CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Hoạt động của doanh nghiệp và tài chính Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời. Quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm 2 giai đoạn đó là sản xuất và tiêu thụ. Giai đoạn sản xuất là sự kết hợp của các yếu tố đầu vào bao gồm nhà xưởng, thiết bị, nguyên vật liệu. và sức lao động để tạo các sản phẩm.
Giai đoạn tiêu thụ là giai đoạn doanh nghiệp đưa sản phẩm, hàng hóa ra thị trường và đến với người tiêu dùng, đem về lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường, để có các yếu tố đầu vào, doanh nghiệp cần phải có một lượng vốn tiền tệ nhất định. Và tùy theo loại hình doanh nghiệp mà có các phương thức huy động vốn khác nhau, từ số vốn tiền tệ ban đầu đó, doanh nghiệp mua sắm tài sản, trang thiết bị, nguyên vật liệu. phục vụ cho quá trình sản xuất.
Sản phẩm của quá trình sản xuất được tung ra thị trường nhờ quá trình tiêu thụ, đây chính là giai đoạn mà doanh nghiệp bán sản phẩm và thu tiền từ bán hàng. Doanh thu bán hàng sau khi bù đắp các chi phí, doanh nghiệp sẽ thu được một khoản lợi nhuận, với số lợi nhuận đó doanh nghiệp sẽ tiếp tục phân phối một cách hợp lý. Như vậy, quá trình hoạt động của doanh nghiệp cũng là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ hợp thành hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Trong quá trình đó làm phát sinh và tạo ra sự vận động của dòng tiền vào, dòng tiền ra gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.
Sinh viên: Lê Thị Sen 4 Lớp CQ47/11.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Các quan hệ kinh tế bên trong quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp dưới hình giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của doanh nghiệp bao gồm: Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và Nhà nước Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và tổ chức xã hội khác. Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động. Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp. Quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp.
Như vậy, xét về mặt hình thức, tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với các hoạt động của doanh nghiệp. Xét về bản chất, tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của mình.2 Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm, mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp a. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, giúp cho nhà quản lý đưa ra được quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được doanh nghiệp, từ đó giúp những đối tượng quan tâm đi tới những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của chính họ. Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp và mỗi đối tượng lại quan tâm theo mỗi giác độ khác nhau.
Sinh viên: Lê Thị Sen 5 Lớp CQ47/11.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Do đó đối với mỗi đối tượng thì phân tích tài chính doanh nghiêp cũng nhằm các mục tiêu khác nhau. Cụ thể: - Đối với nhà quản lý doanh nghiệp: + Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán… + Hướng các quyết định của ban giám đốc theo chiều hướng phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp như quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… + Phân tích tài chính doanh nghiệp là cơ sở cho những dự đoán tài chính. + Phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp. - Đối với các nhà đầu tư: Phân tích tài chính doanh nghiệp đối với các nhà đầu tư là để đánh giá doanh nghiệp và ước đoán giá trị cổ phiếu, dựa vào việc nghiên cứu các báo biểu tài chính, khả năng sinh lời, phân tích rủi ro trong kinh doanh… - Đối với người cho vay: Phân tích tài chính doanh nghiệp đối với người cho vay là xác định khả năng hoàn trả nợ của khách hàng.
- Đối với người hưởng lương trong doanh nghiệp: Phân tích tài chính doanh nghiệp giúp họ định hướng việc làm ổn định của mình, trên cơ sở đó yên tâm dốc sức vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tùy theo công việc được phân công, đảm nhiệm. Do đó, phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu của doanh nghiệp, Sinh viên: Lê Thị Sen 6 Lớp CQ47/11.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp từng đối tượng lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với mục đích mà họ quan tâm.2 Tài liệu và phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Tài liệu Về cơ bản nguồn tài liệu cần thiết để thực hiện phân tích là báo cáo tài chính của doanh nghiệp như Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tê, Thuyết minh báo cáo tài chính của công ty trong các năm. Đây là cơ sở để có thể tính toán các chỉ tiêu tài chính từ đó đánh giá và nhận xét được tình hình hoạt động kinh doanh của đơn vị. Ngoài ra cần căn cứ vào các tài liệu thực tế cũng như tài liệu kế hoạch của công ty để có thể đánh giá được mức độ hoàn thành kế hoạch cũng như phương hướng sản xuất kinh doanh của đơn vị trong năm tiếp theo.2 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích hay đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp đó là tập hợp các phương pháp phân tích và đánh giá tình hình đã qua và hiện tại cũng như dự toán tình hình tài chính trong tương lai giúp cho nhà quản trị đưa ra các quyết định chính xác, đồng thời giúp các đối tượng quan tâm đưa ra các quyết định phù hợp.
