Hoạt Động Của Hải Quan Trong Đấu Tranh Phòng, Chống Tội Vận Chuyển Ma Túy Tại TP. Hồ Chí Minh

Tệ nạn ma túy là một hiểm họa lớn cho xã hội, gây ra những tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe, nòi… 82 trang · Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh · 2009.

• Tác giả: Nguyễn Quý Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thành Dương
• Trường học: Trường Đại Học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Hoạt Động Của Hải Quan Trong Đấu Tranh Phòng, Chống Tội Vận Chuyển, Mua Bán Trái Phép Chất Ma Túy Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động phòng ngừa tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của cơ quan Hải quan
• 1.1. Những nhận thức chung về tội phạm ma túy
• 1.2. Đặc điểm tội phạm học của tội mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới
• 1.3. Lý luận cơ bản về phòng ngừa tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép ma túy qua biên giới
• 1.4. Một số đặc điểm địa bàn và lĩnh vực hoạt động có liên quan đến công tác phòng ngừa tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép ma túy của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.5. Đặc điểm về công tác phòng ngừa, đấu tranh tội vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý trong địa bàn hoạt động hải quan tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2. Chương 2: Hoạt động thực tiễn của cơ quan Hải quan trong đấu tranh phòng, chống tội vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và một số giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng ngừa trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• 2.1. Hệ thống tổ chức bộ máy và lực lượng tham gia hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của lực lượng Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2006 đến 2008
• 2.3. Những thuận lợi và khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu tranh, phòng ngừa tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động đấu tranh phòng, chống tội vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Vận Chuyển Ma Túy Tại TP

Tệ nạn ma túy là một hiểm họa lớn cho xã hội, gây ra những tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe, nòi giống, trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc gia. Trong những năm gần đây, tình hình lạm dụng ma túy có xu hướng gia tăng, với các đối tượng phạm tội ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt. Đặc biệt, các hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép ma túy qua biên giới và các hành vi liên quan đến ma túy xảy ra trong địa bàn hoạt động hải quan đang diễn biến phức tạp và nghiêm trọng. TP.HCM không chỉ là địa bàn tiêu thụ ma túy mà còn là địa bàn hoạt động và trung chuyển ma túy đi các nước. Đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm đặc biệt.

1.1. Khái niệm tội phạm ma túy và các chất ma túy phổ biến

Tội phạm về ma túy là những tội phạm liên quan đến ma túy. Mỗi nước có những quy định riêng về tội phạm liên quan đến ma túy. Công ước quốc tế năm 1988 về chống buôn bán các chất ma túy, hướng thần quy định: “ Tội phạm ma túy là hành vi cố ý sản xuất, chiết xuất, pha chế, chào hàng, phân phối, mua bán, trao đổi, tàng trữ ma túy dưới bất kì hình thức nào, trồng hoặc tàng trữ các loại cây có chất ma túy hoặc hướng thần một cách trái phép, tổ chức, chỉ đạo hoặc tài trợ cho những hành vi phạm tội đó, chuyển đổi hoặc chuyển giao tài sản khi biết rằng tài sản đó thu được từ hành vi phạm tội về ma túy”. Các chất ma túy phổ biến bao gồm heroin, cần sa, ma túy đá, ecstasy và các loại ma túy tổng hợp mới.

1.2. Dấu hiệu pháp lý của các tội phạm ma túy theo luật Việt Nam

Tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại chương XVIII của Bộ luật hình sự năm 1999, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm chế độ độc quyền quản lý của Nhà nước về các chất ma túy, các tiền chất để sản xuất chất ma túy và những hoạt động liên quan trực tiếp đến quá trình quản lý, sử dụng các chất ma túy và các tiền chất đó. Các hành vi này bao gồm trồng cây có chứa chất ma túy, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, và vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây nghiện.

II. Thách Thức Trong Phòng Chống Vận Chuyển Ma Túy Tại TP

Mặc dù đã áp dụng nhiều biện pháp đấu tranh, phòng chống, nhưng do tác động của nhiều yếu tố và tính phức tạp của cuộc đấu tranh nên hiệu quả phát hiện các hành vi vận chuyển, mua bán ma túy qua địa bàn hoạt động hải quan tại TP.HCM chưa cao. Các đối tượng phạm tội ma túy với những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, chúng luôn lợi dụng những sơ hở trong chính sách xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, quá cảnh để vận chuyển ma túy qua đường hàng không, đường biển, bưu điện quốc tế và các địa bàn hoạt động hải quan khác, tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan Hải quan. Vì vậy, việc phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vận chuyển, buôn bán trái phép ma túy qua địa bàn hoạt động của hải quan trên địa bàn TP.HCM thực sự là một trong những yêu cầu hết sức cấp thiết.

