Khóa luận tốt nghiệp đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ 494 tỉnh quảng bình

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• Lý do lựa chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại và tính giá nguyên vật liệu
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của nguyên vật liệu
• 1.1.2. Phân loại nguyên vật liệu
• 1.1.3. Tính giá nguyên vật liệu
• 1.2. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu
• 1.2.1. Các chứng từ và sổ chi tiết nguyên vật liệu
• 1.2.2. Các phương pháp kế toán chi tiết nguyên vật liệu
• 1.2.2.1. Phương pháp thẻ song song
• 1.2.2.2. Phương pháp sổ số dư
• 1.2.2.3. Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển
• 1.3. Kế toán tổng hợp nguyên vật liệu theo phương pháp kê khai thường xuyên
• 1.3.1. Tài khoản sử dụng
• 1.3.2. Phương pháp kế toán
• 1.4. Kế toán tổng hợp nguyên vật liệu theo phương pháp kiểm kê định kỳ
• 1.4.1. Tài khoản sử dụng
• 1.4.2. Phương pháp kế toán
• 1.5. Kế toán lập dự phòng giảm giá nguyên vật liệu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN QUẢN LÝ VÀ XÂY DỰNG ĐƯỜNG BỘ 494
• 2.1. Tóm tắt các đề tài nghiên cứu trước và nêu những điểm khác biệt của đề tài đang nghiên cứu tại Công ty Cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình
• 2.2. Tổng quan về Công ty Cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ 494
• 2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty
• 2.2.2. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.2.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.2.4. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý
• 2.2.5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán
• 2.2.5.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.2.5.2. Hình thức và chế độ kế toán
• 2.2.6. Tình hình nguồn lực của công ty trong giai đoạn 2011 - 2012
• 2.2.6.1. Tình hình lao động
• 2.2.6.2. Tình hình tài sản và nguồn vốn
• 2.2.6.3. Tình hình kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.3. Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ 494
• 2.3.1. Đặc điểm nguyên vật liệu tại Công ty
• 2.3.2. Phân loại nguyên vật liệu
• 2.3.3. Phương pháp tính giá nguyên vật liệu
• 2.3.4. Phương pháp kế toán hàng tồn kho
• 2.3.5. Chứng từ sử dụng và quy trình luân chuyển chứng từ
• 2.3.5.1. Trường hợp nhập kho nguyên vật liệu
• 2.3.5.2. Trường hợp xuất kho nguyên vật liệu
• 2.3.6. Sổ sách kế toán
• 2.3.7. Tài khoản sử dụng
• 2.3.8. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu tại Công ty
• 2.3.9. Kế toán tổng hợp nguyên vật liệu tại Công ty
• 2.3.9.1. Kế toán nhập kho nguyên vật liệu
• 2.3.9.2. Kế toán xuất kho nguyên vật liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN QUẢN LÝ VÀ XÂY DỰNG ĐƯỜNG BỘ 494
• 3.1. Đánh giá về công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần quản lý và xây dựng đường bộ 494
• 3.2. Nhược điểm
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kế toán nguyên vật liệu

Kế toán nguyên vật liệu là một phần quan trọng trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng. Kế toán nguyên vật liệu không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý chi phí mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất. Việc quản lý nguyên vật liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, từ đó nâng cao lợi nhuận. Đặc biệt, trong ngành xây dựng, nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí, do đó, công tác kế toán nguyên vật liệu cần được thực hiện một cách chặt chẽ và khoa học. Theo đó, việc phân loại và tính giá nguyên vật liệu là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của nguyên vật liệu

Nguyên vật liệu là các yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Chúng được phân loại thành nhiều loại khác nhau như nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, và nhiên liệu. Mỗi loại nguyên vật liệu có vai trò và tác dụng riêng trong quá trình sản xuất. Việc phân loại này không chỉ giúp cho việc quản lý nguyên vật liệu trở nên dễ dàng hơn mà còn hỗ trợ trong việc kế toán chi phí. Đặc biệt, trong ngành xây dựng, việc phân loại và quản lý nguyên vật liệu là rất quan trọng để đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình.

II. Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494

Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 có quy trình kế toán nguyên vật liệu khá chặt chẽ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số nhược điểm trong việc quản lý chi phí và kiểm soát nguyên vật liệu. Việc sử dụng các phương pháp kế toán công trình chưa được tối ưu hóa, dẫn đến việc khó khăn trong việc theo dõi và kiểm soát nguyên vật liệu. Hơn nữa, việc quản lý kho nguyên vật liệu cũng cần được cải thiện để giảm thiểu tình trạng thất thoát và lãng phí. Đặc biệt, công ty cần áp dụng các công nghệ mới trong kế toán doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu sai sót trong quá trình hạch toán.

2.1. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh

Công ty hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng đường bộ, với khối lượng nguyên vật liệu sử dụng lớn. Đặc điểm này đòi hỏi công ty phải có một hệ thống kế toán chi phí hiệu quả để theo dõi và quản lý nguyên vật liệu một cách chặt chẽ. Việc quản lý tài chính và kế toán doanh nghiệp cần được thực hiện một cách đồng bộ để đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính và nâng cao hiệu quả sản xuất. Công ty cũng cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên trong lĩnh vực kế toán nguyên vật liệu để nâng cao năng lực quản lý và kiểm soát chi phí.

III. Đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu

Đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 cho thấy rằng công ty đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản lý nguyên vật liệu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện, đặc biệt là trong việc kiểm soát chi phí và quản lý kho nguyên vật liệu. Việc áp dụng các phương pháp kế toán công trình hiện đại sẽ giúp công ty nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu sai sót trong quá trình hạch toán. Hơn nữa, công ty cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên để nâng cao năng lực trong lĩnh vực kế toán doanh nghiệp.

3.1. Nhược điểm trong công tác kế toán

Một số nhược điểm trong công tác kế toán nguyên vật liệu tại công ty bao gồm việc chưa áp dụng đầy đủ các quy định của Bộ Tài chính về kế toán chi phí. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc theo dõi và kiểm soát nguyên vật liệu. Hơn nữa, việc quản lý kho nguyên vật liệu còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thất thoát và lãng phí. Công ty cần có những biện pháp khắc phục để nâng cao hiệu quả trong công tác kế toán doanh nghiệp và quản lý tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp và xây dựng cơ bản, chi phí nguyên vật liệu (NVL) thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất (chiếm khoảng 70% đến 80% giá thành công trình). Mức độ tiêu hao và biến động giá cả của nguyên vật liệu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công trình, giá thành thực tế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường đấu thầu. Việc tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu đóng vai trò là công cụ quản trị kiểm soát chi phí đầu vào, ngăn ngừa thất thoát và đảm bảo tiến độ thi công.

Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực quản lý, sửa chữa định kỳ hệ thống giao thông huyết mạch (Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh nhánh Đông) và thi công xây lắp các công trình cầu đường. Do đặc thù địa bàn trải dài và áp dụng cơ chế giao khoán thi công cho các Đội, công tác quản lý và hạch toán NVL xuất hiện các yêu cầu đặc thù về tổ chức chứng từ, bãi tập kết vật tư và phương pháp tính giá.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm ba nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận căn bản về công tác kế toán nguyên vật liệu trong loại hình doanh nghiệp xây dựng cơ bản.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng tổ chức kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình.
3. Đánh giá ưu điểm, nhược điểm và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là thực trạng công tác kế toán NVL tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494, bao gồm quy trình lập, luân chuyển chứng từ, hệ thống tài khoản sử dụng, phương pháp tính giá, phương pháp hạch toán chi tiết - tổng hợp và hệ thống sổ kế toán.

Phạm vi nghiên cứu về không gian là hoạt động kế toán tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình; phạm vi thời gian là số liệu tài chính, lao động và nghiệp vụ kế toán phát sinh trong giai đoạn 2011 - 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên các khung pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành của Bộ Tài chính:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) về "Hàng tồn kho" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001, quy định nguyên tắc ghi nhận hàng tồn kho theo giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được.
• Chế độ Kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Thông tư số 203/2009/TT-BTC ngày 20/10/2009 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả sử dụng bao gồm:

• Phương pháp hạch toán kế toán: Sử dụng phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản và ghi chép đối ứng, phương pháp tính giá và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán để hệ thống hóa quy trình luân chuyển số liệu NVL.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh: Thống kê, tổng hợp các bảng biểu phản ánh tình hình tài chính, lao động, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; so sánh biến động số liệu giữa hai năm 2011 và 2012.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu và thu thập số liệu: Thu thập các chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, biên bản kiểm nghiệm, phiếu nhập - xuất kho, kế hoạch vật tư), sổ kế toán chi tiết, sổ cái tài khoản và báo cáo tài chính tại đơn vị.
• Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với Kế toán trưởng, cán bộ kỹ thuật Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật và nhân viên kế toán các phần hành liên quan tại đơn vị.

