CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DN TM 1 SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG.1 Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng a) Bán hàng: là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại và dịch vụ.Nó là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hoá từ tay người bán sang người mua để nhận quyền sở hữu về tiền hoặc quyền được đòi tiền. Thông qua bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện: vốn của doanh nghiệp thương mại và dịch vụ được chuyển từ hình thái hiện vật là hàng hoá sang hình thái giá trị( tiền tệ ), doanh nghiệp thu hồi được vốn bỏ ra bù đắp được chi phí và có nguồn vốn tích luỹ để mở rộng kinh doanh… b) Xác định kết quả bán hàng: là khoảng chênh lệch giữa doanh thu thuần với trị giá vốn của hàng bán ra ( bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp ) * Kết quả bán hàng của Doanh nghiệp có thể lãi hoặc lỗ: - Nếu chênh lệch thu nhập > chi phí thì kết quả bán hàng có lãi. - Nếu chênh lệch thu nhập < chi phí thì kết quả bán hàng lỗ. - Trường hợp thu nhập bằng chi phí thì kết quả bán hàng hoà vốn.
* Việc xác định kết quả bán hàng được xác định vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối năm, cuối quí tuỳ thuộc vào đặc điểm và yêu cầu quản lý của mỗi doanh nghiệp.2 Đặc điểm của quá trình bán hàng. Đặc điểm chủ yếu của quá trình bán hàng có thể được khái quát như sau: - Về mặt hành vi : Có sự thoả thuận trao đổi diễn ra giữa người mua người bán. Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, người bán xuất giao hàng hoá Lại Thị Hoài_Lớp LTTC-ĐH KT06-K1 3 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh Tế cho người mua, người mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. - Về bản chất kinh tế : Bán hàng là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hoá.
Sau khi bán hàng quyền sở hữu hàng hoá chuyển cho người mua, người bán không còn quyền sở hữu về số hàng đã bán. - Về nguyên tắc chỉ khi nào chuyển quyền sở hữu hàng hoá từ đơn vị bán sang khách hàng và khách hàng thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng mới được coi là bán, lúc đó mới phản ánh doanh thu. Do đó tại thời điểm xác nhận là bán hàng và ghi nhận doanh thu có thể Doanh nghiệp thu được tiền hàng hoặc cũng có thể chưa thu được vì người mua mới chấp nhận trả.3 Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Trong công tác quản lý của mỗi doanh nghiệp hoạt động kế toán bán hàng và xác định kết quả ở doanh nghiệp có vai trò hết sức quan trọng. Các thông tin mà kế toán đưa ra không chỉ phục vụ công tác quản lý của bản thân doanh nghiệp mà còn phục vụ cho công tác quản lý của các bộ phận liên quan khác như( cơ quan thuế, bên tài chính …).
Chính vì thế việc hạch toán quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng là sự cần thiết ở mỗi một doanh nghiệp thương mại. Đối với công tác kế toán trong doanh nghiệp thương mại, việc hạch toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có ý nghĩa quan trọng, nó cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, quyền chủ động kinh doanh của doanh nghiệp( tiền vốn, tài sản …) Nếu doanh nghiệp tổ chức tốt được công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng không những tiết kiêmk được chi phí hạch toán mà còn giúp doanh nghiệp có những phương pháp kinh doanh của doanh nghiệp trong thời tới.4 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Nhằm phát huy vai trò của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: - Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ cả về giá trị và số lượng hàng bán ra trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. Lại Thị Hoài_Lớp LTTC-ĐH KT06-K1 4 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh Tế - Tính toán chính xác và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra bao gồm cả doanh thu bán hàng, các khoản giảm trừ doanh thu,thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hoá đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc( theo cửa hàng, quầy hàng… ) - Xác định giá mua thực tế của hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng. - Kiểm tra đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách hàng nợ, theo dõi chi tiết từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách hàng nợ, thời hạn và tình hình trả nợ … - Tập hợp đầy đủ, chính xác, kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển( hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ để xác định kết quả kinh doanh.
- Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát thực hiện nghĩa vụ với nhà nước - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng. - Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng, phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng.5 Ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. - Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn và nó là cơ sở để xác định kết quả bán hàng.
- Với các Doanh nghiệp, bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp chi phí đó bỏ ra và có lãi. Xác định chính xác doanh thu bán hàng là cơ sở để đánh giá chỉ tiêu Kinh tế - Tài chính, trình độ hoạt động của đơn vị và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước. - Đối với người tiêu dùng công tác bán hàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của Lại Thị Hoài_Lớp LTTC-ĐH KT06-K1 5 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh Tế khách hàng. Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hoá mới được thực hiện và được xác định về mặt số lượng, chất lượng , chủng loại , thời gian, sự phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng mới được xác định rõ.
Như vậy có thể nói bán hàng là điều kiện để tái sản xuất xã hội. - Bán hàng là điều kiện vô cùng quan trọng để Doanh nghiệp đứng vững trên thị trường. Do đó công tác bán hàng cần phải được nắm bắt, theo dõi chặt chẽ thường xuyên quá trình bán hàng từ khâu mua hàng, dự trữ, bán hàng, thanh toán thu nộp kịp thời đảm bảo xác định kết quả kinh doanh đúng tránh hiện tượng lãi giả, lỗ thật.2 Các hình thức bán hàng, phương thức bán hàng và phương thức thanh toán.1 Các hình thức bán hàng 1.1 Bán buôn a) Khái niệm và đặc điểm - Khái niệm: Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất … để thực hiện bán ra hoặc ra công, chế biến bán ra. - Đặc điểm: + Hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
+ Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện + Hàng hoá thường được bán theo lô hoặc bán với số lượng lớn. + Giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng hoá bán ra và phương thức bán, phương thức thanh toán. b) Các phương thức bán buôn - Bán buôn hàng hoá qua kho: là phương thức bán trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn qua kho có thể được thực hiện dưới 2 hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử người đại diện đến kho của người bán để nhận hàng.
Doanh Lại Thị Hoài_Lớp LTTC-ĐH KT06-K1 6 Chuyên đề tốt nghiệp Luan van Trường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội Khoa Kinh Tế nghiệp xuất kho hàng hoá giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó do bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào bên mua kểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại – dịch vụ chịu hay do bên mua chịu là do thoả thuận giữa hai bên. Nếu do doanh nghiệp chịu thì chi phí vận chuyển được ghi vào chi phí bán hàng. Nếu do bên mua chịu thì chi phí vận chuyển sẽ phải thu của bên mua. Chứng từ gửi hàng đi là phiếu gửi hàng, vận đơn vận chuyển.
Chứng từ bán hàng cũng là hoá đơn hoặc phiếu xuất kho kiêm hoá đơn. Chứng từ được lập với nhiều liên gửi cho các bộ phận liên quanvà gửi kèm hàng hoá. Hình thức bán hàng này được áp dụng phổ biến ở đơn vị bán buôn có uy tín, có khả năng chủ động chuyển hàng, tổ chức vận chuyển hợp lý tiết kiệm. - Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng: theo phương thức này, doanh nghiệp thương mại – dịch vụ sau khi mua hàng, nhận hàng, hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua.