Luận văn thạc sĩ đánh giá tác động của hoạt động sản xuất làng nghề cơ khí phùng xá huyện thạch thất thành phố hà nội tới chất lượng môi trường

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của sản xuất làng nghề cơ khí Phùng Xá đến chất lượng môi trường tại huyện Thạch Thất, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hùng Minh
• Trường học: Trường Đại Học Tài Nguyên Và Môi Trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Sản Xuất Làng Nghề Cơ Khí Phùng Xá Đến Môi Trường Tại Thạch Thất, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số tác động của hoạt động sản xuất cơ khí đến môi trường
• 1.2. Một số đặc điểm về các làng nghề cơ khí
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của sản xuất làng nghề cơ khí Phùng Xá đến môi trường

Hoạt động sản xuất tại làng nghề cơ khí Phùng Xá đã tạo ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường Thạch Thất. Các quy trình sản xuất như nấu, cán thép và gia công kim loại thải ra một lượng lớn bụi, khí thải và nước thải. Theo số liệu quan trắc, nồng độ bụi trong không khí tại khu vực này vượt mức cho phép từ 1,4 đến 6,7 lần. Các chất ô nhiễm như kim loại nặng cũng được phát hiện với nồng độ vượt giới hạn cho phép, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng. Việc sử dụng công nghệ lạc hậu và thiết bị không đạt tiêu chuẩn trong sản xuất đã làm gia tăng ô nhiễm, đồng thời giảm hiệu quả sản xuất. Để bảo vệ môi trường, cần có các biện pháp quản lý và cải tiến công nghệ sản xuất.

1.1. Đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động của hoạt động sản xuất làng nghề cơ khí Phùng Xá cho thấy sự gia tăng ô nhiễm không khí, nước và đất. Các nguồn thải chính bao gồm bụi, khí thải từ lò nung và nước thải từ quá trình sản xuất. Nghiên cứu cho thấy, ô nhiễm không khí chủ yếu do bụi và khí độc hại từ các quá trình gia công kim loại. Nước thải từ các xưởng sản xuất chứa nhiều chất ô nhiễm, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Việc thiếu các hệ thống xử lý chất thải đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái địa phương.

1.2. Tác động đến sức khỏe cộng đồng

Hoạt động sản xuất tại làng nghề cơ khí Phùng Xá không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Nghiên cứu cho thấy, người dân sống gần khu vực sản xuất thường xuyên phải đối mặt với các vấn đề sức khỏe như bệnh hô hấp, dị ứng và các bệnh liên quan đến ô nhiễm kim loại nặng. Tiếng ồn từ máy móc cũng là một yếu tố gây stress và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để giảm thiểu tác động này, bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ sức khỏe và môi trường.

II. Quản lý môi trường tại làng nghề cơ khí Phùng Xá

Quản lý môi trường tại làng nghề cơ khí Phùng Xá hiện đang gặp nhiều khó khăn. Các quy định về bảo vệ môi trường chưa được thực thi nghiêm túc, dẫn đến tình trạng ô nhiễm kéo dài. Mặc dù có các chính sách từ chính quyền địa phương, nhưng việc thực hiện còn nhiều hạn chế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường. Việc áp dụng công nghệ sạch và các biện pháp xử lý chất thải là rất cần thiết để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe người dân.

2.1. Đánh giá hiện trạng quản lý môi trường

Hiện trạng quản lý môi trường tại làng nghề cơ khí Phùng Xá cho thấy nhiều bất cập. Các cơ sở sản xuất thường không có hệ thống xử lý nước thải, dẫn đến việc xả thải trực tiếp ra môi trường. Hệ thống giám sát chất lượng môi trường cũng chưa được thiết lập đầy đủ, khiến cho việc phát hiện và xử lý ô nhiễm gặp khó khăn. Cần có các biện pháp tăng cường quản lý, bao gồm việc xây dựng các quy định rõ ràng và tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động sản xuất.

