Luận Văn Thạc Sĩ Về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Của Nhật Bản Ở Thành Phố Hồ Chí Minh Đầu Thế Kỷ XXI

Luận văn thạc sĩ phân tích đầu tư trực tiếp nước ngoài của Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh đầu thế kỷ XXI, nêu rõ xu hướng và tác động.

• Tác giả: Trần Thanh Hậu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Văn Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Của Nhật Bản Tại TP.HCM Đầu Thế Kỷ XXI
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG FDI CỦA NHẬT BẢN Ở VIỆT NAM VÀ TP.HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong bối cảnh thế giới mới
• 1.2. Tình hình thế giới và khu vực
• 1.3. Xây dựng và phát triển mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản
• 1.4. Những định hướng tái cấu trúc nền kinh tế Nhật Bản
• 1.4.1. Kinh tế Nhật bản
• 1.4.2. Nhật Bản định hướng tái cấu trúc kinh tế
• 1.5. Thành phố Hồ Chí Minh - trọng điểm của nền kinh tế Việt Nam
• 1.6. Ý nghĩa FDI của Nhật Bản ở Việt Nam và TP.
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG FDI CỦA NHẬT BẢN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
• 2.1. Sơ lược về tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Thành phố Hồ Chí Minh từ thời kỳ đổi mới
• 2.1.1. Chính sách nhằm thu hút FDI của Thành phố
• 2.1.2. So sánh môi trường đầu tư của Thành phố với các tỉnh lân cận
• 2.2. Hoạt động FDI của Nhật Bản ở Thành phố Hồ Chí Minh những năm đầu thế kỉ XXI
• 2.2.1. Qui mô đầu tư
• 2.2.2. Hình thức đầu tư
• 2.2.3. Lĩnh vực đầu tư
• 2.2.4. Phân tích trường hợp công ty Sony Việt Nam
• 2.3. Những tác động của FDI Nhật Bản đối với sự phát triển của thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.1. Trong lĩnh vực kinh tế
• 2.3.2. Trong lĩnh vực xã hội, văn hóa
• 2.3.3. Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ TRIỂN VỌNG NHẰM THU HÚT FDI CỦA NHẬT BẢN Ở THÀNH PHỐ
• 3.1. Hệ thống luật và thủ tục hành chính
• 3.2. Cơ sở hạ tầng
• 3.3. Hoạt động quảng bá về xúc tiến đầu tư
• 3.4. Nguồn nhân lực và công nghệ
• 3.5. Định hướng thu hút FDI vào TP.HCM giai đoạn 2010-2020
• 3.5.1. Định hướng theo ngành
• 3.5.2. Định hướng theo vùng
• 3.5.3. Định hướng đối tác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Của Nhật Bản Tại TP

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Nhật Bản tại TP.HCM đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của thành phố. Từ đầu thế kỷ XXI, Nhật Bản đã không ngừng mở rộng đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM, nơi có môi trường đầu tư thuận lợi và tiềm năng phát triển lớn. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Sony, Toyota đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tình hình Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Của Nhật Bản

FDI của Nhật Bản tại TP.HCM đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua. Các lĩnh vực đầu tư chủ yếu bao gồm công nghiệp chế biến, công nghệ thông tin và dịch vụ. Sự gia tăng này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.2. Vai trò của Nhật Bản trong Kinh Tế TP.HCM

Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế của TP.HCM. Các dự án đầu tư không chỉ tạo ra việc làm mà còn chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp địa phương.

II. Những Thách Thức Đối Với Đầu Tư Của Nhật Bản Tại TP

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng đầu tư của Nhật Bản tại TP.HCM cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như thủ tục hành chính phức tạp, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh từ các quốc gia khác đang gây khó khăn cho các nhà đầu tư Nhật Bản.

2.1. Thủ Tục Hành Chính và Chính Sách Đầu Tư

Thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch trong chính sách đầu tư là một trong những rào cản lớn nhất đối với các nhà đầu tư Nhật Bản. Việc cải cách hành chính là cần thiết để thu hút thêm vốn FDI.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng và Môi Trường Đầu Tư

Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ cũng là một thách thức lớn. Các nhà đầu tư Nhật Bản thường gặp khó khăn trong việc vận chuyển hàng hóa và tiếp cận thị trường.

III. Phương Pháp Thu Hút Đầu Tư Của Nhật Bản Tại TP

Để thu hút FDI từ Nhật Bản, TP.HCM cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo ra các chính sách ưu đãi sẽ là những giải pháp hiệu quả.

