MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sau đại hội Đảng lần th VI, đất nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường mở, giao thoa hợp tác kinh tế đối ngoại với nhiều nước trên thế giới. Nền kinh tế vận hành theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) đã và đang đem lại nhiều chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực. Đời sống kinh tế, chính trị, xã hội đã có nhiều khởi sắc với những thành quả vượt bậc.
Quá trình chuyển đổi cơ chế, bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận về sự tăng trưởng kinh tế, nền kinh tế thị trường Việt Nam phải đối mặt với nhiều khó khăn, cản trở phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Một trong những vấn nạn tác động tiêu cực đến nền sản xuất trong nước và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam là sự tồn tại và gia tăng t nh trạng gian lận thương mại. Gian lận Thương mại được coi là một trong những nguyên nhân chính gây hại nghiêm trọng đến nền kinh tế của một quốc gia. Nó làm suy yếu các ngành công nghiệp, nền sản xuất địa phương, không khuyến khích hàng hóa nhập khẩu hợp pháp và giảm nguồn thu ngân sách nhà nước.
Đây được coi là một nền kinh tế ngầm, tồn tại song hành với các hoạt động kinh tế chính th c. Nhận th c rõ những tác động tiêu cực của vấn nạn gian lận thương mại đối với nền kinh tế đất nước thời gian qua, công tác đấu tranh phòng, chống gian lận thương mại đã được Đảng, Nhà nước quan tâm chỉ đạo; các Bộ, ngành, địa phương, lực lượng ch c năng và nhân dân tích cực thực hiện và đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần ổn định và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tăng thu ngân sách, bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ quyền lợi của người dân. Đặc biệt từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 389/QĐ-TTg ngày 19 tháng 3 năm 2014 thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), công tác này đã có chuyển biến rõ rệt và bước đầu đạt được những kết quả rất tích cực, nhận th c của các cấp, các ngành được nâng lên, vai trò, trách nhiệm của các lực lượng ch c năng được đề cao. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong các phương tiện Truyền thông đại chúng (TTĐC), báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc thông tin một cách kịp thời về các vấn đề trong xã hội, trong đó có vấn đề phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Qua báo chí, người dân được cung cấp thông tin về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các vụ việc, mô hình phòng, chống gian lận thương mại,. giúp người dân có biện pháp phòng chống kịp thời với những thủ đoạn mới của bọn tội phạm. Báo chí còn đóng vai trò giám sát và quản lý xã hội, định hướng dư luận xã hội có vai trò quan trọng trong công tác đưa tin, bài về những vụ gian lận thương mại. Phổ biến đường lối, tuyên truyền chính sách của Đảng và Nhà nước trong công tác đấu tranh phòng, chống gian lận thương mại.
Là lực lượng đi ti n phong, báo chí nêu bật lên tính chất nghiêm trọng của gian lận thương mại, những hệ quả xấu mà nó gây ra cho xã hội. Vì vậy, đối với vấn nạn mang tính chất toàn cầu như gian lận thương mại thì các phương tiện truyền thông đại chúng nói chung và báo mạng điện tử nói ri ng đã liên tục đăng tải kịp thời những thông điệp về phòng, chống gian lận thương mại, nhằm đáp ng nhu cầu căn bản của xã hội. Do đó, đề tài h ng i p về ấu tranh phòng, chống gian lận hương mại tr n o i n tử i qu n v ng n nh n n gi i oạn t n m 2014 ến n m 201 sẽ tập trung vào phân tích và làm rõ nội dung của các thông điệp về phòng, chống gian lận thương mại trên báo mạng điện tử, thông qua khảo sát báo mạng điện tử Công an nhân dân và hải quan. Đồng thời, cũng qua nghi n c u này, tác giả cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao cách thể hiện thông điệp về đấu tranh phòng, chống gian lận Thương mại tr n báo mạng điện tử.
Vài n t về t nh h nh nghi n cứu 2. Vài n t nghi n c u về tru ền th ng ại ch ng 2. Ngoài nước Thuật ngữ truyền thông đại chúng (TTĐC) lần đầu được d ng trong lời nói của Hiến chương Li n hiệp quốc về văn hóa khoa học và giáo dục (UNESCO) vào năm 1946. Sau đó, thuật ngữ này ngày càng trở thành thông dụng trong cả đời sống thường nhật và trong nghi n c u khoa học [27.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TTĐC ngày nay đã trở thành đối tượng nghiên c u của rất nhiều ngành khoa học thuộc nhiều lĩnh vực xã hội như Lịch sử học, Báo chí học. TTĐC dưới góc nhìn của xã hội được nghiên c u như một quá trình xã hội và các phương tiện TTĐC được phân tích, khảo sát như một thiết chế xã hội [27]. Lịch sử nghi n c u truyền thông được chia làm bốn giai đoạn: Giai đoạn đầu được đánh dấu từ Thế kỷ XX tới năm 30 của Thế kỷ XX: Giai đoạn hai khoảng những năm 50 - 60 của Thế kỷ XX; Giai đoạn ba bắt đầu từ những năm 60 của Thế kỷ XX và cho tớ khi kết thúc Thế kỷ XX; Giai đoạn bốn bắt đầu từ Thế kỷ XXI đến nay. giai đoạn đầu, các nghi n c u thuộc lĩnh vực truyền thông đại chúng đều hướng đến việc mô tả các đặc trưng nhân khẩu xã hội của công chúng báo chí, sau đó người ta quan tâm đến hành vi giao tiếp đại chúng của công chúng như một dạng biểu hiện của hành động xã hội.
Với những tác phẩm kinh điển của Max Weber, K. Truyền thông đại chúng ở giai đoạn này có sự tác động rất lớn đến suy nghĩ và ng xử của người dân. Trường phái Frankfut (Đ c) cho rằng: các phương tiện truyền thông đại chúng ở Đ c đã đóng vai trò quan trọng để những người theo chủ nghĩa Đ c quốc xã l n nắm chính quyền. Với phương châm: cái g không thật nhưng nói mãi rồi cũng thành tin.
Trường phái này chỉ ra: truyền thông đại chúng là phương tiện tha hóa người dân, biến người dân thành những khối đại chúng, phá v cộng đồng dân cư có từ trước. Định ngĩa của Harold Laswell về truyền thông đại chúng đúc kết trong câu nói mà nhiều người biết đến “Ai nói cài gì bằng kênh nào với ai với hiệu ng thế nào” là một trong những vấn đề được thảo luận trong thời kỳ này. (Laswell, 1927; Hovland et. Các nhà xã hội học thời kỳ này cũng đồng t nh với Laswell khi ông cho rằng truyền thông đại chúng tiếp cận dân chúng như một kiểu bơm máu, các phương tiện truyền thông được “chích” vào công chúng như chính một m i thuốc độc, đây được gọi là mô h nh mũi kim ti m trong truyền thông đại chúng.
Điều này dẫn đến hệ quả là h nh thành n n một th gọi là “Xã hội đại chúng” trong đó các cá nhân sống rời rạc nhau, không có mối quan hệ thân thích, đáng tin cậy của 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cộng đồng như trước. Và v thế ch dựa mới của họ chính là các phương tiện truyền thông đại chúng, chính xã hội đại chúng đã sản sinh ra những cá nhân không còn khả năng đề kháng trước thuyết phục của truyền thông đại chúng. Giai đoạn th hai của quá tr nh nghi n c u về truyền thông đại chúng là từ năm 1940 đến đầu năm 1960. Nếu như giai đoạn trước người ta nói đến TTĐC như một mũi ti m chích vào công chúng hay tác động trực tiếp th giai đoạn này truyền thông đã có những tác động gián tiếp thông qua nhiều bước trung gian, nhiều nhà nghi n c u đã chỉ ra được vai trò của TTĐC n n có cái nh n bớt bi quan hơn.
Điều này thể hiện rất r vai trò của truyền thông qua các cuộc vận động truyền thông về mặt chính trị, phần nào đó có những tác động gián tiếp qua chiều kích trung gian (qua những người hướng dẫn dư luận, nhóm xã hội, bạn b , những nhà thông tháo và lãnh tụ tinh thần). Thời kỳ này người ta sử dụng truyền thông hiệu quả thông qua “Màng lọc”. Các nhà xã hội học như Lazarsfed, Bernard Berelson và Hazel Gaude, Robert Merton đã chú ý nhấn mạnh vai trò của các nhóm xã hội (bạn b , gia đ nh, hàng xóm ) hay được gọi là “Opinion leaders” với ý nghĩa rằng: Thông điệp từ các phương tiện TTĐC mang tới cho công chúng thường được “lọc” qua những người họ tin tưởng thông qua tương tác cá nhân rồi mới đến họ. Giai đoạn th ba, xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau và nhiều xu hướng nghi n c u mới về TTĐC.
Ngoài hướng nghi n c u về công chúng vẫn giữ được ưu thế hàng đầu, các nhà nghi n c u còn lựa chọn nghi n c u về nội dung các thông điệp, quá tr nh TTĐC, quá tr nh sản xuất phương tiện truyền thông đại chúng, nghi n c u về đặc điểm của các nhà truyền thông và hoạt động của họ. Ti u biểu giai đoạn này là trường phái “Cultural studies” và lý thuyết không gian của Habermans [1; 247]. Trong giai đoạn này, một số nhà nghi n c u đã hướng sự quan tâm vào nghi n c u hiệu quả của TTĐC qua từng tác động ri ng rẽ của nó. Hiệu quả của TTĐC mà các nhà nghi n c u đã chỉ ra đó là việc công chúng nhớ được nội dung thông điệp.
Giai đoạn th tư, gắn liền với sự phát triển của công nghệ thông tin những năm cuối Thế kỷ XX đầu Thế kỷ XXI đã đem đến cho TTĐC một sự đảo lộn trật tự 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com truyền thông truyền thống. Với sự ra đời của internet th hàng loạt các loại h nh truyền thông mới ra đời. Cần lưu ý rằng các phương tiện TTĐC xuất hiện với sự phát triển của thông tin điện tử đã nối dài con người và thế giới, làm thay đổi phương phát và sản xuất thông tin.