Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp 1.1 Tài chính doanh nghiệp và các quyết định tài chính doanh nghiệp 1.1 Tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp là một tổ chức kinh doanh nhằm mục đích sinh lời được pháp luật thừa nhận, được phép kinh doanh trên một số lĩnh vực nhất định, có từ một chủ sở hữu trở lên, có tên gọi riêng, có trụ sở giao dịch ổn định. Đối với các doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh cần phải có các yếu tố cần thiết: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động, từ đó đòi hỏi doanh nghiệp cần phải có một lượng tiền tệ nhất định. Do vậy, doanh nghiệp phải hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình hình thành, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đó.
Thực tiễn phát triển của nền kinh tế thị trường ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của tài chính doanh nghiệp. Qua thời gian, đã có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm tài chính doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp trong phạm trù lĩnh vực kinh tế được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế. Các quan hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu là: quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước, quan hệ giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức xã hội khác, quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp, quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp, quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp.
SV: Nguyễn Thị Hiền 4 Lớp: CQ48/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu nhất định. Tài chính doanh nghiệp là một bộ phận trong hệ thống tài chính, tại đây nguồn tài chính xuất hiện và đồng thời đây cũng là nơi thu hút trở lại phần quan trọng các nguồn tài chính doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội, đến sự phát triển hay suy thoái của nền sản xuất. Xét về hình thức tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp.
Xét về bản chất, tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Hoạt động tài chính là một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra là tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Các hoạt động gắn liền với việc tạo lập phân phối sử dụng và vận động chuyển hóa của quỹ tiền tệ thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Như vậy có thể hiểu: “Tài chính doanh nghiệp là phương thức huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của doanh nghiệp nhằm đạt được những mục tiêu trong hoạt động kinh doanh”.[2;9] Nhìn chung, khái niệm về Tài chính doanh nghiệp trên còn chưa thực sự hoàn chỉnh.
Bởi lẽ, trên phương diện tài chính, khái niệm này đã đồng nhất “tài chính doanh nghiệp” – phạm trù kinh tế khách quan với hoạt động tài chính – một hoạt động mang tính chủ quan của nhà quản trị doanh nghiệp. Không chỉ vậy, quan điểm này mới chỉ đứng trên giác độ của nhà quản trị doanh nghiệp. Việc nhận thức đúng đắn quan niệm tài chính doanh nghiệp và bản chất của chúng có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn; tạo cơ sở đưa ra các quyết định tài chính đúng đắn để đạt được mục tiêu doanh nghiệp. SV: Nguyễn Thị Hiền 5 Lớp: CQ48/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Nội dung của tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp bao gồm các nội dung chủ yếu: - Đánh giá, lựa chọn dự án đầu tư.
- Xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn để đáp ứng kịp thời cho các hoạt động của doanh nghiệp. - Tổ chức sử dụng có hiệu quả số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản phải thu, phải chi vốn bằng tiền, thường xuyên đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp. - Thực hiện tốt việc phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp. - Đảm bảo kiểm soát thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp, định kỳ phân tích tài chính doanh nghiệp.
- Thực hiện dự báo và kế hoạch hóa tài chính. Nhiệm vụ của tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp có nhiệm vụ nắm vững tình hình và kiểm soát vốn sản xuất kinh doanh hiện có về mặt hiện vật và giá trị, nắm vững sự biến động vốn, nhu cầu vốn trong từng khâu, từng giai đoạn của quá trình sản xuất để có biện pháp quản lý và sử dụng cho có hiệu quả. Tài chính doanh nghiệp có nhiệm vụ khai thác động viên kịp thời nguồn vốn nhàn rỗi cho quá trình sản xuất kinh doanh không để vốn bị ứ đọng sử dụng kém hiệu quả. Để đạt được điều này, tài chính doanh nghiệp phải thường xuyên giám sát và tổ chức sử dụng các nguồn vốn vay và vốn tự có của doanh nghiệp và tạo ra một lượng lợi nhuận lớn trên cơ sở sử dụng tối đa các nguồn lực.