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu là hệ thống tài liệu sơ cấp và thứ cấp được cung cấp chính thức bởi Phòng Tài chính - Kế toán và Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật của Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp xây lắp

Chương này trình bày toàn diện các nguyên lý kế toán tài chính áp dụng cho phần hành nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất và xây lắp:

• Khái niệm và đặc điểm: NVL là đối tượng lao động cấu thành thực thể sản phẩm, chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh và chuyển toàn bộ giá trị vào chi phí sản xuất trong kỳ.
• Phân loại nguyên vật liệu: Dựa trên vai trò và công dụng, NVL được chia thành: NVL chính (nhựa đường, xi măng, sắt thép, cát, đá, sỏi), NVL phụ (cốt pha, ván khuôn, que hàn, phụ gia), nhiên liệu (xăng, dầu diesel), phụ tùng thay thế, thiết bị/vật liệu xây dựng cơ bản và phế liệu thu hồi. Ngoài ra còn phân loại theo nguồn hình thành (tự sản xuất, mua ngoài, biếu tặng) và chức năng sử dụng.
• Nguyên tắc và phương pháp tính giá:
  • Giá thực tế nhập kho: Tính bằng giá mua trên hóa đơn trừ (-) các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá) cộng (+) chi phí thu mua (vận chuyển, bốc dỡ, hao hụt trong định mức) cộng (+) các loại thuế không được hoàn lại.
  • Phương pháp tính giá xuất kho: Phân tích 6 phương pháp lý thuyết: giá thực tế đích danh; nhập trước - xuất trước (FIFO); nhập sau - xuất trước (LIFO); giá đơn vị bình quân (bình quân cuối kỳ trước, bình quân sau mỗi lần nhập, bình quân cả kỳ dự trữ); trị giá hàng tồn kho cuối kỳ; và phương pháp giá hạch toán (hệ số giá).
• Kế toán chi tiết NVL: Hệ thống hóa 3 phương pháp ghi chép: Thẻ song song (thủ kho ghi số lượng trên thẻ kho, kế toán ghi số lượng và giá trị trên sổ chi tiết), Sổ số dư (thủ kho ghi thẻ kho và lập sổ số dư cuối tháng, kế toán dùng bảng lũy kế) và Sổ đối chiếu luân chuyển (kế toán mở sổ theo dõi tổng hợp cuối kỳ).
• Kế toán tổng hợp NVL:
  • Phương pháp Kê khai thường xuyên (KKTX): Sử dụng TK 152 "Nguyên liệu, vật liệu", TK 151 "Hàng mua đang đi đường" và các tài khoản liên quan (TK 111, 112, 331, 621, 627, 642...).
  • Phương pháp Kiểm kê định kỳ (KKĐK): Sử dụng TK 611 "Mua hàng" để tập hợp giá trị tồn đầu kỳ, mua vào và kết chuyển cuối kỳ.
  • Kế toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho: Sử dụng TK 159 theo nguyên tắc thận trọng (Nợ TK 632 / Có TK 159).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494

Tác giả đi sâu phân tích tổng quan công ty và thực tế tổ chức hạch toán nguyên vật liệu tại đơn vị:

Tổng quan doanh nghiệp: Tiền thân là Đoạn Quản lý đường bộ I thành lập từ những năm 1970, qua các giai đoạn chuyển đổi thành Xí nghiệp Sửa chữa đường bộ Quảng Bình (1988), Phân khu Quản lý đường bộ Quảng Bình (1992), Công ty Quản lý và Sửa chữa đường bộ Quảng Bình (1998), sáp nhập thành Công ty Quản lý và Sửa chữa đường bộ 494 (2000) và chính thức chuyển thành Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 từ ngày 01/10/2006 (theo Quyết định số 4403/QĐ-BGTVT). Trụ sở đặt tại Tiểu khu 14, phường Bắc Lý, TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Cơ cấu quản lý vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng: Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc điều hành, 2 Phó Giám đốc (PGĐ Kinh doanh và PGĐ Sửa chữa thường xuyên), 4 phòng chức năng (Tổ chức - Hành chính, Kế hoạch - Kỹ thuật, Quản lý giao thông, Tài chính - Kế toán) và 9 đơn vị sản xuất trực thuộc (6 Hạt Quản lý đường bộ: Bắc Đồng Hới, Đồng Hới, Lệ Thủy, Cầu Gianh, Xuân Sơn, Đồng Sơn; 3 Đội: Đội QL&DT cầu Quán Thủy, Đội thi công, Đội cơ giới).

