moät hoaëc caùc beân lieân doanh khoâng thöïc hieän nghóa vuï quy ñònh nhö trong hôïp ñoàng.
• Caùc doanh nghieäp lieân doanh hoaït ñoäng theo nguyeân taéc töï chuû veà taøi chính.Theo phaùp luaät Vieät Nam phaàn goùp voán phaùp ñònh cuûa beân nöôùc ngoaøi khoâng bò haïn cheá veà möùc cao nhaát nhö moät soá nöôùc khaùc nhöng khoâng ñöôïc ít hôn 30% voán phaùp ñònh. Ngöôøi thöïc hieän : Phaïm Minh Nhöït -4– Luaän vaên thaïc só kinh teá +Hôïp ñoàng hôïp taùc kinh doanh Hôïp ñoàng hôïp taùc kinh doanh laø vaên baûn kí keát giöõa hai beân hoaëc nhieàu beân quy ñònh traùch nhieäm vaø phaân chia keát quaû kinh doanh cho moãi beân ñeå tieán haønh ñaàu tö kinh doanh ôû Vieät Nam maø khoâng thaønh laäp moät coâng ty, xí nghieäp hay khoâng ra ñôøi moät tö caùch phaùp nhaân môùi. Ñaëc ñieåm cuûa hình thöùc ñaàu tö naøy laø : • Caùc beân Vieät Nam vaø nöôùc ngoaøi hôïp taùc vôùi nhau ñeå tieán haønh kinh doanh saûn xuaát vaø dòch vuï taïi Vieät Nam treân cô sôû vaên baûn hôïp ñoàng ñaõ kí keát giöõa hai hoaëc nhieàu beân. Trong hôïp ñoàng quy ñònh roõ nghóa vuï, quyeàn lôïi vaø traùch nhieäm cuûa moãi beân tham gia.
• Khoâng thaønh laäp moät phaùp nhaân môùi, töùc laø khoâng cho ra ñôøi moät phaùp nhaân môùi .Moãi beân vaãn hoaït ñoäng vôùi tö caùch phaùp nhaân ñoäc laäp cuûa mình vaø thöïc hieän caùc nghóa vuï cuûa mình tröôùc nhaø nöôùc. • Thôøi haïn hoaït ñoäng hôïp taùc kinh doanh do hai beân thoaû thuaän, phuø hôïp vôùi tính chaát hoaït ñoäng kinh doanh vaø söï caàn thieát ñeå hoaøn thaønh muïc tieâu cuûa hôïp ñoàng .Vaán ñeà voán kinh doanh coù theå ñöôïc ñeà caäp hoaëc khoâng nhaát thieát ñöôïc ñeà caäp trong vaên baûn hôïp ñoàng hôïp taùc kinh doanh. Ngoaøi ba hình thöùc cô baûn treân, theo nhu caàu ñaàu tö veà cô sôû haï taàng, caùc coâng trình xaây döïng coøn coù caùc hình thöùc khaùc. + Hôïp ñoàng xaây döïng- kinh doanh- chuyeån giao (BOT) : laø moät phöông thöùc ñaàu tö tröïc tieáp ñöôïc thöïc hieän treân cô sôû vaên baûn ñöôïc kí keát giöõa nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi (coù theå laø toå chöùc, caù nhaân nöôùc ngoaøi ) vôùi cô quan nhaø nöôùc coù thaåm quyeàn ñeå xaây döïng kinh doanh coâng trình keát caáu haï taàng trong moät thôøi gian nhaát ñònh, heát thôøi haïn nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi chuyeån giao khoâng boài hoaøn coâng trình ñoù cho nöôùc chuû nhaø .