Đánh Giá Tác Động Môi Trường Của Dự Án Xây Dựng Khu Đô Thị Đông Hà - Soi Lần

Dự án xây dựng khu đô thị Đông Hà - Soi Lần là một trong những dự án quan trọng nhằm phát triển kinh tế xã… 78 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2015.

• Tác giả: Hoàng Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Kim Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Và Quản Lý Đô Thị
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Môi Trường Dự Án Khu Đô Thị Đông Hà - Soi Lần
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TRONG DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Dự án xây dựng khu đô thị
• 1.1.3. Phân loại dự án xây dựng khu đô thị
• 1.1.4. Vai trò và sự cần thiết phải phát triển các dự án xây dựng khu đô thị mới
• 1.2. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG
• 1.2.1. Khái niệm về đánh giá tác động môi trường
• 1.2.2. Vai trò và lợi ích của đánh giá tác động môi trường
• 1.2.3. Đánh giá tác động môi trường trong dự án xây dựng khu đô thị mới
• 1.3. NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TRONG DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI
• 1.3.1. Nội dung chính của báo cáo đánh giá tác động môi trường trong dự án xây dựng khu đô thị mới
• 1.3.2. Nguyên tắc trong đánh giá tác động môi trường
• 1.3.3. Nguyên tắc trong chỉ đạo đánh giá tác động môi trường
• 1.3.4. Nguyên tắc thực hiện đánh giá tác động môi trường
• 1.3.5. Quy trình thực hiện đánh giá tác động môi trường trong dự án xây dựng khu đô thị mới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG DỰ ÁN XÂY DỰNG TIỂU KHU ĐÔ THỊ ĐÔNG HÀ - SOI LẦN
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN XÂY DỰNG TIỂU KHU ĐÔ THỊ ĐÔNG HÀ - SOI LẦN
• 2.1.1. Vị trí địa lý của dự án
• 2.1.2. Điều kiện khí hậu
• 2.1.3. Chất lượng môi trường của khu vực trước khi thực hiện dự án
• 2.1.4. Khu tái định cư Đông Hà
• 2.1.5. Khu tái định cư Soi Lần
• 2.1.6. Chất lượng nước mặt - sông Hồng
• 2.1.7. Chất lượng nước ngầm
• 2.1.8. Hiện trạng khu vực thực hiện dự án
• 2.1.8.1. Khu tái định cư Đông Hà
• 2.1.8.2. Khu tái định cư Soi Lần
• 2.2. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA DỰ ÁN
• 2.2.1. Tác động môi trường có lợi của dự án
• 2.2.2. Các tác động môi trường bất lợi của dự án
• 2.2.2.1. Tác động do việc di dời, giải tỏa trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư
• 2.2.2.2. Tác động trong giai đoạn thi công xây dựng công trình
• 2.2.3. Nguyên nhân từ báo cáo ĐTM
• 2.2.3.1. Do chất lượng báo cáo không đảm bảo
• 2.2.3.2. Do sai phạm từ công tác thẩm định báo cáo và giám sát môi trường
• 2.2.3.3. Do thời gian thực hiện báo cáo ĐTM
• 2.2.4. Nguyên nhân trong quá trình thực hiện dự án
• 2.2.4.1. Ý thức trách nhiệm của các nhà thầu không cao
• 2.2.4.2. Do ý thức bảo vệ môi trường của những người liên quan
• 2.2.4.3. Do công tác quản lý, giám sát chưa chặt chẽ
• 2.2.4.4. Do thời gian thực hiện dự án bị kéo dài so với dự kiến
• 2.2.4.5. Nguyên nhân khác
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM THIỂU SỰ KHÁC BIỆT GIỮA TÁC ĐỘNG THỰC TẾ VÀ BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI
• 3.1. NHÓM GIẢI PHÁP NHẰM LÀM TĂNG TÍNH THỰC TIỄN CỦA BÁO CÁO ĐTM
• 3.1.1. Đảm bảo yêu cầu chất lượng của báo cáo ĐTM
• 3.1.2. Đào tạo những cán bộ có trình độ chuyên môn cao, tâm huyết với nghề nghiệp
• 3.1.3. Thực hiện chặt chẽ công tác lập, kiểm định báo cáo chặt chẽ hơn
• 3.1.4. Ứng dụng khoa học công nghệ tân tiến nhất
• 3.2. NHÓM GIẢI PHÁP GIẢM TÁC ĐỘNG TỚI MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN DỰ ÁN
• 3.2.1. Nâng cao ý thức trách nhiệm các nhà thầu thực hiện công trình
• 3.2.2. Tăng cường ý thức người dân
• 3.2.3. Quản lý, giám sát chặt chẽ trong quá trình thực hiện dự án
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tác Động Môi Trường Dự Án Đông Hà Soi Lần

Dự án xây dựng khu đô thị Đông Hà - Soi Lần là một trong những dự án quan trọng nhằm phát triển kinh tế xã hội tại tỉnh Lào Cai. Việc đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án này không chỉ giúp nhận diện các tác động tiêu cực mà còn đề xuất các biện pháp khắc phục hiệu quả. Đánh giá tác động môi trường là một quy trình cần thiết để đảm bảo rằng các hoạt động xây dựng không gây hại đến môi trường xung quanh.

1.1. Khái Niệm Về Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường là quá trình phân tích và dự đoán các tác động của một dự án đến môi trường tự nhiên và xã hội. Quy trình này giúp xác định các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực và tối ưu hóa lợi ích cho cộng đồng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Nó giúp các nhà đầu tư và chính quyền địa phương đưa ra quyết định đúng đắn về việc triển khai dự án.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Mặc dù đánh giá tác động môi trường là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Các vấn đề như thiếu dữ liệu, sự không đồng nhất trong quy trình thực hiện và ý thức bảo vệ môi trường của các bên liên quan là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu Dữ Liệu Chính Xác

Việc thiếu dữ liệu chính xác về điều kiện môi trường trước khi dự án được thực hiện có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đưa ra các biện pháp khắc phục hiệu quả.