2.2. Đề xuất giải pháp quản lý môi trường

Để cải thiện tình hình ô nhiễm tại làng nghề cơ khí Phùng Xá, cần triển khai các giải pháp quản lý môi trường hiệu quả. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường và sức khỏe. Thứ hai, khuyến khích các cơ sở sản xuất áp dụng công nghệ sạch và hệ thống xử lý chất thải. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường và tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động sản xuất tại các làng nghề truyền thống ở Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, thu hút khoảng 10 triệu lao động và đóng góp đáng kể vào GDP quốc gia. Tuy nhiên, song hành với lợi ích kinh tế là những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Tại Hà Nội, với hơn 1.350 làng nghề và gần 1 triệu lao động, giá trị sản xuất năm 2015 đạt trên 7.658 tỷ đồng, chiếm 8,4% giá trị sản xuất công nghiệp toàn thành phố. Làng nghề cơ khí Phùng Xá, huyện Thạch Thất, là một trong những làng nghề truyền thống nổi bật với sản phẩm chủ yếu là sắt thép xây dựng, đinh, bản lề, dây thép, tạo ra giá trị kinh tế cao nhưng cũng gây ra nhiều áp lực môi trường.

Nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của hoạt động sản xuất tại làng nghề cơ khí Phùng Xá đến chất lượng môi trường không khí, nước và đất, cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe người dân địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội, với dữ liệu thu thập trong năm 2018. Mục tiêu chính là đánh giá hiện trạng môi trường, xác định các áp lực ô nhiễm, đánh giá tác động đến sức khỏe cộng đồng và đề xuất các giải pháp quản lý môi trường phù hợp nhằm hướng tới phát triển bền vững cho làng nghề.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng mô hình DPSIR (Driving Forces - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng) để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế - xã hội và môi trường. Mô hình này giúp xác định động lực phát triển kinh tế (Driving Forces), các áp lực ô nhiễm (Pressure), hiện trạng chất lượng môi trường (State), tác động đến sức khỏe và sinh thái (Impact), cũng như các phản ứng và giải pháp quản lý (Response).

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nguồn thải ô nhiễm: Bụi, khí thải, nước thải, chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất cơ khí.
• Chất lượng môi trường: Đánh giá các chỉ tiêu không khí, nước mặt, nước dưới đất và đất theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Rủi ro môi trường: Đánh giá nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái dựa trên hệ số rủi ro (RQ).
• Quản lý môi trường làng nghề: Các chính sách, quy định pháp luật và biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu ô nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu điều tra xã hội học, quan trắc môi trường và tài liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý địa phương. Phương pháp phân tích gồm:

• Điều tra xã hội học: Phỏng vấn trực tiếp và phát phiếu điều tra với 80 hộ sản xuất cơ khí và cán bộ quản lý môi trường địa phương, nhằm thu thập thông tin về quy mô sản xuất, chất thải phát sinh, biện pháp bảo vệ môi trường và tình trạng sức khỏe người dân.
• Quan trắc và phân tích môi trường: Lấy mẫu không khí, nước mặt, nước dưới đất và đất tại 19 điểm lấy mẫu trong hai đợt (tháng 4 và tháng 6/2018). Các chỉ tiêu phân tích bao gồm bụi lơ lửng, khí NO2, CO, SO2, kim loại nặng (As, Cd, Cr), pH, COD, BOD5, kim loại trong nước và đất theo tiêu chuẩn TCVN và phương pháp EPA.
• Đánh giá rủi ro môi trường: Tính toán hệ số rủi ro (RQ) dựa trên tỷ lệ giữa nồng độ đo được và ngưỡng an toàn, theo hướng dẫn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA).
• Tính toán thải lượng ô nhiễm: Ước tính lượng khí thải và nước thải phát sinh dựa trên hệ số phát thải và khối lượng nguyên liệu sử dụng, áp dụng công thức chuẩn của EPA và phương pháp Aveirala.

