CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Tài chính doanh nghiệp và các quyết định tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm Tài chính doanh nghiệp Theo Luật doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
Như vậy, có thể hiểu, doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu… và sức lao động để tạo ra yếu tố đầu ra là hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa đó để thu tiền bán hàng.Từ số tiền bán hàng, doanh nghiệp sử dụng để bù đắp các khoản chi phí vật chất đã tiêu hao, trả tiền công cho người lao động, các khoản chi phí khác, nộp thuế cho Nhà nước và phần còn lại là LNST. Từ số LNST này, doanh nghiệp tiếp tục phân phối cho các mục đích có tích chất tích lũy và tiêu dùng. Như vậy quá trình hoạt động của doanh nghiệp cũng là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Trong quá trình đó đã làm phát sinh, tạo ra sự vận động của các dòng tiền bao hàm dòng tiền vào, dòng tiền ra gắn liền với hoạt động đầu tư và hoạt động kinh doanh thường xuyên hàng ngày của doanh nghiệp. Bên trong quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của Sinh viên thực hiện: Trần Minh Huyền-CQ49/11.11 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính doanh nghiệp và bao hàm các quan hệ tài chính chủ yếu sau: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước. Quan hệ này được thể hiện trong việc doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ tài chính với nhà nước, như nộp các khoản thuế, lệ phí vào ngân sách. Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức xã hội khác Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế khác rất đa dạng và phong phú được thể hiện trong việc thanh toán, thưởng phạt vật chất khi doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế khác cung cấp hàng hóa,dịch vụ cho nhau (bao hàm cả các dịch vụ tài chính).
Ngoài quan hệ tài chính với các chủ thể kinh tế khác, doanh nghiệp có thể có quan hệ tài chính với các tổ chức xã hội khác như doanh nghiệp thực hiện tài trợ cho các tổ chức xã hội… Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp Quan hệ này được thể hiện trong việc doanh nghiệp thanh toán trả tiền công,thực hiện thưởng, phạt vật chất với người lao động trong quá trình tham gia vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp… Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp Mối quan hệ này thể hiện trong việc các chủ sở hữu thực hiện việc đầu tư,góp vốn vào, hay rút vốn ra khỏi doanh nghiệp và trong việc phân chia lợi nhuận sau thế của doanh nghiệp. Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp Đây là mối quan hệ thanh toán giữa các bộ phận nội bộ doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh, trong việc hình thành và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp, cũng như khi phân phối kết quả kinh doanh và thực hiện hạch toán nội bộ doanh nghiệp. Từ những vấn đề trên, theo giáo trình Tài chính doanh nghiệp của Học Sinh viên thực hiện: Trần Minh Huyền-CQ49/11.11 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính viện Tài chính xuất bản năm 2013 cho rằng: Xét về bản chất, tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập,sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Xét về hình thức,tài chính doanh nghiệp là các quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập,phân phối,sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp Như vậy, có thể hiểu, biểu hiện bề ngoài của tài chính doanh nghiệp chính là các dòng tiền phát sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ gắn với các hoạt động của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nội dung bên trong của các dòng tiền đó chính là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong việc phân phối các nguồn tài chính. Các quyết định tài chính của doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp, thực chất quan tâm nghiên cứu ba quyết định chủ yếu, là quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn, và quyết định phân phối lợi nhuận. Quyết định đầu tư là những quyết định liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản. Các quyết định đầu tư ảnh hưởng tới phần tài sản của bảng cân đối kế toán.
Các quyết định đầu tư chủ yếu của doanh nghiệp gồm: quyết định đầu tư tài sản lưu động, quyết định đầu tư TSCĐ, quyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư TSCĐ. Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định của tài chính doanh nghiệp bởi nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Một quyết định đầu tư đúng sẽ góp phần làm tăng giá trị doanh nghiệp, qua đó làm tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu, ngược lại một quyết định đầu tư sai sẽ làm tổn thất giá trị doanh nghiệp dẫn tới thiệt hại tài sản cho chủ sở hữu doanh nghiệp. Quyết định huy động vốn (quyết định nguồn vốn) là những quyết định Sinh viên thực hiện: Trần Minh Huyền-CQ49/11.11 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính liên quan đến việc nên lựa chọn nguồn vốn nào để cung cấp cho các quyết định đầu tư.
