Chương 1: Cơ sở khoa học và phƣơng pháp nghiên cứu tác động của việc chuyển đổi ranh giới quận đến quá trính đô thị hóa Chương 2: Ứng dụng viễn thám và GIS nghiên cứu hiện trạng đất đô thị quận Tây Hồ giai đoạn 1995 - 2010 Chương 3: Đánh giá biến động sử dụng đất và sự thay đổi hính thái đô thị quận Tây Hồ giai đoạn 1995 - 2010 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC CHUYỂN ĐỔI RANH GIỚI QUẬN ĐẾN QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA 1. Các nhân tố tác động đến quá trình đô thị hóa 1. Đặc điểm tự nhiên- xã hội quận Tây Hồ - Hà Nội a. Vị trí khu vực nghiên cứu Xƣa kia vùng đất Tây Hồ thuộc huyện Vĩnh Thuận cũ, tỉnh Hà Nội.
Trƣớc năm 1945, Tây Hồ là phần đất của đại lý Hoàn Long thuộc ngoại thành Hà Nội. Năm 1961, vùng đất Tây Hồ một phần thuộc về khu phố Ba Đính và một phần đất thuộc về huyện Từ Liêm. Ngày 28/10/1995, Chình phủ ra Nghị định số 69-CP thành lập quận Tây Hồ thuộc thành phố Hà Nội trên cơ sở các phƣờng Bƣởi, Thụy Khuê, Yên Phụ của quận Ba Đính và các xã Tứ Liên, Nhật Tân, Quảng An, Xuân La, Phú Thƣợng của huyện Từ Liêm. Quận Tây Hồ đƣợc xác định là trung tâm dịch vụ - du lịch, trung tâm văn hoá, là vùng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên của Thủ đô Hà Nội.
Quận nằm ở phìa Tây Bắc của Hà Nội. Diện tìch 24,0km2, Dân số: khoảng 126.700 ngƣời (Niên giám thống kê năm 2009), gồm 8 phƣờng: Bƣởi, Yên Phụ, Thuỵ Khuê, Tứ Liên, Quảng An, Nhật Tân, Xuân La, Phú Thƣơng. Phìa đông giáp quận Long Biên; Phìa tây giáp huyện Từ Liêm và quận Cầu Giấy; Phìa nam giáp quận Ba Đính; Phìa bắc giáp huyện Đông Anh. Quận Tây Hồ có địa hính tƣơng đối bằng phẳng, có chiều hƣớng thấp dần từ Bắc xuống Nam.
Quận Tây Hồ có Hồ Tây với diện tìch khoảng 526 ha, nằm trọn trong địa giới Quận, là một cảnh quan thiên nhiên đẹp của Hà Nội và cả nƣớc, phìa bắc và phìa đông là sông Hồng chảy từ phìa bắc xuống phìa nam. Khu vực xung quanh Hồ Tây có nhiều làng xóm tồn tại từ lâu đời với nhiều nghề thủ công truyền thống. Với 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các công trính di tìch lịch sử có giá trị, tập trung xung quanh Hồ Tây, tạo cho Tây Hồ trở thành một danh thắng nổi bật nhất của Thủ đô.1: Bản đồ hành chính quận Tây Hồ - Hà Nội 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Địa hình Địa hính thành phố Hà Nội mang tình phân bậc địa hính khá rõ rệt bao gồm địa hính đồi và núi thấp, địa hính đồng bằng gò đồi và địa hính đồng bằng trũng thấp.
Tây Hồ có địa hính tƣơng đối bằng phẳng, cấu trúc là thềm hỗn hợp, trên mặt là bồi tìch mịn, phìa dƣới là lũ tìch gồm nhiều sỏi cuội và cuối cùng là tầng đá gốc. Tây Hồ thuộc vùng trung tâm của đồng bằng Bắc bộ có độ cao từ 2-4 m, hiện nay đã thoát khỏi ảnh hƣởng của các quá trính bờ biển và phá tam giác châu. Khi chƣa có đê xây dựng ở ven sông, thí vùng này thƣờng bị nƣớc sông tràn ngập vào mùa lũ. Trong điều kiện nhƣ vậy, đã phát sinh quá trính bồi tìch phù sa sông với những đa dạng địa hính điển hính, là bờ sông cao ngang mực nƣớc lũ, khi bị chia cắt thí thành các gò đống rải rác; là các bãi bồi rộng trên đó những dòng sông cũ tạo thành những hồ ao (hồ Tây, hồ Trúc Bạch…), còn những nơi ìt đƣợc bồi đắp thí tồn tại các vùng đất trũng [17].
