MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nằm ở vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, tỉnh Bắc Ninh có một vị trí thuận lợi về địa lý, kinh tế, chính trị và có mạng lƣới giao thông thuận tiện. Bắc Ninh liền kề Hà Nội, gần sân bay Nội Bài và các cảng biển quan trọng (cảng Cái Lân và cảng Hải Phòng) và còn nằm trên các hành lang kinh tế Vân Nam (Trung Quốc) - Hà Nội - Hải Phòng và Nam Ninh (Trung Quốc) - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Bắc Ninh đƣợc biết đến nhƣ một trung tâm xứ Kinh Bắc cổ xƣa với truyền thống hiếu học và nền văn hóa lâu đời.
Bắc Ninh nổi tiếng trong cả nƣớc với những làn điệu dân ca (quan họ) và rất nhiều đền chùa cổ (đền Đô, chùa Dâu, chùa Bút Tháp) và các làng nghề truyền thống. Trƣớc kia, nông nghiệp và nghề thủ công là những ngành kinh tế chính của tỉnh. Nhƣng trong thập niên vừa qua, Bắc Ninh đã có nhiều thay đổi lớn nhờ chính sách công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nƣớc. Tỉnh Bắc Ninh bao gồm thành phố Bắc Ninh và 7 huyện.
Ngoài thành phố Bắc Ninh và các khu ngoại vi, ngƣời dân chủ yếu sinh sống tại các làng quê. Ranh giới thành phố Bắc Ninh và các huyện đƣợc thể hiện trong bản đồ địa chính dƣới đây. Dân số Bắc Ninh hiện nay khoảng 1 triệu ngƣời với hơn 80 % sống tại các vùng nông thôn. Dân số chỉ gia tăng tại các khu vực đô thị và ngoại ô thành phố.
Số dân sẽ tăng lên khoảng 1,25 triệu ngƣời vào năm 2032. Công nghiệp và thƣơng mại đang phát triển nhanh chóng và đang biến nơi đây từ một vùng nông thôn chuyển dần thành khu vực đô thị và ngoại ô. Tỉnh Bắc Ninh đã đạt mức tăng trƣởng kinh tế nhanh ở mức 13,5 % trong những năm qua và sẽ còn tiếp tục tăng theo kế hoạch 5 năm đề ra. Nông nghiệp vẫn là ngành sử dụng lao động nhiều nhất và lúa là cây trồng chủ yếu.
Cùng với sự phát triển kinh tế và quá trình đô thị hoá, vấn đề ô nhiễm môi trƣờng trở thành vấn đề quan trọng đối với tỉnh Bắc Ninh, trong đó có chất thải rắn. Trong năm 2007, tổng lƣợng chất thải rắn của toàn Tỉnh là 140.880 tấn chất thải rắn công nghiệp và 136.457 tấn rác thải sinh hoạt. Lƣợng rác thải này 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đƣợc thu gom chủ yếu bởi Công ty TNHH Một thành viên Môi trƣờng và Công trình Đô thị Bắc Ninh và hệ thống các xí nghiệp và hợp tác xã dịch vụ môi trƣờng ở các tuyến huyện, xã, phƣờng. Rác sau khi đƣợc thu gom ngoài một phần nhỏ đƣợc tái chế bằng hệ thống tái chế không chính thức còn chủ yếu đƣợc đem đi chôn lấp.
Các bãi chôn lấp chất thải rắn hầu nhƣ không đạt tiêu chuẩn thiết kế và nằm rải rác tại các huyện khác nhau. Hệ thống thu gom và chôn lấp rác thải hiện nay gần nhƣ quá tải và đang gặp rất nhiều khó khăn. Dự kiến đến năm 2018 lƣợng rác thải sinh hoạt sẽ tăng 23,65%. Để giải quyết tình trạng chất thải rắn, Tỉnh Bắc Ninh đã ra Quyết định số 1687/QĐ-UBND ngày 31/11/2007 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh về phê duyệt dự án đầu tƣ xây dựng công trình khu xử lý (KXL) chất thải bảo vệ môi trƣờng tại xã Phù Lãng huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh do Công ty TNHH Một thành viênMôi trƣờng và Công trình Đô thị Bắc Ninh quản lý, bắt đầu hoạt động từ ngày 01/01/2014 trên diện tích 39 ha tại thôn Đồng Sài. Hiện nay công ty đã xây dựng và vận hành 1 ô chôn lấp và chính thức tiếp nhận chất thải của thành phố Bắc Ninh và huyện Quế Võ với lƣu lƣợng khoảng 230 tấn/ngày. Hầu hết CTR của thành phố và huyện Quế Võ đƣợc thu gom và xử lý chủ yếu bằng phƣơng pháp chôn lấp tại bãi rác (mới) vận hành mà không qua khâu phân loại hay tái chế nào. Trong thành phần chất thải rắn đƣợc xử lý thì chất thải hữu cơ chiếm tỷ trọng khá lớn, do vậy bãi chôn lấp sẽ phát sinh lƣợng khí ô nhiễm nhƣ CH4, NH3, NOx… Trong đó, khí CH4phát sinh trong hỗn hợp khí là tƣơng đối lớn.