2.2. Ý Thức Bảo Vệ Môi Trường Của Các Bên Liên Quan

Ý thức bảo vệ môi trường của các nhà thầu và cộng đồng dân cư là yếu tố quyết định đến thành công của việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường trong dự án.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tác Động Môi Trường Hiệu Quả

Để đánh giá tác động môi trường một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng các công cụ phân tích và mô hình hóa sẽ giúp dự đoán chính xác hơn các tác động của dự án.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Mới Trong Đánh Giá

Công nghệ mới như GIS và mô hình hóa 3D có thể giúp phân tích và trực quan hóa các tác động môi trường một cách hiệu quả hơn.

3.2. Phân Tích So Sánh Giữa Dự Kiến Và Thực Tế

Phân tích so sánh giữa các dự kiến trong báo cáo ĐTM và thực tế thực hiện dự án sẽ giúp nhận diện các vấn đề và đề xuất các giải pháp khắc phục kịp thời.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Kết quả của việc đánh giá tác động môi trường không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Các biện pháp bảo vệ môi trường được đề xuất sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Môi Trường

Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường có thể giảm thiểu đáng kể các tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Khắc Phục

Các giải pháp khắc phục như tăng cường quản lý chất thải và nâng cao ý thức cộng đồng sẽ giúp cải thiện tình hình môi trường tại khu vực dự án.

V. Kết Luận Về Tác Động Môi Trường Dự Án Đông Hà Soi Lần

Đánh giá tác động môi trường của dự án khu đô thị Đông Hà - Soi Lần là một bước quan trọng trong việc đảm bảo phát triển bền vững. Việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.1. Tương Lai Của Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Tương lai của đánh giá tác động môi trường sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Dự Án Tương Lai

Cần có các quy định chặt chẽ hơn về đánh giá tác động môi trường cho các dự án tương lai nhằm đảm bảo rằng các tác động tiêu cực được giảm thiểu tối đa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ nhanh chóng tại Việt Nam dẫn đến sự gia tăng dân số cơ học tại các đô thị lớn, tạo ra áp lực nặng nề lên quỹ đất, nhà ở, việc làm và hệ thống hạ tầng kỹ thuật - xã hội hiện hữu. Nhằm giải quyết tình trạng quá tải và mất cân bằng phân bố dân cư, việc đầu tư xây dựng các khu đô thị mới và tiểu khu tái định cư đồng bộ là giải pháp mang tính chiến lược. Tuy nhiên, các hoạt động xây dựng quy mô lớn luôn kéo theo những tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên, đời sống dân sinh và trật tự an toàn xã hội tại khu vực dự án.

Tại tỉnh Lào Cai, việc thực hiện "Dự án phát triển các đô thị loại vừa - Tiểu dự án thành phố Lào Cai" (sử dụng nguồn vốn vay của Ngân hàng Thế giới - World Bank) bao gồm 4 hợp phần phát triển hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công ích. Trong đó, Hợp phần 1 yêu cầu triển khai xây dựng hai khu tái định cư (TĐC) Đông Hà và Soi Lần để bố trí chỗ ở mới cho 733 hộ dân bị ảnh hưởng bởi công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố. Mặc dù công tác đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã được phê duyệt theo quy định, song thực tế thi công tại các dự án xây dựng đô thị thường bộc lộ khoảng cách đáng kể giữa các dự báo trên văn bản và diễn biến ô nhiễm thực tế ngoài hiện trường.

Từ thực tiễn thực tập tại Phòng Tổng hợp - ĐTM thuộc Chi cục Bảo vệ Môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai), tác giả Hoàng Thanh Thảo đã thực hiện chuyên đề tốt nghiệp nhằm giải quyết các nhiệm vụ khoa học sau:

1. Xây dựng cơ sở khoa học và pháp lý về công tác ĐTM trong các dự án đầu tư xây dựng khu đô thị mới.
2. Khảo sát hiện trạng, phân tích và so sánh các tác động môi trường thực tế phát sinh trong giai đoạn giải phóng mặt bằng, thi công xây dựng tại hai khu TĐC Đông Hà - Soi Lần với các dự báo, cam kết trong báo cáo ĐTM đã được phê duyệt.
3. Xác định các nguyên nhân dẫn đến sự sai lệch và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm thu hẹp khoảng cách giữa báo cáo ĐTM và quá trình thực hiện dự án thực tế.

• Đối tượng nghiên cứu: Dự án xây dựng tiểu khu đô thị tái định cư Đông Hà - Soi Lần thuộc Hợp phần 1 của Dự án Phát triển đô thị loại vừa tại thành phố Lào Cai.
• Phạm vi nghiên cứu: Tác động môi trường tự nhiên và xã hội trong giai đoạn chuẩn bị mặt bằng và giai đoạn thi công xây dựng (thời điểm khảo sát thực địa tập trung vào tháng 3 và tháng 4 năm 2015) tại địa bàn phường Bình Minh, thành phố Lào Cai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp luật và hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành về quản lý đô thị và bảo vệ môi trường tại Việt Nam:

• Khung pháp lý và quản lý: Luật Bảo vệ Môi trường năm 2003, Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014; Nghị định số 11/2013/NĐ-CP ngày 14/01/2013 của Chính phủ về Quản lý đầu tư phát triển đô thị; Nghị định số 29/2011/NĐ-CP ngày 18/04/2011 của Chính phủ quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường.
• Khung lý thuyết ĐTM quốc tế: Hệ thống nguyên tắc ĐTM dành cho các nước đang phát triển do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) ban hành, bao gồm 7 nguyên tắc chỉ đạo (sự tham gia, tính công khai, tính chắc chắn, tính trách nhiệm, sự tín nhiệm, chi phí/hiệu quả, tính linh hoạt) và 19 nguyên tắc thực hiện xuyên suốt chu trình 6 bước của dự án đầu tư.
• Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật áp dụng: QCVN 08:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt) và QCVN 09:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm).