Tình hình nguồn lực và hoạt động sản xuất kinh doanh (2011 - 2012):

Chỉ tiêu lao động	Năm 2011 (Người)	Tỷ trọng (%)	Năm 2012 (Người)	Tỷ trọng (%)	Chênh lệch (Người)	Tỷ lệ biến động (%)
Tổng số lao động	158	100,00	163	100,00	+5	+3,07
- Lao động Nam	108	68,35	115	70,55	+7	+6,08
- Lao động Nữ	50	31,65	48	29,45	-2	-4,17
- Trình độ Đại học	24	15,19	26	15,95	+2	+7,69
- Trình độ CĐ và Trung cấp	54	34,18	56	34,36	+2	+3,57
- Lao động phổ thông	80	50,63	81	49,69	+1	+1,23
- Lao động trực tiếp	108	68,35	114	69,94	+6	+5,26
- Lao động gián tiếp	50	31,65	49	30,06	-1	-2,04

Chỉ tiêu tài chính và kết quả kinh doanh	Năm 2011 (Đồng)	Năm 2012 (Đồng)	Biến động (%)
Tài sản ngắn hạn (TSNH)	39.225	-	-22,42
Tài sản dài hạn (TSDH)	8.191	-	+1,85
Tổng tài sản / Tổng nguồn vốn	47.034	-	-18,29
Nợ phải trả	28.026	-	-33,86
Vốn chủ sở hữu	19.992	-	+4,14
Doanh thu thuần	52.670	-	+0,29
Lợi nhuận sau thuế (LNST)	3.596	-	-12,57
Tỷ suất LNST / Doanh thu (%)	6,17	5,38	-
Tỷ suất LNST / Vốn chủ sở hữu (%)	16,51	13,86	-
Thuế phải nộp Nhà nước	2.438	-	-50,04

Thực trạng kế toán nguyên vật liệu tại đơn vị:

• Tổ chức bộ máy kế toán: Áp dụng mô hình kết hợp vừa tập trung vừa phân tán. Phòng Tài chính - Kế toán tại văn phòng công ty thực hiện xử lý tổng hợp, ghi sổ và lập báo cáo. Các Đội, Hạt, Trạm bố trí nhân viên thống kê kế toán để kiểm tra, thu thập chứng từ sơ bộ rồi chuyển về phòng kế toán vào cuối tháng.
• Hình thức kế toán: Sử dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ trên phần mềm kế toán CADS 10.
• Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên. Tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
• Đặc điểm kho bãi: Do đặc thù khoán sản phẩm đến từng tổ đội và giao thông phân tán, công ty không duy trì hệ thống kho tập trung lớn mà lập các bãi dự trữ NVL ngay tại chân công trình theo khối lượng vừa đủ thi công.
• Hệ thống tài khoản NVL: Tài khoản 152 được theo dõi chi tiết gồm:
  • TK 1521: Nguyên vật liệu chính (nhựa đường, xi măng, sắt thép, đá, cát, dầm cầu...).
  • TK 1522: Nguyên vật liệu phụ (que hàn, thép buộc, củi...).
  • TK 1523: Nhiên liệu (xăng, dầu diesel, dầu phụ).
• Phương pháp tính giá NVL:
  • Nhập kho: Tính theo giá thực tế ghi trên hóa đơn cộng chi phí thu mua.
  • Xuất kho: Áp dụng phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ tính vào cuối tháng đối với vật liệu nhập - xuất thông thường; áp dụng phương pháp thực tế đích danh đối với NVL xuất thẳng không qua kho (xăng dầu, phụ tùng thay thế).
• Phương pháp kế toán chi tiết: Thực hiện theo phương pháp Thẻ song song. Thủ kho ghi nhận số lượng nhập - xuất - tồn trên Thẻ kho; Kế toán vật tư ghi chép cả số lượng và giá trị trên Sổ chi tiết vật liệu, cuối tháng đối chiếu lập Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn.
• Quy trình luân chuyển chứng từ:
  • Khâu nhập kho: Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật lập "Kế hoạch vật tư, xe máy" làm chứng từ mệnh lệnh định mức. Khi mua vật tư, các Đội lập Biên bản kiểm nghiệm vật tư, kèm Hóa đơn GTGT và lập Phiếu nhập kho (03 liên: 1 liên lưu phòng Kế hoạch - Kỹ thuật, 1 liên chuyển phòng Kế toán, 1 liên giao thủ kho). Vật liệu chuyển thẳng chân công trình vẫn thực hiện thủ tục nhập kho trên giấy tờ để theo dõi chi phí.
  • Khâu xuất kho: Căn cứ vào Phiếu đề nghị xuất kho và biên bản giao khoán hạng mục công trình, phòng Kế hoạch - Kỹ thuật lập Phiếu xuất kho (03 liên: Đội giữ 1 liên, phòng Kế hoạch - Kỹ thuật giữ 1 liên, thủ kho chuyển kế toán vật tư 1 liên).

