Đánh giá thu nhập và các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau năm 2016

Luận văn thạc sĩ phân tích thu nhập và các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau năm 2016, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế địa phương.

• Tác giả: Đào Phong Vũ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Hà
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thống Kê Kinh Tế
• Đề tài: Đánh Giá Thu Nhập Và Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Thu Nhập Của Hộ Gia Đình Trên Địa Bàn Tỉnh Cà Mau Năm 2016
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Hộ gia đình
• 2.2. Khái niệm về bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
• 2.3. Đo lường bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
• 2.3.1. Tỉ số Kuznet (Kuznets Ratios)
• 2.3.2. Hệ số Gini (Gini Concentration Ratio)
• 2.3.3. Tiêu chuẩn “40%” của Ngân hàng thế giới
• 2.3.4. Hệ số chênh lệch về thu nhập giữa nhóm hộ giàu và nhóm hộ nghèo
• 2.4. Các công trình nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu của đề tài
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Địa bàn nghiên cứu
• 3.2.2. Lựa chọn dữ liệu thứ cấp
• 3.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.2.3.1. Phương pháp thống kê mô tả
• 3.2.3.2. Phương pháp bảng chéo
• 3.2.3.3. Phương pháp hồi quy tương quan
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tình hình lao động và thu nhập
• 4.1.1. Lao động và cơ cấu phân theo khu vực, lao động dự trữ
• 4.1.2. Lao động phân theo ngành nghề
• 4.1.3. Thu nhập bình quân đầu người
• 4.1.4. Cơ cấu nguồn thu
• 4.1.5. Đo lường mức sống
• 4.1.5.1. Chuẩn 40% của Ngân hàng thế giới
• 4.1.5.2. Hệ số Gini
• 4.2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập
• 4.2.1. Kiểm định các biến độc lập
• 4.2.2. Kết quả chạy mô hình
• 4.2.3. Giải thích kết quả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đánh giá thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau năm 2016

Năm 2016, thu nhập hộ gia đình tại tỉnh Cà Mau đã có những biến động đáng kể. Việc đánh giá thu nhập không chỉ giúp hiểu rõ tình hình kinh tế mà còn phản ánh sự phát triển xã hội. Theo số liệu thống kê, thu nhập năm 2016 cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các khu vực thành thị và nông thôn. Điều này cho thấy sự cần thiết phải phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình. Các yếu tố như trình độ học vấn, nghề nghiệp, và điều kiện sống đều có tác động lớn đến thu nhập. Việc phân tích này không chỉ giúp xác định nguyên nhân của sự bất bình đẳng mà còn cung cấp thông tin cho các chính sách phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.

1.1 Tình hình kinh tế Cà Mau

Tình hình kinh tế của Cà Mau trong năm 2016 cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản. Tuy nhiên, tình hình kinh tế cũng gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc phân phối thu nhập giữa các nhóm dân cư. Các số liệu cho thấy rằng đời sống người dân tại các khu vực nông thôn vẫn còn nhiều khó khăn. Việc phân tích thu nhập cần được thực hiện để hiểu rõ hơn về sự phân bổ tài nguyên và cơ hội phát triển. Các chính sách cần được điều chỉnh để đảm bảo rằng mọi người dân đều có cơ hội nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau. Các yếu tố như trình độ học vấn, nghề nghiệp, và kinh nghiệm làm việc đều có tác động lớn đến thu nhập. Đặc biệt, những hộ gia đình có người lao động có trình độ học vấn cao thường có thu nhập cao hơn. Ngoài ra, sự phát triển của các ngành nghề phi nông nghiệp cũng góp phần làm tăng thu nhập cho người dân. Việc hiểu rõ các yếu tố kinh tế này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao thu nhập cho hộ gia đình.