Tác giả phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu: Tổng hợp dữ liệu từ Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo ĐTM của Dự án Phát triển đô thị loại vừa - Tiểu dự án TP Lào Cai; các số liệu điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và chất lượng môi trường nền do tư vấn thực hiện từ tháng 8/2010.
• Phương pháp khảo sát thực địa: Quan sát hiện trường thi công tại hai khu TĐC, các trục đường vận chuyển (đại lộ Trần Hưng Đạo, đường Chiềng On, đường D1) và các đối tượng tiếp nhận xung quanh (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai, Trường CĐ Sư phạm Lào Cai, khu dân cư tiểu khu 6).
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đối chiếu các chỉ tiêu dự báo tác động, phương án giảm thiểu trong báo cáo ĐTM với hiện trạng thực tế ghi nhận tại công trường.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và logic: Đánh giá nguyên nhân phát sinh sai lệch từ khâu lập báo cáo, thẩm định đến khâu tổ chức thi công và giám sát môi trường.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá tác động môi trường trong dự án xây dựng khu đô thị mới

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm cơ bản về đô thị, khu đô thị mới và phân loại dự án đầu tư phát triển đô thị theo Nghị định 11/2013/NĐ-CP (bao gồm dự án khu đô thị mới, tái thiết, cải tạo chỉnh trang, bảo tồn - tôn tạo và khu đô thị hỗn hợp). Tác giả làm rõ vai trò của ĐTM như một công cụ quản lý môi trường xuyên suốt 6 giai đoạn của dự án: (1) Hình thành dự án, (2) Nghiên cứu tiền khả thi, (3) Nghiên cứu khả thi, (4) Thiết kế và công nghệ, (5) Thực hiện, (6) Giám sát và đánh giá.

Bên cạnh đó, chương này trình bày chi tiết quy trình 8 bước thực hiện ĐTM và cấu trúc chuẩn của báo cáo ĐTM theo Nghị định 29/2011/NĐ-CP. Tác giả nhấn mạnh 7 nguyên tắc chỉ đạo và 19 nguyên tắc thực hiện theo chuẩn mực UNDP, đồng thời chỉ ra điểm yếu tại Việt Nam là công tác ĐTM thường chỉ tập trung trong khâu lập dự án mà xem nhẹ giai đoạn giám sát, hậu kiểm và đúc rút bài học kinh nghiệm trong quá trình thi công thực tế.

Chương 2: Đánh giá tác động môi trường dự án xây dựng tiểu khu đô thị Đông Hà - Soi Lần

Chương 2 tập trung phân tích trường hợp cụ thể tại hai tiểu khu TĐC Đông Hà và Soi Lần (thuộc tiểu khu đô thị số 7 và số 8, khu đô thị mới Lào Cai - Cam Đường, phường Bình Minh, TP Lào Cai). Dự án được thiết kế đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội để bố trí tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất:

Tiêu chí	Khu TĐC Đông Hà	Khu TĐC Soi Lần
Diện tích quy hoạch	13,13 ha (quy hoạch ~13,15 ha)	14,13 ha
Quy mô tái định cư	378 hộ gia đình	422 hộ gia đình
Dân số dự tính (đến 2020)	1.786 người	1.824 người
Cao độ san nền	$\ge +91,5$ m	$\ge +91,5$ m
Khối lượng đào đất	502.879 $\text{m}^3$ (chuyển sang Soi Lần)	49.814 $\text{m}^3$
Hạ tầng giao thông nội bộ	2.460 m đường bê tông nhựa ($B = 12 - 12,5$ m)	2.585 m đường bê tông nhựa ($B = 12 - 12,5$ m)
Hạ tầng cấp điện	02 trạm biến áp 22/0,4 kV - 560 kVA	02 trạm biến áp 22/0,4 kV - 560 và 630 kVA
Công trình hạ tầng xã hội	01 trường tiểu học (10 phòng), 01 trường mẫu giáo (8 phòng)	01 trường THCS (8 phòng), 01 trường mẫu giáo (8 phòng)
Thời gian thi công dự kiến	03/4/2013 – 03/4/2015	20/6/2013 – 20/6/2015

Về chất lượng môi trường nền (số liệu khảo sát tháng 8/2010):

• Nước mặt sông Hồng tại khu vực dự án có $\text{pH} = 6,96$; $\text{DO} = 4,1\text{ mgO}_2/\text{l}$; tổng coliform $= 2.415\text{ MPN}/100\text{ml}$. Hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng ($\text{TSS}$) đạt $119\text{ mg/l}$, cao gấp gần 4 lần giới hạn cho phép của QCVN 08:2008/BTNMT cột A2 ($30\text{ mg/l}$) do đặc tính phù sa tự nhiên của lưu vực sông Hồng.
• Nước ngầm qua 4 giếng khoan quan sát (GW1 đến GW4) có tổng chất rắn hòa tan từ $104 - 136\text{ mg/l}$ (chuẩn $\le 1.500\text{ mg/l}$), độ cứng từ $10 - 35\text{ mg/l}$ (chuẩn $\le 500\text{ mg/l}$), hàm lượng Asen $< 0,26\text{ mg/l}$, đều nằm trong ngưỡng an toàn của QCVN 09:2008/BTNMT.
• Trong khu vực Soi Lần có di tích lịch sử ghi dấu nơi thành lập Chi bộ xã Cam Đường (chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương ở nông thôn đầu tiên của tỉnh Lào Cai), đòi hỏi phương án bảo vệ nghiêm ngặt khi quy hoạch.

Đánh giá sai lệch giữa thực tế thi công và báo cáo ĐTM:

• Tiến độ thi công: Tính đến tháng 4/2015, cả hai khu TĐC đều chậm tiến độ. Khu Đông Hà chưa hoàn thiện lát vỉa hè, cây xanh, hệ thống cột - dây điện và chưa xây trường học. Khu Soi Lần chưa hoàn thành san nền, hạ tầng ống cấp thoát nước ngổn ngang và chưa có trạm biến áp.
• Ô nhiễm không khí, bụi và tiếng ồn: Báo cáo ĐTM dự báo tác động ở mức trung bình, mang tính cục bộ trong công trường. Thực tế, tại nút giao cắt đại lộ Trần Hưng Đạo - đường Chiềng On, xe tải chở đất lưu thông với tần suất rất cao (trung bình 5 phút/lượt xe), hầu hết không che chắn bạt kín làm đất cát rơi vãi tạo thành lớp bụi dày. Báo cáo ĐTM cam kết phun nước dập bụi 3 lần/ngày nhưng đơn vị thi công không thực hiện, người dân phải tự bỏ công phun nước.
• Biến động đối tượng chịu tác động: Khi lập ĐTM, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai và Trường CĐ Sư phạm Lào Cai đang xây dựng nên ĐTM cho rằng khoảng cách $>30$ m không gây ảnh hưởng. Khi thi công TĐC, hai công trình trên đã đi vào hoạt động, chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi tiếng ồn, độ rung và khói bụi từ đoàn xe tải trọng lớn. Khu dân cư tiểu khu 6 nằm xen giữa hai khu TĐC cũng chịu ô nhiễm bụi nghiêm trọng.
• Tác động đến nguồn nước sông Hồng: Hoạt động đổ đất san nền sát mép bờ sông (khoảng cách 5–7 m) tại khu Soi Lần làm tăng nguy cơ sạt lở và rửa trôi đất cát trực tiếp xuống dòng chảy, trong khi ĐTM loại trừ tác động này vì cho rằng mép sông không xây dựng công trình cố định.

