BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HOÀ CHÍ MINH -----oOo----- PHAÏM NGOÏC SINH ÑAÀU TÖ PHAÙT TRIEÅN ÑOÄI TAØU CHÔÛ XAÊNG DAÀU CUÛA TOÅNG COÂNG TY XAÊNG DAÀU VIEÄT NAM Chuyeân ngaønh:TAØI CHÍNH DOANH NGHIEÄP NHAØ NÖÔÙC LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: T.S PHAN MYÕ HAÏNH THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH, NAÊM 2004 1 MUÏC LUÏC Noäi dung Trang Môû ñaàu: 4 Chöông I: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ ÑAÀU TÖ 6 1.2 Ñaëc ñieåm cuûa ñaàu tö 7 1.3 Caùc loaïi ñaàu tö 8 1.4 Vai troø cuûa ñaàu tö 9 1.2 Caùc tieâu chuaån ñaùnh giaù döï aùn ñaàu tö 11 1.1 Voán trong nöôùc 14 1.2 Voán ngoaøi nöôùc 16 1.4 Hieäu quaû söû duïng voán ñaàu tö vaø caùc nhaân toá aûnh höôûng 19 1.5 Quy trình thöïc hieän vieäc phaân tích ñaàu tö 21 1.6 Söï caàn thieát naâng cao hieäu quaû voán ñaàu tö 22 Chöông II. ÑAÀU TÖ PHAÙT TRIEÅN ÑOÄI TAØU CHÔÛ XAÊNG DAÀU CUÛA TOÅNG COÂNG TY XAÊNG DAÀU VIEÄT NAM 2.1 Giôùi thieäu veà Toång coâng ty xaêng daàu Vieät nam 2.2 Tình hình thò tröôøng vaän taûi xaêng daàu 2.3 Taàm quan troïng cuûa vieäc ñaàu tö phaùt trieån ñoäi taøu 2.4 Döï aùn ñaàu tö taøu 2.1 Söï caàn thieát ñaàu tö 2.2 Phaân tích thò tröôøng 2.3 Löïa choïn hình thöùc ñaàu tö 2.5 Quaûn lyù khai thaùc 2.6 Phaân tích taøi chính - kinh teá 2 Chöông III: KEÁT LUAÄN, KIEÁN NGHÒ 24 3.2 Kieán nghò 24 26 29 Phuï luïc 32 Taøi lieäu tham khaûo 32 35 37 40 41 3 MÔÛ ÑAÀU 1.Lyù do choïn ñeà taøi: Böôùc vaøo thieân nieân kyû môùi, nöôùc ta ñaõ ñaït nhieàu thaønh töïu ñaùng khích leä veà phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi, trong ñoù ñaàu tö phaùt trieån ñoùng vai troø heát söùc quan troïng. Nhaø nöôùc ñaõ aùp duïng nhieàu chính saùch vaø cô cheá quaûn lyù môùi, coù nhieàu coá gaéng trong vieäc huy ñoäng caùc nguoàn voán ñaàu tö phaùt trieån thuoäc moïi thaønh phaàn kinh teá, caû trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc. Do ñoù, voán ñaàu tö phaùt trieån haøng naêm khoâng ngöøng taêng, caùc nguoàn voán huy ñoäng tham gia ñaàu tö ngaøy caøng ña daïng taïo ra theá vaø löïc cho neàn kinh teá nöôùc ta trong quaù trình hoäi nhaäp khu vöïc vaø coäng ñoàng quoác teá.
