Đồ án Y tế: Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và khảo sát một số yếu tố liên

Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và khảo sát một số yếu tố liên quan ở người cao tuổi tại quận 3 thành phố hồ chí minh năm phục vụ n

• Tác giả: Nguyễn Thế Phong
• Người hướng dẫn: PGS TS Võ Thị Bạch Huệ
• Trường học: Trường Đại Học Lạc Hồng
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Đánh Giá Tình Trạng Dinh Dưỡng Và Khảo Sát Một Số Yếu Tố Liên Quan Ở Người Cao Tuổi Tại Quận 3, Thành Phố Hồ Chí Minh Năm 2024
• Loại tài liệu: Đồ án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Đồng Nai

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tình Trạng Dinh Dưỡng Người Cao Tuổi tại Quận 3

Tình trạng dinh dưỡng ở người cao tuổi tại Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh năm 2024 là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng được quan tâm. Nghiên cứu này được thực hiện thông qua phương pháp mô tả cắt ngang từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2024, nhằm đánh giá tình trạng dinh dưỡng và khảo sát các yếu tố liên quan. Kết quả cho thấy tỷ lệ thừa cân béo phì chiếm đa số, bên cạnh đó còn có 9.8% suy dinh dưỡng ở đối tượng nghiên cứu. Điều này phản ánh thực trạng báo động về tình trạng dinh dưỡng ở nhóm dân cư cao tuổi, yêu cầu cần có các can thiệp kịp thời và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm Nhân Khẩu Học của Đối Tượng Nghiên Cứu

Trong nghiên cứu tình trạng dinh dưỡng tại Quận 3, tỷ lệ nữ giới chiếm đa số so với nam giới. Đa phần đối tượng là dân tộc Kinh với trình độ học vấn cao, chủ yếu là cấp II trở lên. Nhóm tuổi chủ yếu là từ 60 tuổi trở lên, có sự phân bố khác nhau giữa đối tượng còn hoạt động lao động và người đã nghỉ hưu. Các đặc điểm nhân khẩu học này ảnh hưởng đáng kể đến các yếu tố liên quan đến dinh dưỡng và lối sống hàng ngày.

1.2. Tỷ Lệ Thừa Cân Béo Phì và Suy Dinh Dưỡng

Tỷ lệ thừa cân béo phì ở người cao tuổi Quận 3 là rất đáng lo ngại, chiếm số lượng lớn trong tổng số đối tượng. Ngược lại, tỷ lệ suy dinh dưỡng chiếm 9.8%, menunjukkan sự mất cân bằng trong tình trạng dinh dưỡng. Nam giới có tỷ lệ béo phì cao hơn nữ giới. Sự khác biệt này có thể liên quan đến các yếu tố liên quan như chế độ ăn uống, mức độ hoạt động thể chất và tình trạng sức khỏe của từng cá nhân.

II. Các Yếu Tố Liên Quan đến Tình Trạng Dinh Dưỡng

Các yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng ở người cao tuổi rất đa dạng và phức tạp. Các yếu tố quan trọng bao gồm cảm nhận bữa ăn, thói quen ăn uống, tình trạng sức khỏe và các bệnh mãn tính như cao huyết áp. Nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa giới tính và tình trạng dinh dưỡng rõ rệt, với nam giới có tỷ lệ béo phì cao hơn tỷ lệ ở nữ giới. Người còn đi làm có tỷ lệ béo phì cao hơn so với người nghỉ hưu. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá và can thiệp đối với các yếu tố liên quan để cải thiện tình trạng dinh dưỡng.

2.1. Ảnh Hưởng của Cảm Nhận Bữa Ăn

Cảm nhận bữa ăn có ảnh hưởng rõ rệt đến tình trạng dinh dưỡng của người cao tuổi. Đa số cảm nhận bữa ăn tốt, tuy nhiên vẫn có 10.6% cảm giác ngon miệng kém và 10% cảm thấy no nhanh. Những yếu tố liên quan như sức khỏe răng, hệ tiêu hóa và tâm trạng ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận bữa ăn. Khi cảm nhận bữa ăn kém, người cao tuổi có nguy cơ suy dinh dưỡng cao hơn, từ đó ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng tổng thể.