2.1. Thủ đoạn tinh vi của tội phạm vận chuyển ma túy qua biên giới

Tội phạm ma túy ngày càng sử dụng các thủ đoạn tinh vi để vận chuyển ma túy qua biên giới, bao gồm giấu ma túy trong hàng hóa, hành lý cá nhân, sử dụng các phương tiện vận chuyển đặc biệt, và lợi dụng các tuyến đường phức tạp. Chúng thường xuyên thay đổi phương thức hoạt động để tránh bị phát hiện. Các đối tượng thường lợi dụng các sơ hở trong chính sách xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, quá cảnh để vận chuyển ma túy qua đường hàng không, đường biển, bưu điện quốc tế và các địa bàn hoạt động hải quan khác.

2.2. Khó khăn trong công tác kiểm soát ma túy tại các cửa khẩu TP.HCM

Công tác kiểm soát ma túy tại các cửa khẩu TP.HCM gặp nhiều khó khăn do lưu lượng hàng hóa và người qua lại lớn, thiếu trang thiết bị hiện đại, và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng. Ngoài ra, sự thay đổi liên tục của các quy định pháp luật và chính sách cũng gây khó khăn cho công tác kiểm soát. Cần tăng cường đầu tư vào trang thiết bị hiện đại và nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm soát.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Ma Túy Tại TP

Để nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm ma túy tại TP.HCM, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng, tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục, và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiệu quả. Cần tập trung vào việc ngăn chặn nguồn cung ma túy, triệt phá các đường dây buôn bán ma túy, và hỗ trợ cai nghiện cho người nghiện ma túy. Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống ma túy.

3.1. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng phòng chống ma túy

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng như công an, hải quan, bộ đội biên phòng và các cơ quan liên quan khác trong công tác phòng chống ma túy. Sự phối hợp này cần được thực hiện một cách chặt chẽ, đồng bộ và hiệu quả, từ việc trao đổi thông tin, điều tra, truy bắt tội phạm đến việc xử lý các vụ án ma túy. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả để đảm bảo sự thống nhất trong hành động.

3.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục về tác hại của ma túy

Công tác tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy cần được đẩy mạnh trong cộng đồng, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên. Cần sử dụng các hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú và phù hợp với từng đối tượng, như tổ chức các buổi nói chuyện, chiếu phim, phát tờ rơi, và sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng. Mục tiêu là nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của ma túy và khuyến khích họ tham gia vào công tác phòng chống ma túy.

3.3. Áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiệu quả trong phòng chống ma túy

Cần áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiệu quả trong công tác phòng chống ma túy, bao gồm sử dụng các biện pháp trinh sát, điều tra bí mật, và áp dụng các kỹ thuật hiện đại trong phát hiện và ngăn chặn ma túy. Cần tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác phòng chống ma túy để họ có thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công việc.

IV. Vai Trò Của Hải Quan Trong Đấu Tranh Chống Vận Chuyển Ma Túy

Hải quan đóng vai trò nòng cốt trong việc ngăn chặn tội phạm ma túy ngay tại biên giới, không để ma túy thâm nhập vào nội địa và đi ra nước ngoài. Đây là một cuộc đấu tranh thầm lặng, nhưng cực kỳ khó khăn, phức tạp, quyết liệt và lâu dài. Hải quan cần tăng cường kiểm tra, giám sát hàng hóa, hành lý, phương tiện vận tải, và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng khác để phát hiện và xử lý các vụ việc liên quan đến ma túy.

4.1. Nâng cao năng lực kiểm soát của lực lượng hải quan TP.HCM

Để nâng cao năng lực kiểm soát của lực lượng hải quan TP.HCM, cần đầu tư vào trang thiết bị hiện đại, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, và tăng cường công tác phối hợp với các lực lượng chức năng khác. Cần áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiệu quả và sử dụng các kỹ thuật hiện đại trong phát hiện và ngăn chặn ma túy. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hàng hóa, hành lý, phương tiện vận tải.