Nguyên nhân của các bất cập trên được chia làm hai nhóm:

1. Từ báo cáo ĐTM: Chất lượng dự báo chưa sát, thời gian lập và thẩm định cách xa thời điểm thi công khiến thông tin hiện trạng bị lạc hậu; công tác thẩm định chưa lường hết các tác động cộng gộp.
2. Từ quá trình thi công: Ý thức trách nhiệm của nhà thầu thấp, thiếu tuân thủ cam kết môi trường; công tác giám sát của cơ quan chức năng chưa nghiêm; tiến độ thi công bị kéo dài làm gia tăng thời gian gây ô nhiễm.

Chương 3: Giải pháp nhằm giảm thiểu sự khác biệt giữa tác động thực tế và báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án xây dựng khu đô thị mới

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ theo hai nhóm trọng tâm:

1. Nhóm giải pháp nâng cao tính thực tiễn của báo cáo ĐTM:

   • Nâng cao chất lượng lập báo cáo ĐTM, khảo sát kỹ lưỡng các đối tượng nhạy cảm về môi trường và cập nhật kịp thời khi có sự thay đổi quy hoạch vùng kế cận.
   • Đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ tư vấn môi trường.
   • Siết chặt công tác thẩm định báo cáo ĐTM tại các cơ quan quản lý nhà nước, tăng cường kiểm tra thực địa trước khi phê duyệt.
   • Ứng dụng các mô hình dự báo và công nghệ hiện đại trong việc tính toán tải lượng ô nhiễm không khí và thủy văn.

2. Nhóm giải pháp giảm thiểu tác động môi trường trong quá trình thi công:

   • Đưa các điều khoản ràng buộc trách nhiệm bảo vệ môi trường vào hợp đồng kinh tế với nhà thầu xây lắp; xử phạt nghiêm các vi phạm (xe không phủ bạt, không phun nước dập bụi).
   • Tăng cường công tác thanh tra, giám sát môi trường định kỳ và đột xuất của Chi cục Bảo vệ Môi trường và chính quyền địa phương.
   • Phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư tại khu vực dự án (phường Bình Minh, tiểu khu 6).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Lượng hóa chi tiết quy mô hạ tầng: Tổng hợp đầy đủ các thông số kỹ thuật của hai khu TĐC (quy mô 800 hộ, tổng diện tích $>27$ ha, khối lượng đào đắp san nền trên nửa triệu $\text{m}^3$ đất).
• Phát hiện những lỗ hổng trong dự báo ĐTM: Chỉ ra sự thay đổi hiện trạng đối tượng tiếp nhận (Bệnh viện Đa khoa tỉnh và Trường CĐ Sư phạm Lào Cai chuyển từ trạng thái công trường sang hoạt động chính thức), dẫn đến mức độ ô nhiễm tiếng ồn và bụi thực tế vượt xa dự báo ban đầu.
• Ghi nhận thực trạng vi phạm cam kết bảo vệ môi trường: Ghi nhận thực tế tần suất xe tải chở đất (5 phút/xe), tình trạng xe không che chắn bạt, việc không thực hiện quy định phun nước 3 lần/ngày của nhà thầu và nguy cơ bồi lắng sông Hồng do đổ đất sát bờ sông tại khu Soi Lần.
• Đóng góp về mặt quản lý: Cung cấp dẫn chứng thực tế cho cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai) về khoảng cách giữa hồ sơ ĐTM pháp lý và thực thi công trường, từ đó đưa ra các kiến nghị cải thiện quy trình thẩm định và hậu kiểm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện khi cả hai khu TĐC đang trong quá trình thi công dở dang (chưa bước vào giai đoạn vận hành khai thác). Việc đánh giá ô nhiễm không khí, tiếng ồn và chất lượng nước chủ yếu dựa trên phương pháp quan sát hiện trường, khảo sát ý kiến dân cư và số liệu kế thừa từ hồ sơ ĐTM năm 2010, thiếu các đợt lấy mẫu quan trắc đo đạc thực nghiệm độc lập tại thời điểm năm 2015.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang giai đoạn đưa công trình vào khai thác sử dụng để đánh giá toàn diện tải lượng nước thải sinh hoạt (dự tính $140\text{ l/người/ngày}$, thoát nước bằng 80% lưu lượng cấp) và hiệu quả xử lý của hệ thống bể tự hoại hộ gia đình xả ra sông Hồng; tiến hành đo đạc nồng độ bụi lơ lửng ($\text{TSP}$) và độ rung thực tế trên tuyến đường Chiềng On.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kinh tế và Quản lý Đô thị, Quản lý Môi trường, Kinh tế Môi trường trong việc tiếp cận phương pháp đối chiếu, kiểm toán môi trường thực địa.
• Đơn vị tư vấn lập ĐTM: Tham khảo kinh nghiệm nhận diện tác động cộng gộp và sự thay đổi đối tượng nhạy cảm môi trường theo thời gian xung quanh khu vực dự án.
• Ban quản lý dự án ODA và cơ quan quản lý nhà nước (Sở TN&MT, UBND cấp quận/huyện): Nắm bắt các điểm nghẽn trong quản lý nhà thầu thi công để xây dựng chế tài giám sát môi trường hiệu quả hơn trong các dự án di dân tái định cư.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô và đối tượng phục vụ chính của hai khu tái định cư Đông Hà và Soi Lần là gì?
Dự án được xây dựng nhằm phục vụ nhu cầu tái định cư cho 733 hộ dân bị ảnh hưởng bởi Dự án Phát triển đô thị loại vừa tại TP Lào Cai. Tổng quy mô thiết kế cho 800 hộ (Đông Hà: 378 hộ trên diện tích 13,13 ha; Soi Lần: 422 hộ trên diện tích 14,13 ha), tiêu chuẩn cấp đất là $100\text{ m}^2/\text{hộ}$.