Chương 3: Đánh giá công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494

Tác giả phân tích các mặt đạt được và tồn tại trong công tác kế toán NVL tại đơn vị:

• Ưu điểm: Bộ máy quản lý và kế toán phân công nhiệm vụ rõ ràng; việc ứng dụng phần mềm CADS 10 giúp giảm áp lực tính toán thủ công; quản lý vật tư gắn chặt với định mức Kế hoạch vật tư xe máy; việc áp dụng phương pháp Kê khai thường xuyên và Thẻ song song giúp theo dõi biến động vật tư sát sao.
• Nhược điểm:
  • Các công trình thi công trải dài trên địa bàn tỉnh, nhân viên thống kê ở các Đội, Hạt gửi chứng từ về phòng kế toán định kỳ cuối tháng đôi lúc gây ra tình trạng chậm trễ trong cập nhật số liệu.
  • Nghiệp vụ xuất thẳng NVL đến chân công trình nhưng vẫn thực hiện thủ tục lập Phiếu nhập kho và Phiếu xuất kho mang tính hình thức, làm tăng khối lượng chứng từ luân chuyển.
  • Việc tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ dồn toàn bộ khối lượng tính đơn giá vào thời điểm cuối tháng, làm ảnh hưởng đến tiến độ xác định chi phí từng công trình trong kỳ.

Kết quả và đóng góp

• Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu phù hợp với loại hình doanh nghiệp xây dựng giao thông đường bộ.
• Phản ánh chi tiết quy trình xử lý kế toán thực tế theo hình thức Chứng từ ghi sổ trên phần mềm CADS 10 tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình.
• Cung cấp số liệu phân tích tài chính, nhân sự và quy trình hạch toán chi tiết - tổng hợp TK 152 trong giai đoạn 2011 - 2012, làm rõ tính đặc thù của mô hình kho bãi tại chân công trình trong thi công đường bộ.
• Đưa ra các kiến nghị cải tiến quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán xuất thẳng nhằm giảm bớt tính hình thức trong quản lý kế toán.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Khóa luận chỉ giới hạn khảo sát tại một đơn vị cụ thể (Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình) với chuỗi số liệu minh họa trong giai đoạn 2011 - 2012.
• Đề tài tập trung chủ yếu vào phần hành kế toán nguyên vật liệu độc lập, chưa liên kết sâu với chu trình tập hợp chi phí máy thi công và nhân công trực tiếp để tính toán giá thành toàn diện cho từng hạng mục công trình.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát liên kết giữa kế toán quản trị nguyên vật liệu với kiểm soát hao hụt định mức thực tế tại hiện trường thi công giao thông.

Giá trị tham khảo

• Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp, Kế toán - Kiểm toán thực hiện chuyên đề tốt nghiệp về kế toán nguyên vật liệu và hàng tồn kho trong khối doanh nghiệp xây dựng cơ bản.
• Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn cho kế toán viên và nhà quản lý tại các doanh nghiệp xây dựng, duy tu cầu đường đang vận hành theo cơ chế khoán gọn công trình và sử dụng hình thức Chứng từ ghi sổ.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 áp dụng phương pháp nào để tính giá nguyên vật liệu xuất kho?
   Công ty áp dụng phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ (xác định đơn giá bình quân vào cuối tháng) đối với các loại vật tư nhập xuất thông thường qua bãi chứa, kết hợp phương pháp giá thực tế đích danh đối với các loại NVL xuất thẳng không qua kho như xăng, dầu và phụ tùng thay thế.