4.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống ma túy của hải quan

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng chống ma túy. Hải quan TP.HCM cần tăng cường hợp tác với các cơ quan hải quan và các tổ chức quốc tế khác để trao đổi thông tin, kinh nghiệm, và phối hợp trong các hoạt động điều tra, truy bắt tội phạm ma túy. Cần tham gia vào các diễn đàn quốc tế về phòng chống ma túy và chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam với các nước khác.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Hoạt Động Của Hải Quan TP

Trong giai đoạn 2006-2008, Cục Hải quan TP.HCM đã triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ để phòng chống tội phạm vận chuyển ma túy. Tuy nhiên, hiệu quả phát hiện các hành vi vận chuyển, mua bán ma túy qua địa bàn hoạt động hải quan vẫn chưa cao. Cần đánh giá lại các biện pháp đã triển khai và đưa ra các giải pháp cải thiện để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống ma túy.

5.1. Thực trạng hoạt động đấu tranh phòng chống ma túy của hải quan TP.HCM

Thực trạng hoạt động đấu tranh phòng chống ma túy của lực lượng Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2006 đến 2008 còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng hiệu quả phát hiện các hành vi vận chuyển, mua bán ma túy qua địa bàn hoạt động hải quan vẫn chưa cao. Cần đánh giá lại các biện pháp đã triển khai và đưa ra các giải pháp cải thiện để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống ma túy.

5.2. Thuận lợi và khó khăn trong hoạt động phòng chống ma túy của hải quan

Hoạt động đấu tranh, phòng ngừa tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh gặp nhiều thuận lợi và khó khăn. Thuận lợi là sự quan tâm chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp của các lực lượng chức năng, và sự ủng hộ của người dân. Khó khăn là thủ đoạn tinh vi của tội phạm, thiếu trang thiết bị hiện đại, và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng.

VI. Tương Lai Của Cuộc Chiến Chống Vận Chuyển Ma Túy Tại TP

Cuộc chiến chống vận chuyển ma túy tại TP.HCM sẽ tiếp tục diễn ra gay go và phức tạp. Để giành chiến thắng trong cuộc chiến này, cần có sự chung tay của toàn xã hội, sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng, và sự đầu tư vào các biện pháp phòng chống ma túy hiệu quả. Cần xây dựng một xã hội không ma túy, nơi mọi người dân đều có cuộc sống an toàn và hạnh phúc.

6.1. Dự báo tình hình tội phạm ma túy tại TP.HCM trong tương lai

Tình hình tội phạm ma túy tại TP.HCM trong tương lai được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, với sự xuất hiện của các loại ma túy mới và các thủ đoạn vận chuyển tinh vi hơn. Cần chủ động đối phó với các thách thức này và đưa ra các giải pháp phòng chống ma túy hiệu quả.

6.2. Các giải pháp chiến lược để phòng chống ma túy bền vững tại TP.HCM

Để phòng chống ma túy bền vững tại TP.HCM, cần có các giải pháp chiến lược toàn diện, bao gồm tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao năng lực kiểm soát của các lực lượng chức năng, hỗ trợ cai nghiện cho người nghiện ma túy, và tăng cường hợp tác quốc tế. Cần xây dựng một hệ thống phòng chống ma túy hiệu quả và bền vững, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công tác phòng chống ma túy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1998 – 2006, lực lượng Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh đã phát hiện và xử lý 56 vụ buôn bán, vận chuyển ma túy với 15 đối tượng, chiếm 20,3% tổng số vụ bắt giữ của toàn ngành Hải quan trên cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, thương mại và giao thương quốc tế lớn nhất cả nước, sở hữu hệ thống cảng biển quốc tế, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và mạng lưới bưu chính viễn thông phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, vị trí cửa ngõ chiến lược này cũng khiến thành phố trở thành địa bàn trung chuyển trọng điểm của các tổ chức tội phạm ma túy quốc tế xuyên quốc gia từ khu vực "Tam giác Vàng" đi các nước tiêu thụ lớn như Úc, Đài Loan, Canada và Trung Quốc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động của cơ quan Hải quan trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn hoạt động hải quan. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: phân tích đặc điểm tội phạm học, đánh giá thực trạng công tác nghiệp vụ của Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2006 – 2008, xác định các điểm nghẽn về tổ chức bộ máy và đề xuất các nhóm giải pháp toàn diện nhằm nâng cao tỷ lệ phát hiện, ngăn chặn ma túy ngay tại biên giới.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian quản lý của Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh (bao gồm Sân bay Tân Sơn Nhất, 4 khu vực Cảng Sài Gòn và Bưu cục ngoại dịch) trong khung thời gian trọng điểm từ năm 2006 đến năm 2008, có đối sánh mở rộng từ năm 1998 đến đầu năm 2009. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp góp phần hoàn thiện cơ chế tác chiến của lực lượng chuyên trách gồm 25 cán bộ, công chức và nhân viên (chiếm 15,6% biên chế kiểm soát ma túy toàn ngành), đồng thời thiết lập khung đánh giá rủi ro nghiệp vụ trong bối cảnh đơn giản hóa thủ tục thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý luận tội phạm học hiện đại và lý thuyết quản lý nhà nước về kiểm soát hải quan, kết hợp với các quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 và Công ước quốc tế của Liên Hợp Quốc năm 1988 về chống buôn bán các chất ma túy, hướng thần:

• Lý thuyết phòng ngừa tội phạm hai cấp độ: Phân định rõ ràng giữa phòng ngừa xã hội (nghĩa hẹp - xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm thông qua tuyên truyền, quản lý xuất nhập khẩu) và phòng ngừa nghiệp vụ (nghĩa rộng - áp dụng tổng thể các biện pháp trinh sát, tuần tra, kiểm soát và sử dụng quyền hạn tố tụng để phát hiện, xử lý tội phạm).
• Lý thuyết quản lý nhà nước và tư pháp hình sự hải quan: Làm rõ vị thế kép của cơ quan Hải quan: vừa là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu theo Luật Hải quan 2001, vừa là chủ thể tiến hành một số hoạt động điều tra hình sự theo Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự và Điều 194 Bộ luật Hình sự 1999 (khởi tố vụ án, khởi tố bị can, lấy lời khai ban đầu).
• Khái niệm và đặc điểm hình sự đặc thù: Phân tích bản chất tội phạm mua bán, vận chuyển ma túy với hai đặc tính nổi bật là tính "cắt đoạn" (mỗi khâu vận chuyển độc lập, đối tượng trung gian không biết kẻ chủ mưu) và tính "trường diễn" (hành vi được lặp đi lặp lại nhiều lần, kéo dài theo chuỗi cung ứng khép kín). Đồng thời, xác định ranh giới pháp lý giữa ma túy truyền thống và các dạng tiền chất như Ephedrine, Pseudoephedrine.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ 56 hồ sơ vụ án ma túy giai đoạn 1998 – 2006, toàn bộ các báo cáo tổng kết chuyên án giai đoạn 2006 – 2008 của Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh, số liệu thống kê 275 vụ việc của Tổng cục Hải quan, cùng tài liệu hợp tác nghiệp vụ từ Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C17) và cơ quan bài trừ ma túy quốc tế tại Úc, Đài Loan.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) đối với 100% các vụ vi phạm ma túy và tiền chất được phát hiện tại địa bàn Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2006 đến năm 2008, kết hợp phân tích sâu mẫu chọn điểm gồm 20 vụ án điển hình về tuyến hàng không và đường bưu điện ngoại dịch.
• Phương pháp phân tích: Luận văn kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng (tần suất, tỷ lệ phần trăm theo tuyến đường, quốc tịch, thủ đoạn) và phân tích định tính quy phạm pháp luật. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chính xác quy luật vận động của tội phạm ma túy xuyên biên giới và lượng hóa được hiệu suất làm việc thực tế của lực lượng kiểm soát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Sự áp đảo của chiều vận chuyển xuất khẩu: Trong 14 vụ việc giai đoạn 2001 – 2006, hoạt động xuất khẩu chiếm tới 64,3% (9/14 vụ) so với nhập khẩu 35,7% (5/14 vụ). Sang giai đoạn 2007 – 2008, xu hướng này càng rõ nét khi chiều xuất khẩu chiếm tới 83,3% (5/6 vụ), chứng minh Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành trạm trung chuyển ma túy từ nước ngoài qua Việt Nam rồi xuất sang các thị trường có giá thành cao.
• Đặc điểm nhân thân đối tượng xuyên quốc gia: Nhóm đối tượng Việt kiều chiếm tỷ lệ áp đảo với 78,6% (11/14 vụ giai đoạn 2001 – 2006) và 83,3% (5/6 vụ giai đoạn 2007 – 2008). Đáng chú ý, các đường dây gốc Phi lưu trú tại Thành phố Hồ Chí Minh đã triệt để lợi dụng phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn để vận chuyển thuê: trong số 55 đối tượng người Việt Nam bị cơ quan chức năng Trung Quốc bắt giữ đầu năm 2009 thu giữ 28 kg ma túy, có 23 đối tượng liên quan trực tiếp đến các ổ nhóm gốc Phi tại Thành phố Hồ Chí Minh và 95,6% (22/23 người) là phụ nữ.
• Sự bùng nổ của tiền chất ma túy và thuốc tân dược gây nghiện: Tội phạm chuyển mạnh từ vận chuyển hêrôin truyền thống sang các loại tiền chất sản xuất ma túy tổng hợp. Điển hình là vụ bắt giữ 419.750 viên tân dược chứa Pseudoephedrine trị giá gần 1 tỷ đồng vào ngày 03/03/2009 tại sân bay Tân Sơn Nhất, và vụ thu giữ hơn 796.500 viên tân dược Erimin 5 ngụy trang trong 24 thùng loa âm thanh nhập khẩu từ Đài Loan ngày 23/12/2008.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tội phạm vận chuyển ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh phản ánh quy luật thị trường ngầm: chênh lệch giá ma túy giữa Việt Nam và các quốc gia phát triển (như Úc, Nhật Bản) lên tới hàng chục lần, tạo động lực cho các đối tượng liều lĩnh áp dụng các thủ đoạn tinh vi như nuốt từ 300 gam hêrôin vào đường tiêu hóa, giấu 73,875 gam hêrôin trong trang phục lót, hoặc chia nhỏ 16 kg Ephedrine gửi qua bưu phẩm chuyển phát nhanh.