2. Điểm sai lệch lớn nhất về tác động môi trường không khí giữa báo cáo ĐTM và thực tế là gì?
Báo cáo ĐTM dự báo ô nhiễm bụi và tiếng ồn chỉ ở mức trung bình, mang tính nội bộ trong công trường. Thực tế, đoàn xe tải chở đất hoạt động với mật độ cao (5 phút/chuyến tại ngã ba Trần Hưng Đạo - Chiềng On) không che chắn kín, gây ô nhiễm bụi nghiêm trọng cho các khu dân cư lân cận (tiểu khu 6) và các công trình nhạy cảm (Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Trường CĐ Sư phạm).

3. Cam kết dập bụi trong báo cáo ĐTM được thực hiện như thế nào trên thực tế?
Báo cáo ĐTM cam kết đơn vị thi công sẽ tiến hành phun nước dập bụi trên các tuyến đường vận chuyển 3 lần/ngày. Tuy nhiên trên thực tế, đơn vị thi công không thực hiện, người dân sinh sống hai bên đường phải tự bỏ công sức và chi phí để phun nước dập bụi.

4. Vì sao việc đánh giá tác động tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai trong báo cáo ĐTM chưa sát thực tế?
Tại thời điểm lập báo cáo ĐTM, Bệnh viện Đa khoa tỉnh đang trong giai đoạn xây dựng nên ĐTM coi đây là nguồn gây ô nhiễm chứ không phải đối tượng chịu tác động. Khi hai khu TĐC thi công, bệnh viện đã hoàn thành và đi vào hoạt động khám chữa bệnh, dẫn đến việc phải tiếp nhận trực tiếp tiếng ồn, độ rung và khói bụi ngoài dự liệu của báo cáo ĐTM.

5. Vị trí lịch sử đặc biệt nào nằm trong phạm vi khu tái định cư Soi Lần cần được lưu ý bảo vệ?
Tại thôn Soi Lần có bia di tích lịch sử ghi dấu nơi thành lập Chi bộ xã Cam Đường - chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương ở nông thôn đầu tiên của tỉnh Lào Cai, đòi hỏi ranh giới quy hoạch và thi công không được xâm phạm tới di tích.

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thanh Thảo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về ĐTM và phân tích sâu sắc thực trạng chênh lệch giữa hồ sơ dự báo môi trường với thực tế thi công tại dự án TĐC Đông Hà - Soi Lần (TP Lào Cai). Các phát hiện về sự chậm trễ tiến độ, ô nhiễm bụi trên tuyến đường Chiềng On, ảnh hưởng phát sinh tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh và nguy cơ đổ đất sát mép sông Hồng phản ánh rõ nét những bất cập trong công tác giám sát môi trường dự án đô thị. Các giải pháp được đề xuất tập trung vào việc nâng cao chất lượng lập - thẩm định ĐTM và siết chặt chế tài ràng buộc đối với nhà thầu xây lắp, đóng góp giá trị thực tiễn cho công tác quản lý môi trường đô thị tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG TRONG DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI 1. TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU ĐÔ THỊ MỚI 1. Một số khái niệm 1. Đô thị Trên-thế-giới,-có-rất nhiều quan điểm-khác-nhau-về-đô-thị, vì thế cũng-có rất nhiều-các-khái-niệm-đô thị được đưa ra.

Trong từ điển-Bách-khoa-Việt-Nam,-NXB Hà Nội, 1995-có-viết-rằng: Đô thị-là-một-không-gian cư trú của cộng đồng người-sống-tập-trung-và hoạt động trong những-khu-vực-kinh-tế phi nông nghiệp. Trong giáo trình-Quy-hoạch-đô thị, ĐH Kiến Trúc,-Hà-Nội-cũng-có đưa ra một khái-niệm-về-đô-thị như sau: Đô thị là-nơi-tập-trung dân cư, chủ-yếu-là-lao- động phi nông nghiệp, sống-và-làm-việc-theo kiểu thành thị.-Enghels, quyển 46, phần I, C.Marx cũng đã nói rằng:-“Sự-tồn-tại-của đô thị tự bản thân nó khác-hẳn-vấn-đề-đơn-giản-là xây dựng nhiều-nhà-cửa-độc-lập-với-nhau, ở đây cái tổng hợp, cái chung-nhất-không-phải là con số-cộng-của-những-bộ phận cấu thành. Đó là một-cơ-thể-sống-riêng biệt theo kiểu của nó”. Khái niệm-về-đô-thị-có-tính tương đối do sự khác nhau-về-trình-độ-phát triển kinh-tế---xã-hội, hệ thống dân cư.-Vậy-nên-mỗi-nước-có quy định riêng tùy theo-yêu-cầu-và-khả-năng quản lý của mình.

Nhưng trong-các-khái-niệm-đều có những-điểm-chung-với-nhau, đô thị đều là nơi-tập-trung-dân-cư, lao động chủ yếu là-lao-động-phi-nông nghiệp. Hiện nay-khái-niệm-đô-thị phổ biến nhất ở Việt-Nam-là:-Đô-thị là điểm tập trung dân cư với-mật-độ-cao,-chủ yếu là lao động-phi-nông-nghiệp, có hạ tầng cơ sở-thích-hợp,-là-trung-tâm tổng hợp hay trung tâm chuyên-ngành,-có-vai trò thúc đẩy sự-nghiệp-phát-triển-kinh-tế xã hội của cả nước, của-một-miền-lãnh-thổ, của một tỉnh, của-một-huyện-hoặc-một-vùng trong tỉnh, trong huyện. Việt Nam-quy-định-đô-thị-là những thành phố, thị xã,-thị-trấn,-thị-tứ, với tiêu chuẩn-và-quy-mô-dân-số cao hơn, nhưng cơ cấu-lao-động-phi-nông nghiệp SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 6 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng thấp hơn-so-với-các-nước-trên thế giới.