II. Phân tích thu nhập và tình hình bất bình đẳng

Phân tích thu nhập và tình hình bất bình đẳng là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Sự bất bình đẳng trong thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau đã được thể hiện qua các chỉ số như hệ số Gini và tỷ lệ thu nhập giữa các nhóm dân cư. Kết quả cho thấy rằng bất bình đẳng vẫn còn tồn tại, đặc biệt là giữa khu vực thành thị và nông thôn. Việc sử dụng các chỉ số này giúp đánh giá chính xác hơn về tình hình thu nhập và từ đó đưa ra các chính sách phù hợp nhằm giảm thiểu sự chênh lệch này.

2.1 Đo lường bất bình đẳng trong phân phối thu nhập

Đo lường bất bình đẳng trong phân phối thu nhập là một nhiệm vụ quan trọng. Hệ số Gini được sử dụng để đánh giá mức độ bất bình đẳng trong thu nhập. Kết quả cho thấy rằng hệ số Gini tại Cà Mau có xu hướng tăng, cho thấy sự gia tăng bất bình đẳng trong thu nhập. Điều này có thể do sự phát triển không đồng đều giữa các khu vực và các nhóm dân cư. Việc phân tích này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình thu nhập mà còn cung cấp thông tin cho các chính sách phát triển bền vững.

2.2 Tác động của các yếu tố kinh tế

Các yếu tố kinh tế như tăng trưởng GDP, tỷ lệ thất nghiệp, và chính sách phát triển kinh tế có tác động lớn đến thu nhập hộ gia đình. Nghiên cứu cho thấy rằng khi kinh tế Cà Mau phát triển, thu nhập của người dân cũng có xu hướng tăng. Tuy nhiên, sự phát triển này không đồng đều giữa các khu vực, dẫn đến sự gia tăng bất bình đẳng. Việc phân tích các tác động kinh tế này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao thu nhập cho hộ gia đình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Cà Mau, nằm ở cực Nam của Việt Nam, có vị trí địa lý đặc biệt với ba mặt giáp biển và diện tích tự nhiên khoảng 5.575 km², dân số trung bình năm 2016 đạt 234 người/km². Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động, việc đánh giá thu nhập và các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình tại Cà Mau năm 2016 là cần thiết để hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích mức thu nhập bình quân đầu người, sự bất bình đẳng thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn qua các năm 2012, 2014 và 2016, đồng thời xác định các nhân tố tác động đến thu nhập hộ gia đình nhằm đề xuất giải pháp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 690 hộ gia đình tại 46 địa bàn mẫu trên toàn tỉnh, với dữ liệu thu thập từ khảo sát mức sống dân cư năm 2016 và các số liệu thống kê liên quan trong giai đoạn 2012-2016. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp chính quyền trong việc xây dựng chính sách phát triển kinh tế bền vững, giảm bất bình đẳng thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Cà Mau.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về thu nhập hộ gia đình và bất bình đẳng thu nhập, bao gồm:

• Khái niệm hộ gia đình: Hộ được định nghĩa là nhóm người cùng ăn, ở chung và có quỹ thu chi chung trong ít nhất 6 tháng. Thu nhập hộ gia đình bao gồm thu nhập từ tiền lương, sản xuất nông, lâm, thủy sản, sản xuất phi nông nghiệp và các khoản thu nhập khác hợp pháp.

• Bất bình đẳng thu nhập: Được đo lường bằng các chỉ số như hệ số Gini, đường cong Lorenz, tỉ số Kuznets và tiêu chuẩn “40%” của Ngân hàng Thế giới. Hệ số Gini của tỉnh Cà Mau năm 2016 cho thấy mức độ bất bình đẳng thu nhập ở mức tương đối, với thu nhập 40% dân số thấp nhất chiếm tỷ lệ dưới 17% tổng thu nhập.