2. Hệ thống tài khoản chi tiết của TK 152 tại công ty được thiết lập như thế nào?
   Tài khoản 152 được mở thành 3 tài khoản cấp hai: TK 1521 (Nguyên vật liệu chính), TK 1522 (Nguyên vật liệu phụ) và TK 1523 (Nhiên liệu).

3. Mô hình tổ chức kế toán và phần mềm được đơn vị sử dụng là gì?
   Đơn vị tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình kết hợp vừa tập trung vừa phân tán, áp dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ trên phần mềm kế toán CADS 10, theo niên độ năm dương lịch.

4. Tại sao công ty không xây dựng hệ thống kho tàng tập trung quy mô lớn?
   Do đặc thù thi công công trình giao thông phân tán dọc tuyến Quốc lộ 1A và đường Hồ Chí Minh, công ty áp dụng chính sách khoán khối lượng cho các Đội tự thu mua và tổ chức các bãi dự trữ NVL ngay dưới chân công trình với khối lượng vừa đủ thi công.

5. Phương pháp hạch toán chi tiết nguyên vật liệu tại đơn vị là phương pháp nào?
   Công ty áp dụng phương pháp Thẻ song song: thủ kho mở Thẻ kho ghi chép số lượng theo từng danh điểm; phòng Tài chính - Kế toán mở Sổ chi tiết vật liệu theo dõi cả số lượng và giá trị, cuối kỳ lập Bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn để đối chiếu.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Thu Hằng đã hệ thống hóa lý luận kế toán nguyên vật liệu theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và VAS 02, đồng thời mô tả chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Đường bộ 494 tỉnh Quảng Bình. Công trình làm rõ đặc thù kế toán NVL trong doanh nghiệp xây dựng giao thông với phương pháp kê khai thường xuyên, hình thức chứng từ ghi sổ và cơ chế quản lý bãi vật tư tại chân công trình. Các đánh giá và phân tích số liệu giai đoạn 2011 - 2012 phản ánh sát thực tiễn vận hành và cung cấp cơ sở dữ liệu tham khảo chuyên ngành kế toán doanh nghiệp xây lắp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGHUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại và tính giá nguyên vật liệu 1. Khái niệm và đặc điểm của nguyên vật liệu Nguyên vật liệu là một trong những yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh, tham gia thường xuyên và trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm được sản xuất. Quá trình sản xuất là sự kết hợp của ba yếu tố: lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động.

Như vây, đối tượng lao động là một yếu tố không thể thiếu để tiến hành hoạt động sản xuất. NVL là những đối tượng lao động đã được thể hiện dưới dạng vật hóa như: sắt, thép trong doanh nghiệp cơ khí chế tạo, mía trong doanh nghiệp sản xuất đường,. Nguyên vật liệu là đối tượng lao động cấu thành thực thể sản phẩm. Khác với tư liệu lao động.

NVL chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất nhất định, dưới tác động của lao động, chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra hình thái vật chất của sản phẩm. Phân loại nguyên vật liệu Đối với mỗi doanh nghiệp, do tính chất đặc thù trong kinh doanh nên sử dụng các loại vật liệu khác nhau. Tùy thuộc vào đặc điểm sản xuất của mỗi doanh nghiệp mà NVL có những đặc điểm riêng. Chẳng hạn như đối với doanh nghiệp nông nghiệp thì NVL bao gồm: hạt giống, phân bón, thuốc trừ sâu,.Còn đối với những doanh nghiệp xây lắp là những doanh nghiệp cần sử dụng một khối lượng lớn NVL phong phú, đa dạng về chủng loại, phẩm chất và quy cách.