Tuy nhiên, hiện tại bãi chôn lấp vẫn chƣa đƣợc đầu tƣ xây dựng hệ thống thu gom và xử lý khí bãi rác theo công nghệ sản xuất khí sinh học (BIOGAS), chuyển hoá thành phần chất hữu cơ trong rác thải thành khí đốt, nguồn phân bón và thức ăn bổ sung cho gia súc, gia cầm. Bên cạnh đó, việc điều tra, khảo sát đặc điểm chất thải rắn và các yếu tốảnh hƣởng đến khả năng phát thải các khí nhà kính từ hoạt động chôn lấp chất thải tại thành phố vẫn còn hạn chế và chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Vì vậy đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trƣờng tại bãi chôn lấp, các khu vực xung quanh và cũng có góp phần nhất định vào hiệu ứng nóng lên toàn cầu nói chung. Với mong muốn nắm đƣợc hiện trạng CTR phát sinh, tính toán xác định mức độ phát thải khí nhà kính tại bãi chôn lấp CTR nhằm cung cấp thông tin cho các cơ 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quan quản lý vệ sinh môi trƣờng của tỉnh, thành phố nghiên cứu giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng, phát thải khí nhà kính trong việc xử lý chất thải rắn cho những năm tới, đồng thời lồng ghép mục tiêu sử dụng tài nguyên hiệu quả, cải thiện chất lƣợng môi trƣờng tại khu vực bãi chôn lấp, nâng cao hiệu quả công tác xử lý chất thải đô thị và góp phần cùng với các cơ quan, ban ngành thực hiện thành công mục tiêu xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ƣơng trong những năm 20 của thế kỷ 21, tôi đề xuất đề tài “Đánh giá phát thải khí nhà kính tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2050 và đề xuất các giải pháp quản lý”.
Mục tiêu của đề tài - Tính toán đƣợc lƣợng khí nhà kính phát thải từ việc chôn lấp chất thải rắn tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2050. - Đề xuất giải pháp giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu (1).
Quy trình thu gom và công nghệ xử lý chất thải rắn tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Phƣơng pháp tính toán phát thải khí nhà kính theo tài liệu hƣớng dẫn IPCC- 2006. Chất thải rắn và khí nhà kính phát sinh từ chất thải rắn tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Các giải pháp giảm thiểu phát thải khí nhà kính tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Phạm vi nghiên cứu - Hiện trạng quy trình thu gom và công nghệ xử lý các loại chất thải đô thị tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Tính toán lý thuyết lƣợng phát thải khí nhà kính từ hoạt động chôn lấp chất thải tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. - Chỉ giới hạn trong phạm vi tại kh xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu 4. Nội dung nghiên cứu - Ƣớc tính lƣợng và thành phần rác thải tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2050. - Ƣớc tính lƣợng phát thải khí nhà kính tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đến năm 2050. - Phân tích đƣợc các giải pháp tối ƣu để giảm thiểu phát thải khí nhà kính tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
- Đề xuất các giải pháp quản lý để giảm thiểu phát thải khí nhà kính tại khu xử lý chất thải xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Phƣơng pháp nghiên cứu a. Phƣơng pháp thu thập thông tin và kế thừa Thu thập các tài liệu, số liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới. Phân tích, đánh giá, tổng hợp và kế thừa các kết quả nghiên cứu trong thời gian qua và trên thực tế.
Phƣơng pháp phân tích dòng vật chất (MFA). Cơ sở nghiên cứu của đề tài là dựa trên phƣơng pháp phân tích dòng vật chất (MFA) nhằm đánh giá các dòng vật chất lƣu thông và tích trữ trong một hệ thống đƣợc xác định trong một không gian và thời gian nhất định. Phƣơng pháp MFA liên kết các nguồn, con đƣờng và các hoạt động trung gian và cuối cùng của vật chất. Dựa trên định luật bảo toàn vật chất, các kết quả của phƣơng pháp MFA có thể đƣợc kiểm soát khi tính toán cân bằng vật chất đơn giản giữa các dòng vào, dòng ra và dòng tích lũy của một quá trình.
Đặc tính riêng biệt này của MFA giúp phƣơng pháp này hữu dụng nhƣ một công cụ hỗ trợ ra quyết định trong việc quản lý nguồn tài nguyên, quản lý chất thải và quản lý môi trƣờng. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MFA dựa trên định luật bảo toàn vật chất, các kết quả của phƣơng pháp MFA có thể đƣợc kiểm soát khi tính toán cân bằng vật chất đơn giản giữa các dòng vào, dòng ra và dòng tích lũy của một quá trình. MFA đang là công cụ hỗ trợ ra quyết định trong việc quản lý nguồn tài nguyên, quản lý chất thải, và quản lý môi trƣờng. Phƣơng pháp lấy mẫu và phân tích mẫu: Khảo sát ngoài thực địa, lấy mẫu và phân tích mẫu.
Phƣơng pháp phân tích tổng hợp số liệu phân tích, đánh giá, so sánh. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1. Khí nhà kính và vai trò của khí nhà kính trong biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã và đang trở thành vấn đề môi trƣờng toàn cầu ảnh hƣởng đến tất cả các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Theo tính toán của tổ chức y tế thế giới WHO Việt Nam đƣợc xếp vào một trong 10 nƣớc bịảnh hƣởng nặng nề nhất bởi BĐKH và là nƣớc bịảnh hƣởng thứ tƣ bởi nƣớc biển dâng.
Do đó, ứng phó với BĐKH trở thành nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của Việt Nam và nhiều quốc gia khác trên thế giới.