Đặt vấn đề Hiện nay, môi trường đang là vấn đề rất nóng bỏng đối với toàn nhân loại. Trái đất đang bị đe dọa bởi môi trường ngày càng bị ô nhiễm, suy thoái nghiêm trọng, chủ yếu là do các tác động mạnh mẽ của con người. Do đó, cần có những biện pháp quản lý môi trường một cách có hệ thống, chặt chẽ và hiệu quả nhằm ngăn chặn các tác động xấu đến môi trường, bảo vệ môi trường một cách tốt nhất. Việt Nam đang trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Do vậy, các tác động đến môi trường không hề nhỏ, đòi hỏi công tác quản lý môi trường ngày càng phải được quan tâm nhiều hơn. Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường đã từng bước được xây dựng và hoàn thiện. Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường được lập và phát triển từ trung ương tới các địa phương. Song, trong thực tế công tác quản lý môi trường ở nước ta còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế , thi hành pháp luật còn kém nghiêm minh, trình độ các cán bộ quản lý chưa hoàn thiện, ý thức người dân còn kém,vấn đề bảo vệ môi trường chưa được thực sự được quan tâm ở đại bộ phận người dân.
Tam Dương là một huyện nằm ở trung tâm của tỉnh Vĩnh Phúc, quá trình công nghiệp hóa tại đây đang được diễn ra rất mạnh mẽ, các khu công nghiệp ngày càng được mở rộng, các nhà máy, xí nghiệp ngày càng nhiều,….Cùng với sự phát triển đó, các tác động tới môi trường ngày càng lớn, các yêu cầu quản lý môi trường tốt hơn trở thành yêu cầu ngày càng cấp bách, là cơ sở để bảo vệ sự phát triển bền vững của huyện Tam Dương nói riêng và của cả tỉnh Vĩnh Phúc nói chung. n 2 Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của nhà trường, ban chủ nhiệm khoa, dưới sự hướng dẫn của giảng viên T.S Hà Xuân Linh, tôi tiến hành nghiên cứu chuyên đề “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Tam Dương - tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2013”. Mục đích, mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục đích - Đánh giá được tình hình thực hiện công tác quản lý môi trường của huyện Tam Dương - tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 – 2013; - Tìm ra những điểm mạnh, điểm hạn chế trong công tác quản lý môi trường của huyện; - Phân tích những nguyên nhân, đề xuất những biện pháp phù hợp với điều kiện của huyện nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường một cách khoa học và bền vững.
Mục tiêu - Tìm hiểu được thực trạng quản lí nhà nước về môi trường của huyện Tam Dương giai đoạn 2011 – 2013; - Tìm hiểu về các hoạt động bảo vệ môi trường tại huyện Tam Dương; - Đưa ra những kiến nghị, giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý bảo vệ môi trường; - Tìm hiểu được mức độ quân tâm của người dân đến công tác quản lí nhà nước về môi trường. Yêu cầu - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện và đánh giá được ảnh hưởng của nó đến môi trường. - Đánh giá hiện trạng môi trường và công tác QLMT huyện Tam Dương. - Các biện pháp được đề xuất phải mang tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở.
n 3 - Thông tin, số liệu đưa ra phải đảm bảo chính xác, đầy đủ, chi tiết. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học được trên nhà trường vào thực tế. - Nâng cao kiến thức thực tế.
- Bổ sung tư liệu cho hoc tập. - Tích luỹ kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. Ý nghĩa thực tiễn - Giúp cơ quan quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh có được phương pháp khả thi và đạt hiệu quả cao. - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của Huyện.
n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của công tác quản lý môi trường 2. Khái niệm quản lý môi trường Quản lý môi trường là một nội dung cụ thể của quản lý Nhà nước. Đó là việc sử dụng các công cụ quản lý trên cơ sở khoa học, kinh tế, luật pháp để tổ chức các hoạt động nhằm đảm bảo giữ cân bằng giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường (PGS.Đặng Kim Chi và cs, 2007) [2].
Quản lý môi trường là hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội, có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựa trên sự tiếp cận có hệ thống và kỹ năng điều phối thông tin, đối với các vấn đề môi trường có liên quan tới con người, xuất phát từ quan điểm định lượng, hướng tới sự phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên (PGS.Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006) [7]. Cơ sở triết học của quản lý môi trường Sự phát triển mạnh mẽ, liên tục của cuộc cách mạng công nghiệp, cách mạng khoa học kỹ thuật, cách mạng khoa học và công nghệ cùng với quá trình công nghiệp hóa trong thế kỷ vừa qua đã làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc bộ mặt của xã hội loài người và môi trường tự nhiên. Những biến đổi đó đã thúc đẩy nền văn minh hiện đại tiến nhanh hơn bất kỳ giai đoạn lịch sử nào trước đây, nhưng cũng đang làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn giữa một bên là thành tựu khoa học, kỹ thuật và công nghệ của loài người trong việc làm chủ thiên nhiên với một bên là bảo vệ những điều kiện tự nhiên cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Để có được các công cụ hiệu quả hơn trong quản lý môi trường, chúng ta phải có cách nhìn bao quát, sâu sắc và toàn diện mối quan hệ giữa con người, xã hội và tự nhiên, hiểu được bản chất, diễn biến các mối quan hệ đó n 5 trong quá trình lịch sử.