3.1. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng. Việc đơn giản hóa quy trình sẽ giúp các nhà đầu tư Nhật Bản dễ dàng hơn trong việc tiếp cận thị trường.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế

Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nước trong khu vực sẽ giúp TP.HCM nâng cao vị thế và thu hút thêm nhiều nguồn vốn đầu tư.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đầu Tư Nhật Bản Tại TP

Đầu tư của Nhật Bản tại TP.HCM đã mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn, từ việc tạo ra việc làm đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Các dự án đầu tư không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

4.1. Tác Động Đến Kinh Tế Địa Phương

FDI của Nhật Bản đã tạo ra hàng ngàn việc làm cho người dân TP.HCM, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ.

4.2. Chuyển Giao Công Nghệ và Kinh Nghiệm

Các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ đầu tư vốn mà còn chuyển giao công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp địa phương.

V. Kết Luận và Triển Vọng Tương Lai Của Đầu Tư Nhật Bản Tại TP

Kết luận, đầu tư trực tiếp nước ngoài của Nhật Bản tại TP.HCM đã và đang đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của thành phố. Triển vọng trong tương lai là rất khả quan nếu các chính sách đầu tư được cải thiện và môi trường đầu tư được nâng cao.

5.1. Triển Vọng Đầu Tư Trong Tương Lai

Với những cải cách tích cực, TP.HCM có thể thu hút thêm nhiều dự án đầu tư từ Nhật Bản, góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

5.2. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế

Định hướng phát triển kinh tế của TP.HCM trong tương lai cần chú trọng đến việc thu hút FDI, đặc biệt là từ Nhật Bản, để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển kinh tế khu vực Đông Á, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), FDI đã góp phần quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Nhật Bản, với vị thế là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và là đối tác chiến lược của Việt Nam, đã trở thành một trong những nhà đầu tư FDI hàng đầu tại TP.HCM trong những năm đầu thế kỷ XXI.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài của Nhật Bản tại TP.HCM từ năm 2000 đến nay, phân tích các nhân tố tác động đến tăng trưởng FDI, đánh giá quy mô, hình thức, lĩnh vực đầu tư và hiệu quả của các dự án Nhật Bản tại thành phố. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thu hút FDI của Nhật Bản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội TP.HCM trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào TP.HCM, so sánh với một số tỉnh lân cận như Bình Dương, Đồng Nai để làm rõ vai trò trung tâm kinh tế của thành phố trong thu hút FDI. Thời gian nghiên cứu từ năm 2000 đến năm 2010, giai đoạn đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản và làn sóng FDI thứ hai của Nhật Bản vào Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và đầu tư nước ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng dân tộc để nhận định bản chất của FDI Nhật Bản tại Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM. Theo đó, FDI được xem là hoạt động của các tập đoàn tư bản lớn (Zaibatsu) nhằm mục đích gia tăng giá trị thặng dư và lợi nhuận thông qua việc mở rộng thị trường và chuyển giao công nghệ.

Ngoài ra, luận văn áp dụng các lý thuyết về toàn cầu hóa kinh tế, mô hình “Đàn sếu bay” của Akamatsu để giải thích xu hướng đầu tư của Nhật Bản trong khu vực Đông Á. Các khái niệm chính bao gồm: đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), môi trường đầu tư, chuyển giao công nghệ, và phát triển kinh tế vùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê, Cục Đầu tư nước ngoài, các tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), cùng các tài liệu nghiên cứu học thuật và báo chí liên quan.

Phương pháp phân tích bao gồm: phân tích định lượng dựa trên số liệu về quy mô, vốn đầu tư, số lượng dự án; phân tích định tính qua các trường hợp điển hình như công ty Sony Việt Nam; so sánh môi trường đầu tư TP.HCM với các tỉnh lân cận như Bình Dương, Đồng Nai.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 252 doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại TP.HCM tính đến năm 2009. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ các dự án FDI Nhật Bản tại TP.HCM trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến 2010, tập trung vào giai đoạn đầu thế kỷ XXI khi FDI Nhật Bản tăng trưởng mạnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và số lượng dự án FDI Nhật Bản tại TP.HCM tăng nhanh: Từ năm 2000 đến 2009, số dự án tăng từ 5 lên 38 dự án mỗi năm, tổng số dự án đạt 252 với tổng vốn đầu tư khoảng 876 triệu USD. Nhật Bản chiếm hơn 10,2% số dự án FDI tại TP.HCM và khoảng 6% tổng vốn đầu tư, đứng thứ 5-7 trong các quốc gia đầu tư vào thành phố.