• Mô hình nghiên cứu: Mô hình hồi quy đa biến được xây dựng với biến phụ thuộc là logarit thu nhập bình quân đầu người/tháng của hộ gia đình. Các biến độc lập gồm số lao động bình quân, tỷ lệ phụ thuộc, quy mô hộ gia đình, việc làm chính của chủ hộ, giới tính chủ hộ, trình độ học vấn chủ hộ, khu vực thành thị/nông thôn, việc tham gia hội đoàn thể và việc có tài khoản ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu sơ cấp từ khảo sát mức sống dân cư tỉnh Cà Mau năm 2016 với 690 hộ gia đình tại 46 địa bàn mẫu, cùng với dữ liệu thứ cấp từ niên giám thống kê các năm 2012, 2014 và 2016.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp và trình bày số liệu; phân tích bảng chéo (Cross Tabulation) để khảo sát mối quan hệ giữa các biến định tính; và phương pháp hồi quy tương quan để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến thu nhập hộ gia đình.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 10/2017 đến tháng 5/2018, bao gồm các bước thu thập dữ liệu, xử lý số liệu bằng phần mềm STATA, phân tích kết quả và đề xuất hàm ý chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu lao động và thu nhập: Năm 2016, lao động trong độ tuổi tại Cà Mau chủ yếu tham gia ngành kinh tế quốc dân chiếm 77,52%, trong đó lao động trong ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 62,19%. Thu nhập bình quân đầu người của tỉnh đạt mức tăng trưởng ổn định với GDP năm 2016 đạt 35.372 tỷ đồng, tăng 60,9% so với năm 2012.

2. Phân bố lao động theo ngành nghề: 53,5% dân số từ 15 tuổi trở lên làm công việc tự làm trong ngành nông, lâm, thủy sản; 23,57% làm công, làm thuê phi nông nghiệp; 19,17% tự làm phi nông nghiệp. Lao động thành thị chủ yếu làm công, làm thuê phi nông nghiệp (36,9%) và tự làm phi nông nghiệp (35,86%), trong khi lao động nông thôn tập trung vào tự làm nông nghiệp (60,71%).

3. Ảnh hưởng các nhân tố đến thu nhập: Kết quả hồi quy cho thấy số lao động bình quân trong hộ tác động thuận chiều và có ý nghĩa thống kê đến thu nhập bình quân (tăng 1 lao động làm tăng thu nhập). Tỷ lệ phụ thuộc và quy mô hộ gia đình tác động nghịch chiều, nghĩa là tỷ lệ phụ thuộc cao và quy mô hộ lớn làm giảm thu nhập bình quân. Trình độ học vấn của chủ hộ, việc làm chính trong ngành thủy sản, tham gia hội đoàn thể và có tài khoản ngân hàng đều có tác động tích cực đến thu nhập.

4. Bất bình đẳng thu nhập: Hệ số Gini của tỉnh Cà Mau năm 2016 cho thấy mức độ bất bình đẳng thu nhập tương đối, với thu nhập 40% dân số thấp nhất chiếm dưới 17% tổng thu nhập, phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa các nhóm thu nhập và khu vực thành thị - nông thôn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự khác biệt thu nhập là do cơ cấu lao động và trình độ học vấn của chủ hộ. Lao động trong ngành thủy sản và có trình độ học vấn cao hơn thường có thu nhập cao hơn, phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy giáo dục và việc làm chính là các yếu tố quyết định thu nhập. Sự tham gia vào các hội đoàn thể giúp hộ gia đình tiếp cận thông tin, kỹ thuật và nguồn vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập. Việc có tài khoản ngân hàng cũng tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch tài chính, góp phần tăng thu nhập.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, kết quả tương đồng về vai trò của lao động, giáo dục và việc làm chính trong ảnh hưởng đến thu nhập. Tuy nhiên, mức độ bất bình đẳng thu nhập tại Cà Mau vẫn còn cao, đặc biệt giữa khu vực thành thị và nông thôn, cho thấy cần có chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm thu hẹp khoảng cách này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối lao động theo ngành nghề, bảng thống kê thu nhập bình quân theo nhóm hộ và biểu đồ đường cong Lorenz thể hiện mức độ bất bình đẳng thu nhập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ học vấn: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo nghề và giáo dục cho chủ hộ và thành viên hộ gia đình, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản và các ngành nghề có tiềm năng phát triển. Mục tiêu nâng trình độ học vấn trung bình của chủ hộ tăng ít nhất 1 năm học trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trung tâm đào tạo nghề địa phương.