Chình sự chênh lệch cao thấp của địa hính nhƣ vậy đã ảnh hƣởng đến tình chất thổ nhƣỡng và đến phƣơng thức sử dụng đất đai của con ngƣời. Ví thế khu vực Tây Hồ nói chung đã có sự phân hóa rõ ràng, hính thành các cụm dân cƣ, cánh đồng trồng cây cảnh, hoa màu… c. Khí hậu Khì hậu của quận Tây Hồ cũng nhƣ Hà Nội là khì hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, mùa hè nóng, mƣa nhiều và mùa đông lạnh, khô. Nằm trong vùng nhiệt đới, Hà Nội quanh năm tiếp nhận đƣợc lƣợng bức xạ mặt trời dồi dào và có nhiệt độ cao.
Do chịu ảnh hƣởng của dải hội tụ, Hà Nội có độ ẩm và lƣợng mƣa khá lớn, trung bính hàng năm nhiệt độ không khì 23,6 oC, độ ẩm 79%, lƣợng mƣa 1245mm, nhiệt độ thấp nhất là 2,7oC (tháng 1/1955), nhiệt độ cao nhất: 42,8oC (tháng 5/1926). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mỗi năm có khoảng 114 ngày mƣa. Hà Nội có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Sự luân chuyển của các mùa làm cho khì hậu Hà Nội thêm phong phú, đa dạng và có những nét rất riêng: Từ tháng 5 đến tháng 8 là mùa hè: nóng và thi thoảng có mƣa rào; Từ tháng 9 đến tháng 11 là mùa thu: thời tiết khô ráo, trời cao, xanh ngắt, gió mát, nắng vàng; từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau là mùa đông: thời tiết lạnh, khô ráo; Từ tháng 2 đến tháng 4 là mùa xuân.
Thuỷ văn Có 3 con sông chình chảy qua Hà Nội với các chế độ nƣớc thay đổi: Sông Hồng và các sông nhánh (sông Đuống và sông Cà Lồ). Đặc điểm thuỷ văn và chế độ dòng chảy của sông Hồng là một trong những hạn chế chủ yếu ở phìa Nam Hà Nội mà con ngƣời phải đối mặt. Đặc điểm kinh tế - xã hội Sau 10 năm thành lập quận Tây Hồ đã đạt đƣợc những kết quả ngày một lớn mạnh. Trong 5 năm 2001-2005 kinh tế trên địa bàn quận đạt tốc độ phát triển khá cao, giá trị sản xuất tăng bính quân 14,8%, trong đó: Kinh tế Nhà nƣớc tăng 13,4%/năm; kinh tế có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài tăng 18,7%/năm; kinh tế ngoài quốc doanh tăng 16,9%/năm vƣợt chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội II đề ra.
Cơ cấu ngành Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế phát triển theo đúng định hƣớng: Dịch vụ - du lịch - công nghiệp - nông nghiệp. Tỷ trọng giá trị sản xuất của các ngành: Dịch vụ 51,8%, công nghiệp 43,2%, nông nghiệp 5%. (Niên giám thống kê năm 2009) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5% Dịch vụ 43, 2 % 51, 8 % Công nghiệp Nông nghiệp Hình 1.2: Cơ cấu các ngành kinh tế b. Quy hoạch và phát triển Công tác quy hoạch đƣợc triển khai tìch cực, 5 năm qua quận đã đƣợc Thành phố phê duyệt: Quy hoạch chi tiết quận Tây Hồ tỷ lệ 1/2000; quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010; quy hoạch mạng lƣới trƣờng học và mạng lƣới điện, quy hoạch cấp nƣớc, quy hoạch mạng lƣới chợ đến năm 2010.