2.2. Thói Quen Bỏ Bữa và Thay Đổi Lượng Ăn

Thói quen bỏ bữa là một yếu tố liên quan quan trọng đến tình trạng dinh dưỡng. Đa số đối tượng không bỏ bữa thường xuyên, tuy nhiên có khoảng 64.5% thay đổi lượng ăn và 7.5% giảm tiêu thụ thực phẩm. Người thường xuyên bỏ bữa có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao hơn so với nhóm không bỏ bữa. Các yếu tố liên quan như điều kiện kinh tế, sức khỏe và tình trạng tâm lý có thể dẫn đến thay đổi thói quen ăn uống này.

III. Tình Trạng Sức Khỏe và Mối Liên Hệ với Dinh Dưỡng

Tình trạng sức khỏe của người cao tuổi có mối liên hệ chặt chẽ với tình trạng dinh dưỡng. Các bệnh mãn tính như cao huyết áp chiếm tỷ lệ cao trong nhóm đối tượng nghiên cứu. Các yếu tố liên quan đến sức khỏe bao gồm khả năng di chuyển, với 14.2% hạn chế vận động do bệnh hoặc chấn thương. Tình trạng dinh dưỡng kém có thể làm trầm trọng các bệnh mãn tính, trong khi dinh dưỡng tốt giúp cải thiện sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy người có các bệnh mãn tính thường có tỷ lệ béo phì cao, cần can thiệp dinh dưỡng phù hợp để kiểm soát bệnh và cải thiện tình trạng dinh dưỡng.

3.1. Bệnh Mãn Tính và Tình Trạng Dinh Dưỡng

Người cao tuổi tại Quận 3 thường gặp phải nhiều bệnh mãn tính như cao huyết áp và bệnh tiểu đường. Các yếu tố liên quan giữa bệnh mãn tính và tình trạng dinh dưỡng rất phức tạp. Dinh dưỡng không phù hợp có thể làm tăng tỷ lệ béo phì và các bệnh mãn tính. Ngược lại, tình trạng dinh dưỡng tốt với chế độ ăn uống hợp lý giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Cần có sự đánh giá tình trạng dinh dưỡng định kỳ để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.

3.2. Khả Năng Vận Động và Hoạt Động Hàng Ngày

Khả năng vận động là yếu tố liên quan quan trọng đến tình trạng dinh dưỡng. Đa số đối tượng di chuyển bình thường, nhưng có 14.2% hạn chế vận động do bệnh hoặc tuổi tác. Hoạt động thể chất thường xuyên giúp duy trì tình trạng dinh dưỡng cân bằng và ngăn ngừa thừa cân béo phì. Người hạn chế vận động có nguy cơ béo phì cao hơn và tình trạng sức khỏe kém. Do đó, khuyến nghị hoạt động thể chất phù hợp kết hợp với chế độ dinh dưỡng tốt là cần thiết.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Cuộc Sống và Dinh Dưỡng

Để nâng cao chất lượng cuộc sống và cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho người cao tuổi, cần áp dụng các giải pháp toàn diện. Đối với thực hành bữa ăn, đa số người cao tuổi thích tự nấu ăn, nhưng việc này thường gặp khó khăn do tuổi tác, tình trạng sức khỏe. Các yếu tố liên quan cần được khắc phục bao gồm lượng protein hạn chế trong chế độ ăn. Cần có chương trình tư vấn dinh dưỡng, hỗ trợ nấu ăn, và can thiệp: thường xuyên để đánh giá tình trạng dinh dưỡng và điều chỉnh chế độ ăn uống. Hợp tác giữa gia đình, cộng đồng và nhân viên y tế là chìa khóa thành công.