Phương pháp chọn mẫu dựa trên công thức Yamane với sai số 0,1, đảm bảo độ tin cậy 90%. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Microsoft Excel và Word để tổng hợp, xử lý và trình bày kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và quy mô sản xuất: Tốc độ tăng trưởng GDP xã Phùng Xá giai đoạn 2015-2017 đạt trung bình 13,22%/năm. Làng nghề cơ khí có 378 cơ sở sản xuất, thu hút trên 3.000 lao động với thu nhập bình quân 6 triệu đồng/người/tháng. Sản lượng sản phẩm đạt khoảng 4.100 tấn/tháng, trong đó sắt thép xây dựng chiếm 20.000 tấn/năm, bản lề 4.500 tấn/năm, đinh 350 tấn/năm.

2. Nguồn thải và áp lực môi trường: Làng nghề sử dụng khoảng 1,8 tấn than đá/tháng cho các lò nung, phát sinh bụi, CO, SO2, NOx và khí thải khác. Tải lượng ô nhiễm do đốt than ước tính gồm CO2 0,044 tấn/năm, CO 0,297 tấn/năm, SO2 0,218 tấn/năm, NOx 0,168 tấn/năm và bụi 0,180 tấn/năm. Nước thải chứa kim loại nặng (Zn, Fe, Cr), dầu mỡ và các chất hữu cơ, vượt quy chuẩn cho phép từ 1,1 đến 1,5 lần ở một số chỉ tiêu COD, BOD5. Đất bị ô nhiễm kim loại nặng do chất thải rắn và nước thải chưa được xử lý triệt để.

3. Chất lượng môi trường: Kết quả quan trắc cho thấy nồng độ bụi lơ lửng và kim loại nặng trong không khí vượt giới hạn cho phép từ 1,4 đến 6,7 lần tại các điểm gần khu vực sản xuất. Nước mặt và nước dưới đất có hàm lượng kim loại nặng như Fe, Zn vượt quy chuẩn từ 1,3 đến 2 lần. Đất tại các khu vực sản xuất có hàm lượng As, Pb, Zn cao hơn vùng đối chứng.

4. Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng: Tỷ lệ mắc các bệnh hô hấp, viêm da, đau mắt và các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường tại làng nghề Phùng Xá cao hơn mức trung bình. Khoảng 60% dân cư có triệu chứng bệnh liên quan đến thần kinh và hô hấp. Người lao động làm việc trong điều kiện thiếu trang bị bảo hộ, tiếp xúc lâu dài với bụi và khí độc, dẫn đến suy giảm sức khỏe và tai nạn lao động.

Thảo luận kết quả

Các kết quả cho thấy hoạt động sản xuất cơ khí tại Phùng Xá tạo ra áp lực lớn lên môi trường không khí, nước và đất, tương tự các nghiên cứu tại các làng nghề tái chế kim loại khác ở Việt Nam và quốc tế. Việc sử dụng công nghệ lạc hậu, quy mô hộ gia đình, thiếu hệ thống xử lý chất thải là nguyên nhân chính gây ô nhiễm. So sánh với các làng nghề như Đa Hội (Bắc Ninh) và Vân Chàng (Nam Định), mức độ ô nhiễm tại Phùng Xá tuy thấp hơn nhưng vẫn vượt quy chuẩn cho phép, đặc biệt là bụi và kim loại nặng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tải lượng ô nhiễm khí thải, bảng so sánh nồng độ các chỉ tiêu môi trường với quy chuẩn quốc gia, và biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh theo nhóm dân cư. Những phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý chất thải: Triển khai hệ thống xử lý khí thải, nước thải tập trung tại khu vực làng nghề trong vòng 2 năm tới, do UBND huyện Thạch Thất phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện, nhằm giảm tải lượng bụi và kim loại nặng phát thải ra môi trường.

2. Đào tạo và nâng cao nhận thức người lao động: Tổ chức các khóa đào tạo về an toàn lao động, sử dụng trang thiết bị bảo hộ cá nhân cho trên 90% công nhân trong 1 năm, do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

3. Quy hoạch và di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm: Lập kế hoạch di dời các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, lạc hậu ra khỏi khu dân cư trong vòng 3 năm, nhằm giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp của người dân với nguồn ô nhiễm.