2. Khuyến khích tham gia các hội đoàn thể và tổ chức xã hội: Tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ để các hộ gia đình tham gia các hội nông dân, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh nhằm tiếp cận nguồn vốn, kỹ thuật và thông tin sản xuất. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ tham gia hội đoàn thể lên 70% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức hội địa phương.

3. Phát triển dịch vụ tài chính và khuyến khích sử dụng tài khoản ngân hàng: Mở rộng mạng lưới ngân hàng, tổ chức các chương trình hướng dẫn sử dụng dịch vụ tài chính, thẻ tín dụng cho người dân, đặc biệt tại vùng nông thôn. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ có tài khoản ngân hàng lên 60% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại.

4. Hỗ trợ phát triển ngành thủy sản và đa dạng hóa sinh kế: Đầu tư cơ sở hạ tầng, kỹ thuật nuôi trồng, khai thác thủy sản, đồng thời khuyến khích hộ gia đình đa dạng hóa nguồn thu nhập qua các ngành nghề phi nông nghiệp. Mục tiêu tăng thu nhập bình quân hộ gia đình ngành thủy sản lên 15% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các tổ chức hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế, giảm bất bình đẳng thu nhập và nâng cao đời sống người dân tỉnh Cà Mau.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Tham khảo để phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp, mở rộng dịch vụ ngân hàng đến người dân, đặc biệt tại vùng nông thôn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, thống kê: Nghiên cứu mô hình phân tích thu nhập và các nhân tố ảnh hưởng, áp dụng phương pháp hồi quy tương quan trong các đề tài tương tự.

4. Các tổ chức phi chính phủ và hội đoàn thể: Dựa trên kết quả để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và phát triển sinh kế cho hộ gia đình, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến thu nhập hộ gia đình tại Cà Mau?
   Số lao động bình quân, trình độ học vấn của chủ hộ và việc làm chính trong ngành thủy sản là những nhân tố có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến thu nhập bình quân của hộ gia đình.

2. Tỷ lệ phụ thuộc và quy mô hộ gia đình ảnh hưởng như thế nào đến thu nhập?
   Tỷ lệ phụ thuộc cao và quy mô hộ gia đình lớn có tác động nghịch chiều, làm giảm thu nhập bình quân do tăng gánh nặng chi tiêu và giảm nguồn lực lao động.

3. Sự khác biệt thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn ra sao?
   Thu nhập bình quân của hộ gia đình ở khu vực thành thị cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn, phản ánh sự chênh lệch trong cơ hội việc làm và tiếp cận dịch vụ.

4. Vai trò của việc tham gia hội đoàn thể trong nâng cao thu nhập?
   Hộ gia đình có ít nhất một thành viên tham gia hội đoàn thể thường có thu nhập cao hơn nhờ tiếp cận tốt hơn với thông tin, kỹ thuật và nguồn vốn hỗ trợ.

5. Tại sao việc có tài khoản ngân hàng lại quan trọng đối với thu nhập hộ gia đình?
   Tài khoản ngân hàng giúp hộ gia đình thuận tiện trong giao dịch tài chính, nhận tiền lương, vay vốn và quản lý tài chính hiệu quả, từ đó góp phần tăng thu nhập.

Kết luận

• Thu nhập bình quân đầu người tại tỉnh Cà Mau năm 2016 có xu hướng tăng trưởng ổn định, tuy nhiên vẫn tồn tại sự bất bình đẳng rõ rệt giữa các nhóm dân cư và khu vực.

• Các nhân tố như số lao động bình quân, trình độ học vấn chủ hộ, việc làm chính trong ngành thủy sản, tham gia hội đoàn thể và có tài khoản ngân hàng tác động tích cực đến thu nhập hộ gia đình.

• Tỷ lệ phụ thuộc và quy mô hộ gia đình có ảnh hưởng tiêu cực đến thu nhập bình quân.

• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội nhằm nâng cao thu nhập và giảm bất bình đẳng thu nhập tại Cà Mau.

• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đào tạo, hỗ trợ tài chính và phát triển ngành thủy sản, đồng thời mở rộng nghiên cứu để cập nhật dữ liệu mới và đánh giá hiệu quả chính sách.

Hành động ngay hôm nay để góp phần nâng cao đời sống người dân Cà Mau và phát triển bền vững địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu chung. Chương 2: Cơ sở lý thuyết. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. Kết luận chƣơng 1 Chương này tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu, câu hỏi và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi, thời gian và bố cục của đề tài cũng được trình bày trong chương này. Chương tiếp theo sẽ trình bày tổng quát các vấn đề lý thuyết nhằm hình thành các giả thuyết để đưa vào mô hình nghiên cứu.

123doc 5 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Hộ gia đình Hộ là một hoặc một nhóm người ăn chung, ở chung trong một chỗ từ 6 tháng trở lên trong 12 tháng qua và có chung quỹ thu chi. Thành viên hộ: Những người được coi là thành viên của hộ phải thỏa mãn đồng thời hai điều kiện sau: (1) Cùng ăn, ở chung trong hộ 6 tháng trở lên trong 12 tháng qua; (2) Có chung quỹ thu chi, nghĩa là mọi khoản thu nhập của thành viên đều được đóng góp vào ngân sách chung của hộ và mọi khoản chi tiêu của họ đều lấy từ ngân sách đó. Có nhiều kiểu hộ dân cư: - Hộ dân cư 2 thế hệ, gồm bố mẹ và các con của họ.

- Hộ dân cư nhiều thế hệ, cấu thành từ chủ hộ, vợ và các con của chủ hộ; bố/mẹ chủ hộ, cháu và những người khác, mà họ có thể có quan hệ huyết thống hoặc không, cùng ăn ở chung trong một chỗ ở với thời gian 6 tháng trở lên trong 12 tháng qua. - Hộ dân cư gồm hai, ba cặp vợ chồng và không có con cái. - Hộ độc thân. Thu nhập Thu nhập của hộ gia đình là toàn bộ số tiền và giá trị hiện vật mà hộ và các thành viên trong hộ nhận được trong một thời gian nhất định (12 tháng qua), bao gồm: (1) Thu nhập từ tiền lương, tiền công; (2) Thu từ sản xuất NLT (trừ chi phí sản 123doc 6 xuất và thuế sản xuất); (3) Thu từ sản xuất ngành nghề phi nông, lâm nghiệp, thủy sản (trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất); (4) Thu khác tính vào TN (không tính tiền rút tiết kiệm, bán tài sản, vay thuần tuý, thu nợ và các khoản chuyển nhượng vốn nhận được).

Các khoản TN nói trên được hiểu như sau: - Thu nhập từ tiền công, tiền lương là toàn bộ số tiền công, tiền lương, tiền lễ, tết, các khoản thưởng, đồng phục, ăn trưa, phụ cấp công tác, trợ cấp ốm đau, trợ cấp tai nạn lao động, trợ cấp thai sản,.và giá trị hiện vật quy thành tiền mà người lao động nhận được từ hoạt động làm công ăn lương trong năm nghiên cứu. - Thu nhập từ sản xuất NLT (gọi chung là nông nghiệp) của hộ là toàn bộ số tiền và giá trị hiện vật quy thành tiền sau khi đã trừ thuế và chi phí sản xuất mà hộ gia đình nhận được từ hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp, đánh bắt, nuôi trồng thủy sản hộ tự làm trong năm nghiên cứu. Thu nhập từ sản xuất NLT của hộ bao gồm: thu nhập từ trồng trọt, thu nhập từ chăn nuôi, thu nhập từ hoạt động dịch vụ nông nghiệp, thu nhập từ hoạt động săn bắt, thuần dư ng động vật hoang dã, thu nhập từ lâm nghiệp và thu nhập từ các hoạt động đánh bắt và nuôi trồng thủy sản. - Thu nhập từ sản xuất kinh doanh ngành phi NLT (gọi chung sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp) của hộ là toàn bộ số tiền và giá trị hiện vật quy thành tiền sau khi đã trừ thuế và chi phí sản xuất mà hộ gia đình nhận được từ hoạt động sản xuất công nghiệp, xây dựng, thương mại và dịch vụ hộ tự làm trong năm nghiên cứu.