4.1. Chương Trình Tư Vấn và Hỗ Trợ Dinh Dưỡng

Chương trình tư vấn dinh dưỡng định kỳ giúp đánh giá tình trạng dinh dưỡng và cung cấp hướng dẫn ăn uống phù hợp với các yếu tố liên quan cá nhân. Nhân viên y tế cần tư vấn về tăng lượng protein, chất xơ và vitamin theo nhu cầu lứa tuổi. Giải pháp hỗ trợ bao gồm cấp phát bữa ăn dinh dưỡng, dạy nấu ăn, và giáo dục sức khỏe. Cần đánh giá lại tình trạng dinh dưỡng hàng tháng để đảm bảo hiệu quả can thiệp.

4.2. Hỗ Trợ Thực Hành Nấu Ăn và Cải Thiện Cảm Nhận Bữa Ăn

Vì nhiều người cao tuổi gặp khó khăn tự nấu ăn, cần có giải pháp hỗ trợ như dịch vụ cung cấp bữa ăn nấu sẵn hoặc tình nguyện viên giúp nấu ăn. Cải thiện cảm nhận bữa ăn thông qua kiểm tra sức khỏe răng, điều trị các bệnh tiêu hóa. Các yếu tố liên quan như bầu không khí ăn uống, gia đình bạn cũng quan trọng. Tổ chức các chương trình ăn chung giúp tăng cảm nhận bữa ăn và giảm cô đơn, từ đó cải thiện tình trạng dinh dưỡng toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tổng quan tài liệu về tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi và các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi - Trên thế giới Nghiên cứu về tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi và các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi là mảng nghiên cứu nhận được nhiều những sự quan tâm từ phía các tác giả nghiên cứu trên khắp toàn cầu. Mỗi tác giả nghiên cứu một khía cạnh khác nhau của nội dung này. Trong phạm vi nghiên cứu của đề án, tác giả đề án tập trung khai thác các nghiên cứu từ năm 2020 đến nay, để đảm bảo tính phù hợp với bối cảnh và thời điểm nghiên cứu.

Cụ thể: Mantzorou, M. và cộng sự (2020) tại Hy Lạp đã khảo sát mối liên hệ giữa tình trạng dinh dưỡng, suy giảm nhận thức và sức khỏe tâm lý 2092 ở người cao tuổi từ 7 thành phố. Nghiên cứu này sử dụng công cụ đánh giá MNA, MNSE và GDS, nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nguy cơ suy dinh dưỡng là 35, suy dinh dưỡng là 11. Đáng chú ý tỷ lệ giảm nhận thức là 34.4% và có triệu chứng trầm cảm 32.

kết quả chỉ ra rằng suy dinh dưỡng đi kèm với giảm nhận thức và trầm cảm. Phân tích hồi quy khẳng định tình trạng dinh dưỡng có mối liên hệ độc lập với cả chức năng nhận thứuc và sức khỏe tâm lý. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng thường xuyên công cụ sàng lọc như MNA, MMSE và GDS trong thực hành lâm sàng để phát hiện và can thiệp kịp thời các vấn đề ở người cao tuổi. và các cộng sự (2020) mục tiêu nghiên cứu của đề tài này là xác định mức độ liên quan giữa yếu tố kinh tế xã hội và dinh dưỡng người cao tuổi.

Phương pháp đánh giá và phân tích tổng hợp dựa trên các nghiên cứu quan sát từ cơ sở dữ liệu Pubmed và SCOPUS. Đối tượng nghiên cứu tập trung từ người 60 tuổi trở lên trong đó xem xét các biến số kinh tế xã hội: trình dộ học, sống một mình, tình trạng hôn nhân, thu nhập nghề nghiệp, cảm giác cô đơn, nơi cư trú và chi phí thực phẩm. Trong đó sử dụng 40 nghiên cứu quan sát và phân tích tổng hợp, 16 nghiên cứu căt ngang.với tổng cộng 34.703 người tham gia. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một mối liên hệ chặt chẽ giữa các yếu tố kinh tế xã hội và nguy cơ suy dinh dưỡng ở người cao tuổi.