Điều đó xuất phát-từ-đặc-điểm-của-nước ta là một-nước-đất-đai-không-rộng, đông dân cư, và là nước-đi-từ-nông-nghiệp-lên chủ nghĩa xã hội. Đô thị mới Khu-đô-thị-là-khu-vực-xây dựng một hay nhiều khu-chức-năng-của đô thị, được giới-hạn-bởi-các-ranh giới tự nhiên, ranh giới nhân-tạo-hoặc-các-đường chính đô thị. -Khu-đô-thị-bao-gồm: các đơn vị ở; các-công-trình-dịch-vụ-cho bản thân khu đô-thị-đó;-có thể có các công-trình-dịch-vụ chung của toàn đô-thị-hoặc-cấp-vùng. Khu đô-thị-mới-là-khu-đô thị có diện tích tương đối lớn-đang-được phát triển tập-trung-theo-dự án đầu tư xây-dựng-hoàn-chỉnh,-đồng-bộ kết cấu hạ tầng, các công-trình-sản-xuất, công trình phúc-lợi-và-nhà ở.

Các-khu-đô-thị-mới thường được gắn với các-đô-thị-hiện-có hoặc với một đô thị-đang-hình-thành.-Trên-phương-diện-pháp luật, khu đô thị-mới-phải-có-ranh giới và chức-năng-xác-định, phù hợp với quy-hoạch-xây-dựng-đô-thị được cơ quan nhà nước có-thẩm-quyền-phê duyệt. Dự án xây dựng khu đô thị Nghị định số-11/2013/NĐ-CP-về-Quản lý đầu tư phát-triển-đô thị ngày 14/01/2013-quy-định-về-dự án đầu tư xây-dựng-khu-đô thị có quy định: Dự án đầu-tư-phát-triển-đô thị là dự án đầu tư-xây-dựng-một công trình hoặc-một-tổ-hợp-công trình trong khu vực phát triển-đô-thị-đã-được cấp có thẩm quyền quyết-định-và công bố. Dự-án-đầu-tư-phát triển đô thị bao gồm dự án-đầu-tư-xây-dựng khu đô thị và dự án-đầu-tư-xây-dựng-công-trình-trong đô thị. - Dự án đầu-tư-xây-dựng-khu-đô thị là dự án đầu tư-xây-dựng-các-công trình (có thể-bao-gồm:-Nhà ở, hạ tầng kỹ thuật, công trình-công-cộng…) trên một khu đất được-giao-trong-khu-vực-phát triển đô thị theo quy-hoạch-được-cấp có thẩm quyền-phê-duyệt.

- Dự án đầu-tư-xây-dựng-công trình trong đô thị là-dự-án-đầu-tư-xây dựng mới; hoặc là-mở-rộng, cải tạo-chỉnh-trang-công-trình kiến trúc, hạ tầng-kỹ-thuật. SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 7 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng 1. Phân loại dự án xây dựng khu đô thị Dự-án-xây-dựng-khu đô thị bao gồm các loại sau: - Dự án-đầu tư xây dựng khu đô thị mới là dự-án đầu tư xây dựng mới một khu đô thị trên-khu-đất-được chuyển đổi từ-các-loại-đất khác thành đất xây dựng đô thị; - Dự án-tái-thiết-khu đô thị là dự án-xây-dựng-mới các công trình kiến trúc và-hạ-tầng-kỹ-thuật-trên nền các công trình hiện trạng-đã-được-phá-dỡ theo quy hoạch đô-thị-đã-được-cấp-có-thẩm quyền phê duyệt; - Dự án cải-tạo-chỉnh-trang-khu đô thị là dự án-cải-tạo,-nâng-cấp mặt ngoài hoặc-kết-cấu-các công trình trong khu vực-đô-thị-hiện-hữu-nhưng không làm thay đổi quá-10%-các-chỉ-tiêu sử dụng-đất-của khu vực; - Dự án-bảo-tồn,-tôn tạo khu đô thị-là-các-dự án nhằm bảo tồn tôn-tạo-các giá trị văn-hóa,-lịch-sử,-kiến trúc của các công-trình,-cảnh-quan trong khu vực-di- sản-văn-hóa của đô thị; - Dự án-đầu-tư-xây-dựng-khu đô thị hỗn hợp là các dự-án-đầu-tư-xây dựng khu đô-thị-trong-đó-có-thể-bao gồm các công trình xây dựng-mới,-công-trình cải tạo chỉnh-trang,-tái-thiết-và bảo tồn, tôn tạo.

Vai trò và sự cần thiết phải phát triển các dự án xây dựng khu đô thị mới Các khu-đô-thị mới trên thực tế được-hình-thành-và phát triển tại-các khu vực gần-đô-thị-cũ,-khi-các-điều kiện của đô thị cũ-đã-quá-tải,-không đáp ứng được yêu-cầu-cuộc-sống-ngày-càng-cao của người dân, cũng như-yêu-cầu-phát-triển đô thị ngày-càng-hiện-đại.-Sự-quá-tải-được-thể-hiện qua một số mặt sau: - Sự thiếu-đất-xây-dựng-làm-giá-nhà đất tăng lên, gây nên-tình-trạng-thiếu nhà ở, thiếu điều-kiện-để-xây-dựng-các-công-trình trong các đô thị cũ. - Hệ thống hạ-tầng-quá-tải-gây-nên-tình trạng ách tắc giao thông, thiếu-nước, thiếu điện,-hệ-thống-thoát-nước-không đáp ứng nhu cầu, vệ-sinh-môi-trường không đảm-bảo…,-trong-khi-đó-việc cải tạo quá-tốn-kém-hoặc khó khăn. - Cơ cấu-đất-đô-thị-cũ không đáp ứng được nhu cầu-phát-triển-đô thị mới. Vì-vậy,-việc-xây-dựng các khu đô thị mới-nhằm-đáp-ứng-một số mục tiêu sau: SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 8 GVHD: TS.