4. Tăng cường giám sát và xử lý vi phạm môi trường: Thiết lập hệ thống quan trắc môi trường định kỳ, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về bảo vệ môi trường, đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

5. Khuyến khích áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn: Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các hộ sản xuất đầu tư công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường trong vòng 5 năm, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu ô nhiễm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và phát triển nông thôn: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển làng nghề bền vững, kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

2. Các hộ sản xuất và doanh nghiệp làng nghề cơ khí: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý môi trường được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người lao động.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành khoa học môi trường, phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực tế và phân tích tác động môi trường trong bối cảnh làng nghề truyền thống.

4. Tổ chức phi chính phủ và các tổ chức hỗ trợ phát triển bền vững: Dựa trên kết quả nghiên cứu để triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường làng nghề.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động sản xuất cơ khí tại làng nghề Phùng Xá gây ô nhiễm môi trường như thế nào?
   Hoạt động này phát sinh bụi kim loại, khí thải CO, SO2, NOx từ lò nung than, nước thải chứa kim loại nặng và dầu mỡ, cùng với chất thải rắn không được xử lý triệt để, gây ô nhiễm không khí, nước và đất vượt quy chuẩn cho phép.

2. Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường làng nghề đến sức khỏe người dân ra sao?
   Người dân và công nhân tiếp xúc lâu dài với bụi và khí độc có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp, viêm da, đau mắt và các bệnh thần kinh cao hơn mức trung bình, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động môi trường tại Phùng Xá?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình DPSIR kết hợp điều tra xã hội học, quan trắc môi trường thực địa, phân tích phòng thí nghiệm và đánh giá rủi ro môi trường theo phương pháp hệ số rủi ro của EPA.

4. Các giải pháp chính để giảm thiểu ô nhiễm tại làng nghề là gì?
   Bao gồm xây dựng hệ thống xử lý chất thải tập trung, đào tạo người lao động về an toàn, quy hoạch di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, tăng cường giám sát và khuyến khích áp dụng công nghệ sạch.

5. Làm thế nào để các cơ quan quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Kết quả cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển làng nghề bền vững, thiết lập hệ thống giám sát môi trường và triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao nhận thức cộng đồng.

Kết luận

• Hoạt động sản xuất cơ khí tại làng nghề Phùng Xá đóng góp lớn vào phát triển kinh tế địa phương với sản lượng sản phẩm hàng năm lên đến hàng chục nghìn tấn.
• Tuy nhiên, hoạt động này gây ra ô nhiễm môi trường không khí, nước và đất vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người dân.
• Mô hình DPSIR và phương pháp đánh giá rủi ro môi trường đã giúp xác định rõ các áp lực và tác động, làm cơ sở cho đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả.
• Các giải pháp ưu tiên bao gồm xây dựng hệ thống xử lý chất thải, đào tạo nâng cao nhận thức, quy hoạch di dời cơ sở sản xuất và áp dụng công nghệ sạch.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình thực hiện trong vòng 2-5 năm, kêu gọi sự phối hợp của chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm phát triển làng nghề bền vững, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Để tiếp tục phát triển bền vững, các bên liên quan cần hành động ngay từ bây giờ, áp dụng các giải pháp kỹ thuật và chính sách phù hợp, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá định kỳ chất lượng môi trường tại làng nghề cơ khí Phùng Xá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số tác động của hoạt động sản xuất cơ khí đến môi trường 1. Một số đặc điểm về các làng nghề cơ khí Các làng nghề cơ khí tồn tại song song cùng các làng nghề tái chế kim loại, góp phần không nhỏ trong việc tiêu thụ sản phẩm từ các làng nghề tái chế kim loại.