Trong nhöõng naêm qua, ngaønh vaän taûi xaêng daàu ñaõ thöôøng xuyeân nhaän ñöôïc söï quan taâm vaø ñaàu tö cuûa Nhaø nöôùc, nhöng thöïc teá hieän traïng cuûa ñoäi taøu chôû xaêng daàu taïi Vieät nam hieän nay laø caùc taøu ñaõ quaù cuõ, thieát bò laïc haäu, thieáu an toaøn, khoâng ñaùp öùng caùc yeâu caàu vaän chuyeån theo höôùng hieän ñaïi hoùa. Ña soá caùc taøu ñaõ heát khaáu hao, caàn thieát phaûi thanh lyù vaø ñoùng môùi boå sung nhöng coâng vieäc naøy tieán haønh quaù chaäm, moät phaàn do söï quaûn lyù vaán ñeà chaát löôïng, ñaêng kieåm caùc loaïi taøu naøy cuûa nhaø nöôùc, moät phaàn caùc coâng ty vaän taûi thuûy chöa xaây döïng ñöôïc phöông aùn quy hoaïch, ñònh höôùng cho ñoäi taøu naøy. Maët khaùc giaù xaêng daàu taêng cao laøm cho cöôùc vaän chuyeån taêng, raát khoù khaên trong vieäc thueâ caùc taøu ôû nöôùc ngoaøi. Ñeå chuû ñoäng caïnh tranh vaø mang laïi hieäu quaû kinh doanh ñoái vôùi vaän taûi xaêng daàu, vieäc thay theá caùc taøu hieän coù vôùi tình traïng kyõ thuaät keùm baèng caùc taøu môùi hôn vaø coù troïng taûi phuø hôïp hôn laø caàn thieát thöïc hieän ngay.
Xuaát phaùt töø nhöõng nguyeân nhaân treân, vieäc ñaàu tö phaùt trieån ñoäi taøu chôû xaêng daàu hieän nay laø caàn thieát vaø voâ cuøng quan troïng, vì theá taùc giaû ñaõ choïn ñeà taøi: “Ñaàu tö phaùt trieån ñoäi taøu chôû xaêng daàu cuûa Toång coâng ty xaêng daàu Vieät Nam” ñeå nghieân cöùu. Muïc ñích nghieân cöùu: Treân cô sôû lyù luaän veà vai troø cuûa ñaàu tö ñoái vôùi neàn kinh teá keát hôïp vôùi phaân tích thöïc traïng cuûa ñoäi taøu chôû xaêng daàu hieän nay cuûa Toång coâng ty xaêng daàu Vieät nam, luaän vaên ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp nhaèm phaùt trieån ñoäi taøu chôû xaêng daàu vöõng maïnh goùp phaàn chuû ñoäng vaän taûi xaêng daàu töø nöôùc ngoaøi veà Vieät nam, tieát kieäm moät löôïng ngoaïi teä tieàn cöôùc khoâng phaûi traû nöôùc ngoaøi, ñoåi môùi ñoäi taøu chôû xaêng daàu trong nöôùc, taêng khaû naêng caïnh tranh vôùi caùc taøu nöôùc ngoaøi, ñaùp öùng nhu caàu taêng tröôûng vaø bình oån thò tröôøng xaêng daàu trong nöôùc. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: - Ñeà taøi phaân tích thöïc traïng tình hình vaän taûi xaêng daàu trong nöôùc nhöng taäp trung ñi saâu vaøo tình hình thò tröôøng vaän taûi, nhu caàu vaø khaû naêng ñoäi taøu chôû xaêng daàu cuûa Toång coâng ty xaêng daàu Vieät nam ñeå thöïc hieän chöông trình ñaàu tö phaùt trieån ñoäi taøu. Phöông phaùp nghieân cöùu: Ñeà taøi nghieân cöùu döïa treân cô sôû phöông phaùp luaän chuû nghóa duy vaät bieän chöùng caùc thaønh töïu cuûa kinh teá hoïc hieän ñaïi ñeå laøm cô sôû lyù luaän Beân caïnh ñoù nhöõng phöông phaùp kinh teá phöông phaùp toång hôïp, thoáng keâ, so saùnh, phaân tích kinh teá taøi chính, thaåm ñònh döï aùn ñaàu tö …cuõng ñöôïc söû duïng ñeå laøm roõ baûn chaát cuûa töøng noäi dung nghieân cöùu.