2. Hình thức đầu tư chủ đạo là 100% vốn nước ngoài: Chiếm 78,9% tổng số dự án, hình thức này giúp các doanh nghiệp Nhật Bản kiểm soát công nghệ, quản lý và linh hoạt trong kinh doanh. Liên doanh chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng vẫn tồn tại trong một số lĩnh vực.

3. Lĩnh vực đầu tư tập trung vào công nghiệp và dịch vụ: Các ngành công nghệ thông tin, công nghiệp chế tạo, dịch vụ tài chính, ngân hàng, bất động sản và công nghiệp phụ trợ chiếm tỷ trọng lớn. Ví dụ, năm 2006, vốn FDI Nhật Bản vào lĩnh vực dịch vụ đạt hơn 33 triệu USD, công nghiệp hơn 18 triệu USD.

4. Tác động tích cực đến phát triển kinh tế TP.HCM: FDI Nhật Bản góp phần chuyển giao công nghệ, tạo việc làm, nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn giải ngân, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng FDI Nhật Bản tại TP.HCM phản ánh mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai nước và sự hấp dẫn của môi trường đầu tư thành phố. Hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài phù hợp với chiến lược bảo vệ công nghệ và quản lý của các tập đoàn Nhật Bản, đồng thời giảm thiểu rủi ro liên quan đến đối tác liên doanh.

So với các tỉnh lân cận như Bình Dương và Đồng Nai, TP.HCM có lợi thế về nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng giao thông và vị trí địa lý thuận lợi. Tuy nhiên, giá đất cao và cơ sở hạ tầng quá tải là những thách thức cần giải quyết để tăng sức cạnh tranh.

Trường hợp công ty Sony Việt Nam cho thấy sự thay đổi chiến lược đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản, từ sản xuất lắp ráp sang nhập khẩu và phân phối, phản ánh xu hướng tập trung vốn vào các địa điểm sản xuất hiệu quả hơn và thích ứng với biến động thị trường toàn cầu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng dự án và vốn đầu tư theo năm, bảng phân bố vốn theo lĩnh vực, và biểu đồ so sánh vốn đăng ký và vốn giải ngân để minh họa hiệu quả đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện cơ sở hạ tầng và giao thông: Tăng cường đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, cảng biển, khu công nghiệp và dịch vụ logistics nhằm giảm chi phí và thời gian vận chuyển, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng sản xuất. Chủ thể thực hiện: UBND TP.HCM, Sở Giao thông Vận tải, giai đoạn 2021-2025.

2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hỗ trợ nhà đầu tư: Thiết lập cơ chế một cửa, giảm thời gian cấp phép, minh bạch hóa quy trình đầu tư, đồng thời tăng cường đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp Nhật Bản để kịp thời giải quyết khó khăn. Chủ thể: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư TP.HCM, giai đoạn 2021-2023.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Đẩy mạnh hợp tác đào tạo kỹ thuật, quản lý với các doanh nghiệp Nhật Bản, mở rộng các chương trình học bổng, đào tạo nghề phù hợp với yêu cầu công nghệ cao. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đại học, doanh nghiệp Nhật Bản, giai đoạn 2021-2025.

4. Ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp phụ trợ và công nghệ cao: Tập trung phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ để giảm nhập khẩu linh kiện, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ thông tin, sinh học, điện tử. Chủ thể: Sở Công Thương, Ban Quản lý Khu công nghệ cao, giai đoạn 2021-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách thu hút và quản lý FDI hiệu quả, đặc biệt trong việc cải thiện môi trường đầu tư và phát triển kinh tế TP.HCM.

2. Doanh nghiệp Nhật Bản và các nhà đầu tư nước ngoài: Thông tin chi tiết về môi trường đầu tư, xu hướng và lĩnh vực ưu tiên giúp doanh nghiệp có chiến lược đầu tư phù hợp tại TP.HCM.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và kinh tế phát triển: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về mối quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản và tác động của FDI đến phát triển kinh tế địa phương.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Kinh tế và Quản trị kinh doanh: Cung cấp kiến thức thực tiễn và phân tích chuyên sâu về FDI, góp phần nâng cao hiểu biết và kỹ năng nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Nhật Bản lại chọn TP.HCM làm điểm đầu tư chính?
   TP.HCM có vị trí địa lý thuận lợi, nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng cao, hạ tầng phát triển và môi trường đầu tư năng động, phù hợp với chiến lược mở rộng thị trường và chuyển giao công nghệ của các doanh nghiệp Nhật Bản.