Ba nguyên lý cơ bản để xét mối quan hệ giữa con người, xã hội và tự nhiên đó là: - Nguyên lý về tính thống nhất vật chất thế giới gắn tự nhiên, con người và xã hội thành một hệ thống rộng lớn “Tự nhiên – con người – xã hội”, trong đó yếu tố con người giữ vai trò quan trọng. - Sự điều khiển một cách có ý thức mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, sự phát triển của xã hội loài người ngày nay đang hướng tới mục tiêu cơ bản là phồn thịnh về kinh tế, bình đẳng và công bằng về hưởng thụ vật chất và môi trường trong sạch, duy trì và phát triển di sản văn hóa của nhân loại. Để tồn tại và phát triển, con người phải tiến hành điều khiển có ý thức quan hệ giữa xã hội và tự nhiên (PGS.Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006) [7]. Cơ sở khoa học - kỹ thuật - công nghệ của quản lý môi trường * Cơ sở khoa học - Việc hình thành các Bộ môn khác nhau của khoa học môi trường, công nghệ môi trường, thông tin môi trường, kỹ thuật môi trường.
Kết quả nghiên cứu ứng dụng của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực hóa học, sinh học, địa học, vật lý, toán học, tin học,. Tuy nhiên vấn đề môi trường thông thường khá phức tạp, liên quan tới nhiều ngành khoa học tự nhiên và xã hội nên không thể giải quyết bằng một số giải pháp riêng biệt của một ngành khoa học nào đó. Do vậy, quản lý môi trường với tư cách là một lĩnh vực khoa học ứng dụng có chức năng phân tích, đánh giá và áp dụng các thành tựu của khoa học, công nghệ, quản lý xã hội để giải quyết tổng thể các vấn đề môi trường do phát triển đặt ra. - Sự nâng cao hiểu biết của con người về các tác động của hoạt động phát triển kinh tế, về hệ sinh thái, các chu trình sinh địa hóa, các biến đổi môi trường quy mô hành tinh: biến đổi khí hậu, suy thoái tầng ozon, dâng cao mực nước biển, ô nhiễm biển,.
Tất cả nhận thức thu được trên cho phép kết luận: n 6 hoạt động của loài người đang gây ra các tác động vượt khả năng chịu tải của Trái đất, và duy trì cuộc sống của loài người, cần phải sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sống trên Trái đất. Hay nói cách khác, loài người cần phải quản lý môi trường sống của mình thông qua các hoạt động phát triển bền vững. - Sự hình thành các công cụ tính toán, phương pháp khoa học riêng để đánh giá chất lượng môi trường, đánh giá tài nguyên thiên, tiêu chuẩn môi trường,. cho phép con người có thể đánh giá, dự báo và kiểm soát các tác động tiêu cực của phát triển đến môi trường.
Hay nói cách khác, loài người đã có những công cụ có hiệu lực để quản lý chất lượng môi trường sống của chính mình. Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006 ) [6]. * Cơ sở kỹ thuật – công nghệ - Sự phát triển của công nghệ môi trường trong lĩnh vực xử lý chất thải (xử lý chất thải rắn, lỏng, khí, nước) đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Về lý thuyết tiềm lực kỹ thuật và công nghệ của loài người trong giai đoạn hiện nay cho phép xử lý phần lớn các dạng ô nhiễm phát sinh từ hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, bản thân các dạng ô nhiễm môi trường tự nhiên luôn là một cỗ máy xử lý khổng lồ và hoạt động liên tục, kể cả khi chưa xuất hiện loài người. Do vậy, cần phải có các phương thức quản lý tối ưu dựa trên các khả năng trên của môi trường tự nhiên và hoạt động sản xuất của con người. - Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật, máy móc xử lý, đo đặc, đánh giá các thông số môi trường trong giai đoạn hiện nay. Nhưng do nhiều nguyên nhân, giá thành của kỹ thuật và thiết bị liên tục thay đổi.
Trong đó, hoạt động sản xuất thường phát triển theo các xu thế của thị trường dẫn đến chỗ chỉ những loại công nghệ và thiết bị mang lại hiệu quả kinh tế thuần túy mới được sử dụng. Vì vậy, cần có hoạt động quản lý môi trường để điều tiết khả n 7 năng ứng dụng công nghệ và thiết bị có lợi cho môi trường sống của toàn nhân loại hiện tại cũng như trong tương lai. - Sự phát triển các ứng dụng thông tin dự báo môi trường: GIS, mô hình hóa, quy hoạch môi trường, EIA, kiểm toán môi trường.