Các làng nghề cơ khí sử dụng nguyên liệu chủ yếu là sắt vụn, sắt thép phế liệu và được xếp vào loại hình làng nghề tái chế kim loại. Số lượng làng nghề tái chế kim loại chiếm tỷ lệ lớn nhất trong nhóm các làng nghề tái chế chất thải và phế thải. Trong tổng số 90 làng nghề tái chế thì làng nghề tái chế kim loại chiếm 81 làng nghề. Có thể kể đến một số làng nghề tái chế kim loại tiêu biểu như làng nghề cơ khí Tống Xá – Yên Xá – Nam Định; làng nghề đúc nhôm Vân Chàng - Nam Định; làng nghề đúc đồng Ngũ Xá – Hà Nội; làng đúc nhôm Mẫn Xá – Bắc Ninh…[4] Công nghệ tái chế kim loại đã góp phần giải quyết một lượng không nhỏ thép phế liệu như các đồ gia dụng bằng thép, các chi tiết máy móc đã cũ hỏng hay các vật dụng phế liệu từ kim loại.

Các phế liệu sắt thép này được phân thành các loại có kích thước khác nhau, thép có kích thước lớn được đưa đi cắt hơi, thép có kích thước nhỏ hơn được đưa qua lò nung, sau đó đưa vào máy cán, tùy theo loại sản phẩm cán mà kích thước và hình dạng lỗ cán phù hợp. Kim loại tái chế Phân loại Gia công sơ bộ Nấu (Tẩy rỉ, rửa) Cắt Đổ vào khuôn Hàn, dập, cán, kéo Thành phẩm Sản phẩm Hình 1. Quy trình tái chế kim loại tại các làng nghề [5] 3 Luan van Trong các làng nghề này tuy có thể khác nhau về quy trình sản xuất, quy trình công nghệ nhưng đều có một số đặc điểm chung sau: - Các làng nghề phần lớn có quy mô vừa và nhỏ, nằm xen kẽ với khu dân cư, hình thành chủ yếu trên cơ sở hộ gia đình, kinh nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. - Công nghệ sản xuất và thiết bị ở các làng nghề phần lớn lạc hậu, chắp vá.

Máy móc thiết bị sử dụng trong các làng nghề phần lớn là loại cũ, mua từ Trung Quốc hoặc mua thanh lý từ các nhà máy của Việt Nam, một số là sản phẩm tự tạo. Các thiết bị này có nguyên tắc làm việc đơn giản, được thiết kế tùy theo quy mô và điều kiện kinh tế của từng hộ sản xuất nên vấn đề bảo vệ môi trường hầu như chưa được quan tâm. Lò đốt tại các làng nghề tái chế kim loại chủ yếu là loại lò đốt thủ công lạc hậu, tuy nhiên các lò này đã được nâng cấp cải tiến phù hợp với yêu cầu của sản phẩm hiện nay. Đối với một số cơ sở sản xuất lớn, các công ty TNHH được doanh nghiệp tư nhân xây dựng tại các làng nghề lâu năm như Đa Hội, Vân Chàng.đã có cải tiến lớn về công nghệ, xây dựng và lắp đặt một số lò nung hiện đại cho phép nung được các sản phẩm chất lượng cao, độ dày mỏng khác nhau.giảm được ô nhiễm nhiệt và khí thải ra môi trường [4].