Sự đa dạng đó đòi hỏi các doanh nghiệp cần phân loại NVL một cách hợp lý nhằm đảm bảo sự thuận tiện trong việc quản lý NVL cũng như hach toán NVL. Có nhiều căn cứ để phân loại NVL, tuy nhiên cách phân loại NVL phổ biến trong các doanh nghiệp hiện nay là dựa vào vai trò và tác dụng của NVL trong quá trình sản SVTH: Đặng Thị Thu Hằng 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thu Trang xuất - kinh doanh. Theo đặc trưng này, NVL được phân thành các loại như sau: Nguyên vật liệu chính: là những NVL mà sau quá trình gia công, chế biến sẽ cấu thành hình thái vật chất cảu sản phẩm. Đó là đối tượng lao động chủ yếu cấu thành nên thực thể sản phẩm xây lắp như: xi măng, nhựa đường, sắt thép, đá, sỏi, cát,.

Nguyên vật liệu phụ: là những nguyên vật liệu có tác dụng phụ trong quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm, được sử dụng kết hợp với NVL chính để hoàn thiện và nâng cao tính năng, chất lượng sản phẩm hoặc dùng để phục vụ cho nhu cầu kĩ thuật, nhu cầu quản lý như: cốt pha, ván khuôn thép, bao bì, các loại phụ gia,. Nhiên liệu: là các loại nhiên liệu ở thể lỏng, thể rắn, thể khí dùng để phục vụ cho công nghệ sản xuất sản phẩm, cho các phương tiện vận tải, máy móc, thiết bị thi công như: xăng, dầu,. Phụ tùng thay thế: là loại vật tư được sử dụng cho hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng TSCĐ. Thiết bị và vật liệu xây dựng cơ bản: là các loại thiết bị, vật liệu phục vụ cho hoạt động xây lắp, xây dựng cơ bản.

Nguyên vật liệu khác: là các loại vật liệu đặc chủng của từng doanh nghiệp hoặc phế liệu thu hồi. Lưu ý: Trong cách phân loại này có những trường hợp loại NVL có thể là NVL phụ ở doanh nghiệp này nhưng lại là NVL chính ở doanh nghiệp khác. Ngoài cách phân loại nói trên, NVL còn có thể được phân loại theo một số cách như: Phân loại theo nguồn gốc hình thành, NVL bao gồm các loại: NVL do doanh nghiệp tự sản xuất, NVL mua ngoài, NVL được biếu tặng. Phân loại theo chức năng, NVL bao gồm các loại: NVL dùng cho sản xuất, NVL dùng cho bán hàng, NVL dùng cho quản lý doanh nghiệp,.

Những cách phân loại nói trên đáp ứng yêu cầu phản ánh tổng quát về mặt giá trị đối với mỗi loại NVL. Để phục vụ tốt hơn yêu cầu quản lý chặt chẽ NVL cần phải nắm bắt được một cách cụ thể, đầy đủ số hiện có và tình hình biến động của từng loại NVL được sử dụng trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Do đó, NVL cần phải được phân chia một cách chi tiết hơn theo tính năng lý, hóa học, theo quy cách, phẩm chất. SVTH: Đặng Thị Thu Hằng 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thu Trang 1.

Tính giá nguyên vật liệu Tính giá NVL là một công tác quan trọng trong việc tổ chức hạch toán NVL. Tính giá NVL là việc dùng thước đo tiền tệ để biểu hiện giá trị của NVL theo những nguyên tắc nhất định. Nguyên tắc tính giá NVL: áp dụng điều 04 chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 về hàng tồn kho được ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ Tài chính: "Hàng tồn kho được tính theo giá gốc. Trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được".

Trong đó: Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: chi phí thu mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. Giá trị thuần có thể thực hiện được: là giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường trừ (-) chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và chi phí ước tính cần thiết cho việc tiêu thụ chúng. Như vậy phù hợp với chuẩn mực kế toán hàng tồn kho trong công tác hạch toán NVL ở các doanh nghiệp, NVL được tính theo giá thực tế. Giá thực tế của NVL là loại giá được hình thành trên cơ sở các chứng từ hợp lệ chứng minh các khoản chi phí hợp pháp của doanh nghiệp để tạo ra NVL.

Tính giá NVL nhập kho Tùy theo từng nguồn nhập mà giá thực tế NVL được xác định khác nhau như sau: (a). Đối với NVL mua ngoài nhập kho: Giá thực tế Giá mua Các khoản Chi phí Các loại thuế NVL nhập = ghi trên - giảm trừ + thu mua + không được kho hóa đơn (nếu có) lại (nếu có) Trong đó: Các khoản giảm trừ bao gồm: giảm giá hàng mua, chiết khấu thương mại được hưởng. Chi phí thu mua bao gồm: chi vận chuyển, bốc dỡ, hao hụt trong định mức. Các loại thuế không được hoàn lại như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, SVTH: Đặng Thị Thu Hằng 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thu Trang thuế GTGT (nếu doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp trực tiếp).