SV: Nguyễn Thị Hiền 6 Lớp: CQ48/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Vai trò của tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng đối với hoạt động tài chính của doanh nghiệp và được thể hiện thông qua những nội dung chủ yếu sau: Tài chính doanh nghiệp huy động vốn đầy đủ kịp thời đảm bảo cho doanh nghiệp diễn ra bình thường và liên tục. Vốn tiền tệ là tiền đề rất quan trọng cho hoạt động của doanh nghiệp. Quá trình hoạt động của doanh nghiệp thường nảy sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn cho hoạt động kinh doanh thường xuyên cũng như cho hoạt động đầu tư, phát triển của doanh nghiệp. Việc thiếu vốn sẽ khiến cho các hoạt động của doanh nghiệp gặp khó khăn và không thể triển khai được.
Do vậy, việc đảm bảo cho hoạt động của doanh nghiệp được tiến hành thường xuyên và liên tục phụ thuộc rất lớn vào việc tổ chức, huy động vốn của tài chính doanh nghiệp. Sự thành công hay thất bại trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một phần lớn được quyết định bởi chính sách tài trợ hay huy động vốn của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Việc đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn phụ thuộc rất lớn vào việc đánh giá, lựa chọn đầu tư từ góc độ đầu tư tài chính.
- Việc huy động vốn kịp thời, đầy đủ giúp cho doanh nghiệp chớp được cơ hội kinh doanh. - Lựa chọn hình thức và phương pháp huy động vốn kịp thời có thể giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm chi phí sử dụng vốn, góp phần rất lớn nâng cao lợi nhuận của doanh nghiệp. SV: Nguyễn Thị Hiền 7 Lớp: CQ48/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp - Sử dụng đòn bẩy kinh doanh và đặc biệt là sử dụng đòn bẩy tài chính là yếu tố gia tăng đáng kể tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. - Huy động tối đa số vốn hiện có vào hoạt động kinh doanh có thể thiệt hại do ứ đọng vốn, tăng vòng quay sản, giảm được số vốn vay từ đó giảm được tiền trả lãi vay góp phần rất lớn tăng lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là công cụ rất hữu hiệu để kiểm soát tình hình tài chính của doanh nghiệp. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình vận động, chuyển hóa hình thái của vốn tiền tệ. Thông qua tình hình thu, chi tiền hàng ngày, tình hình thực hiện các chỉ tiêu tài chính và đặc biệt là các báo cáo tài chính có thể kiểm soát kịp thời, tổng quát các mặt hoạt động của doanh nghiệp, từ đó phát hiện ra những tồn tại và những tiềm năng chưa được khai thác để đưa ra các quyết định thích hợp, điều chỉnh các hoạt động nhằm đạt tới mục tiêu đề ra của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, vai trò của tài chính doanh nghiệp càng trở nên quan trọng hơn đối với các hoạt động của doanh nghiệp vì hoạt động tài chính doanh nghiệp ảnh hưởng đến tất cả các hoạt động của doanh nghiệp trong khi quy mô kinh doanh và nhu cầu vốn của doanh nghiệp ngày càng lớn.
Mặt khác, thị trường tài chính càng phát triển nhanh chóng, các công cụ tài chính để huy động vốn ngày càng phong phú đa dạng, chính vì vậy quyết định huy động vốn, quyết định đầu tư, quyết định phân phối lợi nhuận,…ảnh hưởng ngày càng lớn tới hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp; các thông tin về tình hình tài chính là căn cứ quan trọng đối với các nhà quản lý doanh nghiệp để kiểm tra và chỉ đạo các hoạt động của doanh nghiệp, góp phần thực hiện tốt mục tiêu tối đa hóa giá trị của mỗi doanh nghiệp. SV: Nguyễn Thị Hiền 8 Lớp: CQ48/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp 1.2 Các quyết định tài chính doanh nghiệp Các quyết định trong tài chính doanh nghiệp là vấn đề được bàn nhiều nhất trong quản trị tài chính và tài chính doanh nghiệp, đó là các vấn đề liên quan đến việc tìm nguồn vốn cần thiết cho mua sắm tài sản và hoạt động của doanh nghiệp, phân bổ có giới hạn các nguồn vốn cho những mục đích sử dụng khác nhau đồng thời đảm bảo cho các nguồn vốn được sử dụng một cách hữu hiệu và hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra. Theo đó, các nhà quản trị để đề ra được các quyết định tài chính doanh nghiệp sau khi đã lựa chọn được dự án đầu tư, phương án kinh doanh được chính xác cần trả lời được các câu hỏi: Huy động vốn như thế nào để tài trợ cho các dự án được lựa chọn (Financing Decisions)? Phân phối nguồn lực có hạn như thế nào vào các dự án đầu tư (Investment Decisions)?