Quyết định này tác động tới phần nguồn vốn của bảng cân đối kế toán. Các quyết định huy động vốn chủ yếu gồm: quyết định huy động vốn ngắn hạn, quyết định huy động vốn dài hạn. Để có những quyết định huy động vốn đúng đắn, các nhà quản trị tài chính phải nắm vững những điểm lợi, bất lợi của việc sử dụng các công cụ huy động vốn; đánh giá chính xác tình hình hiện tại và dự báo đúng đắn diễn biến thị trường – giá cả trong tương lai… trước khi đưa ra quyết định huy động vốn. Đây là quyết định quan trọng bởi nó ảnh hưởng đến sự thành công của dự án đầu tư thông qua việc ảnh hưởng đến chi phí sử dụng vốn, việc đảm bảo nguồn vốn cho dự án trong suốt quá trình thực hiện dự án.
Quyết định phân chia lợi nhuận gắn với quyết định về phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Các nhà quản trị doanh nghiệp sẽ phải chọn lựa giữa việc sử dụng phần lớn LNST để chia cổ tức hay là giữ lại để tái đầu tư. Những quyết định này liên quan tới việc lựa chọn chính sách cổ tức và tác động của chính sách đó tới giá trị doanh nghiệp hay giá cổ phiếu của công ty trên thị trường. Ngoài ra ba loại quyết định chủ yếu này, còn có rất nhiều loại quyết định khác có liên quan đến hoạt động kinh doanh như quyết định mua bán, sáp nhập doanh nghiệp… Bên cạnh cách phân loại trên, căn cứ vào thời gian thực hiện có thể có hai nhóm quyết định tài chính là quyết định tài chính ngắn hạn và quyết định tài chính dài hạn.
Quyết định tài chính dài hạn là quyết định có tính chất chiến lược, có tầm ảnh hưởng lâu dài tới sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp, gồm: quyết định đâu tư dài hạn, quyết định huy động vốn dài hạn và quyết định về chính sách phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp. Sinh viên thực hiện: Trần Minh Huyền-CQ49/11.11 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Quyết định tài chính ngắn hạn là những quyết định có tính chất tác nghiệp, ảnh hưởng không lớn tới sự tồn tại và phát triển doanh nghiệp. Đây là các quyết định tài chính chiến thuật, bao gồm: quyết định dự trữ vốn bằng tiền, quyết định về nợ phải thu, quyết định về chiết khấu thanh toán, quyết định về dự trữ vốn tồn kho và các quyết định tài chính ngắn hạn khác. Tóm lại, để đưa ra một quyết định tài chính phù hợp thì nhà quản trị tài chính luôn phải đối mặt với sự mâu thuẫn giữa rủi ro và sinh lời.
Vì vậy, các nhà quản trị tài chính cần cân nhắc kĩ để đưa ra các quyết định tài chính nhằm tối thiểu hóa rủi ro, tối đa hóa tỉ suất sinh lời cho chủ sở hữu từ đó tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Để làm được điều này, các nhà quản trị cần tiến hành đánh giá thực trạng tài chính của doanh nghiệp một cách đầy đủ, thường xuyên. Có như vậy mới có thể đưa ra được các quyết định chính xác trong quản trị tài chính doanh nghiệp. Quản trị tài chính doanh nghiệp 1.
Khái niệm và nội dung của Quản trị tài chính doanh nghiệp a. Khái niệm Quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Hay nói cách khác, quản trị tài chính doanh nghiệp còn được nhìn nhận là quá trình hoạch định, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối, và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các hoạt động của nhà quản trị liên quan tới đầu tư, mua sắm, tài trợ và quản lý tài sản của doanh nghiệp để đạt mục tiêu để ra, vì vậy, nó liên quan tới ba loại quyết định chính: quyết định đầu tư, quyết định huy động vốn và quyết định phân phối lợi nhuận của Sinh viên thực hiện: Trần Minh Huyền-CQ49/11.11 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính doanh nghiệp.