Khi mô tả dữ liệu bằng bảng phân loại phương thức cất giấu và biểu đồ phân bổ tang vật, kết quả cho thấy trên 60% tổng lượng viên nén bắt giữ thuộc về danh mục tiền chất ma túy và thuốc hướng thần. Điều này đòi hỏi cơ quan Hải quan phải chuyển đổi trọng tâm kiểm soát từ kiểm tra thủ công sang soi chiếu tự động hóa và phân tích thông tin trước chuyến bay. So sánh với các nghiên cứu quốc tế từ Cảnh sát Liên bang Úc và Hải quan Thẩm Quyến, sự liên kết đa quốc gia là nguyên nhân chính khiến công tác bắt giữ tại cửa khẩu Tân Sơn Nhất còn gặp nhiều thách thức nếu thiếu sự chia sẻ thông tin tình báo kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc và nâng cao biên chế chuyên trách: Tăng cường quy mô biên chế cho Đội Kiểm soát phòng chống ma túy từ 12 công chức lên tối thiểu 30 công chức chính quy trong giai đoạn 2009 – 2011; thiết lập 100% Tổ Kiểm soát ma túy chuyên trách tại 6 Chi cục trọng điểm thay thế cho mô hình kiêm nhiệm bán chuyên trách. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh.
• Đầu tư hiện đại hóa trang thiết bị kỹ thuật: Trang bị bổ sung hệ thống máy soi tia X thế hệ mới chuyên phát hiện ma túy tại Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và Bưu cục ngoại dịch; lắp đặt máy soi container cố định tại Cảng Sài Gòn; duy trì và huấn luyện đàn chó nghiệp vụ tối thiểu 10 con phục vụ tuần tra cơ động 24/7. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và Cục Điều tra chống buôn lậu.
• Hoàn thiện cơ chế phối hợp tác chiến liên ngành: Ban hành quy chế phối hợp tác chiến nhanh giữa Hải quan, Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C17), Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển theo tinh thần Quyết định số 133/QĐ-TTg; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện các chuyên án chung lên 25% mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh và Công an Thành phố Hồ Chí Minh.
• Thiết lập mạng lưới trao đổi tình báo quốc tế: Ký kết thỏa thuận hợp tác nghiệp vụ trao đổi thông tin danh tính đối tượng trọng điểm với Hải quan các quốc gia có đường bay trực tiếp (Úc, Trung Quốc, Campuchia); xây dựng cơ sở dữ liệu rủi ro quốc tế đạt mục tiêu kiểm soát 100% các kiện hàng chuyển phát nhanh có nghi vấn trước năm 2012. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Hải quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ, công chức Hải quan và lực lượng Kiểm soát chống buôn lậu: Cung cấp tài liệu nghiệp vụ thực chiến về phương thức nhận diện thủ đoạn cất giấu (giấu trong loa thùng, nuốt dị vật, bưu phẩm ngoại dịch) và kỹ năng khai thác hồ sơ hàng hóa phi mậu dịch nhằm nâng cao tỷ lệ phát hiện ma túy tại cửa khẩu.
• Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy và Viện kiểm sát: Cung cấp cơ sở pháp lý về thẩm quyền khởi tố ban đầu của cơ quan Hải quan theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, tối ưu hóa quy trình bàn giao hồ sơ và vật chứng trong các chuyên án lớn.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật hình sự: Là nguồn tư liệu học thuật phong phú với hệ thống số liệu thực tiễn 56 vụ án giai đoạn 1998 – 2006 và mô hình phân tích tội phạm học chuyên sâu phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu.
• Doanh nghiệp dịch vụ Logistics, Đại lý hải quan và Bưu chính quốc tế: Giúp các đơn vị vận tải nắm bắt các rủi ro pháp lý liên quan đến việc bị tội phạm lợi dụng gửi hàng hóa chứa tiền chất ma túy, từ đó thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt.

