CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Tài chính doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường , quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được mô tả khái quát bằng công thức : T – H -. Nghĩa là khi doanh nghiệp bắt đầu quá trình hoạt động kinh doanh thì cần có một lượng vốn tiền tệ nhất định , từ số vốn tiền đệ ban đầu đó doanh nghiệp mua sắm máy móc thiết bị , nguyên vật liệu … sau đó kết hợp với các yếu tố đầu vào này với sức lao động để tạo ra hàng hóa và thực hiện bán hàng hóa để thu được tiền bán hàng.
Từ số tiền bán hàng , doanh nghiệp sử dụng để bù đắp các khoản chi phí đã tiêu hao, trả tiền lương cho người lao động, các khoản chi phí khác, nộp thuế cho Nhà nước và phần còn lại là lợi nhuận sau thuế. Từ số lợi nhuận sau thuế này, DN tiếp tục phân phối cho các mục đích có tính chất tích lũy và tiêu dùng. Như vậy, quá trình hoạt động của doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp .Trong quá trình đó đã làm phát sinh , tạo ra sự vận động của các dòng tiền bao hàm dòng tiền vào , dòng tiền ra gắn liền với hoạt động đầu tư và hoạt động kinh doanh thường xuyên hàng ngày của doanh nghiệp. Bên trong quá trình tạo lập , sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của doanh nghiệp và bao hàm các quan hệ tài chính chủ yếu sau : - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước.
- Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức xã hội khác. Sv: Vũ Trọng Liu 12 Lớp:CQ50/11.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp. - Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp. - Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp.
Như vậy , khái niệm tài chính doanh nghiệp có thể xét trên hai khía cạnh : - Xét về bản chất , tài chính doanh nghiệp là các quan hệ tài chính dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập , sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Xét về hình thức , tài chính doanh nghiệp là các quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập , phân phối , sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp. Các quyết định tài chính doanh nghiệp : Mặc dù chưa hoàn toàn thống nhất trong khái niệm tài chính doanh nghiệp về mặt ngôn từ; tuy nhiên, có sự đồng thuận khi các quan niệm khác nhau về tài chính doanh nghệp đề cho rằng : Tài chính doanh nghiệp thực chất quan tâm nghiên cứu ba quyết định chủ yếu , đó là quyết định đầu tư , quyết định nguồn vốn và quyết định phân phối lợi nhuận. Quyết định đầu tư : là những quyết định liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản (tài sản cố định và tài sản lưu động).
Quyết định đầu tư ảnh hưởng tới bên trái phần tài sản của bảng cân đối kế toán. Các quyết định đầu tư chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm : - Quyết định đầu tư tài sản lưu động: quyết định tồn quỹ, quyết định tồn kho, quyết định chính sách bán hàng, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn… - Quyết định đầu tư tài sản cố định: quyết định mua sắm tài sản cố định, quyết định đầu tư dự án, quyết định đầu tư tài chính dài hạn. Sv: Vũ Trọng Liu 13 Lớp:CQ50/11.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Quyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư tài sản cố định: Quyết định sử dụng đòn bẩy kinh doanh và quyết định điểm hòa vốn. Quyết định đầu tư được coi là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định của tài chính doanh nghiệp bởi nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.
Một quyết định đầu tư đúng sẽ góp phần làm tăng giá trị doanh nghiệp, qua đó làm gia tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu, ngược lại một quyết định đầu tư sai sẽ làm tổn thất giá trị doanh nghiệp dẫn đến thiệt hại tài sản cho chủ sở hữu doanh nghiệp. Quyết định huy động vốn (quyết định nguồn vốn): là những quyết định liên quan đến việc nên lựa chọn nguồn vốn nào để cung cấp cho các quyết định đầu tư. Quyết định nguồn vốn tác động đến bên phải bảng cân đối kế toán (phần nguồn vốn). Các quyết định huy động vốn chủ yếu của các doanh nghiệp bao gồm: + Quyết định huy động vốn ngắn hạn: quyết định vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại.