- Thu khác được tính vào thu nhập của hộ là toàn bộ số tiền và giá trị hiện vật quy thành tiền mà hộ gia đình nhận được từ các khoản thu khác được tính vào thu nhập như thu cho biếu, mừng, lãi tiết kiệm,… trong năm nghiên cứu. Các khoản thu không tính vào thu nhập gồm rút tiền tiết kiệm, thu nợ, bán tài sản, vay nợ, tạm ứng và các khoản chuyển nhượng vốn nhận được do liên doanh, liên kết trong sản xuất kinh doanh. 123doc 7 Như vậy, thu nhập của hộ gia đình là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, làm công ăn lương, hoạt động trợ cấp của Nhà nước và hoạt động trợ giúp xã hội mà hộ nhận được trong một thời gian nhất định (thường là một năm). Thu nhập Tổng thu nhập Tổng CP vật chất và DV = - sử dụng vào hoạt động của hộ của hộ SXKD của hộ 2.

Khái niệm về bất bình đẳng trong phân phối thu nhập Trong phân phối TN là có sự khác biệt nhau lớn về tình hình TN giữa các nhóm người, khu vực khác nhau trong xã hội là thể hiện sự bất bình đẳng. Sự bất bình đẳng luôn diễn ra mọi lúc, mọi nơi dưới nhiều hình thức khác nhau trong đời sống hàng ngày. Trong xã hội có bất cứ một phân biệt nào như: phân biệt màu da, phân biệt chủng tộc, phân biệt tôn giáo, phân biệt nguồn gốc, khuynh hướng chính trị,… làm ảnh hưởng và làm tổn hại đến cơ hội tiếp cận hay đối xử không công bằng trong công việc và nghề nghiệp có sự khác nhau thì được coi là có sự bất bình đẳng. Đo lƣờng bất bình đẳng trong phân phối thu nhập Tình trạng bất bình đẳng trong phân phối thu nhập ở các lãnh thổ khác nhau, biểu hiện với những mức độ cũng khác nhau.

Việc cải thiện sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập đã trở thành những vấn đề nóng và trọng tâm trong quá trình phát triển kinh tế được quan tâm ở hầu hết các nước. Thước đo bất bình đẳng trong thu nhập đã được các nhà kinh tế và tổ chức thế giới sử dụng phổ biến trong phân tích và nghiên cứu kinh tế là hệ số Gini, đường cong Lorenz, hệ số chênh lệch thu nhập, tiêu chuẩn ngân hàng thế giới (WB) và chỉ số phát triển giới. Hạng (Rank) 1  R  Ym  Y1    µ: thu nhập bình quân đầu người. Ym: Thu nhập của người giàu nhất Y1: Thu nhập của người nghèo nhất.

Ý nghĩa: - Rank cao: bất bình đẳng cao. - Rank thấp: công bằng hơn. Tỉ số Kuznet (Kuznets Ratios) Tỷ số giữa thu nhập của X% giàu nhất trên thu nhập của Y% người nghèo nhất. Độ lệch tuyệt đối trung bình (M) 1 m M   n jY j   n j 1 µ: Thu nhập bình quân đầu người.

n: Tổng số nhóm hộ. nj: Số nhóm hộ thứ j. Yj: Thu nhập của người thứ j. Hệ số GINI (Gini Concentration Ratio) Hệ số GINI (hệ số Logen) được tính theo công thức: ∑Pi (Fi + Fi -1) G=1- 10.000 Trong đó: 123doc 9 Pi: Dân số.