- Trình độ người lao động ở các làng nghề chủ yếu là lao động thủ công. Kiến thức tay nghề không toàn diện dẫn tới tiêu hao nhiều nguyên nhiên liệu, làm tăng phát thải, ảnh hưởng tới giá thành sản phẩm và chất lượng môi trường. Hiện nay, trên địa bàn Thành phố Hà Nội các làng nghề cơ khí có lượng sản phẩm lớn và duy trì được nghề là: làng nghề cơ khí Phùng Xá – xã Phùng Xá – huyện Thạch Thất; làng nghề rèn thôn Đa Sỹ – phường Kiến Hưng – quận Hà Đông; làng nghề cơ khí thôn Rùa Thượng, cơ khí thôn Gia Vĩnh, cơ khí thôn Rùa Hạ, kim khí thôn Dụ Tiền, kim khí thôn Từ Am – xã Thanh Thùy – huyện Thanh Oai; làng nghề kim khí thôn Liễu Nội – xã Khánh Hạ – huyện Thường Tín;.Sản phẩm của một số làng nghề cơ khí của Hà Nội được thể hiện ở bảng 1. Sản phẩm của một số làng nghề cơ kim khí của Hà Nội TT Làng nghề Sản phẩm 1 Phùng Xá Đinh, bản lề, dây thép, cửa sếp, thép xây dựng 2 Đa Sĩ Dao, kéo các loại 3 Liễu Nội Lò so, chân chống xe đạp, xe máy, khoá dây… 4 Rùa Hạ Bản lề, cửa hoa, cửa sếp, phụ tùng xe đạp, đồ điện… 5 Rùa Thượng Đinh, bản lề, đồ điện, chi tiết xe đạp, xe máy… Nguồn:Nguyễn Trần Điện, 2016 [6] 4 Luan van Làng nghề rèn thôn Đa Sỹ quận Hà Đông có nghề rèn truyền thống đã hình thành và phát triển hàng trăm năm nay.

Trước năm 1996, cả làng chỉ có hơn 300 lò rèn, sản lượng trung bình hàng năm chỉ hơn 2 triệu sản phẩm/năm. Những sản phẩm này được một số gia đình khá giả làm nhiệm vụ thu gom và tiêu thụ khắp cả nước. Đến năm 2017, làng có khoảng 900 hộ làm nghề rèn với số lượng lao động địa phương và lân cận khoảng 5. Sản phẩm rèn tập trung vào hai mặt hàng chính là dao và kéo, đa dạng về chủng loại, kiểu dáng, kích thước.

Đa số các hộ gia đình đã đưa máy móc vào sản xuất. Nhờ vậy, đời sống nhân dân đã được cải thiện, sản phẩm làm ra tạo được uy tín với người tiêu dùng trên cả nước [5]. Làng nghề kim khí thôn Gia Vĩnh huyện Thanh Oai, từ những sản phẩm đơn giản như đinh, bản lề…đến nay bằng sự cần cù sáng tạo của người dân, cộng với sự đầu tư một số máy móc cho sản xuất nên sản phẩm làm ra đã rất đa dạng, thu hút hơn 70% số lao động trong thôn. Bằng sự phấn đấu của mình, sản phẩm kim khí truyền thống của làng nghề kim khí Gia Vĩnh đã được tiêu thụ rộng rãi trên khắp cả nước.

Làng nghề kim khí thôn Liễu Nội huyện Thường Tín, hiện nay sản phẩm chủ yếu của làng nghề là lò so chân chống xe máy, xe đạp, lò so để làm xương ghế. Nhiều gia đình đã bắt đầu sản xuất một số chi tiết phụ của xe máy, xe đạp, khoá dây…Nghề cơ khí ở đây chủ yếu vẫn làm thủ công, việc trang bị máy móc còn rất ít [7]. Làng nghề cơ khí Phùng Xá huyện Thạch Thất là làng nghề cơ kim khí lớn của tỉnh Hà Tây cũ. Nghề có từ lâu đời nhưng trước đây chỉ dừng ở việc sản xuất cày bừa, cuốc, xẻng.

Sau này đã phát triển sản xuất xe cải tiến, bản lề, cửa xếp, xiên hoa. Các năm trở lại đây, làng nghề nấu thép, cán thép, làm ống nước và còn có tới trên 20 bể mạ, nghĩa là khép kín dây chuyền sản xuất từ khâu đầu đến khâu cuối. Trang thiết bị máy móc, công nghệ ở đây đã được công nghiệp hoá rất nhiều so với các làng nghề cơ khí khác trên địa bàn thành phố. Làng Rùa huyện Thanh Oai đã bỏ sản xuất sản phẩm nhỏ lẻ với lò rèn cổ truyền, trang bị máy móc chuyển sang sản xuất phụ tùng xe đạp, xe máy, máy cơ khí nhỏ và phụ tùng như ốc, vít bằng công nghệ mới, có thu nhập cao hơn.