+ Quyết định huy động vốn dài hạn: Quyết định sử dụng nợ dài hạn thông qua vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu công ty; quyết định phát hành vốn cổ phần (cổ phần phổ thông hay cổ phần ưu đãi); quyết định quan hệ cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu (đòn bẩy tài chính); quyết định vay để mua, hay thuê tài sản,… Các quyết định huy động vốn đóng vai trò rất quan trọng trong việc quản trị tài chính của doanh nghiệp. Các nhà tài chính doanh nghiệp phải phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố bao gồm các yếu tố bên trong hoặc bên ngoài doanh nghiệp để có các quyết định huy động vốn chính xác , các nhà quản trị tài chính phải nắm rõ về các điểm lợi , bất lợi của việc sử dụng các công cụ huy động vốn; đánh giá chính xác tình hình hiện tại và dự báo đúng đắn diễn Sv: Vũ Trọng Liu 14 Lớp:CQ50/11.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính biến thị trường – giá cả trong tương lai… trước khi đưa ra quyết định huy động vốn. Quyết định phân chia lợi nhuận: Gắn liền với quyết định về phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Các nhà quản trị tài chính sẽ phải lựa chọn giữa việc sử dụng phần lớn lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức, hay là giữ lại để tái đầu tư.
Những quyết định này liên quan đến việc doanh nghiệp nên theo đuổi một chính sách cổ tức như thế nào và liệu chính sách cổ tức có tác động như thế nào đến giá trị DN hay giá cổ phiếu của công ty trên thị trường hay không. Ngoài ba loại quyết định chủ yếu trên còn có rất nhiều loại quyết định khác có liên quan đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp như quyết định mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, quyết định phòng ngừa rủi ro tài chính trong hoạt động sản xuất kinh doanh, quyết định tái cấu trúc doanh nghiệp.2 Quản trị tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Do các quyết định tài chính của doanh nghiệp đều gắn liền với việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp; vì vậy, quản trị tài chính doanh nghiệp còn được nhìn nhận là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các hoạt động của nhà quản trị liên quan đến ba loại quyết định chính: Quyết định đầu tư, quyết định huy động vốn và quyết định phân phối lợi nhuận để đạt được những mục tiêu của doanh nghiệp như lợi nhuận , tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.
Sv: Vũ Trọng Liu 15 Lớp:CQ50/11.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp Trong thời kì thực hiện cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung ( trước năm 1986 ) , nền kinh tế Việt Nam trong thời kì này chỉ bao gồm 2 thành phần kinh tế chủ yếu là thành phần kinh tế quốc doanh và thành phần kinh tế tập thể. Các doanh nghiệp Nhà nước đảm bảo các yếu tố đầu vào và kết quả đầu ra. Vì vậy , trong giai đoạn này , vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp rất mờ nhạt , chủ yếu dừng lại ở việc đi tìm kiếm các nguồn tài trợ cho nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Hiện nay , với việc chuyển đổi sang nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, các doanh nghiệp phải thực hiện tự chủ hoàn toàn về sản xuất kinh doanh và về tài chính; hoạt động của các doanh nghiệp phải đương đầu với nhiều thách thức do sự cạnh trạnh của các doanh nghiệp khác cùng sự biến động khó lường của thị trường.
Vì vậy vai trò của nhà quản trị tài chính ngày càng quan trọng, bởi chính những quyết định của nhà quản trị tài chính có thể quyết định tới vận mệnh của doanh nghiệp đó. - Vai trò của quản trị doanh nghiệp thể hiện qua các mặt chủ yếu sau : a. Huy động vốn đảm bảo cho các hoạt động doanh nghiệp diễn ra bình thường và liên tục. Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Kiểm tra,giám sát một cách toàn diện các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp .3 Nội dung quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các hoạt động của người quản lý ( nhà quản trị tài chính trong doanh nghiệp ) như liên quan đến việc đánh giá , đầu tư, huy động và sử dụng vốn một cách hiệu quả nhằm đạt được các mục tiêu đề ra Sv: Vũ Trọng Liu 16 Lớp:CQ50/11.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính a. Tham gia vào việc đánh giá , lựa chọn quyết định đầu tư. Để đi đến một quyết định đầu tư đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét cân nhắc trên nhiều mặt về kinh tế, kỹ thuật và tài chính.