Nguyễn Kim Hoàng - Hình thành-và-phát-triển-những đô thị mới độc lập trong-hệ-thống-đô thị quốc gia. Do-ở-những-khu-đô thị mới có quỹ đất-xây-dựng-dồi dào, giá đất ổn định hơn,-tạo-sự-thu-hút việc xây dựng nhiều công trình-mới-thuộc-mọi thành phần kinh tế.-Hệ-thống-giao-thông được xây dựng mới thuận-lợi-cho-việc-đi lại và giao lưu,- tạo điều kiện cho đô-thị-mới-hình thành ổn định và-phát-triển độc lập. - Tạo dựng-đô-thị-mới-đồng bộ đáp ứng các tiêu-chuẩn-quốc-tế gồm một hệ thống các-công-trình-nhà ở, nơi làm việc, cửa-hàng-và-các công trình dịch vụ. Đô thị-mới-thu-hút-dân cư trong đô thị cũ-đến-sống-và làm việc trong điều kiện-tốt hơn, giảm-mật-độ-dân-cư đô thị cũ, hỗ trợ cho-việc-giải-quyết-ách tắc giao thông, đồng thời-có-điều-kiện bảo tồn và cải-tạo-đô thị cũ.

- Hình thành-các-đô-thị-mới với cơ sở hạ-tầng-hiện-đại,-tạo môi trường đầu tư hấp-dẫn-cho-các-nhà đầu tư trong và ngoài nước-nhằm-tạo-điều-kiện sống tốt hơn, nhiều công-ăn-việc-làm-mới, tiếp thu các công nghệ hiện-đại,-tiên-tiến-tạo động lực-phát-triển-kinh-tế. - Phát triển-đô-thị-theo-một-chiến lược dài hạn, có kế-hoạch-và-định hướng tránh việc-tự-phát,-tản mạn và sử dụng-đất-không hợp lý. - Quản lý-và-tập-trung ở mức độ cao-có-hiệu-quả các nguồn đầu tư của- chính phủ và-của-các-thành-phần khác phục vụ cho sự-phát-triển của đô thị. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG 1.

Khái niệm về đánh giá tác động môi trường Môi trường là tổng hợp các điều kiện bên-ngoài-có-ảnh-hưởng đến một vật thể-hoặc-một-sự-kiện nào đó. Trong khái niệm về-môi-trường,-ngoài yếu tố tự nhiên,-phải-luôn-luôn-coi trọng các yếu tố-văn-hóa,-xã-hội,-kinh tế… bởi chúng cũng là-thành-phần-hết-sức-quan trọng tạo ra môi trường-sống-của-con-người. Con người-trong-quá-trình-tồn-tại-và phát triển luôn luôn tác-động-đến-môi-trường,-và ngược lại, môi-trường-cũng-luôn-tác động đến con người. Vì vậy,-con-người-muốn tồn tại-và-phát-triển-được trong môi trường của-mình-thì-cần-thiết-phải xác lập tốt mối tương-quan-giữa-phát-triển với việc tự làm-sạch-của-môi-trường.

Để-làm-được-nhiệm vụ này, cần hiểu được ảnh-hưởng-của-các hoạt động kinh tế---xã-hội,-hoạt động sản xuất, phát-triển-đến-các-yếu-tố cấu thành của môi SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 9 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng trường. Quá trình-hiểu,-xác-định,-đánh-giá đó được gọi là đánh-giá-tác-động môi trường viết tắt-là-ĐTM-hay tiếng anh là EIA - Environmental Impact Assessment. Vào khoảng cuối-những-năm-60-của-thế kỷ XX, khái niệm-ĐTM-được hình thành rõ nét-và-được-thực-hiện ở Mỹ.

Sang những-năm-70-của-thế kỷ XX, ĐTM đã được-sử-dụng-ở-nhiều quốc gia như: Anh, Đức,-Canada,-Nhật,-Singapo, Philippin, Trung Quốc… Và Việt Nam-không-phải-là một ngoại lệ, khái niệm-về-ĐTM-đã-chính thức được nhà nước-quy-định-trong-Luật Bảo vệ môi-trường-năm-2003. Đến nay, Luật Bảo-vệ-môi-trường-năm 2014 có quy định: Đánh giá-tác-động-môi trường là việc phân-tích,-dự-báo-tác-động đến môi trường của dự án-đầu-tư-cụ-thể để đưa ra biện pháp-bảo-vệ-môi-trường-khi triển khai dự án đó. ĐTM liên-quan-đến-các-mục tiêu kinh tế, xã-hội-và-môi-trường-của dự án nhằm đưa-ra-những-quyết-định đúng đắn hướng tới phát-triển-bền-vững. Mục đích của việc-ĐTM-là-đánh-giá-các tác động tích cực và-tiêu-cực-cũng-như lường trước những hậu-quả-của-các-hoạt động phát triển đến-môi-trường-tự nhiên và xã-hội.

Để từ đó-có-thể-phòng-ngừa và làm giảm thiểu những tác-động-tiêu-cực,-phát-huy các tác động-tích-cực,-đồng-thời hỗ trợ cho việc sử dụng-hợp-lý-tiềm-năng-tài nguyên và-qua-đó-làm-tăng-tối-đa-lợi ích của các dự án đầu tư. Vai trò và lợi ích của đánh giá tác động môi trường Các-dự-án-đầu-tư,-ngoài-việc mang lại các lợi ích cho-xã-hội-còn gây ra không ít-những-tác-động-tiêu cực cho con người và-tài-nguyên-thiên-nhiên. Trước đây, các-dự-án-trong-quá-trình hình thành và thực-hiện-thường-quan tâm đến những-lợi-ích-kinh-tế trước mắt, vì thế trong quá trình-lập-kế-hoạch,-công tác bảo vệ-môi-trường-chưa-được-quan tâm đúng mức. Sự thiếu-sót-đó-đã-gây ra các tác động-tiêu-cực-cho-chính các hoạt động trong quá trình-thực-hiện-dự-án-cũng như khi-dự-án-hoàn-thành-và đưa vào hoạt động.

Hiện-nay,-việc-đầu-tiên-của công tác bảo vệ-môi-trường-trong-quá-trình lập kế hoạch thực hiện-một-dự-án-chính-là triển khai ĐTM. Vì vậy,-hầu-hết-các dự án đều được-thực-hiện-ĐTM-để ngăn ngừa và giảm-thiểu-các-hậu-quả-tiêu-cực và phát huy các-kết-quả-tích-cực-về-môi-trường-và xã hội của các dự án. SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 10 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng ĐTM có-các-lợi-ích-trực-tiếp-và gián tiếp.