Câu hỏi thường gặp

Cơ quan Hải quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự về tội phạm ma túy không?

Theo quy định của Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, khi phát hiện hành vi vận chuyển, mua bán ma túy qua biên giới có dấu hiệu tội phạm, Cục trưởng Cục Hải quan hoặc Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án, lấy lời khai, thu giữ vật chứng và chuyển giao hồ sơ cho cơ quan Công an trong thời hạn 07 ngày.

Những thủ đoạn vận chuyển ma túy tinh vi nhất qua sân bay Tân Sơn Nhất là gì?

Tội phạm thường sử dụng 4 thủ đoạn chính: nuốt từ 300 gam đến 1 kg hêrôin đóng gói kín vào bụng; cất giấu trong 2 đáy va li, đế giày cao gót hoặc đồ lót; hòa tan ma túy vào dung dịch đóng trong chai khử mùi; và ngụy trang hàng trăm nghìn viên tiền chất trong các thiết bị âm thanh, đồ gia dụng.

Tại sao tội phạm ma túy chuyển hướng sang buôn bán tiền chất tân dược?

Do các quốc gia siết chặt kiểm soát hêrôin và thuốc phiện, các băng nhóm chuyển sang nhập lậu các loại thuốc tân dược chứa Ephedrine và Pseudoephedrine (như vụ thu giữ 419.750 viên Actifed và hơn 796.500 viên Erimin 5) nhằm mục đích chiết xuất, sản xuất ma túy tổng hợp "đá" với lợi nhuận cao gấp nhiều lần.

Vì sao tỷ lệ đối tượng là người nước ngoài và Việt kiều lại chiếm tỷ lệ cao trong các vụ án?

Nhóm đối tượng này có đặc quyền xuất nhập cảnh thường xuyên, dễ dàng mở tài khoản chuyển tiền quốc tế và thông thạo các kẽ hở kiểm tra hải quan tại sân bay. Trong giai đoạn 2007 – 2008, đối tượng Việt kiều chiếm tới 83,3% tổng số vụ việc vận chuyển ma túy bị phát hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Đội Kiểm soát ma túy Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô như thế nào?

Thành lập theo Quyết định số 16/2007/QĐ-BTC, Đội là 1 trong 12 đơn vị chuyên trách đầu tiên của ngành Hải quan, quản lý 25 cán bộ (12 biên chế và 13 hợp đồng), chiếm 15,6% quân số kiểm soát ma túy toàn quốc, chịu trách nhiệm tuần tra kiểm soát trên địa bàn 4 cảng biển, 1 sân bay quốc tế và bưu cục ngoại dịch.

Kết luận

• Khẳng định vị thế nòng cốt của Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh trong việc kiểm soát 20,3% tổng số vụ ma túy toàn quốc, bảo vệ tuyến đầu biên cương kinh tế.
• Xác lập bằng chứng thực tiễn về sự chuyển dịch phương thức phạm tội sang tuyến xuất khẩu (chiếm 83,3%) và sự gia tăng của các đường dây buôn lậu tiền chất quy mô lớn.
• Làm rõ thẩm quyền tố tụng và cơ sở pháp lý đặc thù của lực lượng Hải quan trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm hình sự.
• Đề xuất lộ trình hiện đại hóa đồng bộ từ tăng biên chế lên 30 cán bộ chuyên trách đến trang bị công nghệ soi chiếu container tự động giai đoạn 2009 – 2015.
• Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và cẩm nang nghiệp vụ giá trị dành cho các nhà nghiên cứu, cán bộ thực thi pháp luật và các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động phòng ngừa tội phạm vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của cơ quan Hải quan Chương 2: Hoạt động thực tiễn của cơ quan Hải quan trong đấu tranh phòng, chống tội vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy và một số giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng ngừa trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY CỦA CƠ QUAN HẢI QUAN 1. Nhận thức chung về tội phạm ma túy 1. Khái niệm tội phạm ma túy Tội phạm về ma tuý là những tội phạm liên quan đến ma tuý.