2. Hình thức đầu tư nào được các doanh nghiệp Nhật Bản ưa chuộng tại TP.HCM?
   Hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài chiếm ưu thế, giúp doanh nghiệp kiểm soát công nghệ và quản lý linh hoạt, giảm thiểu rủi ro liên quan đến đối tác liên doanh.

3. Lĩnh vực nào thu hút nhiều vốn FDI Nhật Bản nhất?
   Các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, công nghệ thông tin, dịch vụ tài chính, ngân hàng và công nghiệp phụ trợ là những ngành thu hút nhiều vốn đầu tư Nhật Bản tại TP.HCM.

4. Những thách thức lớn nhất đối với FDI Nhật Bản tại TP.HCM là gì?
   Bao gồm cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phức tạp, chi phí đất đai cao và sự cạnh tranh từ các tỉnh lân cận có quỹ đất lớn hơn và chính sách ưu đãi hấp dẫn.

5. Làm thế nào để TP.HCM nâng cao hiệu quả thu hút FDI Nhật Bản trong tương lai?
   Cần cải thiện hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp phụ trợ và công nghệ cao, đồng thời tăng cường đối thoại với nhà đầu tư.

Kết luận

• Nhật Bản là một trong những nhà đầu tư FDI lớn và lâu dài tại TP.HCM, với hơn 252 dự án và tổng vốn đầu tư khoảng 876 triệu USD tính đến năm 2009.
• Hình thức đầu tư 100% vốn nước ngoài chiếm ưu thế, phản ánh chiến lược bảo vệ công nghệ và quản lý của các doanh nghiệp Nhật Bản.
• Lĩnh vực đầu tư chủ yếu tập trung vào công nghiệp chế tạo, công nghệ thông tin, dịch vụ tài chính và công nghiệp phụ trợ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế TP.HCM.
• TP.HCM cần tiếp tục cải thiện cơ sở hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển nguồn nhân lực và ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp mũi nhọn để nâng cao sức cạnh tranh.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2021-2025, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản và theo dõi sát sao hiệu quả đầu tư để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu được khuyến khích sử dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản ngày càng sâu rộng và hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1- Những nhân tố tác động đến tăng trưởng FDI của Nhật bản ở Việt Nam nói chung và TP.HCM Chương 2- Thực trạng FDI của Nhật Bản ở TP.HCM những năm đầu thế kỷ XXI Chương 3- Giải pháp và triển vọng nhằm thu hút FDI của Nhật Bản ở TP.HCM 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 : NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƢỞNG FDI CỦA NHẬT BẢN Ở VIỆT NAM VÀ TP.HỒ CHÍ MINH 1.1 Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong bối cảnh thế giới mới 1. Tình hình thế giới và khu vực “Thập kỷ 90, tình hình thế giới và khu vực có những biến động sâu sắc. Liên Xô và Đông Âu tan rã, trật tự 2 cực Yalta bị sụp đổ, chiến tranh lạnh chấm dứt đã mở ra một cục diện mới trong tình hình quốc tế nói chung và khu vực Châu Á-Thái Bình Dương nói riêng. -Xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển cùng tồn tại.

Các nước trong khu vực tăng cường tìm kiếm sự ổn định hợp tác, phân chia phạm vi ảnh hưởng vì lợi ích mọi mặt của quốc gia mình. -Xu thế vừa hợp tác, vừa cạnh tranh trở thành xu thế quan trọng. -Toàn cầu hóa tác động mạnh đến liên kết kinh tế khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, tăng cường quan hệ, đổi mới đường lối đối ngoại của nhiều nước. -Lợi ích kinh tế ngày càng trở thành nhân tố quan trọng hàng đầu trong quan hệ các nước vì nhu cầu phát triển quốc gia, chi phối chính sách đối ngoại các nước nhất là dưới sự tác động ngày càng mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật” [36:tr28] Bước qua thế kỉ XXI toàn cầu hóa nói chung, toàn cầu hóa kinh tế nói riêng đã trở thành đặc trưng chủ yếu.

