CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Tài chính doanh nghiệp và các quyết định tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm Tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa dịch vụ cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời.
Trong nền kinh tế thị trường, để có yếu tố đầu vào khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, bất kì doanh nghiệp nào cũng cần đến một lượng vốn tiền tệ nhất định. Quá trình hoạt động của doanh nghiệp cũng là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp, quá trình đó phát sinh các luồng tiền đi vào và luồng tiền đi ra, tạo thành luồng vận động tài chính của doanh nghiệp. Bên trong quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính doanh nghiệp , bao gồm: quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và Nhà nước, giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và tổ chức xã hội khác và quan hệ tài chính trong bản thân nội bộ doanh nghiệp. Như vậy: - Xét về hình thức Tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp.
SV: Đỗ Ngọc Thúy Lớp: CQ48/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 5 Luận văn tốt nghiệp - Xét về bản chất, Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Hoạt động tài chính là một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Các hoạt động gắn liền với việc tạo lập phân phối sử dụng, vận động chuyển hóa của quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Các quyết định Tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp nghiên cứu 3 quyết định chủ yếu, đó là quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn và quyết định phân phối lợi nhuận.
* Quyết định đầu tư: là những quyết định liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản (tài sản cố định và tài sản lưu động). Các quyết định đầu tư chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm: quyết định đầu tư tài sản lưu động(tồn quỹ, tồn kho,.), quyết định đầu tư tài sản cố định (mua sắm tài sản cố định, đầu tư dự án …) và quyết định quan hệ giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư tài sản cố định(sử dụng đòn bẩy kinh doanh, quyết định điểm hòa vốn). Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định của tài chính doanh nghiệp bởi nó tạo ra giâ trị của doanh nghiệp. * Quyết định huy động vốn (quyết định nguồn vốn): là những quyết định liên quan đến việc nên lựa chọn nguồn vốn nào để cung cấp cho các quyết định đầu tư.
Các quyết định nguồn vốn chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm: quyết định huy động vốn ngắn hạn (vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại), quyết định huy động vốn dài hạn (vay dài hạn, phát hành trái phiếu,…) SV: Đỗ Ngọc Thúy Lớp: CQ48/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 6 Luận văn tốt nghiệp Quyết định huy động vốn là một thách thức không nhỏ đối với các nhà quản trị tài chính của doanh nghiệp, cần phải có những đánh giá và dự báo đúng đắn trước khi đưa ra quyết định huy động vốn. * Quyết định phân chia lợi nhuận: gắn liền với quyết định của các nhà quản trị tài chính về phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp, sử dụng phần lớn lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức hay giữ lại để tái đầu tư. Những quyết định này liên quan đến việc doanh nghiệp nên theo đuổi một chính sách côr tức như thế nào và liệu chính sách cổ tức có tác động như thế nào đến giá trị doanh nghiệp hay giá cổ phiếu của công ty trên thị trường. Ngoài ba quyết đinh chủ yếu như trên, trong tài chính doanh nghiệp còn có rất nhiều loại quyết định có liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như quyết định mua bán, sáp nhập doanh nghiệp,… 1.
Quản trị Tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm và nội dung quản trị tài chính doanh nghiệp Khái niệm Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Do các quyết định tài chính của doanh nghiệp đều gắn liền với việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp; vì vậy, quản trị tài chính doanh nghiệp còn được nhìn nhận là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. SV: Đỗ Ngọc Thúy Lớp: CQ48/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 7 Luận văn tốt nghiệp Nội dung Quản trị tài chính doanh nghiệp bao hàm các nội dung chủ yếu sau: - Tham gia việc đánh giá, lựa chọn quyết định đầu tư Quyết định đầu tư dài hạn với quy mô lớn như quyết định đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, sản xuất sản phẩm mới…quyết định rất lớn tới triển vọng trong tương lai của một doanh nghiệp.