Phương pháp phân tích tài chính là các cách thức, kỹ thuật để đánh giá tài chính doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và dự đoán tài chính doanh nghiệp tương lai. Từ đó giúp cho nhà quản lý đưa ra được các quyết định kinh tế phù hợp với các nục tiêu mong muốn của họ. Để đáp ứng mục tiêu của phân tích tài chính người ta thường sử dụng phương pháp sau: - Phương pháp so sánh - Phương pháp hệ số - Phương pháp phân tích mối quan hệ tương tác giữa các hệ số tài chính 1.1 Phương pháp so sánh Sinh viên: Lê Thị Sen 7 Lớp CQ47/11.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Nguyên tắc: Đảm bảo điều kiện có thể so sánh được của các chỉ tiêu tài chính (thống nhất về không gian, thời gian, nội dung, tính chất và đơn vị tính toán…) Gốc so sánh: Gốc về mặt thời gian hoặc không gian Kỳ phân tích: Kỳ báo cáo hoặc kỳ kế hoạch. Giá trị so sánh: Có thể là số tuyệt đối, số tương đối hoặc số bình quân.
Nội dung so sánh: So sánh giữa số thực hiện kỳ này với số thực hiện kỳ trước để thấy rõ xu hướng thay đổi về tài chính của doanh nghiệp. So sánh giữa số thực hiện kỳ này với số kế hoạch để thấy mức độ phát triển của doanh nghiệp. So sánh giữa số liệu doanh nghiệp với số liệu trung bình ngành, doanh nghiệp khác để đánh giá tình hình tài chính cảu doanh nghiệp mình. So sánh theo chiều dọc để xem xét tỷ trọng của từng chỉ tiêu so với tổng thể.
So sánh theo chiều ngang của nhiều kỳ để thấy được sự biến đổi cả về số lượng tương đối và tuyệt đối của một chỉ tiêu nào đó qua các niên độ kế toán liên tiếp.2 Phương pháp hệ số Hệ số tài chính được tính bằng cách đem so sánh trực tiếp, chia một chỉ tiêu này với một chỉ tiêu khác để thấy mức độ ảnh hưởng và vai trò của các yếu tố, chỉ tiêu này đối với chỉ tiêu, yếu tố khác. Thông thường các hệ số tài chính được phân theo nhóm hệ số đặc trưng, bao gồm: Nhóm hệ số về khả năng thanh toán, nhóm hệ số về cơ cấu vốn, nhóm hệ số về năng lực hoạt động kinh doanh, nhóm hệ số về khả năng sinh lời. Sinh viên: Lê Thị Sen 8 Lớp CQ47/11.15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính 1.3 Phương pháp phân tích mối quan hệ giữa các hệ số tài chính (Dupont) Mức sinh lời của vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp là kết quả tổng hợp của hàng loạt các biện pháp và quyết định quản lý của doanh nghiệp, để thấy sự tác động của mối quan hệ giữa việc tổ chức,sử dụng vốn và tổ chức tiêu thụ sản phẩm tới mức sinh lời của doanh nghiệp người ta đã xây dựng hệ thống các chỉ tiêu để phân tích tác động đó. Dupont là công ty đầu tiên của Mỹ thiết lập và phân tích mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính.
Phương pháp này có ý nghĩa thực tế rất cao: Ngoài ra, người ta còn sử dụng phương pháp khác như : Phương pháp liên hoàn, phương pháp biểu đồ - đồ thị, phương pháp hồi quy tương quan. Tuy nhiên trong đề tài chỉ tập trung phân tích tình hình tài chính dựa trên phương pháp so sánh và các phương pháp hệ số.3 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Phân tích khái quát tình hình tài chính doanh nghiệp qua các báo cáo tài chính.