Đó là sự phát triển kinh tế vượt qua biên giới quốc gia trên cơ sở lực lượng sản xuất cũng như trình độ khoa học kĩ thuật phát triển; là một hiện tượng di chuyển trên quy mô toàn cầu của hàng hóa và các yếu tố sản xuất như tư bản, công nghệ, tri thức, quản lý kinh doanh. Trong quá trình toàn cầu hóa, thị trường trong nước ngày càng quan hệ sâu rộng với thị trường thế giới và cũng chịu ảnh hưởng, tác động nhiều hơn. Xu thế chủ đạo của thế kỉ XXI là hợp tác lẫn nhau trong các mối quan hệ kinh tế; liên kết khu vực hóa để cùng phát triển. Sự phát triển mạnh mẽ của các tập đoàn cũng làm tăng nhu cầu hình thành hàng loạt các tổ chức, cơ chế hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu.

Trong thập niên cuối thế kỉ XX đã có hơn 40 hiệp định liên kết 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kinh tế khu vực và toàn cầu. Năm 2001 WTO gồm 144 nước, nhưng đến tháng 6/2010 thì WTO đã có 158 thành viên bao gồm hầu hết thị trường ở các quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng thực hiện các nguyên tắc thương mại chung của tổ chức. Toàn cầu hóa mở ra nhiều cơ hội cũng như thách thức, không chia đều cho các quốc gia trong cộng đồng quốc tế. Dòng chảy tư bản, công nghệ, tri thức kinh doanh di chuyển nhanh chóng từ nước này sang nước khác nên lợi thế so sánh của mỗi quốc gia luôn trong trạng thái bị động: các nước đang phát triển luôn bị đặt dưới sự lựa chọn của công ty đa quốc gia, và tình hình kinh tế dễ bị ảnh hưởng bởi hoạt động của các công ty này.

Xét về quy mô, khu vực hóa là sự liên minh, liên kết các nước cùng khu vực: gần nhau về địa lí, tương đồng về văn hóa, phong tục tập quán; liên kết với nhau phá bỏ hàng rào thương mại, miễn giảm thuế, đối phó với sự cạnh tranh và xu hướng bảo hộ thương mại trong khu vực khác; tăng vị trí, vai trò của khu vực mình trong trường quốc tế… Ví dụ tổ chức APEC: diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương; ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á; EU: Liên minh châu Âu… Sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, và đặc biệt là sau khi cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu nổ ra từ năm 2008 Nhật Bản đã không ngừng cải thiện và tăng mạnh vốn vay đặc biệt cho ASEAN. Những cố gắng mang tính tình thế này chỉ giúp ASEAN hồi phục lại sau khủng hoảng nhưng chưa đủ sức đối kháng lại với một trào lưu mới – sự xuất hiện của Trung Quốc như một nền kinh tế mạnh mẽ thu hút FDI của thế giới, trong đó có cả FDI Nhật Bản, làm giảm bớt thị phần của ASEAN trên thị trường thế giới. Tuy hiện nay, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản đang bị sụt giảm do khó khăn kinh tế từ những thập kỉ cuối của thế kỉ trước. Song thực lực nước Nhật Bản vẫn còn hùng mạnh, thể hiện về mặt: - Kĩ thuật chế tạo đứng hàng đầu thế giới - Tỉ trọng đầu tư cho nghiên cứu phát triển luôn dẫn đầu thế giới - Xuất siêu số 1 thế giới 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Dự trữ ngoại tệ khổng lồ - Nước chủ nợ số 1 thế giới Vai trò của Nhật Bản - một nước công nghiệp tiên tiến, có nền kinh tế lớn nhất khu vực được xem là rất quan trọng.

Việc chuyển giao công nghệ, bí quyết quản lí kinh doanh và hợp tác tri thức từ Nhật Bản sẽ giúp ASEAN tăng cạnh tranh, đối phó có hiệu quả với các thách thức do FTA mang lại và do thách thức từ Trung Quốc. Ở phạm vi Đông Á, trong quá trình thay đổi và phát triển hướng tới mục tiêu hợp nhất khu vực hiện nay, Nhật Bản và Trung Quốc đang tích cực cạnh tranh trong cuộc đua trở thành cường quốc toàn diện, giữ vai trò lãnh đạo khối. Mỗi nước có một chiến lược hợp tác quốc tế riêng nhằm mở rộng ảnh hưởng của mình ra toàn khu vực. “Chính những thay đổi của tình hình quốc tế và khu vực đã cho Nhật Bản tiến tới điều chỉnh một chính sách đối ngoại nhằm thích ứng những thay đổi của tình hình và bảo vệ những lợi ích sống còn của mình “[36:tr 29] 1.2 Xây dựng và phát triển mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản Việt Nam và Nhật Bản vốn có mối quan hệ từ lâu đời-bắt đầu từ thế kỷ XVI, là hai quốc gia Châu Á có nhiều nét tương đồng về phong tục, tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo, cùng chịu ảnh hưởng của dòng văn hóa phương Đông.

Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 21/09/1973, kể từ đó đến nay mối quan hệ thắm tình hữu nghị, đoàn kết, hợp tác toàn diện ngày càng được tăng cường và phát triển. Thực trạng quan hệ Việt Nam -Nhật Bản những năm đầu thế kỷ XXI Trên lĩnh vực chính trị, ngoại giao Những năm 90 của thế kỉ XX, tình hình kinh tế, chính trị thế giới và khu vực Châu Á –Thái Bình Dương đặc biệt là Đông Nam Á và Việt Nam đã có những thay đổi quan trọng. Chiến tranh lạnh kết thúc, xu thế hợp tác và đối thoại được quan tâm, sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng trở nên sâu sắc do quá trình quốc tế hóa, toàn cầu hóa. Từ đó, quan hệ giữa Nhật Bản với các quốc gia Châu Á- Thái Bình Dương nói chung và Việt Nam nói riêng mau chóng được cải thiện và ngày càng bền chặt.

Minh chứng cho bước cải thiện này chính là các chuyến viếng thăm hữu nghị chính thức song phương của phái đoàn 2 nhà nước. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kể từ tháng 3/1993, sau chuyến thăm chính thức Nhật Bản của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đến nay, năm nào cũng diễn ra các chuyến thăm lẫn nhau của lãnh đạo cấp cao hai nước, góp phần quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ hữu nghị, tin cậy lẫn nhau và là một trong những yếu tố quan trọng để hiện thực hóa “Quan hệ đối tác chiến lược” giữa Việt Nam-Nhật Bản. Tháng 6/2001, Thủ tướng Phan Văn Khải sang thăm và làm việc tại Nhật Bản trong khuôn khổ tham dự Hội thảo "tương lai Châu Á". Hai Thủ tướng đã trao đổi ý kiến về các biện pháp nhằm củng cố, phát triển, đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới trong thế kỷ XXI, tương xứng với tiềm năng phong phú của hai nước, đáp ứng nguyện vọng và lợi ích của nhân dân hai nước; khẳng định mong muốn và quyết tâm của Chính phủ và nhân dân hai nước đóng góp vào sự nghiệp hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương cũng như trên thế giới.

Tháng 4/2002 Thủ tướng Phan Văn Khải đã mời Thủ tướng J. Koizumi sang thăm hữu nghị chính thức Việt Nam. Hai bên xác định mối quan hệ chiến lược, đối tác lâu dài của nhau. Việt Nam rất coi trọng và đánh giá cao chuyến thăm của Thủ tướng Koizumi với tư cách là Thủ tướng Nhật Bản đầu tiên đến Việt Nam trong thế kỷ XXI, và tin tưởng rằng chuyến thăm này sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ hữu nghị - hợp tác giữa hai nước.

Tháng 10/2002, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh đã sang thăm chính thức Nhật Bản theo lời mời của Thủ tướng Junichiro Koizumi. Chuyến thăm tiếp tục tăng cường đối thoại cấp cao Việt - Nhật, củng cố sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước; đưa quan hệ Việt Nam - Nhật Bản lên tầm cao mới, ổn định và bền vững; đẩy mạnh giao lưu, hợp tác trên các lĩnh vực, trước hết là kinh tế, thương mại, đầu tư và viện trợ phát triển chính thức (ODA). Tháng 4/2003 và tháng 6/2004 thủ tướng Phan Văn Khải đến thăm Nhật Bản. Trong các cuộc hội đàm, hai bên cùng đề cập đến những vấn đề hợp tác song phương, đặc biệt về các biện pháp cụ thể nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế - thương mại - đầu tư.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Năm 2004, Thủ tướng Koizumi cũng thăm Việt Nam trong khuôn khổ tham dự Hội nghị ASEM5. Cũng năm 2004, hai nước ký Tuyên bố chung vươn tới tầm cao mới của quan hệ đối tác bền vững. Nhận lời mời của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 18 đến 22/10/2006. Đây là chuyến thăm chính thức Nhật Bản đầu tiên của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kể từ khi nhậm chức tháng 7/2006.

Chuyến viếng thăm đã đi đến tuyên bố chung Việt Nam - Nhật Bản, xác định quan hệ hai nước hướng tới xây dựng "đối tác chiến lược vì hoà bình và phồn vinh ở châu Á".