Mỗi nước có những quy định riêng về tội phạm liên quan đến ma tuý. Có quốc gia quy định việc sử dụng ma tuý trái phép là tội phạm, có quốc gia cho rằng hành vi sử dụng ma tuý là tệ nạn, Nhà nước chỉ xử lý hành chính và bắt buộc cai nghiện. Có quốc gia quy định hành vi “rửa tiền” do buôn lậu ma tuý mà có là tội phạm nằm trong nhóm các tội phạm ma tuý, có nước lại không quy định điều này. Nhưng với hành vi mua bán, vận chuyển trái phép ma túy thì hầu hết tất cả các quốc gia đều quy định là tội phạm và bị xử lý nghiêm khắc.

Công ước quốc tế năm 1988 về chống buôn bán các chất ma tuý, hướng thần quy định: “ Tội phạm ma tuý là hành vi cố ý sản xuất, chiết xuất, pha chế, chào hàng, phân phối, mua bán, trao đổi, tàng trữ ma tuý dưới bất kì hình thức nào, trồng hoặc tàng trữ các loại cây có chất ma tuý hoặc hướng thần một cách trái phép, tổ chức, chỉ đạo hoặc tài trợ cho những hành vi phạm tội đó, chuyển đổi hoặc chuyển giao tài sản khi biết rằng tài sản đó thu được từ hành vi phạm tội về ma tuý”. Ma túy và tội phạm ma túy được quy định tại các công ước kiểm soát ma túy quốc tế của Liên hiệp quốc. Điều 3 Công ước quốc tế về chống buôn bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy ( Công ước 1988) quy định: Căn cứ vào điều kiện pháp luật của nước mình, các quốc gia thành viên của Công ước quốc tế có trách nhiệm hình sự hóa các hành vi sau đây: - Sản xuất, điều chế, chiết xuất, pha chế, chào hàng, phân phối, tàng trữ, mua bán, trao đổi dưới bất cứ hình thức nào như môi giới, gửi, quá cảnh, vận chuyển, nhập khẩu, xuất khẩu ma túy và các chất hướng thần trái quy định; - Trồng thuốc phiện, cần sa, cây cô ca với mục đích sản xuất trái phép chất ma túy; - Chào hàng, nhận lời chào hàng có chứa các chất ma túy; 10 - Điều chế, vận chuyển hay cung cấp phương tiện, nguyên liệu hoặc các chất ma túy, chất có chứa ma túy mà biết rõ những chất đó được sử dụng để trồng trọt, sản xuất, điều chế trái phép các chất ma túy hoặc các chất hướng thần; - Chuyển đổi hoặc chuyển nhượng tài sản khi biết tài sản đó có được từ buôn bán ma tuý hoặc những chất hướng thần hay tham gia hoặc thông đồng với tội phạm ma tuý; - Có ý định giúp đỡ và xúi giục, dụ dỗ, tạo điều kiện và tư vấn cho việc thực hiện bất kỳ tội phạm nào được quy định theo Công ước; - Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt, biển thủ các chất ma túy. Công ước quốc tế quy định: Các nước tham gia Công ước Quốc tế không coi tội phạm ma túy là tội phạm chính trị hoặc có động cơ chính trị 1.

Đối với người nghiện ma túy, không coi là tội phạm và không áp dụng hình phạt đối với họ. Trong trường hợp người nghiện ma túy phạm các tội khác thì sau khi thi hành án phạt tù, cần áp dụng chế độ cai nghiện bắt buộc đối với họ. Hiện nay trên thế giới có rất nhiều nước có quy định tội phạm về ma túy trong Luật hình sự hoặc Pháp lệnh về kiểm soát ma túy. Có rất nhiều tội danh được quy định, nhưng pháp luật các nước thường tập trung quy định một số hành vi sau: - Tội trồng trái phép chất ma túy - Tội sản xuất, mua bán, tàng trữ, xuất nhập, vận chuyển trái phép các chất ma túy được quy định ở hầu hết các nước song với khung hình phạt khác nhau, nhưng hầu hết các nước đều quy định hình phạt nghiêm khắc đối với loại tội phạm này.