Lưu ý: Nếu doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì thuế GTGT không được tính vào giá thực tế của NVL. Nếu doanh nghiệp tính theo phương pháp trực tiếp thì thuế GTGT được tính vào giá thực tế của NVL. Đối với NVL tự gia công, chế biến nhập kho: giá thực tế của NVL bao gồm giá thực tế của NVL xuất , chi phí gia công, chế biến, chi phí vận chuyển, bốc dỡ (nếu có). Đối với NVL nhận vốn góp liên doanh hoặc cổ phần: giá thực tế của NVL là giá trị NVL được các bên tham gia góp vốn thừa nhận.

Đối với NVL vay, mượn tạm thời của đơn vị khác: giá thực tế của NVL là giá thị trường hiện tại của số NVL đó. Đối với phế liệu thu hồi từ quá trình sản xuất kinh doanh: giá thực tế được tính theo đánh giá thực tế hoặc theo giá bán trên thị trường. Đối với NVL được cấp: giá thực tế của NVL là giá theo biên bản giao nhận. Đối với NVL được biếu tặng, viện trợ: giá thực tế của NVL là giá thị trường của NVL đó tại thời điểm nhận.

Tính giá NVL xuất kho Có nhiều phương pháp để tính giá NVL xuất kho, tuy nhiên việc lựa chọn phương pháp nào thì mỗi doanh nghiệp cần dựa vào đặc điểm sản xuất - kinh doanh của đơn vị mình cũng như phải dựa vào đặc tính của NVL, số lần nhập - xuất NVL, trình độ nghiệp vụ của kế toán, thủ kho và điều kiện vật chất về kho tàng, bến bãi của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể sử dụng một trong các phương pháp tính giá NVL xuất kho sau: (a). Phương pháp giá thực tế đích danh Theo phương pháp này, khi xuất kho lô vật liệu nào thì tính theo giá thực tế nhập kho đích danh của lô đó. Do đó, phương pháp này thích hợp với những doanh nghiệp có ít loại mặt hàng, mặt hàng ổn định và nhận diện được hoặc doanh nghiệp có điều kiện bảo quản riêng từng lô NVL nhập kho.

Doanh nghiệp sử dụng phương pháp này có thể thực hiện công tác tính giá NVL kịp thời. Qua việc tính giá NVL xuất kho, kế toán có thể theo dõi được thời hạn bảo SVTH: Đặng Thị Thu Hằng 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thu Trang quản của từng lô NVL. Tuy nhiên, chỉ có những doanh nghiệp có hệ thống kho tàng cho phép theo dõi riêng từng lô NVL, thì mới có thể áp dụng phương pháp này. Còn những doanh nghiệp có nhiều mặt hàng, nhập xuất thường xuyên thì khó theo dõi và công việc của kế toán chi tiết vật liệu sẽ rất phức tạp.

Phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO) Theo phương pháp này, NVL được tính giá thực tế xuất kho trên cơ sở giả định vật liệu nào nhập trước thì được xuất dùng trước và tính theo đơn giá của những lần nhập trước. Như vậy, nếu giá cả có xu hướng tăng lên thì giá trị hàng tồn kho cao và giá trị vật liệu xuất dùng nhỏ nên giá thành sản phẩm giảm, lợi nhuận tăng. Ngược lại giá cả có xu hướng giảm thì chi phí vật liệu trong kỳ sẽ lớn dẫn đến lợi nhuận trong kỳ giảm. Phương pháp này thích hợp trong thời kỳ lạm phát và áp dụng đối với những doanh nghiệp ít danh điểm vật tư, số lần nhập kho của mỗi danh điểm không nhiều.

Sử dụng phương pháp nhập trước - xuất trước giúp kế toán có thể tính giá NVL xuất kho kịp thời, phương pháp này cung cấp một sự ước tính hợp lý về giá trị NVL cuối kỳ. Trong thời kỳ lạm phát phương pháp này sẽ cho lợi nhuận cao do đó có lợi cho các công ty cổ phần khi báo cáo kết quả hoạt động trước các cổ đông làm cho giá cổ phiếu của công ty tăng lên.