CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG HỒ SƠ ĐỊA CHÍNH 1. Cơ sở lý luận về hệ thống hồ sơ địa chính.1 Khái niệm hệ thống hồ sơ địa chính. Hệ thống hồ sơ địa chính được hiểu là hệ thống bản đồ địa chính và sổ sách địa chính, gồm các thông tin cần thiết về các mặt tự nhiên, kinh tế, xã hội, pháp lý của thửa đất, về người sử dụng đất, về quá trình sử dụng đất, được thiết lập trong quá trình đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký lần đầu và đăng ký biến động về sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Hình 1.
VÞ trÝ Hå s¬ §Þa chÝnh 2. KÝch th-íc Tù nhiªn 2. Sæ ®Þa chÝnh 5. Gi¸ ®Êt Kinh tÕ Thöa ®Êt 4.
GiÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt 7. Hå s¬, giÊy tê vÒ chñ sö 8. Môc ®Ých sö dông dông ®Êt 9. C¸c quyÒn vµ nghÜa vô X· héi, ph¸p lý cã liªn quan ph¸p lý 11.
C¸c ràng buéc, h¹n chÕ vÒ sö dông ®Êt 12. BiÕn ®éng vÒ sö dông ®Êt 13. C¬ së ph¸p lý Hình 1. Yêu cầu thông tin đất đai trong quản lý nhà nước về đất đai [1] 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hồ sơ địa chính là tài liệu cơ sở để thiết lập Hệ thống thông tin đất đai, Hệ thống thông tin bất động sản.
Theo thông tư 24/2014/TT-BTNMT quy định về hồ sơ địa chính gồm: * Đối với địa phương xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu địa chính, hồ sơ địa chính được lập dưới dạng số và lưu trong cơ sở dữ liệu đất đai, gồm có các tài liệu sau đây: - Tài liệu điều tra đo đạc địa chính gồm bản đồ địa chính và sổ mục kê đất đai; - Sổ địa chính; - Bản lưu Giấy chứng nhận. * Đối với địa phương chưa xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính, hồ sơ địa chính gồm có: - Tài liệu điều tra đo đạc địa chính gồm bản đồ địa chính và sổ mục kê đất đai; - Bản lưu Giấy chứng nhận; - Sổ địa chính được lập dưới dạng giấy hoặc dạng số; - Sổ theo dõi biến động đất đai lập dưới dạng giấy. Tuỳ thuộc vào tính chất của từng loại tài liệu và đặc điểm sử dụng của chúng mà hệ thống tài liệu trong hồ sơ địa chính được chia thành 2 loại : + Hồ sơ tài liệu gốc, lưu trữ và tra cứu khi cần thiết. + Hồ sơ địa chính phục vụ thường xuyên trong quản lý.
Vai trò của hệ thống hồ sơ địa chính đối với quản lý nhà nước về đất đai Hồ sơ địa chính có vai trò rất quan trọng đối với công tác quản lý đất đai, nhất là ở cấp cơ sở xã (phường) và cấp huyện (quận). Điều này được thể hiện thông qua sự trợ giúp của hệ thống đối với các nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. Các thông tin trong hồ sơ địa chính phục vụ trực tiếp cho công tác thống kê, kiểm kê đất, là cơ sở xác định nguồn gốc và tình trạng pháp lý của thửa đất phục vụ cho việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hồ sơ địa chính phục vụ đắc lực 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho công tác giao đất, cho thuê đất và cung cấp cơ sở thông tin sử dụng đất cho thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo về đất đai.
Hồ sơ địa chính cũng đóng vai trò khá quan trọng trong công tác quản lý tài chính về đất đai, là cơ sở để xác định hạng đất, giá trị tài sản gắn liền với đất và nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất. Thông tin trong hồ sơ địa chính phản ánh hiện trạng sử dụng đất phục vụ cho công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Thông qua việc cập nhật các biến động sử dụng đất, hồ sơ địa chính cho phép nhà quản lý theo dõi quá trình sử dụng đất. Ở cấp độ vĩ mô, thông tin hồ sơ địa chính phản ánh thực trạng sử dụng đất làm cơ sở để Nhà nước xây dựng chính sách sử dụng đất đai trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Hồ sơ địa chính không chỉ có chức năng phục vụ quản lý nhà nước về đất đai mà còn thực hiện việc cung cấp các thông tin về sử dụng đất phục vụ nhu cầu thông tin của cộng đồng. - Ph¶n ¸nh hiÖn C¬ së thÈm tra tr¹ng ®Ó x©y dùng Hå (nguån gèc, c¬ Thanh tra, gi¶i ChÝnh s¸ch chÝnh s¸ch së ph¸p lý sö quyÕt tranh chÊp, ®Êt ®ai khiÕu n¹i - §¸nh gi¸ thùc hiÖn s¬ dông ®Êt) chÝnh s¸ch ®Þa chÝnh C¬ së tæng hîp sè - Thèng kª, ChØnh lý hå Th«ng tin biÕn liÖu: kiÓm kª ®Êt ®ai s¬ ®éng sö dông ®Êt - §Þnh kú - Cung cÊp - Chuyªn ®Ò th«ng tin - §¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng - Nguån gèc vµ sö dông ®Êt - LËp hå s¬ - C¬ së x¸c ®Þnh h¹ng th«ng tin thöa ®Êt - Ph¶n ¸nh kÕt qu¶ - ThÈm ®Þnh hå s¬ ®Êt - T×nh tr¹ng ph¸p lý thùc hiÖn kÕ ho¹ch - KiÓm tra viÖc giao ®Êt, - Th«ng tin tµi s¶n cho thuª ®Êt g¾n liÒn víi ®Êt - NghÜa vô tµi chÝnh Qu¶n lý tµi chÝnh vÒ - Kª khai ®¨ng ký Quy ho¹ch, kÕ Giao ®Êt, cho thuª ®Êt ®ai - CÊp giÊy chøng ho¹ch sö dông ®Êt ®Êt nhËn quyÒn sö dông ®Êt Hình 1. Vai trò của hệ thống hồ sơ địa chính đối với công tác quản lý đất đai [15] 1. Các thành phần và nội dung hệ thống hồ sơ địa chính ở nước ta hiện nay a) Các thành phần của hồ sơ địa chính ở nước ta hiện nay gồm: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Bản đồ địa chính; - Sổ mục kê đất đai; - Sổ địa chính; - Bản lưu Giấy chứng nhận.