Để đi đến quyết định đầu tư đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét cân nhắc trên nhiều mặt về kinh tế, kỹ thuật và tài chính. - Xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn đáp ứng kịp thời, đủ nhu cầu vốn do các hoạt động của doanh nghiệp Nhà quản trị tài chính phải xác định các nhu cầu vốn cần thiết cho các hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ bao gồm vốn dài hạn và vốn ngắn hạn, tổ chức huy động vốn đáp ứng kịp thời, đầy đủ và có lợi cho các hoạt động của doanh nghiệp; cần xem xét cân nhắc trên nhiều mặt để đi đến quyết định lựa chọn hình thức và phương pháp huy động vốn thích hợp. - Sử dụng có hiệu quả số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi và đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp Nhà quản trị tài chính phải tìm mọi biện pháp huy động tối đa số vốn hiện có của doanh nghiệp vào hoạt động kinh doanh, giải phóng kịp thời số vốn ứ đọng, theo dõi chặt chẽ và thực hiện tốt việc thanh toán, thu hồi tiền bán hàng và các khoản thu khác, đồng thời quản lý chặt chẽ mọi khoản chi phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp; thường xuyên tìm biện pháp thiết lập sự cân bằng giữa thu và chi vốn bằng tiền, đảm bảo cho doanh nghiệp luôn có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. SV: Đỗ Ngọc Thúy Lớp: CQ48/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 8 Luận văn tốt nghiệp - Thực hiện phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp Thực hiện phân phối lợi nhuận sau thuế hợp lý cũng như trích lập và sử dụng tốt các quỹ của doanh nghiệp sẽ góp phần quan trọng vào việc phát triển doanh nghiệp, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người lao động trong doanh nghiệp, giải quyết hài hòa giữa lợi ích trước mắt của chủ sở hữu với lợi ích lâu dài – sự phát triển của doanh nghiệp.
- Kiểm soát thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp Thông qua tình hình thu, chi tiền tệ hàng ngày, các báo cáo tài chính, tình hình thực hiện các chỉ tiêu tài chính cho phép kiểm soát được tình hình hoạt động của doanh nghiệp; định kì phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp giúp đánh giá được hiệu quả sử dụng vốn, dự báo trước tình hình tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. - Thực hiện kế hoạch hóa tài chính Các hoạt động tài chính của doanh nghiệp cần được dự kiến trước thông qua việc lập kế hoạch tài chính, có kế hoạch tài chính tốt thì doanh nghiệp mới có thể đưa ra các quyết định tài chính thích hợp nhằm đạt tới mục tiêu của doanh nghiệp. Quá trình thực hiện kế hoạch tài chính cũng là quá trình chủ động đưa ra các giải pháp hữu hiệu khi thị trường có sự biến động. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp trong các doanh nghiệp là không giống nhau.
Sự khác biệt đó chịu sự chi phối của các nhân tố cơ bản là hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp, đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của ngành kinh doanh và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. SV: Đỗ Ngọc Thúy Lớp: CQ48/11.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính 9 Luận văn tốt nghiệp Hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp Ở Việt Nam, mỗi doanh nghiệp đều tồn tại dưới một trong 4 hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp bao gồm: doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần (Luật doanh nghiệp 2005).Mỗi hình thức pháp lý lại có những đặc điểm rất khác nhau về chủ sở hữu, thành viên, hình thức vốn,…Do vậy, khi phân tích đánh giá và lựa chọn các quyết định tài chính thì nhà quản trị tài chính không thể bỏ qua hình thức pháp lý của doanh nghiệp, nó có ảnh hưởng rất lớn đến việc tổ chức tài chính doanh nghiệp như: Phương thức hình thành và huy động vốn, việc tổ chức quản lý sử dụng vốn, việc chuyển nhượng vốn, phân phối lợi nhuận và trách nhiệm của chủ sở hữu đối với khoản nợ của doanh nghiệp… Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của ngành kinh doanh Hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp thường được thực hiện trong một hoặc một số ngành kinh doanh nhất định. Mỗi ngành kinh doanh lại có những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật riêng có ảnh hưởng không nhỏ tới việc tổ chức tài chính của doanh nghiệp.