Noäi dung nghieân cöùu: Noäi dung cuûa ñeà taøi bao goàm 3 chöông Chöông I: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ ÑAÀU TÖ Chöông II: ÑAÀU TÖ PHAÙT TRIEÅN ÑOÄI TAØU CHÔÛ XAÊNG DAÀU CUÛA TOÅNG COÂNG TY XAÊNG DAÀU VIEÄT NAM Chöông III: KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ 5 CHÖÔNG I CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ ÑAÀU TÖ 1.1 Khaùi nieäm: Ñaàu tö laø moät khaùi nieäm raát roäng bao goàm töø vieäc mua saém taøi saûn, xaây döïng coâng trình ñeán caùc chi phí cho vieäc nghieân cöùu vaø phaùt trieån ñöôïc tieán haønh bôûi nhaø nöôùc, caùc toå chöùc phi lôïi nhuaän, doanh nghieäp hoaëc caù nhaân. • Theo quan ñieåm kinh teá thì ñaàu tö laø boû moät voán coá ñònh tham gia vaøo hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp trong nhieàu chu kyø kinh doanh noái tieáp. • Theo quan ñieåm taøi chính thì ñaàu tö laø laøm cho baát ñoäng moät soá voán nhaèm taïo ra tieàn laõi trong nhieàu thôøi kyø keá tieáp. Khaùi nieäm naøy ngoaøi vieäc taïo ra caùc taøi saûn coù, coøn bao goàm caùc chæ tieâu khaùc khoâng tham gia tröïc tieáp vaøo hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp ví duï nhö: nghieân cöùu, ñaøo taïo nhaân vieân… Ngoaøi ra quan ñieåm taøi chính hieän ñaïi coøn xem ñaàu tö nhö laø söï hy sinh giaù trò chaéc chaén ôû thôøi ñieåm hieän taïi ñeå ñoåi laáy khaû naêng khoâng chaéc chaén giaù trò trong töông lai.
Khaùi nieäm ñaàu tö naøy ñeà caäp ñeán 3 yeáu toá laø yeáu toá thôøi gian, yeáu toá ruûi ro, vaø yeáu toá lôïi nhuaän. Ñaàu tö ôû ñaây ñöôïc ñeà caäp treân moät bình dieän raát roäng bao goàm caû ñaàu tö taøi chính vaø ñaàu tö thöïc. Giaù trò trong khaùi nieäm naøy coù theå hieåu laø nhöõng giaù trò coù theå ñònh löôïng ñöôïc( voán, taøi saûn…) vaø caû nhöõng giaù trò khoâng theå ñònh löôïng ñöôïc (con ngöôøi, hieäu quaû xaõ hoäi…). • Theo quan ñieåm keá toaùn thì ñaàu tö gaén lieàn vôùi vieäc phaân boå moät khoaûn chi vaøo trong caùc khoaûn muïc cuûa baûn caân ñoái keá toaùn.
Tuy coù nhieàu quan ñieåm veà ñaàu tö nhöng coù theå hieåu ñôn giaûn “ ñaàu tö laø moät hoaït ñoäng boû voán ôû hieän taïi nhaèm muïc ñích sinh lôïi trong töông lai”. Hoaït 6 ñoäng boû voán coù theå thöïc hieän trong moät thôøi gian ngaén ( ñaàu tö ngaén haïn) vaø cuõng coù theå thöïc hieän trong moät thôøi gian daøi ( ñaàu tö daøi haïn). Caùc ñaàu tö ngaén haïn thöôøng khoâng taùc ñoäng nhieàu ñeán quaù trình hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp, ngöôïc laïi nhöõng hoaït ñoäng ñaàu tö daøi haïn laøm aûnh höôûng lôùn ñeán söï thay ñoåi trong hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh cuûa doanh nghieäp noùi rieâng vaø thay ñoåi cô caáu kinh teá noùi chung.2 Ñaëc ñieåm cuûa ñaàu tö: Ñaàu tö laø hoaït ñoäng söû duïng tieàn voán vaø taøi nguyeân ñeå saûn xuaát kinh doanh trong moät thôøi gian ñeå thu veà lôïi nhuaän vaø lôïi ích kinh teá xaõ hoäi. Do ñoù, hoaït ñoäng ñaàu tö coù nhöõng ñaëc ñieåm chính nhö sau: - Coù voán: voán coù theå laø tieàn; coù theå laø caùc taøi saûn khaùc nhö maùy moùc thieát bò nhaø xöôûng, giaù trò quyeàn sôû höõu coâng nghieäp, dòch vuï kyõ thuaät…;voán coù theå laø voán nhaø nöôùc, voán tö nhaân, voán goùp, voán vay, voán coå phaàn… - Thôøi gian: thöôøng töø 2 naêm trôû leân coù theå ñeán 50 naêm nhöng toái ña khoâng quaù 70 naêm.