- Sổ theo dõi biến động đất đai lập dưới dạng giấy (Đối với địa phương chưa xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính, hồ sơ địa chính). * Bản đồ địa chính là bản đồ thể hiện các thửa đất và các yếu tố địa lý có liên quan, lập theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận; Bản đồ địa chính là thành phần của hồ sơ địa chính; thể hiện vị trí, ranh giới, diện tích các thửa đất và các đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất; được lập để đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận và các nội dung khác của quản lý nhà nước về đất đai. * Sổ mục kê đất đai là sản phẩm của việc điều tra, đo đạc địa chính, để tổng hợp các thông tin thuộc tính của thửa đất và các đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất gồm: Số hiệu tờ bản đồ, số hiệu thửa đất, diện tích, loại đất, tên người sử dụng đất và người được giao quản lý đất để phục vụ yêu cầu quản lý đất đai. * Sổ địa chính được lập để ghi nhận kết quả đăng ký, làm cơ sở để xác định tình trạng pháp lý và giám sát, bảo hộ các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, người được Nhà nước giao quản lý đất theo quy định của pháp luật đất đai.
* Bản lưu Giấy chứng nhận dạng số được quét từ bản gốc Giấy chứng nhận trước khi trao cho người sử dụng đất để lưu trong cơ sở dữ liệu địa chính; Đối với địa phương chưa xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính thì lập hệ thống bản lưu Giấy chứng nhận ở dạng giấy. b) Nội dung hệ thống hồ sơ địa chính ở nước ta hiện nay: Nội dung hệ thống hồ sơ địa chính ở nước ta hiện nay gồm các nhóm dữ liệu khác nhau, bao gồm: - Nhóm dữ liệu về thửa đất; - Nhóm dữ liệu về đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất; 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Nhóm dữ liệu về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, người quản lý đất; - Nhóm dữ liệu về quyền sử dụng đất, quyền quản lý đất; - Nhóm dữ liệu về tài sản gắn liền với đất; - Nhóm dữ liệu tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền quản lý đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; - Nhóm dữ liệu về sự thay đổi trong quá trình sử dụng đất và sở hữu tài sản gắn liền với đất. Tổng quan về cơ sở pháp lý xây dựng hồ sơ địa chính phục vụ quản lý đất đai. * Luật đất đai 1993 với hàng loạt các chính sách đổi mới trong quan hệ đất đai như giao đất cho hộ gia đình cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài; người sử dụng đất có các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, cho thuê, thế chấp,… đòi hỏi phải hoàn thiện hệ thống hồ sơ địa chính nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai.
* Luật Đất đai 2003 tiếp tục có những quy định cụ thể về hồ sơ địa chính nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý đất đai trong quá trình CNH, HĐH đất nước. Điều 47 quy định: 1. Hồ sơ địa chính bao gồm: - Bản đồ địa chính; - Sổ địa chính; - Sổ mục kê đất đai; - Sổ theo dõi biến động đất đai. Nội dung hồ sơ địa chính bao gồm các thông tin về thửa đất sau đây: - Số hiệu, kích thước, hình thể, diện tích, vị trí; - Người sử dụng thửa đất; - Nguồn gốc, mục đích, thời hạn sử dụng đất; - Giá đất, tài sản gắn liền với đất, nghĩa vụ tài chính về đất đai đã thực hiện và chưa thực hiện; - GCNQSDĐ, quyền và những hạn chế về quyền của người sử dụng đất; 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Biến động trong quá trình sử dụng đất và các thông tin khác có liên quan.
Nghị định 181/2004/CP của Chính phủ về thi hành luật đất đai ban hành ngày 29/10/2004 đã quy định “nội dung của hồ sơ địa chính phải được thể hiện đầy đủ, chính xác, kịp thời, phải được chỉnh lý thường xuyên đối với các biến động theo quy định của pháp luật trong quá trình sử dụng đất”,… * Những quy định pháp lý chủ yếu của công tác xây dựng hồ sơ địa chính theo Luật Đất đai 2013 và các văn bản dưới luật Luật Đất đai 2013 tiếp tục có những quy định bổ sung cụ thể về hồ sơ địa chính, từng bước hiện đại hóa hệ thống hồ sơ địa chính chuyển đổi hồ sơ địa chính dạng giấy sang hồ sơ địa chính dạng số nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về quản lý đất đai. Điều 96 quy định: 1.