Cụ thể, trình độ học vấn thấp (OR: 1,48), sống một 4 mình (OR: 1,92), tình trạng hôn nhân độc thân, góa bụa hoặc ly hôn (OR: 1,73) và thu nhập thấp (OR: 2,69) đều làm tăng đáng kể nguy cơ suy dinh dưỡng. Khi xét đồng thời bốn yếu tố này, nguy cơ suy dinh dưỡng tăng lên đáng kể (OR: 1,83). Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết các yếu tố kinh tế xã hội để giảm thiểu suy dinh dưỡng ở người cao tuổi. Các khuyến nghị được đưa ra bao gồm tăng cường mức thu nhập, hỗ trợ những người sống một mình hoặc độc thân, góa bụa, ly hôn và cải thiện học tập suốt đời.

Những biện pháp này có thể giúp giảm thiểu nguy cơ suy dinh dưỡng và cải thiện sức khỏe tổng thể của người cao tuổi. Özkaya, İ (2021) công trình nghiên cứu nói về tình trạng suy dinh dưỡng ở người cao tuổi sử dụng công cụ MNA như sau: Nghiên cứu trên 301 người cao tuổi, chia làm 3 nhóm tuổi (65-74, 75-84, trên 85), cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng tăng đáng kể theo tuổi. Nhóm trên 85 tuổi có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao nhất (92,3%), cho thấy đây là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương. Kết quả cũng chỉ ra nguy cơ suy dinh dưỡng cao ở nhóm 75-84 tuổi (48,7%) và đáng kể ở nhóm 65-74 tuổi (39,5%).

Đáng chú ý, mức tiêu thụ kẽm và vitamin B12 của cả 3 nhóm đều thấp hơn nhu cầu khuyến nghị, trong khi natri lại vượt quá. Điều này cho thấy chế độ ăn uống của người cao tuổi chưa đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng. Nghiên cứu kết luận rằng người cao tuổi trên 85 tuổi cần được chăm sóc y tế đặc biệt để cải thiện tình trạng dinh dưỡng. Cần có các biện pháp can thiệp dinh dưỡng phù hợp để đáp ứng nhu cầu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là kẽm và vitamin B12, đồng thời kiểm soát lượng natri tiêu thụ.

R (2021) nói về tình trạng dinh dưỡng theo mức độ suy yếu ở người cao tuổi sống tại nhà. Nghiên cứu này trên 76 người cao tuổi tại Hàn Quốc kết quả cho thấy mức độ suy yếu phân bố rộng Kết quả cho thấy 44.7% bị suy yếu và 38.2 tiền suy yếu. Đánh già vè tình trạng dinh duõng và được đánh già bằng chỉ số NQ -E ở mức thấp. Đặc biệt dinh dưỡng ở khẩu phần ăn, Đáng nói ở đây là nhóm suy yếu và tiền suy yếu dùng đồ uống có đường nhiều hơn nhóm không suy yếu Do đó cần thiết lập chương trình giáo dục dinh dưỡng tại nhà để cải thiện tình trạng dinh dưỡng người cao tuổi tập trung cân bằng dinh dưỡng và khảu phần ăn lành mạnh.

5 -Tại Việt Nam Nghiên cứu về tình trạng dinh dưỡng của người cao tuổi và các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của người cao tuổi cũng là mảng nghiên cứu nhận được sự quan tâm từ phía các nghiên cứu gia tại Việt Nam. Trong phạm vi từ năm 2020 đến nay, tác giả đề án thực hiện lược khảo và tổng hợp các công trình nghiên cứu sau liên quan đến nội dung nghiên cứu này: Trong nghiên cứu “Đánh giá tình trạng dinh dưỡng bằng công cụ MNA và thói quen ăn uống của người cao tuổi tại một số phường, thành phố Huế”, đăng trên Tạp chí Y Dược học - Trường Đại học Y Dược Huế - Số 6, tập 12, tháng 11/2022, của Hoàng Thị Bạch Yến và cộng sự năm 2022. Đã chỉ ra rằng người cao tuổi tại Huế đang ở mức báo động với 408 người tham gia kết quả cho thấy 36% người cao tuổi có nguy cơ hoặc đang bị suy dinh dưỡng. Đặc biệt trong nhóm 60-74 có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất.