Caùc hoaït ñoäng ngaén haïn thöôøng trong moät naêm taøi chính khoâng goïi laø ñaàu tö. Do ñaëc ñieåm thôøi gian daøi, neân ñoøi hoûi ngöôøi laäp döï aùn phaûi coù taàm nhìn xa vaø phaûi nhaän thöùc raèng ñaàu tö laø moät hoaït ñoäng daøi hôi, coù nhieàu ruûi ro. Vì vaäy khoâng theå boû qua quy luaät thay ñoåi giaù trò cuûa ñoàng tieàn theo thôøi gian döôùi taùc ñoäng cuûa laõi suaát nguoàn voán. Noùi moät caùch khaùc caùc tính toaùn ñaàu tö ñeàu döïa treân doøng tieàn, baèng caùch tính hieän giaù cuûa doøng tieàn ñaàu tö vaø thu hoài.
- Lôïi ích: bieåu hieän treân hai maët lôïi ích taøi chính vaø lôïi ích kinh teá. Lôïi ích taøi chính aûnh höôûng tröïc tieáp ñeán quyeàn lôïi cuûa chuû ñaàu tö, coøn lôïi ích kinh teá aûnh höôûng ñeán quyeàn lôïi cuûa xaõ hoäi, cuûa coäng ñoàng. Döïa vaøo lôïi ích taøi chính, nhaø ñaàu tö, keå caû tröôøng hôïp nhaø ñaàu tö laø Nhaø nöôùc, coù theå ra quyeát ñònh coù ñaàu tö hay khoâng. Döïa vaøo lôïi ích kinh teá xaõ hoäi , Nhaø nöôùc seõ ra ñöôïc quyeát ñònh coù caáp giaáy pheùp ñaàu tö cho nhaø ñaàu tö khoâng phaûi laø Nhaø nöôùc hay khoâng.3 Caùc loaïi ñaàu tö: • Ñaàu tö tröïc tieáp: laø ñaàu tö maø ngöôøi boû voán vaø ngöôøi quaûn lyù söû duïng voán laø moät chuû theå.
Ñaàu tö tröïc tieáp coù theå laø ñaàu tö trong nöôùc hoaëc ñaàu tö cuûa nöôùc ngoaøitaïi Vieät nam, theo luaät ñaàu tö nöôùc ngoaøi taïi Vieät nam. • Ñaàu tö giaùn tieáp: laø ñaàu tö maø ngöôøi boû voán vaø ngöôøi söû duïng voán khoâng phaûi laø moät chuû theå. Tröôøng hôïp caàn quan taâm nhaát laø ñaàu tö giaùn tieáp baèng voán cuûa nöôùc ngoaøi. Ñoù laø loaïi voán hoã trôï phaùt trieån chính thöùc ( ODA), voán cuûa nhaø nöôùc vay cuûa nöôùc ngoaøi vôùi laõi suaát öu ñaõi.
• Ñaàu tö trong nöôùc: laø vieäc boû voán vaøo saûn xuaát kinh doanh taïi Vieät nam cuûa caùc toå chöùc, coâng daân Vieät nam, Vieät nam ñònh cö taïi nöôùc ngoaøi, ngöôøi nöôùc ngoaøi cö truù laâu daøi ôû Vieät nam. Ñaàu tö trong nöôùc chòu söï ñieàu chænh cuûa luaät khuyeán khích ñaàu tö trong nöôùc. • Ñaàu tö nöôùc ngoaøi taïi Vieät nam: laø vieäc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñöa vaøo Vieät nam voán baèng tieàn hoaëc baát kyø taøi saûn naøo khaùc ñeå tieán haønh caùc hoaït ñoäng ñaàu tö theo quy ñònh cuûa luaät ñaàu tö nöôùc ngoaøi taïi Vieät nam.