Tóm lại, do đặc điểm tình hình ma túy mỗi nước khác nhau nên việc quy định về tội phạm ma túy cũng khác nhau, nhưng nhìn chung các nước đều quy định các hành vi sản xuất, tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy. Ở nước ta đã có một thời gian dài, từ năm 1945 đến năm 1985 không quy định tội phạm về ma túy thành một tội riêng trong pháp luật hình sự, lần đầu tiên BLHS năm 1985 quy định một tội về ma túy. Qua quá trình hoàn thiện, nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh chống tội phạm về ma túy trong tình hình mới BLHS năm 1999 Nước Cộng hoà XHCN Việt Nam có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2000 1 Chủ tịch Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam(1997), Quyết định số 798 ngày 01/9/1997 về việc tham gia với danh nghĩa Nhà nước 3 Công ước của Liên hiệp quốc về kiểm soát ma túy, Pháp luật về các chất ma túy, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr85. 11 quy định tội phạm về ma tuý tại chương XVIII gồm 10 tội, từ Điều 192 đến Điều 201.

Bao gồm: - Tội trồng cây thuốc phiện hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 192) - Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 193). - Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy (Điều 194). - Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 195). - Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 196).

- Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 197). - Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 198). - Tội sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 199). - Tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 200).

- Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây nghiện hoặc các chất ma túy khác (Điều 201). Dấu hiệu pháp lý của các tội phạm ma tuý Tội phạm về ma tuý là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định tại chương XVIII của Bộ luật hình sự năm 1999, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm chế độ độc quyền quản lý của Nhà nước về các chất ma tuý, các tiền chất để sản xuất chất ma tuý và những hoạt động liên quan trực tiếp đến quá trình quản lý, sử dụng các chất ma tuý và các tiền chất đó. Khách thể của các tội phạm về ma tuý: Ma tuý là chất gây nghiện, chất hướng thần do Nhà nước độc quyền quản lý. Nghiêm cấm việc trồng cây thuốc phiện và các loại cây khác có chất ma tuý.

Nghiêm cấm các hoạt động sản xuất, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chiếm đoạt, sử dụng các chất ma tuý cũng như các tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma tuý. Điều 61 Hiến pháp Nước Cộng hoà XHCN Việt Nam năm 1992 quy định: “… Nghiêm cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các chất ma tuý khác. Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh xã hội nguy hiểm”. Việc nghiên cứu, giám định, sản xuất, vận chuyển, bảo quản, tàng trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, nhập khẩu, 12 xuất khẩu, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần phải được quản lý chặt chẽ theo quy định của pháp luật.

Theo quy định về việc quản lý thống nhất xuất, nhập khẩu thuốc và nguyên liệu làm thuốc chữa cho người bệnh thì việc xuất, nhập khẩu thuốc và nguyên liệu làm thuốc có chất độc, có chất gây nghiện, thuốc gây mê và thuốc tâm thần do Bộ Y tế chọn đơn vị, tổ chức để giao nhiệm vụ. Nghị quyết số 06/ CP ngày 29 tháng 01 năm 1993 của Chính phủ quy định: Bộ Y tế có trách nhiệm xác định các loại thuốc và phương pháp cai nghiện, quản lý việc sử dụng thuốc phiện và các chất ma tuý khác vào sản xuất dược phẩm và nghiên cứu khoa học theo quy định của Nhà nước. Vì vậy, các tội phạm về ma tuý xâm phạm chế độ độc quyền quản lý của Nhà nước ta về các chất ma tuý. Mặt khách quan của các tội phạm về ma tuý: Các tội phạm về ma tuý thể hiện trong năm nhóm hành vi sau: - Trồng cây thuốc phiện hoặc các loại cây khác có chất ma tuý; - Các hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma tuý; chiếm đoạt chất ma tuý; tổ chức sử dụng, chứa chấp việc sử dụng, cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma tuý; - Tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma tuý; - Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma tuý; - Hành vi vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây nghiện hoặc các chất ma tuý khác.

Đối tượng tác động của tội phạm là chất ma tuý như thuốc phiện, hêrôin, côcain, cần sa… và các tiền chất để sản xuất ra chất ma tuý. Muốn xác định là chất ma tuý hoặc tiền chất gì thì phải tiến hành trưng cầu giám định. Chủ thể của các tội phạm về ma tuý: Chủ thể của tội phạm là người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật quy định.