Đặc biệt là thực hiện quy hoạch khu đô thị mới Nam Thăng Long (CIPUTRA) và chuẩn bị đầu tƣ khu đô thị Tây Hồ Tây. Phối hợp với các Sở, Ngành của Thành phố nghiên cứu lập quy hoạch chi tiết phƣờng Phú Thƣợng, quy hoạch vùng trồng hoa đào truyền thống và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trính Thành phố phê duyệt. Các quy hoạch đƣợc duyệt đã tạo cơ sở pháp lý cho việc đầu tƣ xây dựng, quản lý đô thị và thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Quận. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3: Bản đồ quy hoạch chi tiết quận Tây Hồ giai đoạn 2000-2020 c.
Cơ sở vật chất, tinh thần Thực hiện Nghị quyết Trung ƣơng 5 (khoá VII) về "Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc", Quận uỷ tập trung lãnh đạo các cấp uỷ Đảng, chình quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân phối hợp chặt chẽ tổ chức nhiều hoạt động phong phú, có hiệu quả trong việc thực hiện Nghị quyết. Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" đƣợc nhân dân hƣởng ứng tìch cực. Tỷ lệ gia đính đạt tiêu chuẩn "Gia đính văn hoá", "Tổ dân phố văn hoá", "Khu dân cƣ tiên tiến xuất sắc" tăng cả về số và chất lƣợng góp phần xây dựng nếp sống văn hoá ngƣời Hà Nội. Tỷ lệ các cấp học đều đạt và vƣợt chỉ tiêu hàng năm.
Cơ sở vật chất đƣợc quan tâm đầu tƣ đáp ứng yêu cầu dạy và học. Đã có 7 trƣờng đạt chuẩn quốc gia. Sự nghiệp y tế đƣợc quan tâm chỉ đạo, mạng lƣới y tế cơ sở từng bƣớc đƣợc củng cố và kiện toàn, có 5/8 phƣờng đƣợc công nhận đạt chuẩn quốc gia về y tế. Hoàn thành xây dựng mới và đƣa vào sử dụng Trung tâm y tế quận có phòng khám đa khoa.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Năm 2008, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh đạt 177,2 tỷ đồng; doanh thu thƣơng mại-dịch vụ-du lịch đạt 4.992,4 tỷ đồng; giá trị sản xuất nông nghiệp ƣớc đạt 15,45 tỷ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm 2009, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh đạt 79,13 tỷ đồng, đạt 45,3% kế hoạch; doanh thu thƣơng mại-dịch vụ đạt 2.847,02 tỷ đồng, đạt 47,3% kế hoạch; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 6 tỷ đồng, đạt 42,9% kế hoạch (Niên giám thống kê năm 2009). Thu ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn quận luôn tăng theo tốc độ phát triển, năm 2008 đạt 368,75 tỷ đồng; 6 tháng đầu năm 2009 đạt 148,19 tỷ đồng. Quận Tây Hồ còn là “dinh lũy” của hoa và cây cảnh với các làng hoa, cây cảnh Nghi Tàm; làng hoa Phú Thƣợng, Xuân La, Tứ Liên.
Theo định hƣớng phát triển của Thủ đô Hà Nội đến năm 2020, quận Tây Hồ thuộc khu vực phát triển của Thành phố trung tâm. Nhƣ vậy, trong tƣơng lai, Tây Hồ sẽ là khu vực trung tâm của Thủ đô Hà Nội. Với vị trì đó, Tây Hồ có điều kiện đặc biệt thuận lợi thu hút các nguồn lực, vật lực (nguồn vốn tài chình, nguồn nhân lực và khoa học - công nghệ) để thúc đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội của Quận nói riêng và của Thủ đô Hà Nội nói chung. Giáo dục-đào tạo Tại các cấp học, bậc học, tỷ lệ tốt nghiệp đều đạt và vƣợt chỉ tiêu đề ra hàng năm.
100% giáo viên đạt yêu cầu chuẩn hoá. Đã có 11 trƣờng đƣợc công nhận đạt chuẩn quốc gia, trong đó, có hai phƣờng là Quảng An và Phú Thƣợng đạt chuẩn giáo dục quốc gia ở cả 3 cấp học. Công tác y tế, chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho nhân dân có nhiều tiến bộ. Mạng lƣới y tế đƣợc đầu tƣ về cơ sở vật chất.
Năm 2008, đã có 8/8 phƣờng đạt chuẩn quốc gia về y tế.