Fi: Thu nhập cộng dồn. Hệ số này nhận giá trị từ 0 đến 1, càng gần 1 càng bất bình đẳng và được tính theo thu nhập hay chi tiêu. Biểu thị hình học qua đường cong Lorenz, hệ số Gini tính như sau: Diện tích phần nằm giữa đường cong Lorenz và đường thẳng 45 độ (A) G = Tổng diện tích nằm dưới đường thẳng 45 độ (A+B) % Thu nhập cộng dồn A B % số hộ cộng dồn Hình 2. Biểu đồ mô phỏng đƣờng cong Lorenz Nguồn: Lý thuyết mô phỏng đường cong Lorenz.

Khi đường cong Lorenz trùng với đường thẳng 450 (đường bình đẳng tuyệt đối) thì hệ số Gini bằng 0 (vì A=0), xã hội có sự phân phối thu nhập tuyệt đối. Nếu đường cong Lorenz trùng với trục hoành, hệ số Gini bằng 1 (vì B=0), xã hội có sự phân phối bất bình đẳng tuyệt đối. Tiêu chuẩn “40%” của Ngân hàng Thế giới Tỷ lệ thu nhập chiếm trong tổng thu nhập dân cư của 40% dân số có mức trung bình thấp nhất trong xã hội. Có một số bất bình đẳng như sau: 123doc 10 - Thu nhập 40% của dân số có mức TN thấp nhất trong xã hội chiếm tỷ lệ lớn hơn 17% của tổng TN thì bất bình đẳng không cao.

- Thu nhập 40% của dân số có mức TN thấp nhất trong xã hội chiếm tỷ lệ từ 12% - 17% của tổng TN thì bất bình đẳng tương đối. - Thu nhập 40% của dân số có mức TN thấp nhất trong xã hội chiếm tỷ lệ nhỏ hơn 12% của tổng TN thì bất bình đẳng cao. Hệ số chênh lệch về thu nhập giữa nhóm hộ giàu và nhóm hộ nghèo Người ta chia tổng số hộ ra thành 5 nhóm với số hộ bằng nhau (mỗi nhóm có số hộ bằng 20% tổng số hộ), theo mức thu nhập bình quân đầu người như sau: - Nhóm 1 là nhóm nghèo. - Nhóm 2 là nhóm dưới trung bình (cận nghèo).

- Nhóm 3 là nhóm trung bình. - Nhóm 4 là nhóm khá. - Nhóm 5 là nhóm giàu. Các công trình nghiên cứu trƣớc đây - Hoàng Văn Kình, Bob Baulch, Lê Quí Đăng, Nguyễn Văn Đông, Ngô Doãn Goắc và Nguyễn Ngọc Khoa (2001) trong nghiên cứu “Yếu tố quyết định thu nhập từ lao động” phương pháp phân tích hồi quy được sử dụng.

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình: + Thu nhập từ lao động bình quân đầu người của hộ gia đình phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập/giờ lao động, tiếp đó là phụ thuộc vào số giờ làm việc bình quân và tỷ lệ người làm việc. + Vùng có ảnh hưởng mạnh tới TN trên giờ lao động. TN trên giờ lao động tăng đáng kể khi chuyển dần từ Bắc vào Nam, với tỷ lệ cao nhất tại vùng Đông Nam Bộ (có trung tâm là TP. Hồ Chí Minh).

Mặc dù có sự tăng trưởng kinh tế đáng kể tại Hà Nội, thu nhập/giờ lao động ở vùng đồng bằng Sông Hồng tăng không 123doc 11 nhanh như các vùng khác trong giai đoạn 1993 - 1998. Vì vậy, vị trí tính theo thu nhập của vùng này đã giảm đi. Thời gian làm việc bình quân không khác nhau nhiều giữa các vùng, mặc dù có bằng chứng về tình trạng thiếu việc làm ở các vựa lúa đồng bằng Sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. + Chênh lệch giữa khu vực thành thị và nông thôn đã tăng lên.

Sự khác nhau này hoàn toàn do sự tăng lên nhanh hơn thu nhập/giờ lao động ở khu vực thành thị so với nông thôn; thời gian làm việc tại các vùng nông thôn trên thực tế tăng nhanh hơn so với các đô thị trung tâm, làm giảm nhẹ sự khác nhau về mức thu nhập giữa khu vực thành thị và nông thôn.