Đóng góp-trực-tiếp-của-ĐTM là mang lại-những-lợi-ích-môi trường như giúp chủ dự án-hoàn-thiện-thiết-kế hoặc thay đổi vị-trí-dự-án. Đóng góp gián tiếp có-thể-là-những-lợi-ích-môi trường do dự án tạo-ra,-như-việc-xây dựng các đập thủy điện-kéo-theo-sự-phát-triển-của một số ngành-(nông-nghiệp,-du-lịch,-nuôi-trồng thủy hải sản…). Triển khai quá-trình- ĐTM-càng sớm vào chu-trình-dự-án,-lợi ích của nó-mang-lại-càng nhiều. Nhìn chung,-những-lợi-ích-của-ĐTM bao gồm: - Hoàn thiện-thiết-kế-và-lựa-chọn vị trí dự án; - Cung cấp-thông-tin-cho-việc-ra quyết định-của-chủ đầu tư; - Tăng-cường-trách-nhiệm-của các bên liên quan trong-quá-trình-phát triển; - Đưa dự-án-vào-đúng-bối cảnh môi trường và-xã-hội của nó; - Giảm-bớt-những-thiệt hại môi trường do-dự-án-gây ra; - Làm-cho-dự-án-có hiệu quả hơn về mặt kinh-tế-và-xã hội; - Đóng góp-tích-cực-cho-sự-phát-triển bền vững.

ĐTM được-xem-giống-như một nghiên cứu khả-thi-về-lĩnh-vực môi trường trong dự án.-Những-đánh-giá-này sẽ làm cơ sở khoa học,-căn-cứ-để-thiết kế dự án vừa-đảm-bảo-hiệu quả kinh tế - xã-hội-vừa-đảm-bảo môi trường. Đánh giá tác động môi trường trong dự án xây dựng khu đô thị mới Tại nhiều-nước,-pháp luật quy định-ĐTM-là-một-phần của nghiên cứu tiền khả-thi,-khả-thi và những kết quả-của-nó-được-thực hiện trong-tất-cả-các bước trong chu-trình-dự-án-xây-dựng khu đô thị mới cũng như các-dự-án-khác.-Vì vậy, ĐTM có ý-nghĩa-to lớn trong việc bảo vệ-môi-trường-và-thúc đẩy sự phát-triển-đô- thị-bền-vững. Chủ-đầu-tư-của các dự án xây dựng khu-đô-thị-mới-có trách nhiệm tự thực hiện-hoặc-thuê-tổ-chức-tư vấn thực hiện ĐTM theo quy-định;-chịu-trách nhiệm trước pháp luật-về-kết-quả-thực hiện ĐTM và các thông-tin,-số-liệu-được sử dụng trong-báo-cáo ĐTM. ĐTM-có-vai-trò-quan-trọng xuyên suốt quá trình-thực-hiện-một-dự án xây dựng-khu-đô thị mới.

Một dự-án-xây-dựng-khu-đô-thị mới được khái quát trong 6 bước-chính-sau: SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 11 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng - Hình-thành-dự-án; - Nghiên-cứu-tiền-khả thi; - Nghiên-cứu-khả-thi; - Thiết-kế-và-công nghệ; - Thực-hiện; - Giám-sát-và đánh giá. Vai-trò-của-ĐTM-trong các giai đoạn của-dự-án-cũng-khác-nhau. Các hoạt động ĐTM-được-tiến-hành-chủ-yếu trong giai đoạn nghiên cứu-tiền-khả-thi, khả thi và thiết kế công-nghệ,-ít-tập-trung cho giai đoạn thực hiện,-giám-sát-và-đánh giá dự án.

Và-chúng-được-thể-hiện chi tiết ở sơ đồ sau: Đánh giá chi tiết các tác động có ý nghĩa, xác định sự cần thiết giảm thiểu, phân tích chi phí lợi ích Thiết kế cụ thể các biện Chọn Khả thi pháp vị trí, Tiền khả thi giảm sàng thiểu lọc môi trường, kiểm Thiết kế và công nghệ tra môi Hình thành dự án trường sơ bộ, Thực xác hiện định các Giám sát và đánh giá phạm biện Thực hiện pháp vi giảm thiểu Giám sát, kiểm toán các tác động, rút ra các bài học cho các dự án tiếp theo Hình 1.1: ĐTM trong dự án xây dựng khu đô thị mới Trong những-giai-đoạn-đầu-của-dự án ứng với các bước-nghiên-cứu-tiền khả thi,-ĐTM-tập-trung-vào-việc-đánh giá lựa chọn vị trí-thực-hiện-dự-án, sàng lọc môi SVTH: Hoàng Thanh Thảo Lớp Kinh tế và quản lý đô thị 53 Chuyên đề thực tập tốt nghiệp 12 GVHD: TS. Nguyễn Kim Hoàng trường của-dự-án,-xác-định phạm vi tác động môi-trường-của-dự-án. Tiếp theo, trong bước-nghiên-cứu-khả-thi-thực-hiện đánh giá các tác-động-môi-trường-chi tiết. Sau đó,-các-biện-pháp-bảo vệ và giảm thiểu môi trường-được-đề-xuất, kế hoạch quản lý-môi-trường-và-chương trình giám sát môi trường-được-soạn-thảo.

Bước cuối cùng-của-ĐTM-là-tiến-hành-thẩm-định báo cáo ĐTM. Kế-hoạch-quản-lý-môi-trường-được-đề xuất trong báo cáo ĐTM-đã-được- thẩm định phải có hiệu-lực-trong-suốt-thời gian thực hiện dự án. Kế-hoạch-này bao gồm-cả-biện-pháp-giảm thiểu các tác động môi-trường-sinh-ra-trong-suốt quá trình thực-hiện-dự-án.-Chương-trình giám sát môi trường được xây-dựng-nhằm-cung cấp thông tin-về-các-tác-động-môi-trường xảy ra trong thực tế,-diễn-biến-môi trường, hiệu-lực-của-các-biện pháp giảm thiểu. Sự-đánh-giá-các-kết quả giám sát môi trường là-rất-cần-thiết-để đạt được các mục tiêu về môi-trường-của-dự-án và thực hiện các-biện-pháp-bảo-vệ-môi-trường-bổ-sung-nếu-cần thiết.