Nghiên cứu này đồng thời cũng làm nổi bật lên những thói quen lành mạnh như việc sử dụng dầu chiên lại nhiều lần 39.4% và việc niêm gia vị theo khẩu vị cá nhân không chú ý dinh dưỡng là (84.5% người cao tuổi quan tâm đến dinh dưỡng đến nhãn thực phẩm. Các yếu tố tình trạng dinh dưỡng ăn ít hơn 3 bữa chính mỗi ngày uống dưới 1500ml nước mỗi ngày gia đình không có thực đơn riêng biệt cho người cao tuổi. Từ những kết quả này cho thấy cần phải có biện pháp can thiệp tại Huế. Nhóm nghiên cứu đến từ Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, trong bài nghiên cứu “Tình trạng suy dinh dưỡng và thói quen ăn uống của người cao tuổi tại một số phường thành phố Nam Định năm 2022”, được đăng tải trên Tạp chí Y học Việt Nam, tập 527 số 1B (2023) của Vũ Thị Nhung đã đánh giá tình trạng dinh dưỡng và thói quen ăn uống của 249 người cao tuổi tại Nam Định.

Kết quả cho thấy tình trạng suy dinh dưỡng và nguy cơ suy dinh dưỡng lần lượt là 10.9% một con số đáng lưu ý và còn nói thêm một số thói quen ăn uống, đa số người cao tuổi ưa chuộng các phương pháp chế biến đơn giản như luộc và xào, trong khi phương pháp nướng ít phổ biến hơn. Dầu thực vật là lựa chọn phổ biến trong chế biến món ăn, còn mỡ động vật ít sử dụng. Phần lớn người cao tuổi ăn đầy đủ 3 bữa chính mỗi ngày và trái cây thường xuyên, nhưng việc tiêu thụ sữa và các chế phẩm từ sữa còn thấp. Nước trà và các loại trà lá tương cũng được sử dụng phổ biến.

Nghiên cứu còn được 6 nhấn mạnh sự cần thiết của việc hướng dẫn người cao tuổi duy trì thói quen ăn uống lành mạnh để cai thiện sức khỏe tổng thể. Trong nghiên cứu “Tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên quan của người cao tuổi tại Trung tâm Chăm sóc người cao tuổi Tuyết Thái, Hà Nội năm 2023” đăng trên Tạp chí Y Dược Huế - Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế - Số 3, tập 14/2024, các tác giả nghiên cứu đến từ Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế, Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, và Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế của Nguyễn Thị Cúc và đồng sự tập trung vào tình trạng dinh dưỡng của Người cao tuổi Tuyết thái, Hà Nội, một số vấn đề quan trọng do sự suy giảm chức năng sinh lý tự nhiên ở độ tuổi này. Nghiên cứu cắt ngang thực hiện trên 100 người từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2023, sử dụng phương pháp nhân trắt học và công cụ MNA, và xét nghiệm albumin và protein huyết thanh. Kết quả cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng ở mức báo động: 33% người suy dinh dưỡng theo MNA và con số này còn cao hơn khi đánh giá chu vi bắp chân.

Các yếu liên quan đến suy dinh dưỡng bao gồm tuổi tác (người cao tuổi 75 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn) và tình trạng sa sút trí tuệ ( nguy cơ gấp 8.5 lần ), sự khác biệt về nồng độ albumin và protein huyết thanh giữa các nhóm có ý nghĩa thống kê, cho thấy sự ảnh hưởng của các yếu tố này đến tình trạng dinh dưỡng. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc đánh giá và can thiệp dinh dưỡng kịp thời cho người cao tuổi. Đặc biệt cho người cao tuổi có nguy cơ cao để cải thiện cuộc sống cho sức khỏe của họ. Trong nghiên cứu “Tình trạng suy dinh dưỡng và các yếu tố liên quan của bệnh nhân cao tuổi đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế”, đăng tải trên Tạp chí Y học Việt Nam, tập 540 số 3 (2024), nhóm nghiên cứu đến từ Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế và Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế, đã cho thấy rằng: tập trung đánh giá tình trạng suy dinh dưỡng và các yếu tố liên quan của bệnh nhân cao tuổi đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Trường Đại học Y – Dược Huế.