Làng Rùa đã có từ 40 đến 50 xưởng sản xuất cơ khí lớn với khoảng 30 lao động, xưởng nhỏ 10 lao động, mỗi xưởng sản xuất lớn có 12 - 15 máy. Trong làng có 75% số hộ sản xuất phụ tùng xe máy, 5% số hộ làm dịch vụ cho các xưởng [8]. Làng nghề cơ khí Rùa Thượng trước đây sản phẩm chủ yếu là đinh, bản lề, yên xe đạp. Đến nay với quy mô sản xuất lớn hơn, làng nghề đã có nhiều thay đổi.

Một số hộ đã đầu tư máy công cụ, máy đột dập trăm tấn tạo dây chuyền sản xuất khép kín làm phong phú thêm các mặt hàng. Bên cạnh những sản phẩm truyền thống, còn có các mặt hàng vật liệu xây dựng, vật liệu đồ điện, các chi tiết xe đạp, xe máy. 5 Luan van Làng nghề cơ khí thôn Rùa Hạ, với hơn 80% số hộ sản xuất, quy mô sản xuất thành nhà xưởng, các dây chuyền sản xuất khép kín, làng nghề ngày càng phát triển. Sản phẩm rất đa dạng gồm: bản lề, cửa hoa, cửa xếp, phụ tùng xe đạp, đồ điện gia dụng…có chất lượng cao, thích ứng với thị trường trong nước [8].

Một số loại nguồn thải cơ bản trong hoạt động sản xuất cơ khí a) Bụi và khí thải Hoạt động sản xuất cơ khí phát sinh bụi, khí thải từ các hoạt động như: vận chuyển nguyên vật liệu, gia công kim loại, nấu, cán. Quá trình vận chuyển nguyên vật liệu tới các làng nghề phát sinh bụi từ khói thải của xe chuyên chở. Ngoài ra một phần bụi bám trên bề mặt kim loại do chứa các tạp chất đất đá… cũng phát tán vào môi trường không khí. Hàm lượng cao của bụi trong không khí có tác động tiêu cực đến môi trường sống của con người và hệ sinh thái trong khu vực.

Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm ở nước ta, bụi trong không khí rất dễ trở thành tác nhân gây nhiễm khuẩn đường hô hấp mãn tính cũng như các bệnh về da và đường tiêu hoá. Bên cạnh đó lượng bụi lắng trong không khí có thể cản trở quá trình quang hợp của thực vật dẫn tới sự giảm sút năng suất của hệ sinh thái nói chung và cây trồng nói riêng [5]. Quá trình gia công sơ bộ kim loại phát sinh một lượng lớn bụi chứa kim loại nặng và bụi của vật liệu độc hại. Trong quá trình nấu, người ta thường dùng than, củi.

Việc đốt than phát sinh một lượng lớn bụi, khói và các khí ô nhiễm như CO2, SO2, NOx và chất hữu cơ bay hơi. Hoạt động cơ khí nói riêng và tái chế kim loại nói chung sử dụng một lượng lớn than, chính vì thế mà thải lượng ô nhiễm của nó cũng là lớn nhất. Khí thải phát sinh từ quá trình nấu chảy nguyên liệu. Do trong nguyên liệu có dính nhiều tạp chất cũng như các lớp sơn, mạ bị cháy và thải vào không khí lượng khói bụi, khí thải lò đốt.

Quá trình nhúng rửa, mạ sản phẩm với hỗn hợp hóa chất độc hại đựng trong các bể, thùng chứa, không được đậy nắp khiến cho không gian phân xưởng ô nhiễm bởi mùi ngột ngại. Ngoài ra, hơi axít, hơi kiềm, hơi kim loại, hơi hoá chất từ các quá trình hàn chập, quá trình mạ, lò nấu kim loại và hoạt động của các xưởng rút sắt dây là các nguồn phát thải các khí gây ô nhiễm này.